Pojazdy posiadaja czesci, uresorowane, a mianowicie umieszczone powyzej reso¬ rów, jak tez czesci nieuresorowane, znaj¬ dujace sie ponizej resorów.Zadaniem resorów jest niweczenie sil, które podczas jazdy na nierównosciach jezdni powoduja przyspieszenie czesci nie- uresorowanych, Im mniejsza jest twardosc resoru, tym mniejsze sa wstrzasy czesci uresorowanych.Podczas jazdy powstaja jednak równiez momenty obrotu, wynikajace z wlasciwosci dyferencjalu, jak tez sily odsrodkowe, któ¬ re powstaja przy zmianie kierunku jazdy, np. przy jezdzie na krzywiznach. Im mniejsza jest twardosc resorów, tym lat¬ wiej pochyla sie nadwozie, a wiec czesc uresorowana. Nadwozie obraca sie przy. tym okolo osi, lezacej w kierunku podluz¬ nym pojazdu, w miejscu ulozenia resorów.Resory, znajdujace sie na zewnatrz, zosta¬ ja obciazane i scisniete, podczas gdy we¬ wnetrzne zostaja zwolnione z dzialania obciazenia.Zmiany te dzialaja nieprzyjemnie na podróznego i powoduja jego znuzenie, po¬ niewaz stara sie on przeciwdzialac prze¬ chylaniu sie w bok. Oprócz tego powstaje niepewnosc podczas jazdy. Znana jest rów¬ niez rzecza, iz pojazdy, przechylajace sie w znacznym stopniu, zarzucaja latwo.Ulozenie jezdni i krzywizn nie odpowia¬ da duzym szybkosciom, stosowanym w o- statnich czasach przy jezdzie samochoda-.mi. Znane sa urzadzenia uruchomiane cie¬ cza, które usuwaja te wady i powoduja przymusowe polozenie osi równolegle do nadwozia. Urzadzenia te posiadaja cylin¬ dry, osadzone po obu stronach nadwozia i polaczone ze soba za pomoca rur. Osiaga sie wprawdzie polozenie osi równolegle do nadwozia, uresorowanie przy nierówno¬ sciach jezdni^nie jest jednak korzystne.Oprócz tego przy jezdzie na nierównosci urzadzenia te powoduja podniesienie sie kola na drugim koncu osi, a równowaga o- siagana jest z przerwami, co jest niedogod¬ ne.Urzadzenie wedlug wynalazku usuwa te wady.Rysunek przedstawia przyklady wyko¬ nania urzadzenia wedlug[ wynalazku. Fig. 1 przedstawia umieszczenie urzadzenia w sa¬ mochodzie; fig, 2 — umieszczenie szczegó¬ lu tego urzadzenia; fig. 3 — urzadzenie w przekroju podluznym; fig. 4 — schema¬ tycznie pojazd przy jezdzie na jezdni pla¬ skiej; fig. 5 — schematycznie urzadzenie przy tej jezdzie; fig. 6 — schematycznie pojazd przy jezdzie na nierównosciach; fig. 7 — czesc urzadzenia wedlug fig. 5 przy jezdzie na nierównosciach; fig. 8 — schematycznie urzadzenie przy jezdzie na krzywiznie; fig. 9— schematycznie odmien¬ nie wykonane urzadzenie, zaopatrzone w narzad regulujacy, uruchomiany recznie; fig. 10 — narzad regulujacy, uruchomiany sila odsrodkowa ciezarków, a fig. 11 — tenze narzad uruchomiany elektrycznie.Na fig. 1 cyfra / oznacza prawa podluz- nice ramy, do której jest przymocowana oslona 2, a liczba 3 — lewa podluznice, za¬ opatrzona w oslone 4. Do tylnej osi 6 po¬ jazdu sa przymocowane resory 5 za pomo¬ ca wieszaków 7, zaopatrzonych w plytke 8 (fig. 2). Plytka ta jest polaczona z draz¬ kiem 9, przylaczonym przegubowo do draz¬ ka 10, który jest osadzony na wale 11 oslo¬ ny 4.Urzadzenie jest tak umieszczone, iz przy zmianie oddalen pomiedzy podluzni- ca 3 a osia 6 wal // obraca sie.Przy przesuwaniu sie drazka 9 (fig. 3) w góre drazek 10 przesuwa sie równiez w góre i powoduje obrót walu // w kierunku wskazówki zegara. Wal 11 jest osadzony w oslonie 12. Wystep 13 walu, spoczywa¬ jacy w wydrazeniu walca 14, umieszczo¬ nego w tloku 15, przesuwa tlok 15 w lewo, przy czym ciecz, zawarta w komorze 16 zostaje przeprowadzana z tej komory przez kanal 17 do komory18, w której przesuwa sie tlok 19. Na obie powierzchnie tego tlo¬ ka dzialaja sprezyny 20, 21. Podczas