Przedmiotem wynalazku niniejszego Jest sposób wylugowywania mulu z kanalów sciekowych, przy czym wylugowywanie to uskutecznia sie z wieksza szybkoscia w zbiornikach o mniejszych wymiarach, kosz* ty wiec budowy takiego urzadzenia beda mniejsze. Oprócz tego sposób niniejszy ur mozliwia szybkie wytwarzanie metanu przez dzialanie bakteriologiczne* tak iz po¬ mimo krótkiego czasu, podczas którego prowadzi sie lugowanie, otrzymuje sie wieksze ilosci gazu uzytecznego.Urzadzenie niniejsze dotyczy budowy zbiornika do lugowania, zmniejszenia kosz¬ tów jego dzialania, zapobiegania wytwa* paniu piany, polaczenia zbiornika tego z gazomierzem, jak tez w ogólnosci otrzy¬ mywania cieczy, zawierajacej mniejsze i- losci tluszczów niz przy znanych sposo¬ bach lugpwania. Miedzy okresami lugowa¬ nia zapobiega sie koniecznosci usuwania mulu, poniewaz lugowany mul jest prze* prowadzany „samoczynnie z pierwszego o- kresu lugowania do okresu, drugiego za pomoca mulu surowego, doprowadzanego do okresu pierwszego. Znane urzadzenia do lugowania wymagaja oddzielnej przestrze¬ ni na ciecz, zastosowana w zbiorniku do lugowania, lub obok tego zbiornika, przy czym przestrzeli taka jest zbedna, ponie¬ waz zbiornik pierwszy sluzy do skuteczne" gpr Lugowania taulu.Ciecz lugujaca nadaje sie niezawodnie do doprowadzania bakterii do mulu swie¬ zego^ w celu rozpoczynania i pobudzania lugowania bakteriologicznego, i to w wiek¬ szym stopniu, niz jest to mozliwe, jezeli do lugowania stosuje sie stale czastki mu¬ lu. Jako podstawe tego rozwazania nalezy przyjac zawartosc suchych czastek sta¬ lych. Zdawalo sie, ze glównym czynnikiem przy obliczaniu ilosci wymaganego mate¬ rialu, doprowadzanego do mulu, jest sto¬ sunek lugowanych czastek stalych mulu do czastek stalych mulu surowego. Sposób niniejszy stara sie ograniczyc ruchytciez¬ kich czastek stalych mulu w oznaczonej warstwie poziomej, podczas gdy ciecz mo¬ ze plynac bez przeszkody, czyli calkowita ilosc materialu, zawarta w zbiorniku do lugowania, powoduje krazenie cieczy, przy czym ciecz lugujaca i lugowane czastki stale kraza oddzielnie.Wobec powyzszego niezbedne jest szyb¬ kie mieszanie mulu podczas rozmaitych o- kresów jego lugowania, a mianowicie w pierwszym zbiorniku do lugowania. Zbior¬ nik ten zawiera prawie poziome warstwy mulu mieszanego, a ponad nimi dalsze warstwy dodatkowe, które nie otrzymuja ruchów w plaszczyznie poziomej, lecz ko¬ lowe ruchy wahadlowe. Zbiornik taki po¬ siada przewody doplywowe i odplywowe lugowanego mulu, nie jest jednak zwykle zaopatrzony w przelew, poniewaz nalezy zapobiec osadzaniu sie w nim mulu. Ze zbiornika mul doprowadza sie do osadni¬ ka lub do oczyszczacza, w których mul jest ponownie lugowany i osadzany. Z tego urzadzenia lugowany mul odprowadza sie W jedna strone, a czysta ciecz -—w strone druga. Gazy, powstajace przy lugowaniu ponownym, doprowadza sie do gazomierza, zastosowanego w oczyszczaczu lub tworza¬ cego czesc tego urzadzenia.Glówna cecha