Wynalazek niniejszy dSotyczy sposobu marszczenia np. papieru lub kartonu, jak równiez odpowiedniego urzadzenia. Spo¬ sób ten mozna stosowac do marszczenia afkuszów papieru, jak równiez wsteg pa¬ pierowych. Zamiast papieru i kartonu mozna równiez marszczyc, np. celofan, tka¬ niny lub folie metalowa.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze papier utrzymuje sie miedzy cia¬ lem, zmieniajacym ksztalt i cialem prze¬ ciwleglym, które równiez moze byc od¬ ksztalcane przez stosowanie nacisku me¬ chanicznego, hydraulicznego lub pneuma¬ tycznego, po czym kurczy sie odksztalca¬ ne cialo a wraz z nim papier w zadanym kierunku. Gdy chlodzi przy tym o papier, marszczony wedlug dowolnego znanego sposobu, otrzymuje sie za pomoca sposobu wedlug wynalazku papier podwójnie mar¬ szczony.Zaleznie od potrzeby papier mozna marszczyc jeden raz lub kilka razy, przy czym takie marszczenie mozna prowadzic w kierunku dlugosci lub szerokosci, lub w obydwóch kierunkach, jak równiez w kie¬ runkach ukosnych.Wedlug wynalazku marszczenie mozna prowadzic jednoczesnie w róznych kierun¬ kach, zwlaszcza jednbczesnie w kierunku podluznym i poprzecznym. Ciala, zmie¬ niajace ksztalt, wykonane w calosci lub czesciowo z gumy uklada sie przy tym w ten sposób, ze moga byc rozciagane jedno¬ czesnie wzdluz i w poprzek, w danym ra¬ zie promieniowto, wzglednie skracane tak,iz papier, umieszczony miedzy tymi ciala¬ mi, zmniejsza swa ogólna powierzchnie.Na rysunku uwidoczniono przyklad wy¬ konania wynalazku. Fig. 1 przedstawia przyklad przebiegu marszczenia schema¬ tycznie, fig. 2 i 3 przedstawiaja proste przyklady przebiegu marszczenia, fig. 4 przedstawia przyklad przebiegu marszcze¬ nia schematycznie w widoku z góry, fig. 5 — przyklad przebiegu marszczenia schema¬ tycznie przy uzyciu powierzchni walco¬ wych, fig. 6 i 7 przedstawiaja urzadzenie do marszczenia wsteg papierowych sche¬ matycznie, fig. 8 przedstawia przyklad je¬ dnoczesnego marszczenia podluznego i po¬ przecznego schematycznie, fig. 9 — przy¬ klad symetrycznego marszczenia schema¬ tycznie, fig. 10 — urzadzenie do marszcze¬ nia w przekroju, fig. 11 — odmiane wyko¬ nania podobnego urzadzenia a fig. 12 — inna odmiane wykonania.Arkusz papieru uklada sie miedzy dwoma podatnymi cialami 2 i 3 (fig. 1), które za pomoca przylozonych plyt 4 do¬ ciska sie do siebie w kierunku strzalek tak, iz utrzymuja arkusz 1 z pewna sila miedzy soba. Nastepnie ciala 2 i 3 sciska sie z bo¬ ków za pomoca tloków 5 tak, iz zmniejsza sie szerokosc tych cial. Arkusz papieru poddaje sie temu samemu zmniejszeniu po¬ wierzchni i uklada sie zatem w zmarszczki, których wielkosc i rodzaj okresla nacisk cial 2 i 3 w stosuriku do sztywniosci i gru¬ bosci arkusza 1. Nastepnie ciala 2 i 3 od¬ dala sie od siebie, a papier wyjmuje sie na zewnatrz.Jak juz wspomniano wystarczy, gdy je¬ dno z cial, miedzy którymi papier jest utrzymywany, jest odksztalcany. Drugie cialo moze byc w tym przypadku zaopa¬ trzone w gladka powierzchnie, na której przesuwa sie papier.Ciala, zmieniajac swój ksztalt, moga byc wykonane w kazdy sposób dowolny. Cia¬ la te moga byc w calosci lub czesciowo utworzone z gumy. Zamiast gumy ciala te moga równiez skladac sie z blaszek, np. w ksztalcie wiazek tych