Wynalazek dotyczy przewodu elektry¬ cznego z izolacja powietrzna, w którym zy¬ la wewnetrzna jest utrzymywana w swym polozeniu wzgledem otaczajacej ja oslony przy pomocy nitek. Oslona ta sluzy albo jako zyla zewnetrzna i w ten sposób po¬ wstaje wspólosiowy przewód elektryczny z izolacja powietrzna lub tez oslona ta jest wykonana z materialu izolacyjnego ogra¬ niczajac warstwe izolacyjna zyly we¬ wnetrznej. W ostatnim przypadku powsta¬ je izolowany przewód jednozylowy, z któ¬ rego mozna wytwarzac np. pary lub czwórki, stosowane w telekomunikacji.Do celów szczególnych, np. w telefonii wielokrotnej oraz telewizji, jak równiez jako doprowadzenia do anten i komórek fotoelektrycznych uzywane bywaja kable, przy pomocy których mozna przesylac ze slabym tlumieniem prady o czestotliwosci, wynoszacej do 1.000.000 okresów na se¬ kunde. Tego rodzaju kable musza posiadac mozliwie mala pojemnosc oraz wykazywac male straty dielektryczne. Te wlasnosci e- lektryczne mozna osiagnac w szczególno¬ sci przez stosowanie kabli wspólosiowych, które mozna uzywac do przesylania pra¬ dów o tak wielkich czestotliwosciach. Przy wymiarach dostatecznie duzych kabel taki posiada wymagana mala pojemnosc, o ile izolacja jego jest wykonana z materialu, wykazujacego odpowiednio mala stala di¬ elektryczna. Warunek ten zostaje spelnio¬ ny, jezeli umocowanie srodkowej zyly jestwykonane w taki sposób, ze dielektryk ka¬ bla wspólosiowego stanowi glównie po¬ wietrze.Wedlug wynalazku w elektrycznym przewodzie, przeznaczonym do przesylania pradów wielkich czestotliwosci, oslona jego, sluzaca jako zyla zewnetrzna, albo tez jako ograniczenie komory, stanowia¬ cej izolacje powietrzna, jest wykonana w postaci ukladu zwojnic, zwinietych srubo¬ wo, w którego przerwach miedzyzwojo- wych umocowane sa nitki, podtrzymujace zyle wewnetrzna. W jednej postaci wyko¬ nania oslona sklada sie z wiekszej liczby zwojnic srubowych, zwinietych z pozosta¬ wieniem przerw miedzyzwojowych i ulo¬ zonych obok siebie lub tez na sobie, z któ¬ rych przynajmniej jedna musi posiadac odwrotny kierunek zwiniecia. Dzieki temu zwojnice tworza skrzyzowania, na których jest prowadzona nitka, podtrzymujaca w nalezytym polozeniu zyle srodkowa. Nitka, podtrzymujaca zyle srodkowa, jest prowa¬ dzona na skrzyzowaniach w taki sposób, ze w kierunku swego nawiniecia miedzy dwo¬ ma sasiadujacymi skrzyzowaniami tworzy kat co najmniej 180°.Najkorzystniej jest przewidziec trzy zwojnice srubowe, z których dwie posiada¬ ja ten sam kierunek zwiniecia i sa wlozo¬ ne jedna w druga, tak ze zwoje jednej zwojnicy leza miedzy zwojami drugiej zwojnicy, tworzac zwojnice dwunitkowa.Zwojnice srubowe moga byc utrzymywa¬ ne w swym polozeniu wzajemnym za po¬ moca wspólnej oslony. Umocowanie zyly srodkowej jest wykonane za pomoca nit¬ ki z materialu, wykazujacego mozliwie ma¬ le straty dielektryczne. Oslona, skladaja¬ ca sie ze zwojnic srubowych, w razie wy¬ konania jej z metalu, jest pod wzgledem elektrycznym dostateczna ochrona przed zaklóceniami, pochodzacymi z zewnatrz.Zwojnice srubowe sa wykonane z drutów lub tasm, albo tez z