urzadzenia jest wiec po¬ laczenie strefy, w której mul otrzymuje ruchy w plaszczyznach poziomych, ze stre¬ fa, zastosowana powyzej strefy pierwszej, przy czym w tej ostatniej stosuje sie ruchy podobne do ruchów wahadlowych. Do wy¬ twarzania tych ruchów sluzy mieszadlo ukosne, lub co najmniej nie poziome, któ¬ re umozliwia przeprowadzanie piany i cie¬ czy, powstajacej na górnej powierzchni mulu, ponownie do mulu lugowanego.Na rysunku uwidoczniono przyklad wy- konania urzadzenia wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia calkowite urzadzenie w prze¬ kroju pionowym, fig. 2 — zbiornik do lu¬ gowania, fig. 3 — prady wirowe, wytwa¬ rzane za pomoca ukosnych lopatek wirni¬ ka, a fig. 4 — odmienne rozmieszczenie wirników.Zbiornik U, przeznaczony do lugowa¬ nia mulu, posiada w przekroju poziomym ksztalt okragly, przy czym jest zamkniety szczelnie pokrywa 12. Przez otwór 13 tej pokrywy, zamykany szczelnie, przeprowa¬ dzone jest mieszadlo 10. Na pokrywie osa¬ dzona jest rama 15, od której siega w dól mieszadlo 10, uruchomiane silnikiem 16 za posrednictwem przekladni 17. Przewodem 18 doprowadza sie mul, a przewód 19 slu¬ zy do jego odprowadzania. Dzieki silne¬ mu mieszaniu mul nie osadza sie. Gazy zbieraja sie w komorze 20 pokrywy 12, a wezownice 21 sluza do ogrzewania zawar¬ tosci zbiornika 11.Mieszadlo 10, obracane bez przerwy lub z przerwami, zawiera pionowy wal 22, osadzony w zbiorniku mimosrodowo. Wal 22 jest zaopatrzony w wirniki 23, 24, 25.Jedne z tych wirników sa osadzone na wa¬ le 22 w niewielkim oddaleniu ponizej naj¬ wyzszego poziomu 26 cieczy, utrzymywa¬ nego zwykle na jednakowej wysokosci.Dzieki ukosnemu polozeniu tych wirników przy ich obrocie nie powstaja prady po¬ ziome, a wiec prady, prostopadle do walu 22. Dalsze wirniki sa osadzone poziomo i wytwarzaja prady, prostopadle do walu 22. Wirniki te umozliwiaja ruchy czastek mulu w warstwach poziomych, podczas gdy - 3 -wirniki ukosne zapobiegaja wytwarzaniu piany z cieczy, a mianowicie nadaja czast¬ kom ruchy, podobne do ruchów wahadlo¬ wych. Dzieki ruchom tym czastki piany, które zbieralyby sie w górnej czesci zbior¬ nika, sa doprowadzane ponizej poziomu cieczy. W ten sposób zapobiega sie groma¬ dzeniu piany.Mul, wylugowywany czesciowo w zbior¬ niku 11, doprowadza sie przewodem 28 do zbiornika 27, wykonanego na ksztalt osad¬ nika, W zbiorniku tym dokonywa sie osta¬ teczne lugowanie mulu oraz jego oczysz¬ czanie. Zbiornik 27 jest zaopatrzony w zgrzebla. Nadaje sie jednak kazde dowol¬ ne urzadzenie do wydzielania mulu. Zbior¬ nik 27 jest zaopatrzony w przewód 29 do odprowadzania mulu i w przewód przele¬ wowy 30, jak równiez w gazomierz 31, do którego doprowadza sie gaz wytworzony.Gazomierz 31 jest polaczony z komora 20 zbiornika 11 za pomoca przewodu 32, Gaz odplywa przewodem 33.Koniec walu 22, przeprowadzony w dlawnicy 34, jest osadzony w lozysku 35.Przewody 36 w zbiorniku 11 i 27 oraz o- twór 37 sluza do oczyszczania tych zbior¬ ników, a na