Elektrolize soli stopionych przeprowa¬ dza sie czesto przy takim skladzie elektro¬ litu, aby otrzymywany metal katodowy mial wiekszy ciezar wlasciwy od stopionej mieszaniny soli. Takie postepowanie po¬ woduje zbieranie sie metalu na dnie na¬ czynia do elektrolizy, skad bywa on okre¬ sowo usuwany. Zbieranie sie warstwy roztopionego metalu na dnie naczynia do elektrolizy, która nalezy okresowo wypu¬ szczac, zachodzi równiez i przy elektroli¬ tycznej rafinacji aluminium, opartej na pracy z trzema cieklymi warstwami pozio¬ mymi. Wylozenie dna naczynia do elektro¬ lizy, jak równiez i korek, zamykajacy o- twór spustowy, ze wzgledu na charakter elektrolizy, a w szczególnosci na niszcza¬ ce dzialanie stopionych soli, musza byc wy¬ konane z wegla elektrodowego, przy czym termin ten obejmuje równiez i material zgrafitowany.Ze wzgledu na wlasciwosci materialu weglowego napotyka sie dosyc duze trud¬ nosci techniczne przy budowie sprawne¬ go urzadzenia do wypuszczania metalu zbierajacego sie na weglowym dnie naczy¬ nia do elektrolizy. Wskutek tego tez cze¬ sto, np. przy elektrolizie aluminium, sto¬ suje sie wybieranie roztopionego metalu z góry przez warstwe cieklego elektrolitu.-*:) Wlasciciel patentu oswiadczyl, iz wynalazcami sa PP* J^ahutb Zdzislaw Zaleski, Warszawa, i Adam Kotowicz, Warszawa.Tego rodzaju rozwiazanie zagadnienia usuwania cieklego metalu, znajdujacego sie na weglowym dnie naczynia, jest na ogól nie zadowalajace, a w przypadku wspomnianej wyzej elektrolitycznej rafi- nacji aluminium, ze wzgledu na .sposób prowadzenia ruchu, nie moze miec zasto¬ sowania w praktyce.Glówna trudnoscia, uniemozliwiajaca dotychczas znalezienie nalezytego rozwia¬ zania zagadnienia budowy urzadzenia, po¬ zwalajacego na wypuszczanie dolem roz¬ topionego metalu zbierajacego sie na dnie naczynia do elektrolizy, jest stosunkowo mala wytrzymalosc mechaniczna materia¬ lu weglowego, z którego wykonywa sie wy¬ lozenie dna naczynia oraz korek zamykaja¬ cy otwór spustowy.Podczas odbijania otworu spustowego z reguly trzeba rozbic korek zamykajacy, wykonany z materialu weglowego, gdyz wyjecie go w calosci z otworu jest niemal wykluczone ze wzgledu na przywarta don mieszanine skrzepnietego metalu i elektro¬ litu. O ile wybicie korka nastapi od razu w sposób nalezyty, to zamkniecie otworu spustowego za pomoca nowego korka z, • wegla elektrodowego nie nastrecza na ogól wiekszych trudnosci. Natomiast w przy¬ padku gdy korek zamykajacy w czasie wy¬ bijania zostal czesciowo lub tez niezupel¬ nie dokladnie usuniety z kanalu spustowe¬ go wzglednie zostal uszkodzony kanal o- tworu spustowego, zamkniecie tegoz w od¬ powiedniej chwili przy uzyciu nowego korka z wegla elektrodowego napotyka du¬ ze trudnosci wzglednie nie moze byc wyko¬ nane dostatecznie szybko. To w konse¬ kwencji prowadzi do czesciowego, a cza¬ sem nawet do calkowitego wyciekniecia roztopionej zawartosci naczynia do elek¬ trolizy, co powoduje zaklócenia lub nawet przerwe w procesie elektrolizy. Wskutek tego tez przy elektrolizie z zastosowaniem dwóch stopionych warstw poziomych (elektrolitu i metalu katodowego) stosuje sie chetnie, jak to juz wspomniano, wy¬ czerpywanie metalu z góry przez warstwe cieklego elektrolitu.Wynalazek