Przy stosowaniu stalych sproszkowa¬ nych paliw do napedu silników spalino¬ wych, jak np. pylu weglowego, pozadane jest, aby paliwo posiadalo mozliwie niski punkt ,samozaplonu, a to ze wzgledu na mozliwosc utrzymywania stosunkowo ni¬ skiego stopnia sprezania. Prócz tego w pa¬ liwie tego rodzaju tak zwany punkt zmiekczenia, to jest temperatura, przy której pyl wykazuje sklonnosc do spieka¬ nia sie lub do stawania sie lepkim, powi¬ nien lezec mozliwie wysoko, a to w celu za¬ pobiezenia powstawaniu zaklócen w ruchu, powodowanych zatykaniem sie dysz wtrys¬ kowych, oblepianiem sie smola zaworów, tloków itd.Wprawdzie pyl wegla brunatnego czy¬ ni zadosc tym dwóm warunkom, jednak pyl ten niezbyt nadaje sie jako paliwo sil¬ nikowe, a to ze wzgledu na swa dosc znacz¬ na zawartosc popiolu i stosunkowo duze ilosci zawartych w nim iskladników, powo¬ dujacych erozje czesci silnika. Najodpo¬ wiedniejsze z tego wzgledu pajiwa z pylu palnego, ubogiego w popiól, jak np. z pylu wegla kamiennego lub stalego wyciagu z wegla kamiennego, pozbawionego prak¬ tycznie popiolu, posiadaja jednak znów zdrugiej strony czesto zbyt wysoki punkt zaplonu i czestokroc równiez zbyt niski punkt zmiekczenia, tak iz stosowanie tych pylów jako paliwa do napedu silników nie jest odpowiednie z powyzszych powodów.Okazalo sie, ze mozna przez odpowiedni zabieg oddzialywac korzystnie na te oby¬ dwie wlasnosci paliwa z pylu palnego, ma¬ jace znaczenie dla silnika, a mianowicie, ze mozna, uzyskac zmiane punktu samoza¬ plonu i punktu zmiekczenia, to jest mozna obnizyc punkt samozaplonu i podwyzszyc punkt zmiekczenia, jezeli paliwo w taki sposób potraktuje isie tlenkami azotu lub kwasem azotowym, aby nastapilo wchla¬ nianie azotu przez pyl. W tym celu mozna stosowac np. tlenki azotu, uzyskiwane przy katalitycznym spalaniu amoniaku, przy czym wystarczaja juz stosunkowo nie¬ znaczne ilosci tlenków azotu, gdyz paliwo zostaje zmienione w zadany sposób w do¬ statecznej mierze juz przy wchlonieciu azotu w ilosci 'mniejszej niz 1% ilosci py¬ lu.Zamiast tlenków azotu mozna stosowac równiez kwas azotowy w stanie cieklym lub gazowym. Na ogól wystarczaja tak nie¬ znaczne ilosci kwasu azotowego, iz nie jest konieczne dodatkowe suszenie pylu palne¬ go.Pyly palne mozna traktowac tlenkami azotu lub np. gazem, skladajacym sie z po¬ wietrza, zawierajacego pare kwasu azoto¬ wego, w dowolnych odpowiednich urzadze¬ niach, np. w rurze obrotowej, zaopatrzo¬ nej w odpowiednie urzadzenie do zrasza¬ nia, lub w rurze z obracajacym sie slima¬ kiem, lub za pomoca gwaltownego sklóca¬ nia pylu z gazem w zbiorniku, wykonanym w ksztalcie szybu, lub tez za pomoca prze¬ biegajacego zygzakowato natryskiwania miedzy pochylymi powierzchniami badz podczas (Spadania swobodnego w szybie pionowym, badz podczas spadania w szy¬ bie pionowym, hamowanego iprzez stoso¬ wanie narzadów odrzutowych. Traktowa¬ nie wodnym roztworem kwasu azotowego odbywa sie korzystnie za pomoca skrapia- nia pylu palnego w urzadzeniu mieszadlo- wym, np. w slimaku mieszadlowym. Trak¬ towanie kwasem azotowym mozna -usku¬ teczniac równiez nagoraco, jednak ponizej punktu zaplonu otrzymywanego paliwa, przy czym cieplo jest doprowadzane przed, w czasie lub po dodaniu kwasu azotowego.Paliwo mozna np. podgrzac nasamprzód, a nastepnie dodac [podgrzanego ewentual¬ nie kwasu azotowego, Lub w czasie doda¬ wania kwasu azotowego mozna doprowa¬ dzac cieplo z zewnatrz. Szczególnie wska¬ zane jest mieszac nasamprzód z paliwem w odpowiedni sposób (np. za