Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia nastawczego, zaopatrzonego w urzadze¬ nie do wzajemnego przytrzymywania prze¬ stawnych dzwigni, z których kazda moze zajmowac jedno srodkowe polozenie za¬ sadnicze oraz po jednym polozeniu bocz¬ nym; dzwignie te sa przytrzymywane w tak uzaleznionych od siebie polozeniach, ze kazdorazowo jedna tylko dzwignia mo¬ ze sie znajdowac w polozeniu bocznym.Wedlug wynalazku urzadzenie do przytrzymywania przestawnych dzwigni posiada dwa narzady ograniczajace, z których kazdy ma dwie powierzchnie opo¬ rowe; przy przestawianiu jednej dzwigni do jednego polozenia bocznego te narzady uruchomiane sa ta dzwignia w jednym kierunku, a przy przestawianiu jej do dru¬ giego polozenia bocznego — uruchomiane sa w drugim kierunku tak, ze jedna po¬ wierzchnia oporowa jednego narzadu ograniczajacego i jedna powierzchnia opo¬ rowa drugiego narzadu ograniczajacego przesuwaja sie w przeciwnych kierunkach na drodze ruchu pierwszej dzwigni, w ce¬ lu przytrzymywania jej w polozeniu za¬ sadniczym; ruch suwaka uruchomiajacego przenoszony jest przy tym na jedna z tych powierzchni oporowych za posrednictwem obracalnego narzadu.Ten obracalny narzad moze stanowic jedfen narzad ograniczajacy.| Jedfen z, narzadófttf ograniczajacych, wspólpracujacych zjodna dzwignia, moze byc utworzony przez druga dzwignie lub przez jej czesc skladowa/ Takze przynaj¬ mniej jedna z dzwigni przy swym ruchu do jednego polozenia bocznego za pomo¬ ca powierzchni oporowej przynaleznego do niej narzadu ograniczajacego moze uruchomiac narzad ograniczajacy drugiej dzwigni. Jesli- kazda z obu powierzchni oporowych narzadu ograniczajacego wspól¬ dziala w ten sposób w przytrzymywaniu danej dzwigni w jej polozeniu zasadni¬ czym i moze byc przesunieta przy ruchu tej dzwigni do polozenia bocznego, i jesli powierzchnie tej dzwigni, które moga sie stykac z tymi powierzchniami oporowymi, dla przejscia z polozenia zasadniczego do obu polozen bocznych, musza przebiegac drogi o jednakowej dlugosci, to suma od¬ leglosci miedzy kazda z tych powierzchni dzwigni i odpowiednia powierzchnia opo¬ rowa jest stale równa dlugosci kazdej ze wspomnianych dróg.Na zalaczonym rysunku przedstawiony jest przyklad wykonania urzadzenia we¬ dlug wynalazku w zastosowaniu do skrzyn¬ ki biegów o czterech biegach. Fig. 1 przedstawia widok z boku urzadzenia na- stawczego w polozeniu spoczynkowym po wlaczeniu jednego biegli; fig. 2 — prze¬ krój wedlug linii A — A na fig. 1, uwi¬ doczniajacy urzadzenie do wzajemnego przytrzymywania dzwigni popychajacych, przy czym czesci nie nalezace do urzadze¬ nia przytrzymujacego zostaly pominiete; fig. 3 przedstawia to samo urzadzenie przytrzymujace przy innym polozeniu dzwigni popychajacych.Na wale wlaczajacym 1, za pomoca którego stosownie do wyboru mozna wla¬ czac i wylaczac pierwsze dwa z czterech biegów skrzynki biegów, osadzona jest dzwignia wlaczajaca 2, przedstawiona w polozeniu, przy którym wlaczony jest pierwszy z tych dwóch biegów. Wal 1 lezy wspólosiowo z wydrazonym walem wlacza¬ jacym 3 dla biegu trzeciego i czwartego; na wale 3 osadzona jest dzwignia wlacza¬ jaca 4. Dzwignia ta jest przedstawiona w polozeniu, przy którym oba biegi, rozrza¬ dzane walem 3, sa wylaczone. Jesli by dzwignia ta znajdowala sie w polozeniu równoleglym do dzwigni 2, to bylby wla¬ czony trzeci bieg, podczas gdy wlaczenie czwartego biegu wymagaloby odpowied¬ niego ukosnego ustawienia dzwigni 4 w druga strone. Odpowiednio tez dzwig¬ nia 2 oprócz naznaczonego na rysunku po¬ lozenia dla pierwszego biegu moze przyj¬ mowac polozenie dla biegu luzem i polo¬ zenie dla wlaczenia czwartego biegu.W celu zmiany biegów