pokrywie 12 moze byc umie¬ szczone pomieszczenie dla osoby dozoru¬ jacej (fig. 2), Korzystne wyniki osiagnieto za pomoca wirników 23, 24, 25 jako mieszadla wiruja¬ cego. Wirnik taki zawiera tarcze 39, za¬ opatrzona w wygiete lopatki 40 na górnej powierzchni tarczy oraz w lopatki 41 na jej powierzchni dolnej. Wirnik ukosny jest wykonany w sposób podobny z ta róznica, iz jego lopatki sa osadzone ukosnie wzgle¬ dem ich piasty 42.Na fig, 4 przedstawiono mieszadlo, u- mozliwiajace silne mieszanie w warstwach poziomych. Miedzy wirnikami osadzone sa tarcze 43, 44 o srednicach jednakowych lub rozmaitych. Szczególnie górna tarcza 44 posiada taka srednice, aby ruchy waha¬ dlowe, wytworzone .wirnikiem 23, nie prze¬ szkadzaly ruchom poziomym, otrzymanym dzialaniem wirników 24, 25.Zbiornik 11 posiada zwykle srednice 8,7 m, a wysokosc 4,5 ul Wirniki o sredni¬ cy 50 cm sa wykonane z jednego kawalka, nie powstaja wiec uderzenia. Wirniki te nie sa otoczone oslona, obracaja sie z szybko¬ scia 120 obrotów na minute, stosowano jednak równiez do 600 obrotów na minute.Mul lugowany, doprowadzany w górnej czesci zbiornika 11, zmusza mul, znajduja¬ cy sie w dolnej czesci tego zbiornika, do odplywu przewodem 28, zagietym na ksztalt lewaru odwróconego, do zbiornika 27, w którym lugowanie zostaje ukonczone, W pierwszym zbiorniku mul z ciecza wy¬ pelniaja w przyblizeniu calkowita jego przestrzen wewnetrzna, tak iz miedzy gór¬ nym poziomem cieczy a dnem komory 20 pozostaje jedynie przestrzen o nieznacz¬ nych wymiarach.Wirniki 24 i 25 powoduja obroty i ru¬ chy mulu w plaszczyznie poziomej, osiaga sie wiec dokladne mieszanie wzdluz calko¬ witej warstwy poziomej. Powstaja przy tym gazy, które plynac w góre, staraja sie utworzyc piane na poziomie cieczy. Prze¬ ciwdziala temu wirnik 23, który czastkom nadaje ruchy, podobne do ruchów waha¬ dlowych (fig. 3), tak iz czastki piany i cie¬ czy, dostajace sie do górnego konca zbior¬ nika, zostaja przeprowadzone z powrotem do warstw mulu, otrzymujacych ruchy w plaszczyznie poziomej.Przy takich ruchach czastek mulu zbed¬ ne jest stosowanie rury, która w polacze¬ niu z wirnikiem wytwarza dzialanie miesza¬ jace. Ruchy te przyspieszaja i ulatwiaja wytwarzanie sie gazów z mulu. Konieczny okres czasu, podczas którego mul winien znajdowac sie w zbiorniku 11, jest wiec mniejszy, mozliwe jest równiez stosowanie zbiorników o mniejszych wymiarach, a wiec wymagajacych mniejszych kosztów budo¬ wy. Gaz, wytwarzany w drugim zbiorniku, zbiera sie. w gazomierzu, otrzymujacym ga- — 3 —zy urzadzenia. Zbiornik drugi moze posia- dac dostatecznie wielkie wymiary, a wiec nadawac sie do zatrzymywania na skladzie lugowanego mulu podczas zimy, przy czym koszty sa male. Czastki stale odprowadza sie z tego zbiornika dalej, a wytwarzany gaz moze sluzyc do ogrzewania, oswietla- nia i jako srodek napedowy.Szybkie ruchy w pierwszym okresie lu¬ gowania zwiekszaja ilosc wytwarzanego gazu tak, iz skoro mul dostal sie do drugie¬ go