W przyrzadach, sluzacych do przeno¬ szenia sil na odleglosc za pomoca ciegna, ciegno to przesuwa sie w gietkiej oslonie, która mozna rozmaicie wyginac. Poniewaz gietkie oslony przy wyginaniu kurcza sie, przeto skok ciegna przy przenoszeniu sily zostaje zmniejszony. Ponadto oslona linki pod dzialaniem sily sciska sie z powodu tarcia, które oslabia wielkosc przenoszonej sily.Przyrzad wedlug wynalazku niniejsze¬ go nie posiada wskazanych braków, gdyz znajdujaca sie w pierscieniowej przestrze¬ ni posredniej miedzy ciegnem i oslona spre¬ zyna jest polaczona na calej dlugosci z ta oslona tak, iz oslona podczas pracy nie ule¬ ga przegieciom, nie powoduje zmniejszenia skoku linki i nie oslabia przenoszonej sily.Poza tym powierzchnia tarcia ciegna zosta¬ je znacznie zmniejszona.Sprezyne zamocowuje sie w oslonie w nastepujacy sposób. Najpierw sprezyne wprowadza sie do oslony, po czym te ostatnia zaciska sie na sprezynie, tak iz zwoje sprezyny wrzynaja sie w scianke oslony.Konce oslony po wprowadzeniu do niej sprezyny o zwojach zwartych zagina sie tak, iz zagiecia te tworza oporki, zapobie¬ gajace przesuwaniu sie sprezyny w oslo¬ nie.W innej odmianie wykonania przyrzad posiada zamocowane wspólsrodkowo i z zewnatrz konców oslony tulejki o zagie*tych koncach, przeszkadzajacych przesil- ^waniji sie sprezymy- ••¦*-* Poza tym wynalazek dotyczy przyrza¬ du, pracujacego jednoczesnie na rozciaga¬ nie i sciskanie, a zaopatrzonego w jedna lub w druga odmiane opisanej oslony, przy czym linka na koncach oslony zaopatrzona jest w przylutowane do niej tulejki. Linka uruchomia bezposrednio lub przez czesc posrednia dane urzadzenie napedzane, przy czym zewnetrzna srednica, tulejki koncowej jest nieco mniejsza od we¬ wnetrznej srednicy oslony, tak iz pozostaje maly luz; dlugosc tej tulejki koncowej do¬ biera sie odpowiednio do krzywolinijnego prowadzenia ciegna. Wolna przestrzen miedzy ciegnem i oslona oraz miedzy tu¬ lejkami koncowymi wypelnia sprezyna, której dlugosc odpowiada dlugosci odste¬ pu miedzy koncowymi tulejkami, zmniej¬ szonej o skok ciegna. Sprezyna, umieszczo¬ na w oslonie, oczywiscie, nie bierze udzia¬ lu w przesuwach ciegna.W przypadku, kiedy przyrzad jest przymocowany do ramienia napedowego, którego koniec porusza sie wzdluz linii krzywej, oslona jego moze byc odpowied¬ nio przedluzona i zaopatrzona w konców¬ ki, umocowane w takich odstepach od tu¬ lejek koncowych, ze mozna wykorzystac gietkosc ciegna miedzy tulejka koncowa i koncówka.Dla osiagniecia tego samego celu moz¬ na wewnatrz tulejek tuz przed koncami u- miescic krótkie pierscienie, wyposazone w szczeliny.Na rysunkach przedstawiono kilka przykladów wykonania przyrzadu wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia osiowy przekrój przyrzadu, fig. 2 — takiz prze¬ krój odmiennie wykonanego przyrzadu, fig. 3 — inna odmiane przyrzadu w prze¬ kroju osiowym, fig. 4 — przekrój podluz¬ ny odmiany wykonania przyrzadu, pracu¬ jacego na sciskanie i rozciaganie, fig. 5 i 6 przedstawiaja czesci skladowe przyrzadu, przy czym fig. 5 uwidocznia przekrój po¬ dluzny gietkiego konca ciegna, a fig. 6 — przekrój wzdluz linii 6 — 6 na fig. 5, fig. 7 i 8 przedstawiaja inne odmiany wykona¬ nia przyrzadu.Przyrzad wedlug wynalazku zawiera rurowa oslone 1 (fig. 1), zaopatrzona w wspólsrodkowa sprezyne 2. Sprezyne te, posiadajaca