Wynalazek niniejszy dotyczy arkuszy lub plyt gumowych, a w szczególnosci ar¬ kuszy i plyt dziurkowanych, mogacych znalezc zastosowanie zwlaszcza do wyro¬ bu akumulatorów, oraz sposobu wytwa¬ rzania ich.Proponowano juz stosowac w niektó¬ rych rodzajach akumulatorów plytki z twardej gumy, dziurkowane lub posiada¬ jace szpary, wytworzone mechanicznie, lub plytki z gumy, zawierajacej wlókna, przy czym plytki te umieszczano miedzy elek¬ trodami akumulatora a przegrodami z drzewa lub z innego materialu, przedziela¬ jacymi dodatnie i ujemne elektrody. Taka dodatkowa przegroda gumowa moze stano¬ wic np. plytke, umieszczona pomiedzy jed¬ na z elektrod, zazwyczaj zas tylko elektro¬ da dodatnia, a przegroda drewniana, lub tez moze stanowic oslone, otaczajaca elek¬ trode dodatnia. Plytki gumowe maja na celu przytrzymywanie czynnego materialu w elektrodzie, co ma szczególnie doniosle znaczenie w akumulatorach, stosowanych, w trudnych warunkach pracy, np. podda¬ wanych wstrzasom, np. w akumulatorach w pociagach, w którym to przypadku elek¬ trody musza byc zabezpieczone przed wy¬ padaniem z nich czynnego materialu, aby mogly one sluzyc jak najdluzej. Oprócz te¬ go, jezeli zwykla przegroda jest wykonana z drzewa, to plytka gumowa chroni jej ma-terlal przed silnym ctóalamem utleniaja¬ cym, wywieranym przez bardzo czynny chemicznie material elektrody dodatniej.Warstwa gumy musi jednak posiadac nad¬ zwyczaj mala grubosc, aby nie zmniejsza¬ la nadmiernie objetosci akumulatora, a otwory w niej musza byc dostatecznie ma¬ le lub waskie, aby istotnie zapewnialy u- trzymywanie czynnego elektrochemicznie materialu na elektrodzie. Warstwa ta mu¬ si tez byc dostatecznie porowata, aby nie powodowala znaczniejszego wzrostu we¬ wnetrznego oporu akumulatora, zwlaszcza w przypadku stosowania plytek w akumu¬ latorach rozruchowych w samochodach, które musza znosic nadzwyczaj silne prady podczas zapuszczania silnika. Wszystkie te warunki oraz wysoki koszt arkuszy gumo¬ wych, sporzadzonych za pomoca jednego ze znanych dotychczas sposobów, bardzo u- trudniaja, jezeli nie uniemozliwiaja calko wicie powszechne stosowanie wspomnia¬ nych materialów w zwyklych akumulato¬ rach, uzywanych w praktyce.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest sposób wytwarzania arkuszy gumo¬ wych, które moga byc stosowane, miedzy innymi, jako oslona elektrod stosu lub jako scianka oddzielajaca w postaci plytki, u- mieszczanej pomiedzy elektrodami a zwy¬ klymi przegrodami plytkowymi, oddziela¬ jacymi od siebie elektrody dodatnie i ujem ne, Na rysunku przedstawiono dla przykla¬ du urzadzenia do przeprowadzania sposo¬ bu wedlug Wynalazku oraz kilka arkuszy gumowych, wytworzonych tym sposobem.Fig. 1 i 2 przedstawiaja schematycznie w widoku z boku i z góry urzadzenie do prze¬ prowadzania sposobu wedlug wynalazku, fig. 3 — przekrój wzdluz linii 3 — 3 na fig. 2, fig. 4 — widok arkusza gumowego w znacznie zwiekszonej podziales, fig. 6, 8 i 10 —- gotowe arkusze gumowe wedlug wynalazku w znacznie zwiekszonej po- dteialce* Wytworzone % arkusza, przedsta¬ wionego na fig. 4, fig. 5, 7, $ i li — przc- kroje wzdluz linii 5 — 5,7 — 7,9 — 9 i U — U na fig. 4, 6, 8 i 10.Jako material wyjsciowy sluzy przy wykonywaniu sposobu wedlug wynalazku arkusz gumy, posiadajacy bardzo male Otwory, rozmieszczone regularnie szerega¬ mi i rzedami, przy czym szeregi tworza pewien kat z rzedami i posiadaja na ogól kierunek szerokosci i dlugosci lub szeroko¬ sci arkusza. Otwory moga miec np. sred¬ nice 0,075 — 0,33 mm, ich liczba zas moze wynosic 160 — 1 600 na 1 cm2. Taki mate¬ rial wyjsciowy moze byc sporzadzony za pomoca sposobu, opisatiego w patencie an¬ gielskim nr 419 015, lub tez za pomoca in¬ nych sposobów, prowadzacych do otrzy¬ mywania arkuszy, posiadajacych otwory o potrzebnych rozmiarach i potrzebnej ge¬ stosci, przy czym material wyjsciowy zo¬ staje rozciagniety tak, aby powiekszyc czesc arkusza, zajeta przez otwory i zwana ponizej krótko: „powierzchnia otworów'*.Jak to okaze sie latwo z rozwazan nastepu¬ jacych ponizej, stopien rozciagniecia arku¬ szy wyjsciowych w jednym lub drugim kie¬ runku moze byc dostosowywany do ksztal¬ tu i rozmiarów zamierzonych otworów oraz do wielkosci powierzchni otworów gotowe¬ go arkusza. Oczywiscie wielkosc tej po¬ wierzchni zalezy tez od rozmiarów i gesto¬ sci rozmieszczenia otworów materialu wyj¬ sciowego. Arkusz poddaje sie rozciagnieciu w kierunku szeregów otworów, nastepnie zas, w rozciagnietym stanie, — wulkani¬ zacji, aby utrwalic podluzny ksztalt otwo¬ rów, wywolany przez rozciagniecie mate¬ rialu. Pod szeregami rozumie sie tu linie rozmieszczenia otworów, równolegle do kierunku podluznych osi otworów, otrzy¬ manych w gotowym wyrobie. Jak to widac z rysunku, kierunek ten jest na ogól zgod¬ ny z kierunkiem dlugosci arkusza, w ten wlasnie sposób wyraz ten bedzie rozumia¬ ny w dalszym ciagu niniejszego opisu, jak* kolwiek w razie zyczenia mozna rozcia* — 2 —gnac arkt&z jedynie w kierunku poprzecz¬ nym lub tez silniej w tym kierunku, niz w kierunku podluznym; w ostatnio wymie¬ nionym przypadku szeregi otworów ozna¬ czalyby linie ich rozmieszczenia, biegnace równolegle do szerokosci arkusza, rzedy zas -—takiez linie, biegnace wzdluz niego.Jezeli jednak szeregi i rzedy biegna wzdluz przekatnych arkusza, to rozciagniecie lub silniejsze rozciagniecie arkusza powinno byc uskuteczniane równiez W kierunku przekatnych, przy czym szeregi oznaczaly¬ by znowu, jak i przed tym, kierunek rów¬ nolegly do podluznych osi wydluzonych otworów w gotowym arkuszu, rzedy zas oznaczalyby kierunek przekatny wzgle- dem arkusza, ale mniej wiecej prostopadly do kjerunku szeregów.Rozciaganie arkusza w kierunku szere¬ gów otworów powoduje zmniejszanie sie poprzecznej odleglosci pomiedzy tymi o- tworami, wskutek czego po rozciagnieciu otwory sa oddzielone od siebie w kierunku poprzecznym dlugimi waskimi paskami gu¬ my» i^y natomiast rzedy otworów sa od¬ dzielone od siebie w kierunku podluznym, tj. w kierunku szeregów, czyli kierunku rozciagniecia, stosunkowo szerokimi pasa¬ mi gumy o nieznacznie tylko zwiekszonych rozmiarach podluznych. Jezeli arkusz zo¬ stal rozciagniety jedynie w kierunku dlu¬ gosci i ma swobode zmiany rozmiarów w kierunku poprzecznym, to w kierunku pro¬ stopadlym do kierunku rozciagania wyste¬ puje skurczenie sie gumy i — w wyniku te¬ go — zmniejszenie sie szerokosci arkusza.W celu dalszego powiekszenia powierzchni otworów, a ewentualnie tez i w celu po¬ wiekszenia szerokosci arkuszy oraz zwiek¬ szenia w ten sposób rozmiarów gotowego wyrobu, arkusze sa poddawane uprzednio pewnemu dodatkowemu rozciaganiu w kie¬ runku szerokosci lub w kierunku rzedów otworów, przy czym jednak rozciaganie to jest znacznie mniejsze, niz nastepne rozcia¬ ganie w kierunku dlugosci arkusza, czyli w kierunku szeregów, i nie przekracza za¬ zwyczaj rozciagniecia, wystarczajacego do sprowadzenia arkusza podczas rozciagania podluznego do pierwotnej jego szerokosci; innymi slowy ogranicza sie ono wówczas glównie do zrównowazenia skurczenia sie materialu, wystepujacego podczas rozcia¬ gania podluznego. Po rozciagnieciu arkusz jest utrzymywany w stanie rozciagniecia w jednym lub w dwóch kierunkach i podda¬ wany w tym stanie wulkanizacji przez na¬ wijanie go na przylegajacy don scisle be¬ ben. Jezeli gotowy wyrób ma znalezc za¬ stosowanie w akumulatorach, w sposób opi¬ sany powyzej, to przewaznie wulkanizacje prowadzi sie az do otrzymania gumy twar¬ dej (ebonitu); w razie potrzeby mozna jednak przerwac wulkanizacje rozciagnie¬ tej i nawijanej na beben gumy w chwili, w której osiagniety zostanie nizszy stopien twardosci, przez co otrzymuje sie gume miekka, która równiez moze byc stosowana w akumulatorach lub do innych celów- Otrzymywanie gumy twardej (ebonitu) lub póltwardej zalezy od wprowadzania dv gumy wiekszej lub mniejszej ilosci siarki.Stopien rozciagania arkusza w kierun¬ ku przede wszystkim szeregów zalezy od wlasciwosci materialu wyjsciowego i od wlasciwosci zamierzonego wyrobu gotowe¬ go. W poczatkowym okresie rozciagania zwiekszone wydluzenie arkusza jako calo¬ sci powoduje stosunkowo znaczny wzrost dlugosci otworów i nieznaczny tylko przy¬ rost podluznych rozmiarów szerokich par¬ sów poprzecznych, przedzielajacych te otwory; w ten sposób powierzchnia otwo* rów ulega przeto dosc znacznemu powiek¬ szeniu. Stwierdzono jednak, ze po prze¬ kroczeniu pewnego stopnia rozciagniecia podluzne rozmiary szerokich pasów po¬ przecznych pomiedzy rzedami otworów wzrastaja szybciej, niz dlugosc samych otworów, tak iz dalsze rozciaganie zmniej¬ szaloby raczej powierzchnie otworów za¬ miast ja powiekszac. Azeby przeto osia- - 3 -ghac jak najwieksza powierzchnie samych otworów w danym arkuszu, nalezy arkusz rozciagac w kierunku szeregów do takich granic, aby dalsze rozciaganie go w tym kierunku nie powodowalo zmniejszania sie powierzchni otworów.Stwierdzono tez dalej, ze jezeli arkusz gumy podda sie dzialaniu odczynników or¬ ganicznych, powodujacych pecznienie gu¬ my, np. czterochlorku wegla, przed rozcia¬ ganiem, w czasie rozciagania lub po rozcia¬ ganiu, i jezeli co najmniej pewna ilosc tego odczynnika zostaje zatrzymana przez ar¬ kusz podczas jego wulkanizacji, to mozna