od¬ plywu cieczy z komory 16 ciecz doplywa do komory 22, a mianowicie w ilosci, od¬ prowadzonej z komory 16. Ciecz zastaje do¬ prowadzana do komory 22 z komory 23 dzieki przesuwaniu sie tloka 19 w prawo, przy czym sprezyna 21 zostaje napieta, a sprezyna 20 zwolniona. Ciecz plynie z ko¬ mory 23 do komory 22 przez kanaly 24, 25, 26 i komore zaworu 27, na który dziala sprezyna 28.Przebieg ten odbywa sie, skoro kolo zo¬ staje podniesione w góre na nierównosci.Przy przesuwaniu sie kola w dól wal // ob¬ raca sie w kierunku przeciwnym obrotowi wskazówki zegara, a ciecz, zawarta w ko¬ morze 22, otwiera zawór 29 i przeplywa przez kanaly 25, 24 do komory 23, prze¬ suwajac grzybek zaworu 29 w prawo, a ciecz z komory 18 przeplywa przez kanal 17 do komory 16. Zawór 29 posiada szcze¬ line 31, przez która przeplywa stale ciecz, co zapobiega przeplywowi z przerwami. Do uszczelnienia tloka 15 sluza krazki 32 ze skóry, przyciskane do den tloka za pomo¬ ca srub 33. Przez otwór 34 doprowadza sie olej. Kanal 35, zamykany zaworem 37, la- , czy otwór 34 z komora 36 na olej, pola¬ czona za posrednictwem rurki 38 z komora 39 oslony 40, zastosowanej na przeciwle¬ glej stronie pojazdu. Osiaga sie w ten spo¬ sób wyrównanie zawartosci oleju w obu ko¬ morach. Przy przetlaczaniu cieczy z komo- — 2 —ry 16 do komory 18 powstaje preznosc, która dziala za posrednictwem rury 41 w komorze 42, ciecz moze jednak przeplynac do komory 44 po przezwyciezeniu sily sprezyny 43.Przeprowadzane próby wykazaly, iz wstrzasy, powstale wskutek nierównosci jezdni, zostaja skutecznie wyrównane, je¬ zeli drazek 9 moze sie przesunac w góre na odcinku 25 mm. Ilosc przetloczonej cie¬ czy odpowiada przy tym w przyblizeniu ilosci, jaka mozna doprowadzic da komory 18.Sprezyny 20, 21 nalezy tak dobrac, iz¬ by kola nie odlaczaly sie od jezdni.Podczas przesuwu drazka 9 drazek 45 jest nieruchomy, podczas gdy przy przesu¬ waniu sie drazka 45 drazek 9 nie dziala.W tym przypadku tlok 46 zostaje przesu¬ niety w lewo, a ciecz przeplywa z komo¬ ry 47 przez kanaly 48, 49 i rure 50 do ka¬ nalów 24, 25, wypelniajac komore 23 i po¬ wodujac przesuwanie tloka 19 w lewo. Tlok ten napina sprezyne 20, a zwalnia sprezy¬ ne 21. Przy tym przebiegu doplywa do ko¬ mory 51 ilosc cieczy, odpowiadajaca ilosci, odprowadzonej z komory 47. Ciecz ta zo¬ staje doprowadzana do komory 51 z komo¬ ry 18 przez rure 41, zawór 43 i kanal 52.Przesuwanie sie drazka 45 w kierunku przeciwnym powoduje odprowadzanie cie¬ czy z komory 51, a ciecz ta, otwierajac za¬ wór 53, plynie przez rure 41 do komory 18 i przesuwa tlok 19 w prawo, tak iz ciecz ko¬ mory 23 zostaje doprowadzana przez ka¬ nal 24, rure 50 i kanaly 49, 48 do komory 47. Tlok 19 posiada krazki 54 ze skóry, na które dziala nacisk sprezyn, jak tez otwo¬ ry 55, zamykane ewentualnie dyszami.Otwory te reguluja przy tlumieniu wstrza¬ sów, jak tez przy równowazacym dzialaniu urzadzenia wedlug wynalazku, powolne zwiekszanie preznosci w komorach, co za¬ pobiega uderzeniom. Zamiast otworu 55 mozna stosowac otwory w oslonach 12, 40, które moga byc regulowane z zewnatrz.Na fig. 4 przedstawiono schematycznie pojazd na gladkiej jezdni, a na fig. 5 — po¬ lozenie urzadzenia wedlug fig, 3, posiada¬ jacego cylindryczne oslony i tloki skrzy¬ delkowe. Wedlug fig. 4 uklad, przedstawio¬ ny na fig. 5, jest w stanie spoczynku, a tlok 19 znajduje sie w polozeniu srodkowym.Jezeli pojazd przesuwa sie na nierów¬ nosci (fig. 6) drazek 9 zostaje przesuniety w góre i obraca drazek 10 w kierunku wskazówki zegara. Tlok 19 (fig. 7) przesu¬ wa sie w prawo, a tlok 56 (fig. 5) zostaje obrócony w kierunku obrotu wskazówki ze¬ gara i przetlacza ciecz z komory 57 przez rure 58 do komory 59. Ciecz ta powoduje przesuwanie tloka 19 w prawo, a ciecz, za¬ warta w komorze 60, przeplywa przez ru¬ ry 6/ i 62 do komory 63. Przebieg ten po¬ wtarza sie, jezeli drazek 9 jest nieruchomy, a drazek 45 przesuwa sie w góre. Tlok 64 przetlacza ciecz z komory 65 przez rury 66 i 61 do komory 60, tlok 19 przesuwa sie w lewo, a ciecz, zawarta w komorze 59, prze¬ plywa przez rure 67 do komory 68. Przy równym oddaleniu osi od nadwozia na.