PL27753B1 - Sposób zapobiegania nagryzaniu czesci metalowych w ukladach chlodniczych, wzglednie ogrzewczych, przez które przeplywa woda. - Google Patents
Sposób zapobiegania nagryzaniu czesci metalowych w ukladach chlodniczych, wzglednie ogrzewczych, przez które przeplywa woda. Download PDFInfo
- Publication number
- PL27753B1 PL27753B1 PL27753A PL2775337A PL27753B1 PL 27753 B1 PL27753 B1 PL 27753B1 PL 27753 A PL27753 A PL 27753A PL 2775337 A PL2775337 A PL 2775337A PL 27753 B1 PL27753 B1 PL 27753B1
- Authority
- PL
- Poland
- Prior art keywords
- potassium
- dichromate
- monochromate
- water
- parts
- Prior art date
Links
- XLYOFNOQVPJJNP-UHFFFAOYSA-N water Substances O XLYOFNOQVPJJNP-UHFFFAOYSA-N 0.000 title claims description 18
- 229910052751 metal Inorganic materials 0.000 title claims description 8
- 239000002184 metal Substances 0.000 title claims description 8
- 238000000034 method Methods 0.000 title claims description 8
- 238000010438 heat treatment Methods 0.000 title claims description 3
- 238000001816 cooling Methods 0.000 title description 2
- KWYUFKZDYYNOTN-UHFFFAOYSA-M Potassium hydroxide Chemical compound [OH-].[K+] KWYUFKZDYYNOTN-UHFFFAOYSA-M 0.000 claims description 16
- KMUONIBRACKNSN-UHFFFAOYSA-N potassium dichromate Chemical compound [K+].[K+].[O-][Cr](=O)(=O)O[Cr]([O-])(=O)=O KMUONIBRACKNSN-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 15
- 239000000203 mixture Substances 0.000 claims description 14
- SOCTUWSJJQCPFX-UHFFFAOYSA-N dichromate(2-) Chemical compound [O-][Cr](=O)(=O)O[Cr]([O-])(=O)=O SOCTUWSJJQCPFX-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 13
- CURLTUGMZLYLDI-UHFFFAOYSA-N Carbon dioxide Chemical compound O=C=O CURLTUGMZLYLDI-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 10
- XMXNVYPJWBTAHN-UHFFFAOYSA-N potassium chromate Chemical compound [K+].[K+].[O-][Cr]([O-])(=O)=O XMXNVYPJWBTAHN-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 7
- 229910002092 carbon dioxide Inorganic materials 0.000 claims description 5
- KRVSOGSZCMJSLX-UHFFFAOYSA-L chromic acid Substances O[Cr](O)(=O)=O KRVSOGSZCMJSLX-UHFFFAOYSA-L 0.000 claims description 5
- 239000001569 carbon dioxide Substances 0.000 claims description 4
- AWJWCTOOIBYHON-UHFFFAOYSA-N furo[3,4-b]pyrazine-5,7-dione Chemical class C1=CN=C2C(=O)OC(=O)C2=N1 AWJWCTOOIBYHON-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 4
- VKJKEPKFPUWCAS-UHFFFAOYSA-M potassium chlorate Chemical compound [K+].[O-]Cl(=O)=O VKJKEPKFPUWCAS-UHFFFAOYSA-M 0.000 claims description 3
- 239000000463 material Substances 0.000 claims description 2
- 229910001950 potassium oxide Inorganic materials 0.000 claims description 2
- 230000001681 protective effect Effects 0.000 claims description 2
- BWHMMNNQKKPAPP-UHFFFAOYSA-L potassium carbonate Chemical compound [K+].[K+].[O-]C([O-])=O BWHMMNNQKKPAPP-UHFFFAOYSA-L 0.000 claims 4
- 229910000027 potassium carbonate Inorganic materials 0.000 claims 2
- 239000007864 aqueous solution Substances 0.000 claims 1
- AXZAYXJCENRGIM-UHFFFAOYSA-J dipotassium;tetrabromoplatinum(2-) Chemical compound [K+].[K+].[Br-].[Br-].[Br-].[Br-].[Pt+2] AXZAYXJCENRGIM-UHFFFAOYSA-J 0.000 claims 1