blaszbk, przesuwa¬ nych wzgledem*siebie, utworzonych z ta¬ smy metalowej, panków skórzanych lub materialów sztucznych.Blaszki, paski itd. moga byc gladkie lub szorstkie, pofalowane, powyginane, zazebione, jak równiez na stronie zwró¬ conej do papieru moga byc szorstkie. Fig. 2 i 3 przedstawiaja niektóre proste przy¬ klady wykonania. Brzegi pasków wysta¬ ja z obu stron ptoza arkusze papieru, aby je mozna bylo przytrzymac poza powierz¬ chniami marszczonymi (fig. 4). Wiazki blaszek 3, których szerokosc zmienia sie za pomoca tloków 5, poza powierzchnia pa¬ pieru / sa razem ujete na brzegach 6.Mozna to wykonac np. przez proste zacis¬ niecie, w danym razie wskutek dolaczenia wkladek z materialów sztywnych lub po¬ datnych.Ruch cial, zmieniajacych ksztalt, moze byc przeprowadzony za pomoca srodków dowolnych, np. przez zwykle naciski od zewnatrz (fig. 1 i 4). Zamiast tego ciala te moga byc równiez rozlaczone przed ru¬ chem marszczacym tak, iz same pociagaja sie pózniej wskutek wlasnej sprezystosci.Równiez ciagnienie i sciskanie mozna po¬ laczyc jednoczesnie.Powierzchnie, miedzy którymi nastepu¬ je marszczenie, moga byc równe, moga jed¬ nak posiadac wygiecia dowolne. -Szczegól¬ nie prosty przypadek zachodzi, gdy mar¬ szczenie przeprowadza sie miedzy po¬ wierzchniami walcowymi (fig. 5). Wpro¬ wadzono tu szereg arkuszów papieru / miedzy dwa weze gumowe 7 i 8, które mo¬ ga byc rozszerzane wzglednie zwezane wskutek cisnienia cieczy.Waz wewnetrzny tworzy walek, który moze byc nadymany, podczas gdy walek zewnetrzny przedstawia wewnetrzna scian¬ ke przestrzeni pierscieniowej, której scian¬ ka zewnetrzna 9 jest utworzona z blachy zelaznej. Przez polaczenie rurowe 10 i 11 — 2 —mozna wpuszczac lub wypuszczac wode pod cisnieniem lub inny czynnik, dzieki czemu nastepuje wlasciwe marszczenie, jak równiez moga byc przeprowadzone dodat¬ kowe zmiany wzajemne ksztaltu, powodu¬ jace sciskanie, przytrzymanie i zwalnianie arkusza 1. Równiez w tym przypadku mozna zastosowac ciala podatne w postaci polaczonych grup z pojedynczych czesci, np. wiazek blaszek. Promieniowo ulozone blaszki 12 za pomoca pierscienia opasuja¬ cego 13, uksztaltowanego wewnatrz stoz- kowo, moga byc rozszerzane wzglednie sciskane w calosci.Ciala o rozmaitym rodzaju wykonania mozna równiez polaczyc we wspólnym dzialaniu, w szczególnosci przy uzyciu wy- ^ gietych powierzchni, pojedyncze zmienia¬ jace ksztalt cialo, np, stozkowy waz gumo¬ wy mozna równiez doprowadzic do dziala¬ nia z cialem, niezmiernajacym ksztaltu, np. ze stozkowa gladka oslona zelazna, pod¬ czas gdy cialo, zmieniajac ksztalt, z arku¬ szem papierowym wciaga sie djo stozko¬ wej oslony.Zastosowanie stalych powierzchni sliz¬ gowych, do których dociska sie papier, mo¬ ze byc wyzyskane do dzialania na goraco wzglednie na suchjo, wskutek czego utrwa¬ la sie marszczenie .papierów wilgotnych.W tym celu paczki pasków blaszanych mozna rótoniez nagrzewac, do czego poza para mozna stosowac gaz lub prad elek¬ tryczny.Fig. 6 i 7 przedstawiaja przyklad mar¬ szczenia wstegi papierowej. Wstega 14 pa¬ pieru jest wprowadzana od góry a u dolu wysuwana, np. przy pomocy pary walków 15. Ruchy te otrzymuja sie w podsuwach.Kawalek wstegi dostaje sie w zakresie ciag¬ la 16, które za pomoca