drutów i tasm. Jak jednak wynika z-ponizej podanych przy¬ kladów wykonania przewodu wedlug wy¬ nalazku, tasmy sa odpowiedniejsze do wy¬ konywania zwojnic srubowych.Wedlug jednej postaci wykonania o- slona sklada sie z dwóch tasm zwinietych srubowo w przeciwnych kierunkach. Je¬ dna tasma jest szersza od drugiej i jest zwinieta srubowo z takim skokiem, ze miedzy sasiadujacymi zwojami powstaja przerwy, waskie w stosunku do szeroko¬ sci tasmy. Przerwy te w pewnych odste¬ pach zostaja pokryte przez zewnetrzna wezsza zwojnice srubowa i w ten sposób powstaja mostki podtrzymujace, po któ¬ rych przebiega nitka, podtrzymujaca zyle srodkowa. Nitka w czasie jej nawijania zostaje wprowadzona w przerwy miedzy zwojami zwojnicy srubowej, wykonanej z szerszej tasmy.W innym przykladzie wykonania oslo¬ na sklada sie z tasmowej zwojnicy wielo- nitkowej i z tasmowej zwojnicy jednonit- kowej, zwinietych w kierunkach przeciw¬ nych. W tym przypadku zyla srodkowa moze byc podtrzymywana przy pomocy kilku nitek, poniewaz liczba nitek moze odpowiadac liczbie nitek wielonitkowej tasmowej zwojnicy srubowej. W przypad¬ ku np. wielonitkowej tasmowej zwojnicy srubowej, skladajacej sie z dwóch tasm, powstaja dwie przerwy, przesuniete wzgledem siebie, w które moga byc wprowadzone dwie niezalezne od siebie nitki, sluzace do umocowania zyly srodko¬ wej. Pomijajac mechanicznie mocniejsza a mimo to gietka budowe, przy zastosowa¬ niu kilku nitek do podtrzymywania zyly srodkowej otrzymuje sie te korzysc, ze w razie zerwania sie jednej z tych nitek dru¬ ga nitka zapewnia umocowanie zyly srod¬ kowej. Prócz tego odstepy, w których ni¬ tki podtrzymujace dotykaja zyly srodko¬ wej, sa mniejsze; nie pociaga to jednak za soba szkodliwego powiekszenia pojem¬ nosci przewodu.Prócz tego w celu szczególnego wzmo- — 2 —cnienia odcinków nitki podtrzymujacej, wystajacych w punktach skrzyzowania zwojnic tasmowych, nawinieta zostaje je¬ dna lub kilka cienkich warstw tasmy, wy¬ konanej najkorzystniej z materialu, wy¬ kazujacego bardzo male straty dielektry¬ czne.Jezeli tasma, z której utworzona zo¬ stala oslona, jest wykonana z materialu izolacyjnego, wówczas na tasme te mozna nalozyc warstwe metalu, która sluzy ja¬ ko zyla zewnetrzna. Ta zyla zewnetrzna moze byc wykonana np. z tasm metalo¬ wych, nawinietych srubowo z duzym sko¬ kiem ponad oslona i tworzacych scisla warstwe, to jest przylegajacych do siebie brzegami lub nawet zachodzacych na sie¬ bie. W pewnych przypadkach jako zyla zewnetrzna -moze sluzyc równiez plaszcz olowiany, otaczajacy tasme. Gdyby jednak elektryczny opór plaszcza olowianego wy¬ padal zbyt duzy, wówczas pod plaszczem olowianym nalezy umiescic jeszcze wspo¬ mniana powyzej warstwe tasmy metalo¬ wej.Na rysunku fig. 1 przedstawia sche¬ matycznie rozwiniecie oslony wspólosio¬ wego przewodu elektrycznego wedlug wy¬ nalazku, skladajacej sie z jednej dwunit- kowej i jednej jednonitkowej srubowej zwojnicy drutowej, zwinietych w kierun¬ kach przeciwnych, fig. 2 — 5 przedsta¬ wiaja przekroje tego przewodu w róznych miejscach w celu uwidocznienia petlic, tworzonych