- 235000015497 potassium bicarbonate Nutrition 0.000 claims 1
- 239000011736 potassium bicarbonate Substances 0.000 claims 1
- 229910000028 potassium bicarbonate Inorganic materials 0.000 claims 1
- 235000015320 potassium carbonate Nutrition 0.000 claims 1
- 235000011181 potassium carbonates Nutrition 0.000 claims 1
- TYJJADVDDVDEDZ-UHFFFAOYSA-M potassium hydrogencarbonate Chemical compound [K+].OC([O-])=O TYJJADVDDVDEDZ-UHFFFAOYSA-M 0.000 claims 1
- NOTVAPJNGZMVSD-UHFFFAOYSA-N potassium oxide Chemical class [K]O[K] NOTVAPJNGZMVSD-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims 1
- 229910001487 potassium perchlorate Inorganic materials 0.000 claims 1
- 159000000001 potassium salts Chemical class 0.000 claims 1
- 238000005057 refrigeration Methods 0.000 claims 1
- 239000000243 solution Substances 0.000 claims 1
- 238000000354 decomposition reaction Methods 0.000 description 7
- 239000000047 product Substances 0.000 description 7
- 238000004090 dissolution Methods 0.000 description 6
- 235000011118 potassium hydroxide Nutrition 0.000 description 5
- BVKZGUZCCUSVTD-UHFFFAOYSA-M Bicarbonate Chemical compound OC([O-])=O BVKZGUZCCUSVTD-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 4
- 230000015572 biosynthetic process Effects 0.000 description 3
- 239000000843 powder Substances 0.000 description 3
- 150000003839 salts Chemical class 0.000 description 3
- BZSXEZOLBIJVQK-UHFFFAOYSA-N 2-methylsulfonylbenzoic acid Chemical compound CS(=O)(=O)C1=CC=CC=C1C(O)=O BZSXEZOLBIJVQK-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- OKTJSMMVPCPJKN-UHFFFAOYSA-N Carbon Chemical compound [C] OKTJSMMVPCPJKN-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- BVKZGUZCCUSVTD-UHFFFAOYSA-L Carbonate Chemical compound [O-]C([O-])=O BVKZGUZCCUSVTD-UHFFFAOYSA-L 0.000 description 2
- XTEGARKTQYYJKE-UHFFFAOYSA-M Chlorate Chemical class [O-]Cl(=O)=O XTEGARKTQYYJKE-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 2
- 239000000654 additive Substances 0.000 description 2
- 229910052799 carbon Inorganic materials 0.000 description 2
- 238000006243 chemical reaction Methods 0.000 description 2
- 230000000694 effects Effects 0.000 description 2
- 238000001704 evaporation Methods 0.000 description 2
- 230000008020 evaporation Effects 0.000 description 2
- 239000013049 sediment Substances 0.000 description 2
- BAZAXWOYCMUHIX-UHFFFAOYSA-M sodium perchlorate Chemical compound [Na+].[O-]Cl(=O)(=O)=O BAZAXWOYCMUHIX-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 2
- 229910001488 sodium perchlorate Inorganic materials 0.000 description 2
- 239000000126 substance Substances 0.000 description 2
- ZLMJMSJWJFRBEC-UHFFFAOYSA-N Potassium Chemical compound [K] ZLMJMSJWJFRBEC-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- QAOWNCQODCNURD-UHFFFAOYSA-L Sulfate Chemical compound [O-]S([O-])(=O)=O QAOWNCQODCNURD-UHFFFAOYSA-L 0.000 description 1
- 230000000996 additive effect Effects 0.000 description 1
- 229940043430 calcium compound Drugs 0.000 description 1
- 150000001674 calcium compounds Chemical class 0.000 description 1
- ZQAOXERLHGRFIC-UHFFFAOYSA-L calcium perchlorate Chemical class [Ca+2].[O-]Cl(=O)(=O)=O.[O-]Cl(=O)(=O)=O ZQAOXERLHGRFIC-UHFFFAOYSA-L 0.000 description 1