zbiornika, wytwarzaja sie w nim jedy¬ nie male ilosci gazu. Dzieki temu mul dru¬ giego okresu jest gesciejszy, a ciecz, od¬ plywajaca rura 30, posiada wieksza czy¬ stosc, niz przy jednostopmowym lugowa¬ niu lub lugowaniu w dwóch stopniach, lecz mieszaniu w pierwszym stopniu z ma¬ la szybkoscia.Dzieki szybkim ruchom czastki tlusz¬ czowe zostaja równomiernie rozdzielone, tak iz doprowadzanie tych czastek, wazne przy nienagannej pracy lugowania, nie u- staje, skoro mul z pierwszego zbiornika zostaje przeprowadzony do zbiornika dru¬ giego dzialaniem cisnienia hydrostatyczne¬ go.Wazna cecha w urzadzeniu sa ruchy czastek w plaszczyznach poziomych, po¬ niewaz przy ruchach tych ciecz zostaje oddzielona od mulu, przy czym jednak czastki stale nie zostaja rozdzielone poza obreb pewnej warstwy poziomej. To zna¬ czy, iz mozna stosowac mieszanie, przy którym ruchy cieczy sa szybsze niz ruchy czastek stalych. Czastki te posiadaja taka bezwladnosc, iz jedynie nieznaczna ilosc pewnej ich warstwy moze przesunac sie do warstwy drugiej, podczas gdy bezwladnosc cieczy nie wystarcza do jej osiagniecia.Ruchy czastek cieczy, przy których zo¬ staja one oddzielone od czastek stalych, sa wazne, poniewaz okazalo sie, iz podczas bakteriologicznego zaszczepiania mulu swiezego w celu przyspieszenia i ulatwie¬ nia przebiegu lugowania, dzialanie zaszcze¬ piajace cieczy jest wieksze niz lugowanego mulu, biorac za podstawe zawartosc cza¬ stek suchych.Dotychczas uwazano za konieczne na¬ dawac ruchy we wszelkich kierunkach czastkom stalym w zbiorniku, aby osiagnac odpowiednie zaszczepianie. Oprócz tego w celu zupelnego przemieszania mulu nada¬ wano mu ruchy pionowe w góre i w dól.Jezeli nie stosuje sie srodków mechanicz¬ nych, to same wytwarzajace sie gazy powo¬ duja przeplyw czastek mulu w góre do pokrywy, a po wydzieleniu gazu czastki te plyna w dól dzialaniem ciezaru wlasne¬ go, Pomimo stosowania srodków zapobie¬ gawczych czastki stale skupiaja sie, pewne ich czastki nie sa wiec lugowane. W zna¬ nych sposobach powstaje oprócz tego osa¬ dzanie czastek stalych na dnie zbior¬ nika, a ciecz plynie w górnej jego cze¬ sci. Material, znajdujacy sie na dnie zbiornika, jest wiec stezany w wiek¬ szym stopniu lub mniejszym i pozo¬ staje w spokoju, przy czym wielkie ilo¬ sci bakteryj zamieraja, a ciecz powyzej tej warstwy nie nadaje sie do bakteriolo¬ gicznego zaszczepiania jescze niewylugo- wanych czastek stalych, które znajduja sie powyzej osadzonej warstwy lugowa- nego mulu.W urzadzeniu wedlug wynalazku omi¬ nieto te wady. Poniewaz do zaszczepiania mulu sluzy krazenie lugowanej cieczy, a nie krazenie czastek stalych, które zosta¬ ly juz wylugowane lub prawie wylugowa¬ ne, zbedne jest krazenie tych czastek, a ruchy ich moga uskuteczniac sie jedynie w pewnym zakresie ograniczonym. Takie ruchy czastek stalych zapobiegaja ich sku¬ pianiu sie. Krazenie cieczy zupelne, przy ograniczonych ruchach czastek stalych, o- siaga sie dzieki ruchom w plaszczyznach