zwoje rozwarte lub zwarte, o kolistym przekroju poprzecznym, wklada sie do oslony przez wpychanie lub wkreca¬ nie. W tym celu zewnetrzna srednica zwo¬ jów sprezyny 2 jest nieco mniejsza od we¬ wnetrznej srednicy oslony 1. Przez srodek sprezyny 2 przechodzi ciegno 3, które mo¬ ze byc gietkie lub sztywne. Ciegno 3 po¬ siada srednice mniejsza od wewnetrznej srednicy sprezyny 2 tak iz wprowadzanie go w gotowa oslone jest ulatwione.Przyrzad zestawia sie w sposób naste¬ pujacy. Po wprowadzeniu do oslony / sprezyny 2, oslone te rozciaga sie, a po¬ niewaz jest ona wykonana z metalu miek- szego od sprezyny 2, przeto zwoje sprezy¬ ny wrzynaja sie w oslone, tak iz sprezyna nie moze sie przesuwac.Po obcieciu oslony na pozadana dlu¬ gosc oraz po umieszczeniu jej w miejscu zastosowania (oslona ta moze byc rozma¬ icie powyginana), do srodka oslony wpro¬ wadza sie ciegno 3, tak jak w dotychczas stosowanych przyrzadach tego rodzaju.Opisane wykonanie ma te zalete, ze oslone ze sprezyna mozna przecinac w kazdym miejscu, bez obawy by sprezyna wypadla. W wykonaniu tym mozna stoso¬ wac sprezyny o zwojach rozwartych, dzie¬ ki czemu tarcie ciegna o sprezyne oraz ciezar calego przyrzadu zostaje znacznie zmniejszony.W odmianie wykonania, przedstawio¬ nej na fig. 2, sprezyna 4 miesci sie luzno w rurowej oslonie 5 i jest przytrzymywana na obu koncach za pomoca oporków 6, 7, wykonanych np. przez zagiecie konców oslony 5. Oporki 6, 7 posiadaja kazdy — 2 —otwór na ciegno 5 o srednicy, równej co najmniej wewnetrznej srednicy sprezy¬ ny 4.Zabezpieczenie sprezyny na koncach mozna uskutecznic równiez za pomoca od¬ dzielnych nasadek, przedstawionych np. na fig. 3, lub za pomoca odpowiednich pier¬ scieni, wtloczonych w konce oslony.Sprezyna 9 o zwojach zwartych jest przytrzymywana w oslonie 10 za pomoca nasadek 11, IV, przylutowanych do kon¬ ców 12, 12' oslony 10. Nasadki 11, IV po¬ siadaja zagiecia 13, 13', zapobiegajace przesuwaniu sie sprezyny 9, w której sliz¬ ga sie ciegno 14.Zarówno przy drugiej jak i przy trze¬ ciej odmianie wykonania przyrzadu stosu¬ je sie maly luz miedzy sprezyna i oslona oraz ciegnem i sprezyna, tak iz osiaga sie niezawodne wspóldzialanie wszystkich czesci.Zalety opisanego przyrzadu sa wieksze, niz innych tego rodzaju przyrzadów. Dzie¬ ki zastosowaniu sprezyny, nie zmienia sie równiez srednica oslony na zgieciach. Daje to znaczne korzysci w przypadku zastoso¬ wania przyrzadu do przenoszenia sil scis¬ kajacych i rozciagajacych, gdyz miedzy ciegnem i oslona pozostaje zawsze jak najmniejszy luz, wobec czego ciegno nie moze sie zakleszczac.Oslone, wykonana np. z lekkiego meta¬ lu, mozna podczas zakladania dowolnie zginac; po umieszczeniu jej w nalezytym polozeniu pozostaje ona sztywna, tak iz nie ulega zgieciom podczas pracy. Dzieki sztywnosci oslony skok roboczy podczas pociagania ciegna nie ulega skróceniu.Dzieki zmniejszeniu powierzchni styku ciegna wskutek zastosowania sprezyny, si¬ la potrzebna do uruchomiania ciegna jest bardzo mala. Przez zastosowanie sprezy¬ ny, wykonanej z wysokogatunkowej stali osiaga sie zmniejszenie tarcia ciegna, w przeciwienstwie do znanych przyrzadów, w których ogólnie stosuje sie oslone z du- raluminium, miedzi lub mosiadzu. Wspól¬ czynnik tarcia miedzy dwoma czesciami wykonanymi z wysokowartosciowej stali jest oczywiscie mniejszy