Rentgenokimografia, to jest metoda, sluzaca do rentgenograficznego zapisywa¬ nia w postaci krzywych linii ruchów narza¬ dów wewnetrznych ciala, zostala opisana przez BronislawaSabata w r. 1911 (Lwowski Tygodnik Lekarski, Nr 28, li¬ piec 1911 r. i Fortschritte auf dem Gebie- te der Rontgenstrahlen, XXf 1, 1913), Zasada tej metody i odnosnych przy¬ rzadów (rentgenokimografów) jest naste¬ pujaca* Przed badanym narzadem poruszaja¬ cym sie, który daje sie przedstawic na fil¬ mie rentgenograficznie, np. przed sercem, ustawia sie nieprzepuszczajaca promieni Roentgena scianke, w której znajduje sie jedna lub wieksza liczba równoleglych do siebie szczelin. Ustawienie scianki szczeli¬ nowej wzgledem badanego narzadu jest ta¬ kie, by szczeliny przecinaly prostokatny * rzut narzadu badanego na scianke szczeli¬ nowa. Gdy przed scianka szczelinowa, pod¬ czas przechodzenia promieni Roentgena przez poddany badaniu narzad poruszaja¬ cy sie, przemieszcza sie równolegle do niej i prostopadle do jej szczelin film, to na filmie zapisane zostaja krzywe, bedace wyrazem zjawisk ruchowych punktów gra¬ nicznych narzadu, rzutujacych sie przez szczeliny na film.Przez powiekszenie liczby szczelin w sciance kimografu uzyskuje sie moznoscrównoczesnego rejestrowania ruchów wiek¬ szej liczby punktów granicznych narzadu* To bylo przyczyna wykonania kimografów kilkuszczelinowych i wieloszczelinowych.S t u m p f wprowadzil w r. 1929 rentgeno- kimograf wieloszczelinowy, w którym fihft podczas zdjecia przemieszcza sie na szero¬ kosc odleglosci miedzyszczelinowej. Otrzy¬ muje sie przy tym sylwetke narzadu bada¬ nego, a na jej obwodzie krótkie kimogra- my wiekszej liczby punktów granicznych narzadu, tak zwany kimogram plaszczy¬ znowy. Jednak w dotychczasowych kimo- grafach, o ile przez zwiekszenie liczby szczelin w sciance kimografu zyskuje sie na liczbie punktów narzadu, których ruchy sa rejestrowane równoczesnie, o tyle traci sie na czasie trwania obserwacji kimogra- ficznej, gdyz kimogramy nie moga byc dluzsze od odleglosci miedzyszczelinowych scianki kimografu. Natomiast kimograf jednoszczelinowy umozliwia rejestrowanie zjawisk ruchowych, trwajacych przez czas dluzszy, za pomoca kimogramów o rozpie¬ tosci wiekszej. Podczas gdy kimografia jedhoszczelinowa jest „dalekobiezna", zna¬ na kimografia wieloszczelinowa jest „krót- kobiezna".Sposób wykonywania kimogramów, po¬ dany przez Cignolini'ego, zmierzajacy do równoczesnego rejestrowania ruchów wiek- sztej liczby punktów (czesci) narzadu w postaci krzywych dluzszych, nie umozli¬ wia tego w odniesieniu do punktów narza¬ du, rzutujacych sie na te sama lub na blisko siebie przebiegajace linie proste, prostopadle do szczelin scianki, oraz nie umozliwia otrzymywania kimogramów plaszczyznowych.Urzadzenie do wykonywania rentgeno- kimogramów, bedace przedmiotem niniej¬ szego wynalazku, laczy w sobie zalety u- rzadzen do kimografii jednoszczelinowej i wieloszczelinowej umozliwiajac obserwa- cje rentgenokimograficzna wiekszej liczby punktów badanego narzadu przez czas dluzszy. Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc nazwane uniwersalnym, gdyz na¬ daje sie do kimografii wieloszczelinowej dalekobieznej, tj. do równoczesnej obser¬ wacji kimograficznej wiekszej liczby punktów narzadu przez czas dowolnie dlugi (w pewnych granicach), oraz do kimografii jedno- lub kilkuszczelinowej, a takze do kimografii plaszczyznowej (do uzyskiwania kimogramów plaszczyzno¬ wych w dowolnych momentach czasu ekspozycji rentgenokimograficznej).Urzadzenie wedlug wynalazku jest przedstawione na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie z wieksza liczba tasm filmowych, a fig. 2 — urzadzenie z jedna tasma filmowa.Urzadzenie wedlug wynalazku jest znamienne tym, ze filij^ nie przesuwa sie w calosci równolegle do scianki szczelino¬ wej, lecz ze tasma filmowa, nalozona na walce, znajdujace sie przed scianka szczelinowa, podczas obrotu tych walców przemieszcza sie przed szczelinami scianki w ten sposób, iz tylko waskie jej paski, znajdujace sie tuz przed szczelinami, przemieszczaja sie równolegle do niej, podczas gdy czesci tasmy filmowej juz naswietlone oddalaja sie od scianki. Urza¬ dzenie to umozliwia zrealizowanie daleko¬ bieznej rentgenokimografii wieloszczelino- wej, co przy stosowaniu kimografów do* tychczas znanych nie bylo mozliwe.W urzadzeniu wedlug wynalazku przed kazda szczelina nieprzepuszczajacej pro¬ mieni Roentgena scianki znajduje sie