Tasmy, wyrabiane w przemysle wló¬ kienniczym z runka materialów wlókni¬ stych, np. z welny lub bawelny, zawieraja¬ ce wlókna ulozone zasadniczo w kierunku podluznym tasm, sa skrecane w celu nada¬ nia im takiej wytrzymalosci na rozciaga¬ nie, jaka jest konieczna, zeby tasmy mozna bylo nawijac, przasc lub obrabiac dalej w inny sposób.Przedmiotem wynalazku sa tasmy wlók¬ niste, zwlaszcza do celóvr wlókienniczych, skladajace sie z nie skreconej wiazki zasad¬ niczo równoleglych wlókien, które jakd po¬ szczególne wlókna maja taka dlugosc, ze tasma posiada dostateczna wytrzymalosc na rozciaganie, pozwalajaca na nawijanie tasmy na cewki i poddawanie jej innym ob¬ róbkom przedzalniczym. Uzyte przy tym do wyrobu tasm wlókna posiadaja grubosc mikroskopijna. Wlókna te maja (aajlepiejj srednice nie wieksza od 10 mikronów1 i dlu¬ gosc nie mniejsza od kilku cali.Do wyrobu wlókien na tasmy wedlug wynalazku nadaja sie rózne materialy* Przede wszystkim moga byc stosowane ta* kie wlókna, które przez ogrzanie daja sie ksztaltowac i moga byc wyciagane za pomo¬ ca dmuchawek lub w inny sposób w cienkie wlókna. Do takich materialów zaliczyc na¬ lezy acetoceluloze, cukier, zywice i winolit.Do drugiej grupy odpowiednich materialów zalicza sie te, które moga byc rozpuszczone w rozpuszczalniku, który ulatnia sie pod¬ czas procesu wytwarzania wlókna. Do tej grupy nalezy np. guma. Poza tymj jako ma¬ terial wyjsciowy do wyrobu wlókien nadaja sie materialy lub mieszaniny nieorganiczne, które topia sie w wysokich temperaturach i w tym stanie moga byc wyciagniete w cienkie wlókna, po czym szybko twardnie¬ ja. Do tej kategorii materialów nalezy prze¬ de wszystkim szklo.Wedlug sposobu, bedacego przedmiotem wynalazku niniejszego, tasmy wlókniste ze szkla lub innych materialów sa wytwarza¬ ne w ten sposób, ze wlókna z miejsca po¬ wstawania doprowadza sie do podloza, u- klada je na podlozu w postaci maty i na¬ stepnie z maty tej wyciaga sie wiazke wló¬ kien w postaci tasmy, przy czym na wlók¬ na dziala pewien nacisk, spowodowany do¬ statecznym przyleganiem wlókien do pod¬ loza, wskutek czego przy wyciaganiu tasmy nastepuje równolegle ukladanie sie wlókien w tasmie.Przyleganie wlókien do podloza moze byc wywolywane przez dzialajace na mate wlóknista cisnienie powietrza lub ssanie.Mozna jednak równiez stosowac inne odpo¬ wiednie srodki, wywolujace przyleganie wlókien do podloza. A wiec np. powierzch¬ nia podloza moze byc drobno podzielona w postaci szczotki, wskutek czego wlókna przy wyciaganiu tasmy ocierajac sie o po¬ wierzchnie podloza doznaja hamowania, dzieki któremu nastepuje czesanie i tym sa¬ mym równolegle ukladanie wlókien.W celu unikniecia zbyt silnego przyle¬ gania wlókien do siebie wskutek tarcia; i u- latwienia powstawania tasmy wlóknistej, stosuje sie wedlug wynalazku przy dopro¬ wadzaniu wlókien do podloza natryskiwa¬ nie lub nadmuchiwanie tlustych lub olei¬ stych srodków w stanie cieklym lub par w celu nadania wlóknom podatnosci. Wpro¬ wadzanie tych srodków moze odbywac sie jeszcze w czasie formowania wlókien lub tez wtedy, gdy wlókna przybiora swa po¬ stac ostateczna.Aby tasma wlóknista miala jeszcze wie¬ ksza wytrzymalosc na rozciaganie, mozna przy wyciaganiu tasmy z maty nadac tas¬ mie pewien skret.Aby móc regulowac przyleganie wló¬ kien do podloza maty wlóknistej mozna nadac podlozu ruch, powodujacy wzgledny przesuw miedzy mata i podlozem, przez co reguluje sie tarcie pomiedzy nimi. W róz¬ nych przypadkach regulowanie moze byc dokonywane w ten sposób, ze podloze po¬ zostawia sie nieruchome albo porusza w kierunku odwrotnym do kierunku ciagnie¬ nia, albo tez, co sie zdarza najczesciej, podlozu nadaje sie ruch naprzód w kierun¬ ku ciagnienia i wtedy szybkosc przesuwu podloza jest z reguly mniejsza od szybko¬ sci przesuwu tasmy wlóknistej. W ten spo¬ sób stosunek szybkosci przesuwu tasmy wlóknistej i maty mozna regulowac, a tym samym mozna przystosowac sposób do wla¬ sciwosci wlókien i uzyskac pozadane dzia¬ lanie czesania.Do wykonywania sposobu stosuje sie wedlug wynalazku urzadzenie, które posia¬ da przenikalne podloze, umieszczone pod miejscem wytwarzania wlókien i sluzace do odkladania na nim wlókien, narzady do wytwarzania pod podlozem ssania, dziala¬ jacego poprzez podloze na wlókna, oraz narzady (bebny, cewki nawojowe) do wyciagania ciaglej tasmowej wiazki wló¬ kien z maty wlóknistej, tworzacej sie na podlozu. Pomiedzy podlozem i wlókna¬ mi umieszczone sa prowadnice do tasmy wlóknistej, uksztaltowane tak, ze tasmie wlóknistej nadawany jest stopniowo ksztalt walcowaty, dzieki czemu ulatwiona zostaje dalsza przeróbka tasmy, np. przedzenie.Podloze jest utworzone najlepiej z prze¬ nosnikowej tasmy obiegowej w postaci sita lub siatki, zaopatrzonej w odpowiedni re¬ gulowany i^aped. — 2 —Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania urzadzenia do wyrobu tasm wlóknistych wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny urzadzenia, fig. 2 — widok z góry, fig. 3 — widok z bo¬ ku, fig. 4 — przekrój, fig. S — widok z bo¬ ku i w kilku przekrojach specjalnie uksztal¬ towanego narzadu prowadniczego do tasmy wlóknistej, fig. 6 — inna postac wykona¬ nia takiego prowadzenia, skladajacego sie z kilku krazków zlobkowanych umieszczo¬ nych jeden za drugim.Doprowadzanie materialu, sluzacego do Wyrobu tasmy wlóknistej, odbywa sie ze zbiornika 10, z którego material wyplywa licznymi cienkimi strumieniami 11..Przy u- zyciu szkla jako materialu wyjsciowego zbiornik 10 moze sluzyc do topienia lub przechowywania szkla. Strumienie U prze¬ chodza przez przyrzad dmuchawkowy 12 znanej budowy, z którego wydmuchiwany jest np. silny strumien pary, porywajacy strumienie szkla i wyciagajacy je z wielka szybkoscia w dól. Pod dzialaniem ciagna¬ cym strumienia pary ciagliwe strumienie szkla zostaja wyciagniete w cienkie wlók¬ na, które natychmiast twardnieja.Wlókna gromadza sie na podlozu 13, utworzonym z pasa z plecionki drucianej lub podobnego