- stronie obu kól, tlok 19 jest w polozeniu spoczynku, a ciecz plynie z komory 65 do komory 63 i z komory 57 do komory 68.Fig. 8 uwidocznia schematycznie prze¬ bieg zrównowazania. Jezeli w srodku ciez¬ kosci S nadwozia pojazdu dziala sila od¬ srodkowa C, nadwozie to obraca sie naoko¬ lo osi teoretycznej A, a drazki obracaja sie w kierunkach przeciwnych, jak oznaczo¬ no strzalkami. Tloki przetlaczaja przy tym ciecz do jednej rury, np. rury 58 na fig. 5.Ilosc cieczy, doprowadzonej do komory 59, odpowiada podwójnej ilosci cieczy uzy¬ tej poprzednio, a tlok 19 przesuwa sie w prawo z szybkoscia podwójnej wielkosci i przetlacza ciecz z komory 60 przez rure 61 do rur 62 i 66. Z rur tych polowa ilosci cieczy plynie do komory 63, a druga polo¬ wa do komory 65. Przed doplywem do ko¬ mory 63 ciecz musi przeplynac przez za¬ wór 69, podczas gdy przed komora 65 nie — 3 —zastosowano takiego zaworu. Wynalazek zapobiega wiec w zupelnosci przechylaniu sie nadwozia.Wykonanie wedlug fig. 9 posiada dwa cylindry, umieszczone jeden obok drugie¬ go. W oslonach 70, 71 zastosowano po dwa cylindry 72t 73, 74, 75, w których przesu¬ waja sie tloki 76, 77, 78, 79. Trzony tloko¬ we 80, 84, 82, 83 sa uruchomiane za pomo¬ ca ramion 86, 87, 88, 89, osadzonych na wa¬ lach 84, 85. Polaczenie rur z cylindrami i z urzadzeniem wyrównawczym odpowiada wykonaniu wedlug fig, 3. W rurze 90 za¬ stosowano jednak tloczek 91, utrzymywa¬ ny za pomoca sprezyny 92 w polozeniu o- twartym, Tloczek 91 jest umieszczony w oslonie 93, polaczonej po stronie przeciwle¬ glej sprezynie 92 z rura 94, przylaczona równiez do cylindra 95. Przez rure 94 do¬ plywa ciecz do cylindra 96, w której jest osadzony tlok 97, przyciskany za pomoca sprezyny 98 do trzpienia 99. Zawór zwrot¬ ny 101 laczy komore 96 z komora 100.Przy przesuwaniu trzpienia 99 w lewo tlok 97 przetlacza ciecz z\ komory 96 i przez ru¬ re 94, a tloczek 91 zamyka rure 90, zatem tlok 19 nie moze sie przesuwac.Urzadzenie to stosuje sie w pojazdach, w których na postoju dzialaja sily odrzu¬ tu, jak np. w dzialach. Jezeli trzpien zo¬ stanie przesuniety w prawo, sprezyna 98 przesuwal tlok 97 równiez w prawo, a ciecz, zawarta w komorze 100, przeplywa przez zawór 101 do komory 96, podobnie i ciecz spod tloczka 91 przeplywa do komory 96 przez rure 94. Sprezyna 92 przesuwa tlo¬ czek 91 w dól i otwiera przewód 90.W wykonaniu, przedstawionym na fig, 10, zastosowano obrotowy zawór 102, zsl- opatrzony w drazek 103, który jest pola¬ czony przegubowo z drazkiem 104 i regu¬ latorem 105, pracujacym pod dzialaniem sily odsrodkowej. Regulator jest urucho¬ miany za pomoca walu 106, sprzegnietego z walem napedowym pojazdu, obracaja¬ cym sie podczas jazdy, W polozeniu spoko¬ ju zawór 102 jest zamkniety, a przy rozpo¬ czeciu jazdy zawór ten otwiera sie.Urzadzenie wedlug fig, 11 zostaje uru¬ chomiane elektrycznie. Sprezyna 108 u- trzymuje zawór 102 drazkiem 103, który jest polaczony z drazkiem 107, stale w polozeniu zamknietym. Przy zamknieciu obwodu pradu za pomoca wylacznika 109, cewki 110 i rdzenia zelaznego 111, pola¬ czonego z drazkiem 107, zawór 102 otwie¬ ra sie. PL