przez nitke podtrzymujaca, fig. 6 przedstawia schematycznie w per¬ spektywie przewód elektryczny, odpowia¬ dajacy jego rozwinieciu, przedstawione¬ mu na fig. 1, fig. 7 — schematycznie w perspektywie przewód elektryczny, które¬ go oslona jest utworzona z dwóch srubo¬ wych zwojnic drutowych i jednej srubo¬ wej zwojnicy tasmowej, fig. 8 — prze¬ wód, którego oslona jest utworzona z dwóch srubowych zwojnic tasmowych, wreszcie fig. 9 — przewód, którego oslo¬ na jest utworzona z jednej dwunitkowej i jednej jednonitkowej tasmowej zwojni¬ cy srubowej zwinietej w kierunkach przeciwnych.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 — 6 oslone zewnetrzna przewodu two¬ rza trzy srubowo zwiniete druty, wyko¬ nane najkorzystniej z materialu elastycz¬ nego. Druty te na rysunku, przedstawia¬ jacym rozwiniecie, sa oznaczone literami A, B, C. Dwa druty np. A i B sa zwiniete z jednakowym skokiem skretu w tym sa¬ mym kierunku, jednakze sa przesuniete wzgledem siebie. Trzeci srubowo nawinie¬ ty drut C przebiega w odwrotnym kierun¬ ku ponad drutami A i B, wskutek czego, jak to uwidoczniono na rozwinieciu po¬ wstalego w ten sposób plaszcza cylindry¬ cznego, tworzy sie caly szereg punktów skrzyzowania zwojnicy srubowej C ze zwojnicami srubowymi A i B. Te punkty skrzyzowania sa oznaczone na figurze, przedstawiajacej rozwiniecie oslony ze¬ wnetrznej przewodu cyframi 1—22. Punk¬ ty skrzyzowania sa wzajemnie przesta¬ wione o kat 90° w kierunku nawijania drutu C.Ponad utworzonym w powyzszy spo¬ sób zespolem zwinietych srubowo drutów jest poprowadzona w szczególny sposób nitka podtrzymujaca, oznaczona na rozwi¬ nieciu litera D. Nitka ta posiada skok skretu wynoszacy polowe skoku skretu zwojnic srubowych A i B i posiada ten sam kierunek zwiniecia, wobec czego musi tworzyc kat 270° przy przechodzeniu od jednego punktu skrzyzowania do nastep¬ nego punktu skrzyzowania. Nitka prze¬ biega przy tym miedzy obydwiema zwoj¬ nicami srubowymi A i B w jednej przer¬ wie miedzyzwojowej, ograniczonej np. punktami 8, 9, 10 i 11.Fig. 2 — 5 przedstawiaja przekroje przewodu w miejscach skrzyzowania je¬ dnonitkowej zwojnicy drutowej z dwunit- kowa zwojnica drutowa odpowiednio do — 3 —rozwiniecia oslony, uwidocznionego na fig. 1. Nitka podtrzymujaca i) przebiega wedlug fig. 2 w kierunku strzalki P po¬ nad punktem skrzyzowania 8 i osiaga na¬ stepnie po wykonaniu obrotu o kat 270° punkt skrzyzowania 0. Wskutek tego ni¬ tka ta obejmuje zyle srodkowa pod katem prostym.Na fig. 3 uwidoczniono, ze nitka pod¬ trzymujaca D po owinieciu w kierunku strzalki P punktu skrzyzowania 9 osiaga równiez po wykonaniu obrotu o kat 270° punkt skrzyzowania lf). Okrecenie zyly srodkowej L przez nitke podtrzymujaca D wedlug fig. 3 w stosunku do okrecenia wedlug fig. 2 jest przesuniete o 90°. Fig. 4 przedstawia dalsze miejsce, gdzie nitka podtrzymujaca D przebiega ponad punk¬ tem skrzyzowania 11 i okreca sie przy tym ponownie dokola zyly srodkowej L.Wedlug fig. 5 nitka podtrzymujaca D przebiega dokola punktu skrzyzowania 11 i po dokonaniu obrotu o 270° osiaga punkt skrzyzowania 12, przy czym