niniejszy calkowicie usuwa wyzej wspomniane trudnosci, mianowicie te, jakie sie napotyka przy wypuszczaniu metalu otworem spustowym. Dzieki umoz¬ liwieniu w dosyc latwy sposób stopienia skrzepnietej mieszaniny metalu i elektro¬ litu, znajdujacej sie w kanale spustowym dookola korka z wegla elektrodowego, wy¬ bijanie korka staje sie zbednym, gdyz wy¬ jecie go z kanalu spustowego po stapie¬ niu otaczajacego go metalu i elektrolitu nie nastrecza zadnych trudnosci. Tak samo regulowanie szybkosci wyplywajacego me¬ talu, jak i zamykanie otworu spustowego w kazdej dowolnej chwili jest zupelnie mo¬ zliwe do wykonania. Rozwiazanie tego za¬ gadnienia wedlug wynalazku wyjasnia ry¬ sunek.Cyfra, 1 oznacza weglowe wylozenie dna naczynia ido elektrolizy, 2 — weglowy korek zamykajacy, 3 — metalowy swo- rzen wkrecony w korek, U i 5 — przewo¬ dy do doprowadzania pradu elektrycznego, 6 — zródlo pradu elektrycznego, 7 — szy¬ na metalowa, doprowadzajaca prad elek¬ tryczny do elektrod weglowych, 8 — prze¬ wód doprowadzajacy prad do szyny 7.Sposób wypuszczania roztopionego me¬ talu z naczynia do elektrolizy wedlug wy¬ nalazku niniejszego przeprowadza sie tak, ze po polaczeniu biegunów zródla pradu 6 za pomoca przewodów 5 i U z korkiem 2, a za ipomoca przewodu 8 z szyna 7, naste¬ puje stopniowe oporowe rozgrzewanie korka weglowego 2 i otaczajacych go scia¬ nek kanaju spustowego. Oczywiscie, do tego celu mozna stosowac zarówno prad zmienny, jak i staly. W przypadku stoso¬ wania do nagrzewania korka pradu staje- go, mozna do tego celu stosowac prad z pradnicy, zasilajacej naczynie do elektro¬ lizy, wzglednie ze specjalnie do tego celu przeznaczonego zródla pradu. W przypad- — 2 —ku stosowania pradu stalego wskazane jest bieguny zródla pradu wlaczyc zgodnie z kierunkiem pradu, uzytego do elektrolizy.Na przyklad w przypadku elektrolizy AJ203 biegun dodatni nalezy przylaczyc do szyny górnej 7, w przypadku zas elektro¬ litycznej rafinacji aluminium — odwrot¬ nie, tj. do korka weglowego 2. Proces opo¬ rowego rozgrzewania korka i scianek ka¬ nalu spustowego moze byc przeprowadza¬ ny nawet w czasie przebiegu elektrolizy i przerywanie jej nie jest rzecza konieczna.W ten sposób staly prad elektryczny, roz¬ grzewajacy oporowo korek weglowy, prze¬ plywajac przez naczynie do elektrolizy wzmaga zarazem glówny proces samej elektrolizy. Przewód 8 zamiast do szyny 7 mozna przylaczyc do wylozenia 1 (na ry¬ sunku zaznaczono linia przerywana), co jednak, ze zrozumialych wzgledów, jest mniej wskazane.Po dostatecznym rozgrzaniu korka we¬ glowego otaczajaca go mieszanina skrze¬ pnietego metalu i elektrolitu topi sie i splywa na dól. Po calkowitym wytopieniu powyzszej mieszaniny korek z wegla elek¬ trodowego przez lekkie pociagniecie daje sie z latwoscia wyjac pozwalajac na unik¬ niecie uszkodzenia go w jakikolwiek spo¬ sób. Przez czesciowe wsuniecie korka do kanalu spustowego mozna zupelnie do¬ wolnie regulowac szybkosc wyplywania metalu, jak równiez w odpowiedniej chwili zamknac kajial zupelnie. Doswiad¬ czenie, nabyte w ciagu kilkumiesiecznego ruchu fabrycznego, wykazalo, ze dobrze dopasowany korek pozwala na calkowite przerwanie wyplywu nawet rzadkoplynne- go elektrolitu stopionego. PL