pomoca wtryskiwania przez dysze lub przy pomo¬ cy slimaka mieszadlowego) ewentualnie podgrzany lekko kwas azotowy, a nastep¬ nie mieszanine doprowadzac do wyzszej temperatury. Ten zabieg moze odbywac sie w jednej tylko rurze, w której pierwszej polówce odbywa sie mieszanie z kwasem, a w drugiej polówce — nagrzewanie.Kwas azotowy, wyplywajacy ewentualnie z konca rury, moze byc doprowadzany z powrotem do pierwszej czesci, aby oddziar lywal tam ponownie na paliwo. Jednak mozna równiez pracowac w dwóch róz¬ nych przyrzadach. Dzieki traktowaniu na goraco nie tylko ze polepsza sie punkt zmiekczenia i zaplonu paliwa, lecz równiez zwieksza sie jego termiczny wspólczynnik skutku uzytecznego, to znaczy, ze do uzy¬ skania tej samej mocy potrzeba zuzyc mniej przerobionych w powyzszy sposób paliw, niz paliw, nie potraktowanych lub potraktowanych kwasem azotowym przy zwyklej temperaturze.Paliwo, potraktowane w opisany wyzej sposób, mozna stosowac bezposrednio do napedu silnika. W pewnych przypadkach jest jednak wskazane pozbawic paliwo jeszcze gazów przez przedmuchanie np* — 2 —powietrzem lub w prózni, aby usunac z niego zwiazane jeszcze male ilosci tlenków azotu, oraz przemycie tego paliwa, np. wo¬ da, lub zneutralizowanie go przez dodanie substancyj zasadowych, np. gazu ajnonia- kowego, wody amoniakowej, zasad orga^ nicznych i podobnych substancyj, a nastep¬ nie zemlec to paliwo.' Powyzsze paliwro do napedu silników spalinowych mozna stosowac równiez w mieszaninie z nie potraktowanym pylem lub z innymi starlymi lub cieklymi paliwa¬ mi pednymi.Przyklad I. Ekstrakt z wegla kamien¬ nego, uzyskany za pomoca wylugowania pod cisnieniem, zmielony na pyl i pozba¬ wiony praktycznie popiolu (punkt zaplo¬ nu tego wyciagu przypadal w temperaturze 485°C, a punkt zmiekczenia odpowiadal temperaturze 190°C), byl traktowany w stalowej rurze slimakowej przy zwyklej temperaturze tlenkami azotu, otrzymany¬ mi przez spalanie amoniaku, przy czym na 10 kg pylu palnego zastosowano 7 m3 ga¬ zu. Po tym traktowaniu pylu palnego nie mozna bylo praktycznie (az ponad tempe¬ rature 500°C) wiecej zmiekczac oraz pyl wykazywal dolny punkt zaplonu w tempe- Zatem wraz ze wzrostem temperatury polepsza sie stopniowo paliwo. Przy stoso¬ waniu ekstraktu, potraktowanego kwasem azotowym w temperaturze 150°C, potrzeba tylko 3 800 kg cal na, 1 konio-godzine wo¬ bec 4 500 kg cal przy paliwie, potraktowa¬ nym przy temperaturze 80°C. raturze 186°C. Uzyskane w ten sposób pa¬ liwo moglo byc stosowane bez zarzutu w silniku Diesera na pyl weglowy. Paliwo to wykazywalo dobra sklonnosc do zaplonu, a takze nie powodowalo w ciagu dluzszego cza.su pracy silnika zadnych zaklócen w ruchu wskutek oblepiania smola lub naga- rem czesci silnika.Przyklad II. 10 kg zmielonego na pyl ekstraktu, uzyskanego z wegla kamienne¬ go przez lugowanie pod cisnieniem, a któ¬ rego punkt zmiekczenia odpowiadal tem¬ peraturze 200°C, a punkt zaplonu — tem¬ peraturze 490°C, miesza sie scisle w pierw¬ szej polówce stalowej rury, zaopatrzonej w slimak siekajacy, z dwoma litrami roz¬ tworu kwasu azotowego, opadajacego kroplami w kilku miejscach i zawierajace¬ go 850 g kwasu azotowego na jeden litr wody. W drugiej polówce rury ekstrakt jest ogrzewamy do temperatur podanych w ponizszej tabelce w kolumnie 1.Potraktowane w ten sposób paliwo wy¬ kazuje nastepujace temperatury punktów zmiekczenie i zaplonu oraz wytwarza w silniku Diesera na pyl weglowy moc elek¬ tryczna, podana w jednostkach cieplnych na konio-godzine. PL