PL2809B1 - Metal panewkowy olowiany. - Google Patents

Description

Od kilku lat zaczeto stosowac, zamiast dotad wylacznie uzywanych metali bialych cynowych, metale panewkowe z hartowa¬ nych stopów olowianych. Skladaja sie one z olowiu, który utwardza sie przez do¬ danie metalów grupy wapniowców lub po- tasowców. Badanie naukowe podobnych stopów wykazalo, ze wytwarzaja sie w nich zwiazki chemiczne olowiu z pomienionemi metalami, typu PbBCa, które, rozpuszczajac sie w roztopionej olowianej masie zasadni¬ czej, nastepnie przy stygnieciu i krzepnieciu tejze wydzielaja sie w postaci krysztalów pierwotnych lub w postaci eutektycznej.Podobne zwiazki metalowe olowiu sa znacznie twardsze niz olów czysty, przeto przy uzyciu tych metalów na panewki czy¬ sty olów po krótkiej pracy lozyska ulega zuzyciu i powierzchnie czynna lozyska, na której spoczywa wal, stanowia odtad owe wlasnie zwiazki metalowe.Wytrzymalosc takiej panewki na zuzy¬ cie polega na twardosci i wytrzymalosci tych wlasnie zwiazków metalowych.Czyniono próby dodawania do takich metali miedzi metalicznej luib w postaci sto¬ pów miedziaino-cynowych, aby przez wy¬ tworzenie czesci o skladzie jeszcze tward¬ szym powiekszyc odpornosc powierzchni na starcie.Próby te daja wyniki wogóle zadawa¬ lajace, dopóki dodawac do metalu nie¬ znaczne tylko procentowo ilosci miedzi.Przy dodawaniu wiekszej ilosci miedzi daja sie zauwazyc objawy wydzielania, ponie¬ waz wydzielanie krysztalów miedzi ze sto-fm olowianego zaczyna sie w tempe¬ raturze juz stosunkowo wysokiej, za¬ nim zaczynaja wykrystalizowywac sia po¬ laczenia olowiu z alkaljami zwyklemi lub ziemnemi. Cala masa metalu panewkowego jest wtedy jeszcze za rzadka, aiby «ilosci miedzi lub cyno-miedzi, jakie zdolaly sie wytworzyc, nawet przy stosunkowo krótko- trwajacem osiadaniu roztopionego metalu panewkowego w kociolku, lyzce odlewniczej lub t. p. przyrzadzie, zdazyly podniesc sie na powierzcBinie i wytworzyc tam trudniej, topliwe skladniki stopu, Scisle badania wykazaly atoli, ze niedo¬ godnosc te mozna usunac przez wprowa¬ dzenie do kapieli miedzi, w postaci zwiazku miedziano-wapniowego (Cu^ Ca) lub odpo¬ wiedniego zwiazku miedzi z innemi wap- niowcami lub potasowcami.Natenczas z latwoscia mozna otrzymac stopy rodzaju wymienionego powyzej z za¬ wartoscia 4—6% lub wiecej miedzi, jakie nawet przy dluzszem trwaniu w stanie roz¬ topionym nie wykazuja sklonnosci do wy¬ dzielania sie. Objasniaja niezwykle to za¬ chowanie sie miedzi badania metalograficz¬ ne, które uwidaczniaja, ze w takich stopach miedz istnieje w nowej, dotychczas niezna¬ nej w stopie postaci, a mianowicie malych kitysztalków barwy plowej, kftore wyste¬ puja szczególnie obficie w tych powierzch¬ niach szlifu, które zlozone sa z krysztalów olowiowapnia lub potrójnych olowio-wap- nio-strontu. Skoro stop zawiera równiez bar, to stop eutektyczny olowiano-baryto- wyr otaczajacy krysztaly olowio-wapniai, jest prawie zupelnie wolny od krysztalów miedziowapnia, Z opisanej powyzej wlasnosci wyplywa, ze z ogólnej masy stopu, podczas stygnie¬ cia, krysztaly miedziowapnilowe wydziela¬ ja sie prawie jednoczesnie z krysztalami olowfib-wapnilowemi i) dlaitego te powodu duzej ilosci tych ostatnich, nie oddzielaja sie od stopu. Wskutek tego powstaje zupel¬ nie nowy metal panewkowy, zawierajacy w masie krysztalów olowio-wapiennych w ilosci bardzo