- 239000013043 chemical agent Substances 0.000 description 1
- ZCDOYSPFYFSLEW-UHFFFAOYSA-N chromate(2-) Chemical class [O-][Cr]([O-])(=O)=O ZCDOYSPFYFSLEW-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 150000001875 compounds Chemical class 0.000 description 1
- 230000003247 decreasing effect Effects 0.000 description 1
- 230000002542 deteriorative effect Effects 0.000 description 1
- 150000002739 metals Chemical class 0.000 description 1
- VLTRZXGMWDSKGL-UHFFFAOYSA-N perchloric acid Chemical class OCl(=O)(=O)=O VLTRZXGMWDSKGL-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229910052700 potassium Inorganic materials 0.000 description 1
- 239000011591 potassium Substances 0.000 description 1
- XAEFZNCEHLXOMS-UHFFFAOYSA-M potassium benzoate Chemical compound [K+].[O-]C(=O)C1=CC=CC=C1 XAEFZNCEHLXOMS-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 1
- CHWRSCGUEQEHOH-UHFFFAOYSA-N potassium oxide Chemical compound [O-2].[K+].[K+] CHWRSCGUEQEHOH-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 239000002244 precipitate Substances 0.000 description 1
- 238000004062 sedimentation Methods 0.000 description 1
- 238000003756 stirring Methods 0.000 description 1
- 239000008399 tap water Substances 0.000 description 1
- 235000020679 tap water Nutrition 0.000 description 1
Description
W celu przeciwdzialania nagryzaniu czesci metalowych, z których zbudowane sa uklady chlodnicze wzglednie ogrzewcze, przez które przeplywa woda, ulegajaca nieznacznemu tylko odparowywaniu, pro¬ ponowano miedzy innymi, aby do wody do¬ dawac soli kwasu chromowego, zwlaszcza chromianów lub dwuchromianów potasow- ców, co rzekomo mialo jednoczesnie zapo¬ biegac mniej lub bardziej skutecznie osia¬ daniu kamienia wodnego na scianach prze¬ wodów. Doswiadczenie wykazalo jednak¬ ze, ze nie zapobiega to calkowicie nagry¬ zaniu czesci metalowych, natomiast z cza¬ sem, zwlaszcza przy powtarzajacym sie u- zupelnianiu zapasu wody, w miare procesu odparowywania tworza sie produkty roz¬ kladu, które osiadaja w postaci skupien na scianach przewodów powodujac zaklóce¬ nia w obiegu wody oraz pogorszenie sie wy¬ miany ciepla. Zjawiska te nie wystepuja w jednakowym stopniu przy stosowaniu po¬ szczególnych soli kwasu chromowego; za¬ obserwowano, ze najslabsze nagryzanie na¬ stepuje, jezeli stosuje sie roztwory, zawie¬ rajace jedynie jednochromian, ale jedno¬ czesnie ilosc wytworzonych produktów rozkladu jest w tym przypadku najwiek¬ sza, O ile stosuje sie dwuchromian lub kwas chromowy to wprawdzie maleje ilosc wy-dzielonych osadów, natomiast odpowiednio wzrasta nagryzajace dzialanie roztworów na metalowe scianki przewodów wzglednie naczyn. A wiec npf. zaobserwowano, ze w przypadku zastosowania wody o stopniu twardosci siarczanowej 5 — 7 i weglano¬ wej 5 — 7 po odparowaniu dziesieciokrot¬ nej ilosci normalnej zawartosci naczynia z dodatkiem jedynie jednochromianu pota- sowca calkowita ilosc produktów rozkladu wynosila okolo 500 — 600 mgr na litr, przy czym wartosc pH roztworów wyno¬ sila poczatkowo 8,5, a po zakonczeniu pró¬ by zmniejszyla sie do 6 — 7. W tych sa¬ mych warunkach, o ile dodany byl jedy¬ nie dwuchromian potasowca, calkowita