na drazu 5 u- mieszczony jest suwak wlaczajacy 6. Su¬ wak ten dzwiga cztery elektromagnesy, a mianowicie elektromagnesy 7, 8 i umiesz¬ czone za nimi elektromagnesy 9, 10; elek- ktromagnesy te moga dzialac na dzwignie popychajace 13, 14 i umieszczone za nimi dzwignie 15, 16. Na rysunku wszystkie cztery dzwignie przedstawione sa w polo¬ zeniu spoczynkowym. W polozeniu tym przy przesuwie suwaka wlaczajacego 6 ku dzwigni wlaczajacej 2 i 4 dzwignie popy¬ chajace tak dzialaja na konce 17, 18, 19, 20 dzwigni wlaczajacych, ze obie dzwignie wlaczajace zostaja doprowadzone do po¬ lozenia, sprowadzajacego bieg jalowy, a przy dalszym przesuwie plytki wlaczaja¬ cej 6 zostaja przytrzymane w tym polo¬ zeniu.Dzwignie popychajace 13 i 14 sa sprze¬ zone palakiem 23, przymocowanym do nich przegubowo za pomoca czopów 21 i 22; palak ten powoduje, ze dzwignie te stale jednoczesnie przyjmuja swe poloze¬ nie spoczynkowe. W ten sam sposób dzwignie popychajace 15 i 16 sprzezone sa drazkiem 26, osadzonym przegubowo na czopach 24 i 25. W polozeniu spoczynko- • — 2 —wym dzwignic popychajace 13, 14, 15 i 16 utrzymywane sa sprezynujacymi oporkami 43, 44, 45, 46 tak dlugo, póki którykolwiek z elektromagnesów 7, 8, 9, 10 nie zostanie wzbudzony.Przy wlaczaniu pierwszego biegu wzbu¬ dza sie elektromagnes 7, drugiego — elek¬ tromagnes 8, trzeciego — 9, a czwartego — 10. Wylacznik elektryczny, rozrzadza¬ jacy obwodami pradu tych elektromagne¬ sów, jest odpowiednio tak uksztaltowany, ze w danej chwili tylko jeden z elektro¬ magnesów moze byc zasilany pradem.Wzbudzony elektromagnes przyciaga dzwi¬ gnie popychajaca, stojaca naprzeciwko konca jego rdzenia, i odchyla ja od przy¬ naleznego oporka 43, 44, 45 lub 46, pod¬ czas gdy druga dzwignia popychajaca, sprzezona z poprzednia przez palak 23 lub drazek 24, zostaje pociagnieta do we¬ wnatrz w kierunku jednego z oporków 44, 43, 46, 45, sciskajac jego sprezyne. Druga para dzwigni popychajacych pozostaje w polozeniu spoczynkowym.Nastepnie suwak wlaczajacy 6 przesu¬ wa sie ku dzwigni wlaczajacej 2 lub 4t przy czym wychylona dzwignia popycha¬ jaca natrafia na wspóldzialajacy z nia ko¬ niec 17, 18, 19, 20 odnosnej dzwigni wla¬ czajacej i przesuwa ja, pokrecajac wal wlaczajacy, na którym osadzona jest dana dzwignia i który wlacza dany bieg. Jesli przy poczatku ruchu plytki wlaczajacej wlaczony jest inny bieg, rozrzadzany ta sama dzwignia wlaczajaca, to w pierwszej czesci tego ruchu zostalby on wylaczony.Dzwignia popychajaca, sprzezona z takaz dzwignia, wychylona przy przesuwie su¬ waka, nie natrafia na wspóldzialajacy z nia koniec dzwigni wlaczajacej. Obie inne dzwignie popychajace, znajdujace sie w polozeniu spoczynkowym, w pierwszej czesci drogi plytki wlaczajacej doprowa¬ dzaja z powrotem wspóldzialajace z nimi dzwignie wlaczajaca do polozenia biegu jalowego, o ile bieg rozrzadzany ta dzwig¬ nia byl wlaczony, i w ten sposób wylaczaja ten bieg, zanim nowy bieg zostanie wlaczo¬ ny.Wreszcie suwak wlaczajacy 6 zostaje z powrotem pociagniety do swego poloze¬ nia spoczynkowego i prad elektromagnesu wylacza sie; dzwignie wlaczajace 2 i 4 pozostaja w swych polozeniach tak dlugo, az wlaczony zostaje inny bieg.Równoczesnie wlaczac nalezy tylko je- dien bieg, wobec czego nalezy zapewnic przy wlaczaniu jednego biegu wylaczenie wszystkich innych biegów. Przy biegu, roz¬ rzadzanym ta sama dzwignia wlaczajaca 2 lub 4, co bieg wlaczany, wylaczanie ewen¬ tualnie wlaczonego przedtem biegu wyni¬ ka samo przez sie. Natomiast druga dzwig¬ nie wlaczajaca nalezy przekrecic do polo¬ zenia biegu jalowego, o ile jeszcze go ona nie zajmuje. Oznacza to, ze równoczesnie nalezy wychylac na zewnatrz tylko jedna dzwignie popychajaca, przy czym dzwignia sprzezona z nia musi byc wychylana do wewnatrz, a obie inne dzwignie musza po¬ zostawac w polozeniu spoczynkowym. 