niz wspólczynnik tarcia miedzy stala i duraluminium, mie? dzia lub mosiadzem. Dzieki temu, przy¬ rzadem wedlug wynalazku mozna przeno¬ sic wieksze sily niz dotychczas.Sprezyna moze posiadac zwoje rozwar¬ te lub zwarte. W pierwszym przypadku o- siaga sie zmniejszone tarcie miedzy cie¬ gnem i sprezyna oraz zmniejszenie ciezaru przyrzadu.Luzy miedzy zwojami sprezyny ulat¬ wiaja krazenie smaru. Przez zastosowanie kilku malych zbiorników na smar miedzy zwojami sprezyny krazenie smaru zostanie jeszcze ulepszone.W dotychczasowych przyrzadach wy¬ ciskanie smaru, nagromadzonego miedzy ciegnem i oslona/ daje dodatkowe napreze¬ nia podczas poruszania ciegna, zwieksza¬ jace sie przy niskich temperaturach, kiedy smar tezeje. W oslonie wedlug wynalazku, smar wyciska sie znacznie latwiej dzieki szczególnemu uksztaltowaniu powierzchni stykowych miedzy czesciami przyrza¬ du.Ciegno przesuwane wewnatrz oslony mozna wykonac z linki lub struny forte¬ pianowej. Opisana oslona nadaje sie rów¬ nie dobrze do linek do strun fortepiano¬ wych skracanych lub wydluzanych przez pokrecanie.Przekrój poprzeczny drutu sprezyny moze byc dowolny, lecz musi odpowiadac warunkom pracy.Oslone wykonywa sie w kawalkach o dlugosci, wynoszacej najwyzej kilka me¬ trów. Zlaczenie dwóch dlugosci oslony oraz przymocowanie ich do urzadzen na¬ pedzajacych uskutecznia sie za pomoca odpowiednich laczników np. stozków po¬ dwójnych, zabezpieczajacych ciaglosc na¬ pedu. Laczniki te winny byc szczelne na wode i dostepne dla smaru. — 3 —W wykonaniu, przedstawionym na fig- 4 — 6, przyrzad jest podobny do przyrza¬ du wedlug fig. 1 o tyle, ze sprezyna 15 (fig. 4), osadzona w oslonie 10, posiada zwoje rozwarte.Ciegno 17 jest zaopatrzone na obu kon¬ cach sprezyny 15 w tulejki prowadnicze 18, 19, umocowane na nim. Miedzy tulejka¬ mi 18, 19 oraz koncami 20 sprezyny znaj¬ duje sie odstep, odpowiadajacy skokowi ciegna. Poza tym ciegno 17 posiada na obu koncach gwintowane koncówki 21, 22. Mie¬ dzy koncówkami 21, 22 i tulejkami 18, 19 pozostawiono odstep, którego dlugosc za* lezy od koniecznego skracania sie ciegna w celu uruchomienia koncówek, np. za po¬ moca nizej opisanego ramienia dzwignio¬ wego.Zestawienie czesci opisanego przyrzadu jest nastepujace. Na ciegno 17 naklada sie gwintowana koncówke 21, po czym ciegno przeciaga sie przez tulejke 18, która za¬ ciska sie w odpowiednim miejscu. Nastep¬ nie ciegno przeciaga sie przez sprezyne 15 i przez druga tulejke 19, zaciskana równiez w odpowiednim miejscu, tak, aby miedzy tulejka 18 i sprezyna 15 pozostal odstep, odpowiadajacy skokowi ciegna. Wreszcie na koncu ciegna zamocowuje sie koncówke gwintowana 22, po czym calosc te wpro¬ wadza sie do oslony 16, zaciskanej osta¬ tecznie na sprezynie. Sciskanie oslony na¬ stepuje na calej dlugosci, tak, aby miedzy sprezyna i ciegnem oraz miedzy tulejkami i oslona pozostal luz, potrzebny do poru¬ szania ciegna. Srednice drutu sprezyny na¬ lezy odpowiednio do tego dobierac.Dlugosc oslony 16 musi byc tak dobra¬ na, aby koncówki 21, 22 podczas przesuwa¬ nia sie wzdluz linii krzywej nie uderzaly o oslone.Tulejki 18, 19, których zewnetrzna srednica jest nieco mniejsza od wewnetrz¬ nej srednicy oslony 16 i które w celu za¬ ciskania na ciegnie wykonane sa z metalu plastycznego, sluza wylacznie do prowa¬ dzenia konców ciegna, pracujacego na