osiagnac w gotowym arkuszu wieksza po¬ wierzchnie otworów, niz w przypadku, gdy material zostaje poddany takiemu samemu rozciaganiu, ale nie zostaje poddany dzia¬ laniu czterochlorku wegla. Obróbka mate¬ rialu czterochlorkiem Wegla przy takim sa¬ mym rozciaganiu go daje w wyniku po¬ miedzy rzedami wydluzonych otworów szersze pasy, posiadajace mniejsza szero¬ kosc, a wieksza grubosc, oraz cienkie pas¬ ki, przedzielajace poprzecznie sasiednie otwory, posiadajace mniejsza szerokosc i mniejsza grubosc, czego nie mozna osia¬ gnac bez tej obróbki.Na rysunku fig. 1 i 2 przedstawiaja schematycznie urzadzenie do wykonywania jednej z odmian sposobu wedlug wynalaz¬ ku. Dziurkowany arkusz, sluzacy jako pro¬ dukt wyjsciowy, rozciaga sie w kierunku podluznym, a takze w mniejszym stopniu i w kierunku poprzecznym, przy czym ar¬ kusz poddaje sie dzialaniu czterochlorku wegla przed wulkanizowaniem. Dziurkowa- ny material wyjsciowy 21, nawiniety na beben 20, odwija sie z tego bebna i prze¬ prowadza najpierw pod krazkiem prowad- niczym 22, nastepnie zas po krazku 23, wprowadzajacym nan odpowiedni roz¬ puszczalnik i zanurzajacym sie swa dolna czescia w czterochlorku wegla, który znaj¬ duje sie w zbiorniku 24. Krazek 23 obraca sie w strone przeciwna kierunkowi prze¬ ciagania arkusza gumy w celu zapew¬ nienia równomiernego rozdzialu cztero¬ chlorku wegla na powierzchni arkusza i dobrego wchloniecia tegoz odczynnika przez material arkusza. Arkusz przepu¬ szcza sie nastepnie pomiedzy krazkami sciskajacymi 25, 26, po czym nawija sie go na beben 27. Beben 27 opiera sie na nape¬ dzajacym go krazku 28. Krazek ten obraca sie ze stala szybkoscia, dobrana tak, aby jego szybkosc obwodowa byla nieco wiek* sza, niz szybkosc obwodowa krazków scis¬ kajacych 25, 26, co powoduje rozciaganie sie materialu 21 pomiedzy krazkami 25, 26 a bebnem 27, tak iz material 21 nawija sie na beben 27 w stanie rozciagnietym. Do rozciagania materialu w kierunku po¬ przecznym sluzy rama napinajaca 29, chwytajaca brzegi arkusza na przestrzeni pomiedzy krazkami sciskajacymi 25, 26 a bebnem 27. Rama 29 posiada szereg szczek chwytajacych 30, przedstawionych bar¬ dziej szczególowo na fig. 3; szczeki te sa polaczone ze soba tworzac lancuch 31, obiegajacy dookola kólek zebatych 32 i 33, obracajacych sie dookola osi 34 i 35 umie¬ szczonych na jednym brzegu przeciagane¬ go arkusza. Na drugim brzegu arkusza znajduje sie takie samo urzadzenie, skla¬ dajace sie ze szczek tworzacych lancuch, który obiega dookola kólek zebatych 36, 37 obracajacych sie dookola osi 38, 39.Lancuchy 31 i 40 sa ustawione tak, iz ar¬ kusz gumy, wychodzacy spomiedzy kraz¬ ków sciskajacych 25, 26, wchodzi swymi brzegami w otwory szczek 30. Kazda ze szczek 30 posiada, jak to uwidoczniono na fig. 3, palec 41 obracajacy sie dookola czopa 42, osadzonego na ramieniu 43.Sprezyna 44, nawinieta na czop 42, stara sie przycisnac koniec palca 41 do plytki podstawowej 45 szczeki, unoszonej lancu¬ chem 31, który jest przeciagany w zlobku, wykonanym w kadlubie 46 ramy napinaja¬ cej. Z chwila gdy brzeg