i- losc wydzielonego osadu wynosila okolo 100 — 150 mgr na litr, przy czym poczat¬ kowa wartosc p H = 4 — 4,5 wzrosla pod koniec próby do okolo 6.Po przeprowadzeniu licznych prób stwierdzono, ze zarówno nagryzanie meta¬ lowych czesci przewodów tymi roztworami, jak i wydzielanie sie z roztworów produk¬ tów rozkladu sa funkcja wartosci pH roz¬ tworów, przy czym okazalo sie, ze w celu zapobiezenia wydzielaniu sie osadów i na¬ gryzaniu metalowych czesci nalezy stoso¬ wac roztwory o tak dobranej zawartosci potasowcowej soli kwasu chromowego, aby wartosc pH miescila sie w granicach 5 — 7, najkorzystniej zas wynosila okolo 6. W celu otrzymania tego rodzaju roztworów nalezy dodac do wody jednoczesnie zarów¬ no jednochromianu potasowca, jak i dwu¬ chromianu potasowca, przy czym o ile za¬ stosuje sie mieszanine 75 czesci wagowych jednochromianu i 25 czesci wagowych dwu¬ chromianu, to uzyskuje sie wartosc pH roz¬ tworu = 7, przy stosunku zas 9 czesci wa¬ gowych jednochromianu do 91 czesci wago¬ wych dwuchromianu pH = 5. Najodpo¬ wiedniejsza wartosc pH = 6 uzyskuje sie wówczas, gdy roztwór zawiera okolo 22 czesci wagowych jednochromianu i 78 cze¬ sci wagowych dwuchromianu, przy czym do wody dodano okolo 1% mieszaniny tych soli.Dalsze badania wykazaly, ze powsta¬ waniu z takich roztworów produktów roz¬ kladu mozna praktycznie biorac calkowi¬ cie zapobiec przez dodanie do roztworów o wartosci pH = 5 — 7, zawierajacych je¬ dno- lub dwuchromian, niewielkich ilosci chloranu potasowca i (albo) nadchloranu potasowca, celowo w stosunku okolo 1 — 2% calkowitej ilosci stosowanego materia¬ lu ochronnego. Dodatki te dzialaja buforo- wo na wartosc pH roztworu, a poza tym wskutek tworzenia sie latworozpuszczal- nych chloranów wzglednie nadchloranów wapniowców zapobiegaja one wydzielaniu sie produktów rozkladu ze zwiazków wap- niowcowych zawartych w wodzie. A wiec np. przez dodanie do wody wodociagowej 1% mieszaniny, skladajacej sie z 86 czesci wagowych dwuchromianu potasu, 12 czesci wagowych jednochromianu potasu, 1 czesci wagowej chloranu sodu i 1 czesci wagowe] nadchloranu sodu, mozna, praktycznie bio¬ rac, calkowicie zapobiec zarówno tworze¬ niu sie osadów, jak i nagryzaniu przewo¬ dów i naczyn, wykonanych z metali o róz¬ nej preznosci roztwórczej. Zastosowanie jako dodatku chloranów wzglednie nad¬ chloranów pozwala na Unikniecie powsta¬ wania produktów rozkladu i wystepowania zjawiska nagryzania nawet przy uzyciu ta¬ kich roztworów, które prócz tych soli za¬ wieraja jedynie dwuchromian potasowca.Stwierdzono, ze celowe jest stosowanie mieszanin srodków chemicznych, zapobie¬ gajacych nagryzaniu, nie w postaci luznej, np. proszku, lecz najlepiej pod postacia ta¬ bletek co jest ze wzgledów handlowych wy¬ godniejsze, gdyz tabletki zabieraja mniej miejsca niz proszek. Stosowanie tego ro¬ dzaju tabletek, które, jak wiadomo, prasu¬ je sie pod znacznym cisnieniem w celu na¬ dania im niezbednej wytrzymalosci, jest jednak pod pewnym wzgledem niedogodne, gdyz w porównaniu z mieszaninami, stoso- — 2 —wanymi w stanie luznym, przechodza one znacznie wolniej do roztworu.Stwierdzono, ze szybkosc rozpuszcza¬ nia sie tych mieszanin srodków chemicz¬ nych, stosowanych w postaci tabletek, mozna wielokrotnie powiekszyc dodajac do proszku, podlegajacego sprasowaniu, zwiazków takich jak weglany lub dwuwe¬ glany, które w roztworze wodnym na sku- w wyniku reakcji weglanu lub dwuwegla¬ nu z dwuchromianem obok dwutlenku we¬ gla powstaje jednochromian, A wiec juz za pomoca prostego rachunku stechiome- trycznego mozna wyliczyc ile nalezy dodac weglanu lub dwuweglanu, aby uwzglednia¬ jac powstajacy jednochromian utrzymac w roztworze wartosc pH w granicach 5 — 7.Stwierdzono, ze jednochromian pota¬ sowca mozna w tabletce z korzyscia za¬ stapic dajacym sie latwiej wytworzyc i wskutek tego tanszym lugiem potasowco- wym (wodorotlenkiem potasowca) albo tlenkiem potasowca, a to w tym celu, aby jednochromian powstawal dopiero w roz¬ tworze wedlug równania: K2Cr207 + 2K0H = 2K^Cr04 + H20 Zastapienie jednochromianu wodoro¬ tlenkiem potasowca daje równiez i te ko¬ rzysc, ze zwieksza szybkosc rozpuszczania sie tabletki, poniewaz rozpuszczalnosc wo¬ dorotlenków potasowcowych przewyzsza, jak wiadomo, wielokrotnie szybkosc roz¬ puszczania zarówno jednochromianu po¬ tasowca, jak i dwuchromianu.Przyklad L Mieszanine, skladajaca sie z 86 czesci wagowych dwuchromianu po¬ tasu, 12 czesci wagowych jednochromianu potasu, 1 czesci wagowej chloranu sodu o- raz 1 czesci wagowej nadchloranu sodu, ta¬ bletkuje sie w znany sposób pod cisnieniem tek reakcji z dwuchromianem wydzielaja dwutlenek wegla. Uwalniajacy sie dwutle¬ nek wegla rozsadza tabletke na wiele cze¬ sci, przez co uzyskuje sie zwiekszona szyb¬ kosc rozpuszczania, równa, praktycznie bio~ rac, szybkosci rozpuszczania sie mieszani¬ ny srodków chemicznych, zapobiegajacych nagryzaniu, dodawanych w postaci luznej.Jak wynika z równan: okolo 2 000 kg/cm2. Jedna tabletke wrzuca sie do 100 cm3 wody o temperaturze 25°C a nastepnie mieszajac z szybkoscia 120 ob¬ rotów na minute okresla sie czas, w któ¬ rym nastepuje calkowity rozpad tabletki.Po przeprowadzeniu 10 prób okresla sie sredni czas rozpuszczania, wynoszacy 11 minut.Jezeli jednak tabletkowana jest mie¬ szanina, w której 4 czesci jednochromianu zastapiono 2 czesciami dwuweglanu, wów¬ czas przy zachowaniu takich samych wa¬ runków tabletka rozpuszcza sie calkowicie juz po uplywie okresu czasu nie wiele dluz¬ szego od 1 minuty.Przyklad IL Mieszanine, skladajaca sie z 92 czesci wagowych dwuchromianu potasu i 8 czesci wagowych wodorotlenku potasowca, prasuje sie w znany sposób na ksztaltki pod cisnieniem okolo 2 000 kg/cm2.Po rozpuszczeniu takiej tabletki, wagi np. 1 g w 100 g wody otrzymuje sie roztwór K2Cr207/K2Cr04 o wartosci pH 6,2. PL
Claims (5)
- Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób zapobiegania nagryzaniu metalowych czesci ukladów chlodniczych wzglednie ogrzewczych, przez które prze¬ plywa woda, podlegajaca tylko w nie¬ znacznym stopniu odparowywaniu, przez dodawanie do wody potasowcowych soli kwasu chromowego, znamienny tym, ze K2Cr207 + 2KHC03 = 2K2Cr04 + 2C02 + H20 K2Cr207 + K2C03 =2K2CrO, + C02, — 3 —wielkosc dodatku potasowcowej soli kwa¬ su chromowego dobiera sie tak, aby war¬ tosc pH wodnego roztworu utrzymywala sie w granicach 5 — 7, a najkorzystniej wynosila okolo 6.