zyla srodko¬ wa L zostaje równiez okrecona.Cztery katy, jakie nitka podtrzymuja¬ ca tworzy na czterech figurach 2 — 5, jak to uwidoczniono na rysunku, sa stale prze¬ suniete o 90°. W ten sposób powstaje przy pomocy nitki podtrzymujacej D niezawo¬ dne zmocowanie zyly srodkowej L z ota¬ czajacym ja wspólosiowo ukladem srubo¬ wo zwinietych zwojnic drutowych, który sklada sie z dwóch zwojnic srubowych A, B, zwinietych w jednym kierunku i sta¬ nowiacych zwojnice dwunitkowa, oraz z jednej zwojnicy srubowej jednonitkowej, zwinietej w kierunku przeciwnym, zyla srodkowa L jest utrzymywana dokladnie w swym polozeniu osiowym.Fig. 6 przedstawia schematycznie wi¬ dok perspektywiczny przewodu elektrycz¬ nego, odpowiadajacego rozwinieciu na fig. 1. Srubowe zwojnice drutowe oraz nit¬ ka podtrzymujaca sa na fig. 6 wyrysowa¬ ne odpowiednio do rozwiniecia na fig. 1, a mianowicie obydwie zwojnice A i B, zwi¬ niete w tym samym kierunku, sa naryso¬ wane liniami kreskowanymi, zwojnica zas zwinieta srubowo w kierunku odwrotnym — linia kreskowano - kropkowana, pod¬ czas gdy nitka podtrzymujaca D — linia podwójna.Mozna równiez wieksza liczbe takich wyzej opisanych przewodów wspólosio¬ wych polaczyc razem w kabel, przy czym otrzymuje sie korzystny rozdzial miedzy poszczególne przewody przenoszonej wste¬ gi czestotliwosci.Dzieki owinieciu papierem lub innym materialem izolacyjnym zespolu srubo¬ wych zwojnic drutowych mozna ich wza¬ jemne polozenie wzmocnic jeszcze bar¬ dziej.W przykladzie wykonania wedlug fig. 7 oslona przewodu elektrycznego, sklada¬ jaca sie z dwóch srubowych zwojnic dru¬ towych A', B', zwinietych w tym samym kierunku z tym samym skokiem skretu i wlozonych jedna w druga tak, ze sasiednie zwoje obu zwojnic znajduja sie w równych od siebie odstepach, i ze zwojnicy srubo¬ wej C", nawinietej w kierunku odwrotnym, tym rózni sie od oslony wedlug fig. 6, ze zwojnica srubowa O jest wykonana z ta¬ smy. Litera D' oznaczono nitke podtrzy¬ mujaca.W przykladzie wykonania wedlug fig. 8 oslona przewodu elektrycznego sklada sie z dwóch tasm A" i B". zyla srodkowa jest oznaczona litera M" i jest przymoco¬ wana do zewnetrznej oslony za pomoca ni¬ tki D". Na rysunku uwidoczniono, ze ta¬ sma B" jest szersza anizeli tasma A". W danym przykladzie wykonania tasma A" jest nawinieta ponad tasma B", lecz mo¬ zna i odwrotnie tasme B" nawinac ponad tasma A".W przykladzie wykonania wedlug fig. 9 dwie srubowe zwojnice tasmowe B'" posiadaja jednakowy skok i jednakowy kierunek zwiniecia srubowego, a zwoje je- — v —dnej zwojnicy leza miedzy zwojami dru¬ giej zwojnicy, tworzac tasmowa zwojnice dwunitkowa; ponad nimi znajduje sie je- dnonitkowa srubowa zwojnica tasmowa A'", nawinieta w kierunku odwrotnym, zyla M"' jest utrzymywana w swym polo¬ zeniu przez dwie nitki podtrzymujace, o- znaczone litera D'".Zamiast dwu zwojnic tasmowych B'" oraz dwu nitek podtrzymujacych D"' mo¬ zna zastosowac równiez wieksza liczbe zwojnic tasmowych i nitek.Zamiast nitek mozna w pewnych przy¬ padkach stosowac równiez tasmy z mate¬ rialu o odpowiednich wlasciwosciach ele¬ ktrycznych. PL