nie- przepuszczajacy promieni Roentgena wa¬ lec, umieszczony równolegle do szczeliny i dajacy sie obracac okolo jego osi. W okreslonej odleglosci od scianki znajduje sie drugi rzad walców. Odleglosc walców rzedu drugiego od walców rzedu pierwsze¬ go mozna dowolnie zmniejszac lub zwiek¬ szac, stosownie do tego, czy zamierza sie stosowac filmy krótkie czy dlugie. Na wal¬ ce kimografu naklada sie wieksza liczbe — 2 —tasm filmowych przy ugrupowaniu wal* ców wskazanym na fig. 1 lub jedna dluga tasme filmowa, która moze sie skladac z kilku filmów uszeregowanych jeden za drugim przy ugrupowaniu walców uwi¬ docznionym na fig. 2. Walce zostaja wpra¬ wione w ruch obrotowy synchronicznie i z jednakowa szybkoscia, dajaca sie w pew¬ nych granicach regulowac za pomoca od¬ powiedniego mechanizmu.Gdy chce sie badac np. zjawiska ru¬ chowe serca, umieszcza sie rentgenokimo- graf obrotowy przed klatka piersiowa w ten sposób, aby szczeliny przecinaly po¬ przecznie rzut prostokatny serca na scian¬ ke szczelinowa. Na walce rentgenokimo- grafu naklada sie tasmy filmowe i po wprawieniu walców w ruch obrotowy za pomoca odpowiedniego mechanizmu, na¬ stawionego na okreslona szybkosc i okre¬ slony czas trwania ruchu, przepuszcza sie przez klatke piersiowa promienie Roent¬ gena, które przechodzac przez szczeliny scianki dzialaja w kazdej chwili tylko na te czesci (waskie paski) tasmy filmowej, które znajduja sie bezposrednio przed szczelinami na walcach rzedu pierwszego.Zaleznie od czasu naswietlania i szybkosci przemieszczenia tasmy filmowej otrzymu¬ je sie krótsze lub dluzsze rentgenokimo- gramy.Urzadzenie moze byc uzyte zarówno jako rentgenokimograf jednoszczelinowy, jak i wieloszczelinowy, gdyz niektóre szczeliny mozna odpowiednimi przeslona¬ mi, nieprzepuszczajacymi promieni Roent¬ gena, zaslonic i odpowiednie walce z dzia¬ lania wylaczyc.Zastosowanie wieloszczelinowego rent- genokimografu obrotowego umozliwia w krótkim czasie latwe uzyskiwanie wielo¬ stronnego materialu rentgenokimograficz- nego, gdyz rentgenokimograf ten nadaje sie równiez do uzyskiwania kimogramów plaszczyznowych we wszystkich chwilach zdjec kimograficznych.Kimogramy plaszczyznowe otrzymuje sie droga fotomontazu z kimogramów ob¬ rotowych, tj, z obrazów kimograficznych otrzymanych na filmach, zdjetych z wal¬ ców kimografu obrotowego. W tym celu filmy obrotowe (negatywy lub odpowiada¬ jace im pozytywy) tnie sie poprzecznie na paski o szerokosci równej odleglosci mie¬ dzy dwiema sasiednimi szczelinami. Paski te, odpowiadajace tej samej szczelinie, czyli nalezace do tego samego kimogramu obrotowego, tworza grupe pasków filmo- wych. Otrzymuje sie tyle grup pasków, ile jest kimogramów obrotowych, a kazda z tych grup ma te sama liczbe pasków fil¬ mowych, której wielkosc zalezy od dlugo¬ sci kimogramów obrotowych. Te paski fil¬ mowe, zestawione w grupy, z których kaz¬ da zawiera paski, nalezace do tej samej szczeliny, ale do róznych, po sobie naste¬ pujacych okresów czasu, przegrupowuje sie, a mianowicie zestawia sie fc nich nowe grupy, z których kazda zawiera paski fil¬ mowe, nalezace do róznych szczelin, ale odpowiadajace temu samemu okresowi czasu. Przegrupowanie to przeprowadza sie w ten sposób, ze zestawia sie kolejno tuz pod soba paski pierwsze grup pierwot¬ nych, rozpoczynajac od grupy, odpowiada¬ jacej szczelinie I, i tworzy sie nowa gru¬ pe pierwsza, nastepnie zestawia sie w po¬ dobny sposób paski drugie grup pierwot¬ nych tworzac nowa grupe druga, nastep¬ nie zestawia sie w podobny sposób paski trzecife itd. Kazda w ten sposób zestawiona grupa pasków filmowych tworzy kimogram plaszczyznowy.Urzadzenie wedlug wynalazku nadaje sie równiez do rentgenokinematograficzne- go odtwarzania ruchów (do rentgenokine- matografii odcinkowej) narzadów ciala.Mianowicie, jezeli walce metalowe kimo¬ grafu obrotowego zastapi sie przezroczy¬ stymi walcami szklanymi tej samej wiel¬ kosci, co walce metalowe, i jezeli na te walce szklane nalozy sie film lub filmy z — 3 —gotowymi obrazami kimograficznymi w ten sam sposób, jak nalozone byly filmy przy sporzadzaniu kimogramów, i jezeli nastep¬ nie przez kimograf obrotowy, tj, przez walce szklane, film i szczeliny, bedzie sie przepuszczac swiatlo od strony przeciwnej niz ta, z której padaly promienie Roent¬ gena, na szczelinowej plycie kimograficz- nej widac bedzie obraz narzadu badanego, np. serca, przez wprawianie zas w ruch obrotowy walców, zostana odtworzone ru¬ chy narzadu. PL