0- pisane w dalszym ciagu urzadzenie zapew¬ nia to nawet w tym przypadku, gdy wsku¬ tek zepsucia instalacji elektrycznej wzbu¬ dzi sie równoczesnie kilka elektromagne¬ sów.Na drazku 5 luzno nasadzona jest tar¬ cza 27, która na fig. 1 zakryta jest pala- kiem 23. Tarcza ta posiada dwa srednicowo przeciwlegle wyciecia 28 i 28a. Wyciecie 28 ograniczone jest promieniowymi po¬ wierzchniami oporowymi 33 i 34, a wy¬ ciecie 28a — powierzchniami oporowymi 37 i 38. W wyciecie 28 wchodzi zab 29, utworzony na palaku 23 i posiadajacy po¬ wierzchnie oporowe 31 i 32. Dlugosc wy¬ ciecia 28 mierzona na luku miedzy po¬ wierzchniami 33 i 34 jest wieksza niz mie¬ rzona wzdluz tego samego luku odleglosc miedzy powierzchniami 31 i 32 zeba, i to dokladnie o tyle, ile wynosi droga, jaka przebiega palak 23 przy wychylaniu z po- - 3 -lozenia spoczynkowego jednego z obu osa¬ dzonych na nim dzwigni popychajacych, W wyciecie 28a wchodzi zab 30, utwo¬ rzony na drazku sprzegajacym 26; po¬ wierzchnie oporowe 35 i 36 tego zeba wspóldzialaja z powierzchniami oporowy¬ mi 37 i 38 tarczy 27, przy czym calkowity luz miedzy tymi powierzchniami jest taki sam jak miedzy powierzchniami oporowy¬ mi 33 — 31 i 32 — 34.Krawedzie waskie 41 i 42 drazka sprze¬ gajacego 26 stoja naprzeciwko powierzchni wewnetrznych 39 i 40 palaka 23, wobec czego luz miedzy powierzchniami 39 i 41 lub.40 i 42 musi przebiegac palak 23 lub drazek 26 przy wychyleniu sie dzwigni popychajacej z polozenia spoczynkowego do polozenia wlaczajacego.Na fig. 3 czesci urzadzenia sa przed¬ stawione tytulem przykladu w polo¬ zeniu, przy którym dzwignia popycha¬ jaca 16 przez wzbudzenie elektroma¬ gnesu 10 jest wychylona, co jest po¬ trzebne do wlaczania czwartego bie£u.Wskutek tego powierzchnia 36 i kra¬ wedz 42 sa cofniete w prawo o dlugosc drogi drazka 26 tak, ze krawedz 42 drazka dochodzi do powierzchni 40 palaka 23.Oprócz tego powierzchnia 36 zeba drazka przesunela powierzchnie 38 tarczy 27 tak, ze tarcza ta przekrecila sie w kierunku obrotu wskazówki zegarowej, dzieki czemu zniesiony zostal wszelki luz miedzy po¬ wierzchnia 34 tarczy 27 a powierzchnia 32 zeba 29 na palaku 23. Jesli wiec dzwignia popychajaca 16 jest wychylona, to palak 23 utrzymywany jest powierzchniami 34 i 42 w swym polozeniu spoczynkowym, a wraz z nim i dzwignie popychajace 13 i 14.Ta okolicznosc, ze krawedz 42 przesuwa sie z polozenia spoczynkowego w prawo, zas powierzchnia 34 — w lewo, jest spo¬ wodowana tym, ze tylko jeden z tych srod¬ ków moze byc uruchomiony przez obracal- ny narzad, t, \. tarcze 27.Przy wychylaniu dzwigni popychajacej 15 i przy przesuwie drazka sprzegajacego 26 w lewo w ten sam sposób stykaja sie powierzchnie 35 i 37, 31 i 33 oraz 39 i 41, przy czym. palak 23 równiez zostaje przy¬ trzymywany w swym polozeniu spoczyn¬ kowym.Jesli zas wychylic dzwignie popychaja¬ ca 14 i palak 23 przesunie sie w prawo, to znosi on luz miedzy powierzchnia 39 i kra¬ wedzia 41 i powierzchnia oporowa 23 obra¬ ca tarcza 27 w kierunku przeciwnym do kierunku obrotu wskazówki zegarowej tak, ze powierzchnia 38 staje naprzeciwko po¬ wierzchni 36 zeba, a drazek 26 wraz z dzwigniami popychajacymi 15 i 16 zostaje przytrzymany w polozeniu spoczynkowym Wreszcie takze przy wychyleniu dzwi¬ gni popychajacej 13 drazek sprzegajacy 26 zostaje przytrzymywany w swym polo¬ zeniu spoczynkowym za posrednictwem powierzchni oporowych 31 — 33, 37 — 35 i40 — 42.Zatem stale mozna raz wychylic tylko jedna dzwignie popychajaca i wlaczyc na raz tylko jeden bieg. PL