scis¬ kanie ,lub na rozciaganie.W opisanej odmianie wykonania przy¬ rzadu, sprezyna 15 moze posiadac równiez zwoje zwarte.Opisany przyrzad moze byc uruchomia¬ ny w nastepujacy sposób.Dzwignia 23 (fig. 5 i 6), osadzona na osi 24, posiada na koncu 25 widelki 26, których ramiona 27 i 2T sa zaopatrzone w otwory 28, 28'\ Otwory te przechodza w promieniowe szczeliny 29, 29'. W srodku widelek 26 znajduje sie wkladka 30, po^ siadajaca dwa czopy 31, 3V, z których kaz¬ dy ma dwie równolegle do siebie po¬ wierzchnie 32, 32'. Czopy sa wprowadzane do otworów 28, 28' poprzez szczeliny 29, 29'. Wkladka 30 posiada posrodku gladki otwór 23 prostopadly do osi czopów 31. 31', przez który przechodzi np. koncówka 22, która jest z obu stron wkladki zamoco¬ wana za pomoca nakretek 34, 34' i 35, 35'.Podczas przekrecania dzwigni 23 w kie¬ runku strzalki 36 do polozenia 37, konców¬ ka, dzieki gietkosci ciegna 17 i wahliwemu osadzeniu w widelkach 26 zajmuje poloze¬ nie 22', przedstawione przerywanymi li¬ niami na fig. 5. Koncówka 22 zajmuje po¬ lozenie równolegle do polozenia 22', jezeli dzwignia 23 za.)mu\e polozenia 38.Na fig. 7 przedstawiono inna odmiane wykonania przyrzadu, w której do oslony 39 wklada sie luzno sprezyne o zwojach zwartych 40. Sprezyna jest przytrzymywa¬ na na koncach oslony za pomoca wkladki 41, której koniec 42 opiera sie o zagiety ko¬ niec 43 tulejki 44 nasunietej na oslone 39 i przymocowanej do niej np. za pomoca lu¬ towania. Wspomniana wkladka musi po¬ siadac odpowiednia dlugosc, tak aby za¬ bezpieczala sprezyne przed przesuwaniem sie.Wkladke 41 (fig. 8) mozna zastapic krótkimi pierscieniami 41', posiadajacymi szczeliny i rozitloczonymi w oslonie 39 ltab wtloczonymi w nia w odpowiedni sposób.— A —Pierscienie te w przypadku rozciagania moga byc osadzone przy koncach oslony* W przypadku rozciagania i sciskania pier¬ scienie te umieszcza sie w oslonie w pewnej odleglosci od konców, która równa sie skokowi ciegna wraz z pozadanym luzem przy koncu skoku, tak aby tulejka 18 w tym miejscu byla jeszcze prowadzona wzdluz linii prostej, W przypadku, kiedy przenoszenie sily nie wymaga zbytniej dokladnosci, sprezy¬ na moze miec uzwojenie zwarte, przy czym jednak srednica drutu sprezyny powinna byc dostatecznie duza, aby zapobiec wza¬ jemnemu przesuwaniu sie zwojów pod dzialaniem tarcia ciegna.Zamiast pierscienia 41, do konców oslo¬ ny 39 mozna przylutowac przedluzenia ru¬ rowe o zewnetrznej srednicy równej ze¬ wnetrznej srednicy oslony. Przedluzenie takie winno posiadac oporek, o który opie¬ ra sie koniec sprezyny podobnie do przy¬ rzadu, przedstawionego na fig. 3, z ta róznica, ze przedluzenie to rozciaga sie po¬ za ten oporek w celu prowadzenia konców¬ ki, zamocowanej na koncu ciegna.Nalezy nadmienic, ze we wszystkich o- pisanych wykonaniach przyrzadu, pracu¬ jacego na rozciaganie i sciskanie, konce o- slon, o ile oslony te sa zbyt gietkie, moga byc zaopatrzone w zewnetrzna tulejke wzmacniajaca, której dlugosc odpowiada odleglosci konca oslony od konca sprezy¬ ny, w celu unikniecia zgiecia oslony, które uniemozliwialoby przesuw tulejki prowad- niczej. Owa tulejka wzmacniajaca moze sluzyc równiez do przytwierdzenia oslony do róznych czesci mechanicznych.Na oslonie mozna umieszczac urzadze¬ nia smarujace o znanej budowie, wprowa¬ dzajace smar do wnetrza tych oslon. PL