materialu przepuszczajace¬ go powietrze. Pas 13 biegnie po walcach 14 i 15 i jest napedzany za pomoca silnika e- lektrycznego 16. Przekladnie pomiedzy sil¬ nikiem i walcem napedowym 15 stanowi przekladnia, zlozona z pedni slimakowej 17, pasa 18, kól 19, 20 i pasa 21.Pod górna polowa pasa 13 znajduje sie skrzynia ssawcza 25, przez która wsysane jest powietrze poprzez przewód 26 (fig. 2) za pomoca nie przedstawionego na rysunku przewietrznika lub podobnego przyrzadu.W przewodzie znajduje sie przepustnica 27, która moze byc nastawiana za pomoca urzadzenia nastawczego 27a w celu regu¬ lowania niedopreznosci lub sily ssania w skrzyni ssawczej. Wlókna gromadza sie na pasie 13 bezposrednio ponad skrzynia ssaw- cza w postaci cienkiej maty 28.Podczas wyrobu wlókien ciekle strumie¬ nie szklane dostaja sie do wirujacych stref strumienia parowego, w których ulegaja trzepaniu w róznych kierunkach w sposób nieregularny tak,) iz! kazdy strumien sklada sie z wielkiej liczby zwartych odcinków, które pod dzialaniem strumienia pary zo¬ staja wspólnie wyciagniete w cienkie wlók^ na tak, iz powstajace wlókna maja bardzo wielka dlugosc. Przy tym pod dzialaniem pary nie nastepuje lamanie sie lub rozry¬ wanie wlókien na krótkie odcinki, lecz ra¬ czej powstaja wlókna ciagle, które podczas calego procesu wyrobu pozostaja w pola¬ czeniu z masa wyjsciowa. Wlókna moga byc przy tym wytworzone o srednicy wy¬ noszacej srednio trzy lub cztery mikrony*: W przestrzeni pomiedzy urzadzeniem dmuchawkowym 12 i pasem przenosniko¬ wym 13 umieszczone sa dysze (nie przed¬ stawione na rysunku), które natryskuja na wlókna srodek tlusty lub oleisty w postaci gazu lub pary w celu nadania wlóknom po¬ datnosci.Wlókna, stanowiace mate 28, zostaja ze¬ brane razem i wyciagniete poprzez lejko¬ waty narzad prowadniczy 30 w tasme 31, która jest np. nawijana na cewke 32. Nie- dopreznosc w skrzyni 25 powoduje prze¬ plyw stalego, skierowanego w dól strumie¬ nia powietrza przez te czesc pasa przeno¬ snikowego, na której gromadza sie wlókna.Wskutek tego masa wlóknista jest utrzy¬ mywana pod pewnym cisnieniem na pasie, tak ii potrzebna jest pewna okreslona sila do sciagniecia wiazki wlóknistej z pasa po¬ przez narzad prowadniczy 30.Dzialanie strumienia ssacego i sciaga¬ nie wiazki wlókien wbrew jej przyleganiu do pasa przenosnikowego powoduje czesa¬ nie wlókien, tak iz w powstajacej tasmie wlóknistej otrzymuje sie dobry równolegly uklad wlókien. Wobec wielkiej dlugosci po¬ szczególnych wlókien tasma z nich wyko- — 3 —I I nana posiada wielka wytrzymalosc na roz¬ ciaganie, wskutek czego wytrzymuje z la¬ twoscia ciagnienie, jakie jest wywierane podczas nawijania jej na cewke 32. Taka wytrzymalosc na ciagnienie pozwala rów¬ niez na przedzenie, tkanie, dzianie lub in¬ na obróbke wlókiennicza tej tasmy wlókni¬ stej bez koniecznosci skrecania jej. Mozna jednak równiez zastosowac skrecanie, aby tasmie wlóknistej nadac dodatkowa wy¬ trzymalosc, wieksza spoistosc i trwalsza