Dazenie wszystkich kolei w kierunku zwiekszenia szybkosci jazdy powoduje z koniecznosci zastosowanie coraz silniej¬ szych parowozów i taboru o znacznie po¬ wiekszonym ciezarze i cisnieniu osiowym.Wzmozone tym samym obciazenie na¬ wierzchni kolejowej wymaga odpowiednio ulepszonych mocniej szych konstrukcj i zlacz do przymocowywania szyn, które tez wprowadzone zostaja stopniowo w ko¬ lejnictwie w kraju i za granica.Konstrukcje te polegaja zwykle na tym, ze do drewnianego podkladu przy¬ mocowuje sie zelazna, specjalnie uksztal¬ towana podkladke, na której spoczywa ca¬ la konstrukcja zlacza. Podkladka ta musi' byc jak najbardziej sztywno i nierucho¬ mo zespolona zarówno z szyna, jak i z podkladem drewnianym.Nowoczesna budowa nawierzchni osia¬ gnela na ogól wysoki stopien doskonalosci; slaba jednak strona nawierzchni jest do¬ tad sposób laczenia podkladów drewnia¬ nych z podkladkami zelaznymi zwykle za pomoca wkretów wkrecanych w otwory, w jakie uprzednio zaopatrzone sa pod¬ klady drewniane.Wskutek pewnych wlasciwosci drzewa otwory te zwykle nie sa prostopadle do górnej powierzchni podkladu. Nawet jesli wiercenie otworów nie odbywa sie na linii sposobem recznym, lecz w warsztatach, otwory te nie wypadaja prostopadle do górnej powierzchni podkladu ze wzgledu na to, ze przeciwlegle powierzchnie pod¬ kladów nie sa równolegle do siebie, wsku¬ tek czego z natury rzeczy takze i otwory musza wykazywac wieksze lub mniejszeodchylenia od kierunku teoretycznego.Wskutek powyzszego wkrety, wkrecane w podklady, otrzymuja kierunek mniej lub wiecej skosny, co powoduje, ze glów¬ ka wkretu nie przylega do podkladki ca¬ la swoja powierzchnia, lecz tylko krawe¬ dzia; jezeli zas sa dokrecane za mocno, celem uzyskania calkowitego przylegania, to powstaje skrzywienie sworznia wkre¬ tu, wzgl. zerwanie wlókien drewna w pod¬ kladzie, oraz rozszerzenie górnej czesci otworu wkretowego. Wszystkie te wady wplywaja ujemnie na mocne polaczenie podkladki, a zatem i szyny z podkla¬ dem.Celem niniejszego wynalazku jest usu¬ niecia powyzszego niedomagania i ulat¬ wienie montazu.Wynalazek polega na tym, ze dolna czesc glówki wkretu posiada ksztalt stre¬ fy kulistej, która przy dokrecaniu wcho¬ dzi w wydrazenie w dodatkowej nakladce.W innym wykonaniu wedlug wynalazku dolna czesc kulista glówki wchodzi w lo¬ zysko w samej podkladce. Mozliwe jed¬ nakze jest zwykle wkrecenie dolnej czesci kulistej glówki w otwór podkladki bez wglebienia.Na zalaczonym rysunku uwidoczniono kilka przykladów wykonania przedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia widok boczny, a czesciowo przekrój wkretu wedlug wyna¬ lazku, fig. 6 — widok z góry na fig. 1, fig. 2 — odmiane wykonania wkretu, a fig. 7 — widok z góry na fig. 2. Fig. 3 przedstawia podluzny pionowy przekrój podkladki szynowej z dwoma wkretami, a fig. 4 — widok z góry na fig. 3. Fig. 5 przedstawia widok boczny wkretu wraz z przekrojem podkladki szynowej o otwo¬ rach z mniejszym wglebieniem, a fig. 8 — widok z góry na fig. 5. Wreszcie fig. 9 przedstawia widok wkretu z przekrojem odmiennego wykonania podkladki.Wkret wedlug fig. 1 i 6 oraz fig. 2 i 7 zaopatrzony jest, w odróznieniu od stoso¬ wanych dotychczas glówek, w glówke s, posiadajaca dolna czesc o ksztalcie strefy kulistej. Na górnej czesci glówki, jak dotychczas, znajduje sie nasadka w ksztal¬ cie scietego ostroslupa o kwadratowym lub prostokatnym przekroju, sluzaca do nasadzenia klucza, za pomoca którego wkreca sie wkret w podklad. Pólkulista dolna czesc s glówki wkretu wchodzi do odpowiedniego ksztaltu lozyska nakladki a w ten sposób, by sworzen wkretu przy wkrecaniu do podkladu mógl przybrac polozenie odpowiadajace kierunkowi wy¬ wierconego w podkladzie otworu, przy czym dolna powierzchnia glówki zawsze calkowicie bedzie spoczywala na podklad¬ ce. Wkret wedlug fig. 2 rózni sie od wkre¬ tu wedlug fig. 1 jedynie innym wykona¬ niem gwintu wedlug patentu nr 14 646.Jako dalsza korzysc przedstawionej konstrukcji nalezy wymienic, ze przy uzyciu wkretów z glówka kulista po¬ wierzchnie nasadki do klucza nie doznaja odksztalcenia wskutek przekrecania, ja¬ kie powstaje wówczas, gdy wkret przez skosne polozenie sworznia wygina sie i dosrubowanie go nastapic moze tylko przy zastosowaniu nadmiernej sily.Dalsza mozliwosc zastosowania wkre¬ tu z kulista glówka s uwidoczniona jest na fig. 3 i fig. 4; polega ona na tym, ze bez uzycia specjalnej nakladki z wydra¬ zeniem dla glówki mozna wykonac wydra¬ zenie bezposrednio w podkladce a'.Najprostszy sposób wykonania w pod¬ kladce wydrazenia dla glówki kulistej wkretu przedstawiony jest na fig. 5. Po¬ lega ono na tym, ze za pomoca frezu o srednicy glówki wkretu zaopatruje sie podkladke a" w dostateczne wglebienie.Wreszcie wkrety z glówka kulista mo¬ ga w pewnych wypadkach, jakkolwiek z pewnym odksztalceniem glówki, znalezc zastosowanie nawet przy podkladkach o otworach zwyklych nie wglebianych — 2 —wzglednie nie zaopatrzonych w wydraze¬ nie, co przedstawiono na fig. 9, w której literami s i b oznaczono, jak poprzednio, kulista czesc i nasade wkretu, zas litera a"' podkladke. PL