1'i^nrsz^nslm-n: » marca 1OT5 r. (Ni**m«*y).Wolne od popiolu latwopalne paliwa podobne do paku nwzjia otnyjmywac z du¬ za wydajnoscia z wegla, przez ekstrakcje.Ekstrakcje grubo sproszkowanego albo tez rozdrobnionego do nadzwyczajnej mialko- sci (mialkosc ;i) wegla, przeprowadza sie pod zwyklym lub zwiekszonym cisnieniem przy pomocy rozpuszczalników. Szczegól¬ nie korzystnym okazal sie sposób, wedlug którego wegle wszelkiego rodzaju, np. we¬ gle kamienne, wegle brunatne, torf itd., obrabia sie mieszaninami rozpuszczalni¬ ków zlozonych z olejów uwodornionych i olejów kwasnych, np. tetralitiy i krezo¬ lu, pod zwiekszonym cisnieniem i w tem¬ peraturach wzrastajacych. Temperature ekstrakcji ustala sie dokladnie wedlug temperatury rozkladu wegla podlegajace¬ go ekstrakcji, a mianowicie temperature ekstrakcji utrzymuje sie na poziomie bez¬ posrednio nizszym lub takim samym jak temperatura rozkladu wegla. Poniewaz temperatury rozkladu wegla wzrastaja w miare postepu ekstrakcji, przeto stopnio¬ wo zwieksza sie temperature. Temperatu¬ ra ekstrakcji osiaga wreszcie najwyzszy poziom, gdy ustaje proces rozpuszczania sie wegla pozostalego, nie ulegajacego dal¬ szej ekstrakcji. Ten pozostaly wegiel na¬ zywa sie weglem resztkowym. Proces ekstrakcji przebiega w sposób nastepuja¬ cy. Gdy np. temperatura rozkladu wegla kamiennego, zawierajacego okolo 28°/o lotnych skladników wynosi 330°C i gdy tenwegiel poddaje sie ekstrakcji w tempera¬ turze 320 — 330°C, to udaje sie przepro¬ wadzic czesc wegla do roztworu. Nieroz- puszczona czesc wegla, to jest wegiel resztkowy, wykazuje teraz punkt rozkla¬ du 350°C i poddaje sie go dalszej ekstrak¬ cji w temperaturze 340 — 350°C. Teraz znowu dalsza czesc wegla przechodzi do roztworu, a pozostaly wegiel resztkowy posiada temperature rozkladu 380°C, a wiec poddaje sie go ekstrakcji w tempe¬ raturze 370 — 380°C. W ten sposób po¬ stepuje sie dalej, az wreszcie pozostanie wegiel resztkom-, który posiada tempera¬ ture rozkladu rp. 410°C. Wreszcie tempe¬ rature ekstrakcji podnosi sie do 400 — J10"C i w tej temperaturze konczy sie ekstrakcja wegla.Odmiana tego sposobu ekstrakcji pod cisnieniem polega na tym, ze przeprowa¬ dza sie cala ekstrakcje wegla w jednym tylko zabiegu, a mianowicie, ekstrakcje rozpoczyna sie od temperatury 320°C, któ¬ ra podnosi sie do 410"C i to z szybkoscia, z jaka postepuje ekstrakcja wegla. W za¬ leznosci od rodzaju wegla, temperatury ekstrakcji sa rózne, w kazdym jednak ra¬ zie ekstrakcje rozpoczyna sie w tempera¬ turze odpowiadajacej poczatkowej tempe¬ raturze rozkladu wegla i nastepnie prowa¬ dzi sie dalej w wyzszej temperaturze, az wreszcie doprowadza sie do konca w naj¬ wyzszej temperaturze rozkladu wegla resztkowego. Wedlug tego sposobu udaje sie rozpuscic 80*/o wegla i wiecej.Poniewaz wyciagi weglowe sa prak¬ tycznie zupelnie wolne od popiolu i sa la¬ two zapalne, przeto stosuje sie je jako pa¬ liwa do silników pylowo-weglowych. Wy¬ ciagi weglowe sa tak samo latwo palne, jak i oleje. W porównaniu jednak ze sta¬ lymi paliwami wyciagi weglowe sa znacz¬ nie lepsze dzieki brakowi popiolu i wiel¬ kiej zdolnosci reakcyjnej.Wyciagi weglowe, jako paliwo pedne do silników pylowo-weglowych, czestokroc posiadaja te wade, ze w komorze pomoc¬ niczej, wzglednie w cylindrze silnika py- iowo-weglowego tworza sie produkty po¬ dobne do koksu i