arkusza 21 zosta¬ nie pochwycony przez szczeke 30, jest on - 4 -przytrzymywany przez nia tym silniej, im wieksze ciagnienie brzeg ten wywiera na sama szczeke. Kciuk 47 jest ustawiony w ten sposób, ze naciska on palec 41 w chwili, gdy szczeka ustawia sie w poloze¬ nie, w którym ma pochwycic brzeg arkusza 21, wychodzacy spomiedzy krazków 25, 26, i zmusza w ten sposób szczeke do chwilowego otwarcia sie umozliwiajac brzegom arkusza wejscie w otwarta szczeke. Gdy nastepnie palec 41 przesta¬ nie sie stykac z powierzchnia kciuka 47 i zostanie zwolniony spod jego nacisku, sprezyna 44 przyciska ten palec do plytki podstawowej 45 szczeki powodujac w ten sposób pochwycenie brzegu materialu w celu umozliwienia rozciagniecia go w kierunku poprzecznym. Taki sam kciuk 48, umieszczony obok drugiego brzegu ar¬ kusza, otwiera szczeki przeciwleglego lancucha 40 w chwili, gdy przechodza one przez polozenie, w którym ma nasta¬ pic pochwycenie tego brzegu materialu ar* kusza. Tory ruchu lancuchów 31 i 40 sa ustawione pod pewnym katem wzgledem kierunku przeciagania materialu, a mia¬ nowicie w ten sposób, iz material ulega stopniowemu rozciagnieciu w kierunku po¬ przecznym. Gdy material zostal juz osta¬ tecznie rozciagniety, kciuki 49 i 50, podob¬ ne do kciuków 47 i 48, powoduja otwarcie szczek 30 i uwolnienie rozciagnietego ma¬ terialu arkusza, który moze teraz nawijac sie na beben 27, po czym — po uwolnie¬ niu materialu — szczeki zamykaja sie z powrotem pod dzialaniem sprezyn 44, dzialajacych na palce 41, i pozostaja zamkniete przez caly czas jalowego bie¬ gu od kciuków 49 i 50 do kciuków 47 i 48.Dlugosc bebna 27 najlepiej jest dobrac tak, aby rozciagniety material wystawal nieco poza jego brzegi, np. przy szero¬ kosci arkusza okolo 60 cm mniej wiecej na 1 cm, co ma na celu unieruchomianie nawinietego materialu w kierunku jego szerokosci i zapobieganie jego pelzaniu przed wulkanizacja lub podczas niej.Rozciaganie materialu w kierunku po¬ przecznym nie jest jednak konieczne, tak iz rama napinajaca moze byc usunieta z urzadzenia. Podobnie tez mozna by po¬ minac obróbke materialu, powodujaca jego pecznienie, jezeli powiekszenie po¬ wierzchni otworów nie jest potrzebne.Na fig. 4 i 5 przedstawiono pewien rodzaj materialu wyjsciowego, który mo¬ ze znalezc zastosowanie do przeróbki na wyrób gotowy sposobem wedlug wynalaz¬ ku niniejszego. Rózne postacie otrzyma¬ nych z niego wyrobów gotowych sa przed¬ stawione na fig. 8, 9 oraz 10 i 11. Ma¬ terial wyjsciowy, przedstawiony na fig, 4 i 5 i stanowiacy jedynie jedna z róz¬ nych mozliwych odmian tego materialu, otrzymany byl za pomoca sposobu, opi¬ sanego w patencie angielskim nr 419 015 i zastosowanego do tkaniny, zawierajacej 23 nitki osnowy i 23 nitki watku na 1 cnr i gumowanej bez przykrywania przed¬ niej strony tkaniny, ale z zastosowaniem scislej nieprzepuszczalnej blony po tyl¬ nej jej stronie w celu umozliwienia dmu¬ chania na warstwe wprowadzonego .na tkanine mleka kauczukowego podczas su¬ szenia tej warstwy.Mleko kauczukowe, zastosowane do tego celu, mialo sklad nastepujacy (poda¬ ny w czesciach wagowych).Kauczuku (w postaci dwukrotnie zbieranego mleczka, zawiera¬ jacego 60% stalych) 100,0, amoniaku 0,5, wody 62,5, cykloheksanolu 1,0, oleinianu amonu 1,0, wody 2,0, przyspieszacza (merkaptobenze- notioazolu) 2,0, srodka przeciwko utlenianiu (N - - N' - dwu - /? - naftylo - dwu - - amino - fenylenu) 1,0, — 5 —tlenkucynku 0,5, cykloheksanolu 1,0, óleinianu amonu 1,0, wody 21,0, siarki 45,0, srodka rozpraszajacego („Dar- winu") 1,35 i wody 27,0, W celu doprowadzenia zawartosci skladników stalych do 54% powierzchnie gumowana spryskano dodatkowa woda w takiej ilosci, aby otrzymac po wyschnieciu sucha blone o grubosci 0,076 cm, po czym mleko poddano suszeniu za pomoca kraza¬ cego powietrza o temperaturze okolo 165°C, przez które przeprowadzano przerabiany material. Dziurkowanie wytworzone bylo podczas suszenia przez rozprezenie ma¬ lych pecherzyków powietrza, uwiezionych przez warstwe mleka kauczukowego we wglebieniach i pustych przestrzeniach po¬ miedzy nitkami tkaniny. Spryskiwanie i su¬ szenie powtarzano kilkakrotnie, az otrzy¬ mano material o grubosci mniej wiecej 0,55 mm, material ten posiadal okolo 520 o- tworków na 1 cm2, przy czym kazdy otwo¬ rek posiadal srednice wynoszaca 0,127 mm.Z podanego wyzej skladu mleka kauczuko¬ wego widac, iz bylo ono dobrane tak, aby dac w wyniku wulkanizacji gume twarda.W pewnym nieznacznym stopniu wulkani¬ zacja nastepuje juz podczas suszenia dziur¬ kowanego materialu wyjsciowego; jednak wulkanizacja ostateczna, dajaca w wyniku gume twarda i powodujaca utrwalenie ar¬ kusza w postaci rozciagnietej, zachodzi do¬ piero podczas ogrzewania w warunkach, sprzyjajacych wulkanizacji, po rozciagnie¬ ciu materialu. Tak np. wulkanizacja mate¬ rialu, sporzadzonego z mleka kauczukowe¬ go o podanym wyzej skladzie, dajaca gume twarda, moze byc uskuteczniona przez u- trzymywanie materialu w ciagu dwóch go¬ dzin w temperaturze mniej wiecej 157°C, najlepiej w parze be^ cisnienia. W razie potrzeby mozna tez oczywiscie nadac\ma* terialowi wyjsciowemu sklad taki, aby wul¬ kanizacja po rozciagnieciu go doprowadzi¬ la do otrzymania gumy miekkiej lub pól* twardej; jednakze do zastosowania w aku¬ mulatorach lepiej sie nadaje guma twarda* Material, przedstawiony na fig. 6, o- trzymano przez rozciaganie materialu, przedstawionego na fig. 4, w kierunku dlu¬ gosci arkusza przy jednoczesnym pozosta¬ wieniu mu swobody kurczenia sie w kie' runku poprzecznym, tak iz arkusz wykon¬ czony posiadal dlugosc 2,8 razy wieksza, oraz szerokosc 0,7 razy wieksza, niz ar¬ kusz pierwotny. Material, przedstawiony na fig. 8, otrzymany byl z materialu przed¬ stawionego na fig. 4, przez rozciaganie go w kierunku podluznym w tym samym stop* niu, co w przypadku odpowiadajacym fig. 6, przy czym jednak material ten byl tu nieznacznie rozciagany i w kierunku po¬ przecznym, tak iz arkusz gotowy posiadal dlugosc 2,8 razy wieksza oraz szerokosc 1,15 razy wieksza niz arkusz pierwotny.Material, przedstawiony na fig. 10, otrzyj many byl przez rozciaganie materialu we¬ dlug fig. 4 w kierunku podluznym