po¬ stac, co jest pozadane w niektórych przy¬ padkach.Ciagnienie tasmy wlóknistej 31 i nawi¬ janie jej na cewke 32 uskutecznia sie za pomoca bebna nawojowego 35, którego wal 36 jest osadzony w stojakach 37 ramy 38.Naped bebnów nawojowych uskutecznia sie za pomoca silnika elektrycznego 39, który za posrednictwem przekladni 40 i lancucha 31 obraca kolo lancuchowe walu 36 bebna nawojowego 35.Cewka 35 jest osadzona odlacznie w ra¬ mie, skladajacej sie z dwóch ramion 42 i umocowanej na wale 43, który obraca sie w stojakach 37. Cewka 32 wraz z groma¬ dzaca sie na niej tasma wlóknista jest u- trzymywana wlasnym ciezarem na po¬ wierzchni bebna nawojowego i pociagana za pomoca tego bebna przez tarcie. Do równoleglego ukladania tasmy wlóknistej na cewce sluzy ramie rozdzielcze, polaczo¬ ne obrotowo w miejscu 45 ze wspornikiem 46, osadzonym na poziomym precie 47, któ¬ ry koncami jest umocowany w stojakach 48. Ramie 46 daje sie nastawiac wzdluz preta 47, a w swych róznych polozeniach moze byc zaciskane za pomoca srubki 48a.Na przednim koncu ramie rozdzielcze 44 posiada uszko wodzace 49, przez które przechodzi tasma wlóknista 31.W celu równomiernego rozdzialu tasmy wlóknistej na cewce ramie 44 jest przechy¬ lane w jedna i druga strone za pomoca tar¬ czy kciukowej osadzonej na wale 51, nape¬ dzanym lancuchem 52, biegnacym po ko¬ lach lancuchowych walów 51 i 36. W gór¬ nych koncach stojaków 48 umieszczona jest ruchomo szyna suwakowa 53. Szyna ta po¬ siada na jednym koncu krazek 53a, opiera¬ jacy sie na powierzchni roboczej tarczy kciukowej 50. Pomiedzy szyna 53 i jednym ze stojaków 48 znajduje sie sprezyna 55, która przyciaga stale krazek 53a do tarczy 50, wskutek czego tarcza obracajac sie na¬ daje szynie 53 ruch postepowo zwrotny.Na szynie 53 osadzone jest skierowane w dól ramie 56, które jest przesuwane na szynie wj kierunku podluznym i nastawiane za pomoca sruby 56a. Dolny koniec ramie¬ nia 56 stanowia widelki 57, obejmujace ra¬ mie 44. Ruch posuwisty szyny 53 i ramie¬ nia 56 powoduje wahanie sie ramienia roz¬ dzielczego 44 dokola jego srodka obrotu 45 i tym samym równomierny rozdzial ta¬ smy wlóknistej na tej cewce za pomoca te¬ go ramienia. Sprezyna 58, umieszczona po¬ miedzy ramieniem rozdzielczym 44 i ra¬ mieniem 58, nie pozwala na niepozadany luz pomiedzy ramionami.Beben nawojowy 35 jest napedzany z szybkoscia obwodowa znacznie wieksza od szybkosci posuwu pasa przenosnikowego 13 i tworzacej sie na nim maty wlóknistej, wskutek czego tasma wlóknista 31 wyciaga sie podczas wyrobu i staje sie znacznie ciensza anizeli mata na pasie przenosniko¬ wym 13. Oporniki 59 i 60 w obwodach sil¬ ników 16 i 19 maja na celu regulowanie szybkosci obrotowej tych silników i tym sa¬ mym pasa przenosnikowego 13 oraz bebna nawojowego 35 niezaleznie od siebie.Stojaki 37, umocowane za pomoca roz¬ lacznych polaczen katownikowych 61, 63, sa nastawiane w kierunku podluznym ra¬ my 38. Tak samo stojaki 48 sa nastawiane w kierunku podluznym ramy 