dwóch kierownic krzywych 17 zmienia sie w ten sposób, iz ich szerokosc poczatkowa kurczy sie az do linii kreskowej 18. Wskutek skurczenia sie nastepuje odpowiednie marszczenie wstegi papierowej, która wtedy za pomoca pary walków 15 pociaga sie ponownie dalej.W tym celu po kazdym przebiegu mar¬ szczenia cialo 16 odsuwa sie od wstegi pa¬ pierowej. Krazki 19, przy ruchu wzgled¬ nym miedzy wygietymi kierownicami 17 a cialami 16, zmniejszaja wystepujace tarcie.Ciala 16, zmieniajace ksztalt, przepro¬ wadzaja (fig, 1) zarówno wlasciwe mar¬ szczenie, jak równiez ruchy chwytajace i puszczajace wstege papierowa. Poza tym ciala te moga pozostac na swym miejscu.W tym przypadku podczas marszczenia krzywe kierownice 17 posuwaja sie w kie¬ runku strzalki A ku górze. Uklad ten mo¬ ze byc jednak dobrany tak, ze krzywe kie¬ rownice 17 pozostaja na miejscu, a ciala 16 posuwaja sie w kierunku strzalki B w stosunku do kierownic 17. W tym przy¬ padku z marszczeniem w podsuwach na¬ stepuje jednoczesnie przesuwanie wstegi papierowej 14, co szczególniej jest ko¬ rzystne, gdyz wtedy zadanie pary walków - 15 ogranicza sie do przytrzymywania wste¬ gi podczas wstecznego posuwu cial 16.Zastosowanie sposobu marszczenia w podsuwach wstegi papierowej na wygie¬ tych powierzchniach przedstawiono na fig. 7. Wstega papierowa 14 przesuwa sie na¬ przód w kierunku strzalki C. Cialo glad¬ kie 20 nie zmienia ksztaltu lecz przesuwa sie tam i z powrotem, cialo zas wydrazone 21 jest zaopatrzone w oslone gumowa 22, mogaca dostosowywac sie do zarysów cia¬ la 20 wskutek wpuszczania rura 23 cieczy pod cisnieniem. Równiez obydwa ciala moga byc wykonane w jakikolwiek inny, dotychczas zaznaczony sposób, wzglednie poruszane i odksztalcane.Podsuwy wsteg papierowych mozna dobrac wieksze lub mniejsze, zaleznie od tego, czy marszczenie ma byc osiagniete od razu lub w pojedynczych okresach cze¬ sciowych.Na fig. 8 przedstawiono schematycznie przyklad marszczenia arkusza papierowe- 4 go w kierunku podluznym i poprzecznym. — 3 —Cialo 24, wykonane z gumy lub tkaniny gumowej odksztalca sie jednoczesnie na swej szerokosci przy pomocy sil 25, a na swej dlugosci za pomoca sil 26. Kladac arkusz papieru pod rozciagane cialo z dwóch stron lub pomiedzy dwa takie ciala, po usunieciu sil 25 i 26 papier marszczy sie jednoczesnie w dwóch kierunkach. Sto¬ pien marszczenia zalezy od wyciagania sie ciala 24 w obydwóch kierunkach i mozna zatem regulowac dowolnie.Fig. 9 przedstawia przyklad marszcze¬ nia zupelnie symetrycznego. Cialo 27 tar¬ czy rozciaga sie promieniowo przy pomocy sil 28 tak, iz zajmuje powierzchnie plasz¬ czyzny kola 27a. Gdy arkusz papieru be¬ dzie umieszczony miedzy dwoma takimi cialami i usunie sie sily 28, to arkusz skur¬ czy sie do wielkosci ciala 27. Przy tym wszystkie elementy powierzchni pozostaja podobne, nie ma zatem zadnego znieksztal¬ cenia. Jest to szczególniej cenne, gdy chodzi o to, aby arkusze lub folie, zadru¬ kowane figurami lub pismem, mozna bylo zmarszczyc w celu osiagniecia szczególnych efektów.Fig. 10 przedstawia przyklad wykona¬ nia urzadzenia wedlug wynalazku. Plyta 29 jest wykonana z gumy i zmienia ksztalt, przy czym za pomoca sznurków 30, opasu¬ jacych czesciowo krazki 31, plyta ta jesfc naprezana mniej