paku, zatykajace komo¬ ry i powodujace unieruchomienie silnika.Tworzenie sie koksu wystepuje zwlaszcza1 przy jednoczesnym zastosowaniu oleju za¬ plonowego podczas rozruchu silnika. Przy¬ czyna tworzenia sie tych produktów po¬ dobnych do koksu i paku w silniku pylo- wo-weglowym pedzonym za pomoca wycia¬ gów jest rozpuszczalnosc wyciagów w ole¬ ju zaplonowym i ich topliwosc. Przy ze¬ tknieciu sie tych rozpuszczalnych w oleju wyciagów weglowych w silniku z olejem zaplonowym lub na.wet z olejem smaro¬ wym nastepuje czesciowe rozpuszczenie wyciagów w wymienionych olejach przy jednoczesnym wytworzeniu mniej lub wie-_ cej lepkich produktów rozpuszczenia i zmieszania wyciagu z tymi olejami. Takie lepkie produkty nie maja nadzwyczaj mialkiego rozproszenia pierwotnych wy-^ ciagów weglowych, ani tez nie znajduja sie w olejach rozpylonych i wobec tego nie posiadaja juz wymaganej zdolnosci za¬ plonu, lecz raczej gromadza sie stopniowo/ w komorze pomocniczej i czesciowo kok¬ suja sie, dopóki komora pomocnicza nie ulegnie tak znacznemu zatkaniu, ze silnik zatrzymuje sie. Tworzeniu sie lepkich pro¬ duktów sprzyja jeszcze ta okolicznosc, ze w temperaturach zwiekszonych i pod cis¬ nieniem nastepuje stopienie wyciagu.Wedlug wynalazku wszystkie te niedo¬ godnosci mozna usunac w ten sposób, ze wyciagi weglowe przed ich uzyciem w sil¬ nikach pylowo-weglowych poddaje sie ob¬ róbce cieplnej w temperaturach co naj¬ mniej tak wysokich, ze staja sie w znacz¬ nym stopniu lub calkowicie niereapusaczal- ne w oleju i nietopliwe. Temperatura ob¬ róbki cieplnej jest rózna dla róznych wy¬ ciagów w zaleznosci od gatunku wegla wyjsciowego, a ustala sie ja osobno w kaz¬ dym poszczególnym przypadku. Na pray- — 2 —klad, W przypadku stosotoania wyciagu otrzymywanego z wegla gazowego sposo¬ bem opisanym wyzej z wydajnoscia do 85°/o, przy czym wegiel obrabia sie mie¬ szaninami rozpuszczalników zlozonych z weglowodorów uwodornionych i kwasnych olejów, np. z tetraliny i krezoli, pod zwiek¬ szonym cisnieniem, a mianowicie we wzra¬ stajacych temperaturach, okazalo sie, ze wystarcza ogrzanie do 400°C, aby wyciag stal sie nierozpuszczalny w oleju i nieto- pliwy. Przy tym z wyciagu uleglo od- szczepieniu okole 6*,« destylatu smolowe¬ go. Punkt zaplonu wyciagu obrobionego w ten sposób wynosi 185°C, a wiec byl znacz¬ nie nizszy od punktu zaplonu 220°C wy¬ ciagu nieobrobionego.W zaleznosci od rodzaju wyciagów we¬ glowych moze jednak wystarczyc równiez obróbka cieplna w temperaturach nizszych niz 400°C, ewentualnie w ciagu dluzszego czasu. Z jednej strony obróbke cieplna wy¬ ciagów mozna przeprowadzac w tempera¬ turach wyzszych od temperatury, w któ¬ rej na ogól rozpoczyna sie rozszczepianie smoly z wyciagu weglowego, np. w tempe¬ raturze 500MC lub jeszcze wyzszej, uzysku¬ jac w ten sposób wieksza wydajnosc oleju i smoly.Zdolnosc zaplonowa wyciagów podda¬ nych obróbce cieplnej zalezy od wysoko¬ sci zastosowanej temperatury, od czasu trwania tej obróbki i wreszcie od wlasci¬ wosci wyciagów weglowych. Na ogól gór¬ na granica temperatury obróbki cieplnej zazwyczaj nie przekracza 600°C. Wyciagi weglowe wedlug wynalazku sa praktycz¬ nie wolne od popiolu i umozliwiaja prawi¬ dlowa i nadzwyczaj ekonomiczna prace silników pylowo-weglowych we wszystkich zakresach obciazenia, jak równiez przy biegu luzem i przy rozruchu silnika. PL