38. W celu u- mozliwienia dostosowywania lancucha 52 do polozen stojaków 37 i 48 zastosowane jest urzadzenie naprezajace 64. Narzad prowadniczy 30 do tasmy wlóknistej 31 moze byc nastawiany zarówno w kierunku — 4 -podluznym maszyny, jak i wf kierunku pio¬ nowym, i w swych polozeniach jest utrzy¬ mywany za pomoca srub zaciskowych 65 i 66. Tak samo zbiornik 10 jest nastawiany na swej ramie nosnej w kierunku piono¬ wym za pomoca zebatki 67 i kola zebatego 68.Ramiona 42 sa zaopatrzone w szczeliny podluzne 70, do których wkladane sa wrze¬ ciona cewek 32. Podczas nawijania jednej cewki druga, pusta cewka moze byc zalo¬ zona na górne konce ramion 42. Gdy cewka jest pelna, mozna ja zdjac, a rame 42 moz¬ na przechylic tak, ze pusta! cewka przecho¬ dzi w polozenie robocze, dzieki czemu ce- wienie odbywa sie praktycznie biorac nie¬ przerwanie.Strumienie pary i powietrza skierowane w dól przez górna czesc pasa 13 sa kiero¬ wane i ograniczane za pomoca tarcz lub plyt prowadniczych 71. Plyty te okreslaja równiez szerokosc maty wlóknistej, po- wstajacej na pasie przenosnikowym.Plyty prowadnicze sa podtrzymywane ramionami 72, które sa osadzone nastaw¬ nie w ramie urzadzenia za pomoca polacze¬ nia szczelinowego i srubowego 73. W wielu przypadkach korzystne jest nadawanie walcowego ksztaltu tasmie wlóknistej, na¬ wijanej na( cewce 32, gdyz taki ksztalt ula¬ twia dalsza obróbke, jak np. przedzenie lub skrecanie tasmy. Taki ksztalt walcowy mozna do pewnego stopnia otrzymac za po¬ moca lejka 30. W tym celu mozna jednak uzyc innych odpowiednich srodków, np. na¬ rzadów przedstawionych na fig. 5 i 6.Na fig. 5 przedstawiony jest narzad pro- wadniczy w postaci korytka 74, przez któ¬ re przeprowadza sie tasmy 31, wyciagniete z maty wlóknistej. Narzad prowadniczy przechodzi stopniowo od splaszczonego za¬ okraglonego szerokiego przekroju na koncu wejsciowym wezszego przekroju okraglego tak, iz w narzadzie prowadniczym tasma 31 otrzymuje ksztalt walcowy. To samo o- trzymuje sie przy pomocy narzadu prowad- niczego, przedstawionego na fig. 6, który sklada sie z kilku umieszczonych jeden za drugim w kierunku ciagnienia krazków zlobkowanych 75, w których przekrój zlob¬ ka zweza sie stopniowo w kierunku ciagnie* nia.W celu wykazania wytrzymalosci na rozciaganie tasm z wlókien szklanych, wy¬ konanych wedlug wynalazku, i porówna¬ nia tej wytrzymalosci z wytrzymaloscia in¬ nych wlókien przedzalniczych, jak np. z bawelny i azbestu, podaje sie ponizej nie¬ które dane, otrzymane na podstawie prób.Zestawienie podaje ciezar badanej próbki w gramach na jeden metr i dlugosc próbki w milimetrach, natomiast wytrzymalosc na rozciaganie jest mierzona ciezarem w gra¬ mach, jaki nalezy zastosowac w celu prze¬ rwania tasmy wlóknistej.Bawelna Azbest Szklo Szklo Szklo Ciezar w gramach na 1 metr 4,757 0,568 3,195 1,562 0,781 Rozrywanie w gramach odcinka 50,8 mm 88,7 32,1 1079,2 654,7 443,5 Rozrywanie w gramach . odcinka 101,6 mm 56,2 29,8 733,2 662,9 336,0 PL