lub wiecej, czyli moze byc zmieniana jej srednica. W tym celu sznur¬ ki sa zlaczone przy krawedzi plyty 32, któ¬ ra moze byc podnoszona lub opuszczana za pomoca pewnej sily 33. Krazki 31 sa zalo¬ zone przy brzegu kadluba 34. Kadlub jest pokryty podatna przepona 35, która z ply¬ ta 29, zmieniajaca ksztalt w odpowiedni sposób, moze byc zlaczona tak, ze wspól¬ dziala w zmianach ksztaltu plyty 29. W danym razie plyta 29 wraz z przepona mo¬ ze stanowic jedna calosc.Arkusz 36, przyciskany do plyty 29, .bedzie zmienial ksztalt wraz z nia, czyli przy zmniejszaniu powierzchni arkusz zo¬ stanie zmarszczony w dwóch kierunkach.Odpowiedni nacisk mozna otrzymac, np. wskutek cisnienia wody lub powietrza, któ¬ re przewodem 37 wprowadza sie do kad¬ luba 34.Jako czesc górna moze byc zastosowa¬ na zupelnie gladka plyta 32, na której pa¬ pier, podlegajac wiekszemu tarciu, slizga sie na plytach 29.Wedlug fig. 11, zastosowanie czesci gór¬ nej zupelnie odpowiada czesci dolnej, gdyz witedy oddzialywanie cial, zmieniajacych ksztalt, na marszczony arkusz z obydwóch stron jest równomierne.Na fig. 12 górna czesc przedstawia in¬ ne rozwiazanie. Oslona gumowa 39 jest naciagnieta na gumowym wezu 40, który po wprowadzeniu wody pod cisnieniem lub powietrza rurka 41 moze byc rozszerzany.Przez owiniecie weza sznurem lub zwoja¬ mi drutu mozna zapobiec zmianie srednicy weza tak, iz wprowadzony srodek pod ci¬ snieniem sluzy wylacznie do wydluzania samego weza. Caly uklad znajduje sie w kadlubie 42, w którym za pomoca przewo¬ du 43 wytwarza sie cisnienie. Dolna scian¬ ka 44 odpowiada sciance 35.Gdy czesc górna oddala sie od dol¬ nej, wtedy arkusz 36 wklada sie miedzy te czesci, nastepnie górna czesc dociska sie do dolnej za pomoca kolnierzy 45, 46 i w kon¬ cu wytwarza sie przewodami 37 i 43 po¬ trzebny nacisk miedzy sciankami 36 i 44.Zasada wynalazku moze byc urzeczy¬ wistniona równiez za pomoca innych urza¬ dzen, czy to przy pomocy rozpierajacych dzwigni, czy to przy pomocy tloków hydrau¬ licznych lub podobnych urzadzen. Z re¬ guly stosuje sie srodki, sluzace do rozcia¬ gania cial, zmieniajacych ksztalt, w srodku tych przestrzeni, które sa zakryte podatna scianka pokrywajaca, gdyz wtedy wytwo¬ rzenie nacisku na powierzchnie szczegól¬ niej jest latwe w wykonaniu. Nie jest to jednak bezwzglednie konieczne, gdyz mie¬ dzy dwiema przestrzeniami mozna równiez — 4 —umiescic jeden ponad drugim kilka zespo¬ lów cial, zmieniajacych ksztalt tak, iz jed¬ noczesnie mozna marszczyc wieksza liczbe arkuszy wzglednie folii. W tym przypadku otrzymuje sie uklad wedlug górnej czesci fig. 12. Zastosowanie wezów nad powierzch¬ niami marszczacymi jest szczególniej ko¬ rzystne, gdyz umozliwia rozmieszczenie te¬ go ukladu w kilku pietrach.Stopien marszczenia zalezy od granic, w zakresie których ciala, zmieniajace ksztalt, sa rozciagane. Gdy okreslone marszczenie nie wystarcza w pewnym ce¬ lu, to mozna powtórzyc przebieg marszcze¬ nia wielokrotnie. W koncu moga byc osia¬ gniete równiez specjalne wyniki przez po¬ laczenie marszczenia wedlug wynalazku z pojedynczym marszczeniem wedlug zna¬ nych sposobów w dowolnej kolejnosci.Dzialajace powierzchnie marszczace moga byc gladkie lub szorstkie, w danym razie zaopatrzone we wzory. PL