poziomych, otrzymanych za pomoca wzmiankowanych wirników. Szybkosc ru¬ chów cieczy jest mianowicie wieksza, niz podobna szybkosc czastek stalych, które — 4 —staraja sie pozostac w warstwie poziomej, podczas gdy ciecz krazy przez calkowity material lugowany, a krazenie to jest ulat¬ wiane wskutek obracania sie wirników u- kosnych na górnym koncu zbiornika. Cia¬ gle i nieograniczone krazenie cieczy umoz¬ liwia utrzymywanie jej w stanie, przy któ¬ rym rozwój korzystnie dzialajacych bakte- ryj i ich zdolnosc zaszczepiajaca sa mozli¬ wie wielkie, poniewaz ciecz doprowadza bakterie do warstw, a czastki stale pozo¬ staja w przyblizeniu w ich warstwach po¬ ziomych.Osadzaniu w zbiorniku 11 zapobiega, sie wskutek tego, ze osadzaniu temu przeciw¬ dziala lugowanie. Osadzanie wymaga cza¬ stek nieruchomych, a lugowanie ich silne¬ go mieszania. Przebiegi te uskuteczniaja sie oddzielnie, a mianowicie lugowanie w pierwszym zbiorniku, a osadzanie w zbior¬ niku drugim.Górny poziom najnizszy cieczy w zbior¬ niku 11 utrzymuje sie za pomoca górnego odcinka rury 28. Jezeli rura 30 zbiornika 27 znajduje sie równiez na tym poziomie lub powyzej niego, oznacza ona najnizszy ptyziom cieczy w zbiorniku 11 i to tak dlu¬ go, jak dlugo wysokosc poziomu cieczy w zbiorniku 27 nie zmniejszy sie wskutek od¬ prowadzania mulu, wtenczas poziom cie¬ czy w zbiorniku 11 jest ograniczony rura 28.Urzadzenie wedlug wynalazku umozli¬ wia umieszczenie dna zbiornika 11 oraz zbiornika 27 na takim samym poziomie, tak iz zbedne jest wykopywanie dolu na jeden ze zbiorników.Jako mul kanalów sciekowych przyj¬ muje sie stezona mase czastek stalych, u- noszacych sie w cieczach sciekowych, a wiec w cieczach, plynacych w kanalach, np. w cieczach z zakladów przemyslowych, rzezni i podobnych. Przy lugowaniu mulu z kanalów sciekowych przebieg biologicz¬ ny i bakteryjny oddzialywa na muly w po¬ staci odpadków zakladów przemyslowych, rozdrobionych odpadków kuchennych lub ich mieszanin niezaleznie od tego, czy mie¬ szanie prowadzi sie w urzadzeniu do lu¬ gowania lub zewnatrz tego urzadzenia.Mimosrodowe umieszczenie mieszadla umozliwia stosowanie ich wiekszej liczby, mianowicie w plaszczyznach poziomych i w pewnym oddaleniu jedno od drugiego.Osiaga sie w ten sposób silne mieszanie kazdej warstwy poziomej niezaleznie od wymiarów zbiornika.Ruchy mulu, otrzymane sposobem we¬ dlug wynalazku, odrózniaja sie od ruchów w przyblizeniu pionowych, wytworzonych przy stosowaniu wirnika w rurze pionowej.Ruchy mulu polegaja wiec na tym, iz z pewnego miejsca wewnatrz cieczy lugowa¬ nej dzialaja sily w kierunku odsrodkowym, wytworzone wirnikami, nie otoczonymi o- slona. Sily te powoduja odrzucanie czastek stalych od miejsca srodkowego mulu* przy czym czastki stale przesuwaja sie bez prze¬ szkód w kierunku dzialania tych sil. Czast¬ ki stale sa przy tym utrzymywane w war¬ stwach poziomych, poniewaz sa one przy¬ ciagane do srodka obrotu i odrzucane od tego srodka bezposrednio do mulu. PL