przy jednoczesnym silnym utrudnieniu jego kur¬ czenia sie w kierunku poprzecznym i przy zastosowaniu obróbki czterochlorkiem we^ gla, jak to przedstawiono na fig. li 2. Wy* konczony arkusz posiada w tym przypad- ku dlugosc 4,7 razy wieksza oraz szero¬ kosc 0,85 razy wieksza, niz dlugosc wzgled¬ nie szerokosc arkusza pierwotnego.Zaleznie od rodzaju materialu i od ro¬ dzaju zabiegów, którym material ten pod¬ daje sie wedlug sposobu, stanowiacego przedmiot wynalazku niniejszego, w wy¬ konczonym wyrobie powstaja rzedy wydlu¬ zonych otworów, przedzielonych od siebie pasami, które niekoniecznie musza posiadac wszedzie jednakowa szerokosc ani tez nie¬ koniecznie musza byc dokladnie równole¬ gle do siebie; na ogól jednak rozciaganie arkusza w kierunku podluznym daje w wy- — 6 -tiilcu wydluzone otwory o psiach podluz- nychj równoleglych do dlugosci arkusza, przy czym otwory ukladaja sie w rzedy, oddzielone od siebie pasami w przyblizeniu równoleglymi i posiadajacymi wszedzie mniej wiecej te ssana szerokosc.Do niektórych celów moze okazac sie pozadane sporzadzanie gotowych arkuszy, w których poprzeczne rzedy wydluzonych otworów przebiegaja w kierunku mniej lub wiecej przekatnym wzgledem arkusza, to znaczy pod innym katem wzgledem dlugo¬ sci arkusza niz kat prosty; moze tez byc czasem pozadane, aby zarówno rzedy, jak i szeregi otworów, przebiegaly ukosnie wzgledem dlugosci arkusza. W tym przy¬ padku poczatkowy arkusz dziurkowany, sluzacy jako material wyjsciowy, moze byc sporzadzony z materialu tkanego o brze¬ gach, przecietych ukosnie wzgledem kierun¬ ku nitek. W pierwszym natomiast z tych dwóch przypadków arkusz pierwotny, w którym szeregi i rzedy przebiegaja mniej wiecej w kierunku dlugosci wzglednie sze¬ rokosci, moze byc wprowadzany pomiedzy krazki sciskajace 25, 26 w ten sposób, aby jeden jego brzeg byl wyprzedzany przez drugi, to znaczy tak, aby powstalo znie¬ ksztalcenie, polegajace na nieco ukosnym ustawieniu nitek, poprzecznych. Wszelkie rozciaganie takiego arkusza w kierunku je¬ go dlugosci zwane jest rozciaganiem „wkie* runku w zasadzie podluznym" lub ,,w zasa¬ dzie w kierunku szeregów otworów", wszel¬ kie zas rozciaganie w kierunku szerokosci arkusza zwane jest rozciaganiem ,,w kie¬ runku w zasadzie poprzecznym" lub ,,w za¬ sadzie w kierunku rzedów otworów".Zarówno przecietne rozmiary otworów, jak przecietna szerokosc a i grubosc b wa¬ skich pasków, przedzielajacych poprzecznie te otwory, jak tez i przecietna szerokosc c oraz grubosc d szerokich pasów, przedzie¬ lajacych szeregi otworów w kierunku po¬ dluznym, a takze i stopien porowatosci wy¬ konczonego wyrobu moga sie róznic w bar¬ dzo szerokich granicach, jak wynika z po¬ nizszej tabeli, w której podano wymiary materialu wyjsciowego, przedstawionego na fig. 4, oraz wymiary gotowych wyrobów wedlug wynalazku niniejszego, przedsta¬ wionych na fig, 6, 8 i 10. W przypadku ma¬ terialu rozciagnietego szerokosc otworów jest mierzona w miejscu ich najwiekszej szerokosci. Oczywiscie dlugosc waskich pa¬ sków przedzielajacych jest równa dlugosci wydluzonych