- 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tym, ze do wody dodaje sie jednocze¬ snie jednochromianu potasowca i dwuchro¬ mianu potasowca, np. w ilosci okolo 1% w postaci mieszaniny, skladajacej sie z 22 czesci wagowych jednochromianu i 78 cze¬ sci wagowych dwuchromianu.
- 3. Sposób wedlug zastrz. 1 lub 2, zna¬ mienny tym, ze do wody dodaje sie jedno¬ czesnie chloranu potasowca i (albo) nad¬ chloranu potasowca, najkorzystniej w sto¬ sunku 1 — 2% ogólnej ilosci stosowanych materialów ochronnych.
- 4. Sposób wedlug zastrz. 1 — 3, zna¬ mienny tym, ze wzmiankowana mieszanine stosuje sie w postaci tabletek, które zawie¬ raja równiez weglany potasowcowe i (albo) dwuweglany potasowcowe, tworzace z dwu¬ chromianem w obecnosci wody dwutlenek wegla i jednochromian.
- 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tym, ze wzmiankowane mieszaniny sto¬ suje sie w postaci tabletek, zawierajacych dwuchromian potasowca i wodorotlenek wzglednie tlenek potasowca w takim sto¬ sunku ilosciowym, aby tworzyl sie roz¬ twór, zawierajacy dwuchromian i jedno¬ chromian, którego pH miesci sie w grani¬ cach 5 — 7. L G. Farbenindustrie Aktiengesellschaft. Zastepca: Inz. J. Wyganowski, rzecznik patentowy. Pruk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL
Publications (1)
| Publication Number | Publication Date |
|---|---|
| PL27753B1 true PL27753B1 (pl) | 1939-01-31 |
Family
ID=
Similar Documents
| Publication | Publication Date | Title |
|---|---|---|
| AU2004321724B2 (en) | Calcium hypochlorite compositions | |
| Li et al. | Origin of lithium-rich salt lakes on the western Kunlun Mountains of the Tibetan Plateau: Evidence from hydrogeochemistry and lithium isotopes | |
| US4206068A (en) | Red-ox drain cleaning composition | |
| PL27753B1 (pl) | Sposób zapobiegania nagryzaniu czesci metalowych w ukladach chlodniczych, wzglednie ogrzewczych, przez które przeplywa woda. | |
| US1278716A (en) | Fire-extinguisher composition. | |
| CN103111035A (zh) | 一种bc干粉灭火剂 | |
| CN105462569A (zh) | 一种油气井用盐重结晶抑制剂及其制备方法 | |
| US2258587A (en) | Foam composition | |
| AU2003246045A1 (en) | Compression molded product of quick-dissolving chlorinated isocyanuric acid | |
| US2208101A (en) | Method of and composition for preventing corrosion of metal parts in cooling or heating systems | |
| JP2008013739A (ja) | 発熱剤 | |
| RU2735696C1 (ru) | Огнетушащий порошковый состав | |
| WO2017039707A1 (en) | Endothermic chemical reaction to remove heat | |
| PL5359B3 (pl) | Nawóz sztuczny azotowo-potasowy i sposób jego wyrobu. | |
| PL20809B3 (pl) | Sposób wytwarzania stopów metilowych. | |
| DE202013005101U1 (de) | Alkalisches Reagenz zur Wasserstofferzeugung in lokalen und mobilen Energiesystemen durch Nutzung von Aluminium und Silizium als Reduktionsmittel | |
| Wheeler | Composition of Sea Waters Near Beaufort, North Carolina. | |
| US1306708A (en) | Habby s | |
| PL20569B1 (pl) | ||
| Pan’shin et al. | Investigation into the kinetic regularities of impurity transfer during the sulfuric acid leaching of the zinc-containing intermediate product of two-stage Waelz process of zinc cakes: Part I. leaching kinetics of individual model oxides | |
| JPH0416553B2 (pl) | ||
| JPS5647492A (en) | Preparation of emulsion fuel | |
| DE67320C (de) | Herstellung von Kaliumcarbonat aus j Kaliumsulfat | |
| Arnáiz et al. | Lead globules | |
| PL21818B3 (pl) | Sposób otrzymywania siarczanu potasu z langbeinitu. |