znacznej — male, o wiele twardsze krysztaly miedzio-wapnia.Te ostatnie tworza wtedy w metalu wla¬ sciwa powierzchnie czynna, która z powodu znacznej twardosci krysztalów miedzio- wapnia posiada o wiele wieksza trwalosc na scieranie, niz stop, posiadajacy <— jako czesci utwardzajace — tylko zwiazki olo¬ wiu z alkaljajmi zwyklemi i ziemnemi.Godne uwagi, ze, jak wykazuje badanie metalo-graficzne, krysztaly miedzio-wapnia nie tworza sie, przy dodawaniu miedzi do gotowego metalu panewkowego ziemne? al¬ kalicznego, niezaleznie od tego czy wpro¬ wadza sie miedz w postaci roztopionej, czy tez w postaci silnie wyzarzonego rozczy- nu miedzi w olowiu.Natomiast osiaga: sie na innej drodze trwale i stale przyjmowanie miedzi przez podobny stop metalu panewkowego, zapo- moca rozpuszczenia w olowiu miedzi meta¬ licznej w temperaturze dostatecznie wyso¬ kiej i wytworzenia w tym stopie jednego z pomienionych metali panewkowych droga wydzielenia elektrolitycznego metali alka¬ licznych lub ziem i alkalicznych.Podczas trwajacego dluzej oddzialywa¬ nia wydzielajacych sie in statu nascendi po- tasowców lub wapniowców na kapiel olfr- wiana, rozpuszczone w kapieli olowianej czesci miedzi maja, rzecz prosta, zupelna moznosc wejscia w polaczenie chemiczne z wapniem metalicznym lub z innym wydzie¬ lonym elektrolitycznie metalem. Z tego, ze zwiazki metalowe miedzi wytworzone ta droga z powodu wielkiej zawartosci nad¬ miaru olowiu nie rozkladaja sie, wynika, ze powinowactwo chemiczne miedzi do wydzielonych elektrolitycznie metali jest nieco wieksze, niz powinowactwo olowiu.Ten nadmiar energji powinowactwa nie wystarcza jednak do zapewnienia powsta¬ nia odpowiednich zwiazków metalowychmiedzi, za dodaniem miedzi metalicznej do utwardzonego stopu olowianego.Natomast mozna uzyskac praktycznie bardzo dogodne wprowadzanie miedzi do metali panewkowych olowianych, droga e- lektrolizy przez dodawanie nastepnie do elektrolitów odpowiedniego dodatku, wla¬ sciwego dla danego wypadku elektroli¬ zy — soli miedzianej. PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Metal panewkowy olowiany, u- twardzony nieznacznym dodatkiem procen¬ towym potasowców lub wapniowców, zna¬ mienny tern, ze do stopu tego wcielona zo¬ staje miedz w postaci zwiazków metalo¬ wych miedzi z metalami dodatkowemi typu Cu4 Ca.
2. 2. Metoda otrzymywania stopu wedlug zastrz. 1, znamienna tern, ze do gotowego roztopionego stopu dodaje sie zadane ilosci miedzi w postaci zwiazków metalicznych miedzi typu Cw4 Ccr, najkorzystniej w stanie plynnym i te, silnie mieszajac, rozprowadza sie równomiernie w stopie.
3. 3. Metoda otrzymywania stopu wedlug zastrz, 1, znamienna tern, ze przed lub pod¬ czas wytwarzania droga elektrolizy stopu metalu panewkowego do tego ostatniego wciela sie potrzebna ilosc miedzi w stanie stalym lub roztopionym lub w postaci odpo¬ wiednio wysoko nagrzanego stopu miedzio- olowianego.
4. 4. Metoda otrzymywania stopu wedlug zastrz. 1, znamienna tem, ze podczas wy¬ twarzania elektrolitycznego utwardzane¬ go stopu olowianego do rozpadajacych sie elektrolitów dodaje sie odpowiednio wy¬ mierzona dawke chlorku lub podchlorku miedzi lub innej nadajacej sie do elektroli¬ zy soli miedzianej. W a 11 h[e r] M a t h e s i u s. H a n"s Mathesius. Zastepca. M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. bruk L. Boguslawskiego. Warszawa. PL