otworów, Material Fig. 4 Fig. 6 Fig. 8 Fig. 10 Liczba otworów na 1 cm w kie¬ runku poprze¬ cznym 22 — 23 31 — 32 19 — 20 26 — 27 na 1 cm w kie¬ runku po¬ dluznym 22 — 23 7 — 8 7-8 4 — 5 na 1 cm2 500 250 155 125 Rozmiary otwo¬ rów w mm Po¬ prze¬ czne 0,13 0,13 0,30 0,30 Po¬ dluz¬ ne 0,13 0,70 1,0 1,6 Cienkie paski Szero¬ kosc (a) 0,30 0,17 0,20 0,07 Gru¬ bosc (b) 0,55 0,25 0,15 0,18 Szerokie pasy Szero¬ kosc (c) 0,30 0,51 0,36 0,51 Gru¬ bosc (d) 0,55 0,36 0,28 0,36 Powierzchnia o- tworów (w przy¬ blizeniu) 5% 18% 35% 50% Za pomoca sposobu wedlug wynalazku material dziurkowany, w którym po¬ wierzchnia otworów wynosi 5 — 10%, moze byc przerobiony na material o powierzchni otworów, wynoszacej az do 50%. Nalezy tez zauwazyc, ze szerokosc waskich pas¬ ków, oddzielajacych od siebie sasiednie o- twory w kierunku poprzecznym, zostala zmniejszona w gotowym wyrobie po roz¬ ciagnieciu materialu tak, iz wynosi mniej niz 0,25 mm. Stosunkowo znaczny wzrost dlugosci tych waskich pasków oraz stosun¬ kowo nieznaczny przyrost szerokosci lub podluznych rozmiarów poprzecznych pa- — 7 —$6w szerokich, wystepujacy wtedy, gdy ar* kusz zostal rozciagniety w stopniu nie prze¬ kraczajacym najlepszego stopnia rozciaga¬ nia, jest dobrze widoczny z tabeli, podanej ponizej, w której poszczególne liczby wy¬ razaja w odsetkach wzrost wydluzenia gu¬ my w waskich paskach i w szerokich pa¬ sach, odniesiony do poczatkowej dlugosci tychze (w kierunku dlugosci arkusza).Procentowe wydluzenie.| Fig. 6 Waskie paski . . 500% Szerokie pasy . .! 60°/e Arkusz jako calosc J 1807o Fig. 8 700% io7o ¦180% Fig. 10 1200% 60% 370% Poczatkowe wieksze wydluzenie wa¬ skich pasków, porównane z przyrostem po¬ dluznego wymiaru pasów poprzecznych, po¬ woduje powstanie róznicy pomiedzy gru¬ boscia pasków waskich a gruboscia pasów szerokich, jak to wyraznie wskazuja fig. 7, , 9 i 11, przy czym grubosc pasów szerokich jest znacznie wieksza, niz grubosc pasków waskich. Ostateczna grubosc pasów szero¬ kich zalezy oczywiscie od grubosci mate¬ rialu wyjsciowego; tak np. latwo Jest do¬ prowadzic do tego, ze grubosc tych pasów nie przekracza 0,5 mm, co stanowi naj¬ wieksze rozciaganie, jakie trzeba zastoso¬ wac, aby otrzymac material stosowany z korzyscia do wytwarzania przegród pomie¬ dzy elektroda a zwykla przegroda prze¬ dzielajaca elektrody w akumulatorach.Najwieksza szerokosc wydluzonych otwo¬ rów nie powinna przy takim zastosowaniu przekraczac 0,38 — 0,4 mm, w przeciwnym bowiem razie otwory te nie zatrzymywaly¬ by na elektrodzie jej masy czynnej. Ko¬ rzystnymi rozmiarami wydluzonych otwo¬ rów okazaly sie rozmiary nastepujace: sze¬ rokosc — co najmniej równa srednicy o- tworu pierwotnego, dlugosc zas — równa co najmniej pieciokrotnej srednicy tegoz o- tworu pierwotnego. Wynalazek niniejszy zostal opisany bardziej szczególowo w zwiazku z zastosowaniem go do wyudbti przegród do akumulatorów elektrycznych; oczywiscie jednak arkusze lub plyty we¬ dlug wynalazku z gumy twardej lub miek¬ kiej, moglyby tez znalezc dowolne inne za¬ stosowanie, np. do przeslon itd. PL