PL27536B1 - Kfc-4Wirter- Pednia hydrauliczna. - Google Patents

Description

Pednia wedlug wynalazku jest bardzo prostej budowy i zapewnia skuteczne przenoszenie w sposób ciagly mocy.Pednia wedlug wynalazku posiada na wale napedzajacym narzady calkowicie zamykajace, a na walc napedzanym na¬ rzady do zmiany przeswitu przeplywu, a wiec i szybkosci cieczy i ewentualnie zmia¬ ny kierunku. Przy tym rozmieszczenie czesci napedzajacej i napedzanej i wyko¬ nanie zwlaszcza narzadów zamykajacych jest takie, ze przy wyprzedzeniu (wyprze¬ dzenie walu napedzajacego wzgledem wa¬ lu napedzanego) powstaja przeplywy w kierunku obrotu pedni, a wiec sily dziala¬ jace w tym kierunku. W celu osiagniecia skutecznego dzialania pedni zapobiega sie przeplywowi zwrotnemu cieczy przez sta¬ ranne wykonanie i liczbe narzadów za¬ mykajacych, a jako srodek przenoszacy stosuje sie olej lub inna ciecz o mozliwie malym wewnetrznym wspólczynniku tar¬ cia i wysokim ciezarze wlasciwym. Naj¬ lepiej, gdy zastosowac w pedni (n + 1) albo przynajmniej n — narzadów zamy¬ kajacych, wspóldzialajacych z n —¦ narza¬ dami do zmiany przekroju przeplywu. Po¬ laczenie podczas pracy przestrzeni nadcis¬ nienia i podcisnienia, a wskutek tego zmia¬ na mozliwych szybkosci walu napedzanego moze nastapic tylko za pomoca znajduja¬ cych sie na nim narzadów do zmiany &przekroju przeplywu. Odnosi sie to do wszystkich polozen walu napedzajacego wzgledem walu napedzanego.Rysunki przedstawiaja przyklady wy¬ konania przedmiotu niniejszego wynalaz¬ ku. Fig. 1 przedstawia pednie hydraulicz¬ na w przekroju podluznym wedlug linii 7 — 1 na fig. 2; fig. 2 — w przekroju po¬ przecznym, fig. 3 — pednie w przekroju podluznym z odmiennie wykonanymi na¬ rzadami do zmiany przeswitu przeplywu; fig. 4 — inna odmiane pedni w przekroju podluznym wedlug linii IV — IV na fig. 5; fig. 5 — w przekroju poprzecznym wedlug linii V — V na fig. 4; fig. 6 — inna odmia¬ ne pedni wedlug wynalazku z narzadami do zmiany przeswitu przeplywu, zaopa¬ trzonymi w lopatki do dodatkowej zmia¬ ny kierunku, w przekroju poprzecznym wedlug linii VI — VI na fig. 7; fig. 7 — w przekroju podluznym wedlug linii VII — VII na fig. 6; fig. 8 — 11 wskazuja rózne polozenia lopatek do zmiany kierunku; fig. 12 — inna odmiane pedni z napedza¬ jaca czescia srodkowa z róznymi dalszy¬ mi mozliwymi odmianami narzadów, zmie¬ niajacych wielkosc przeswitu przeplywu, które przy tym skutecznie kieruja wytwo¬ rzone strumienie cieczy na zewnatrz; fig. 13 — odmiane pedni o prostszej budowie równiez z napedzajaca czescia srodkowa; fig. 14 i 15 — odmiane pedni z innym roz¬ rzadem takze srodkowej czesci napedza¬ jacej, a mianowicie fig. 14 — w przekroju podluznym wedlug linii XIV — XIV na fig. 15, fig. 15 zas — w przekroju po¬ przecznym wedlug fig. 14; fig. 16 — plaska pednie o malym wymiarze w kierunku o- siowym z przeciwleglymi sobie czescia na¬ pedzajaca i napedzana, np. silnik, o tlo¬ kach obrotowych w przekroju podluznym wedlug linii XVI — XVI na fig. 17; fig. 17 — w przekroju poprzecznym wedlug linii XVII — XVII na fig. 16, a fig. 18 — odmiane urzadzenia rozrzadczego w plas¬ kiej pedni o obrotowych tlokach.Uwidoczniona na fig. 1 i 2 pednia znaj¬ duje sie w ramie 1, zaopatrzonej w lo¬ zyska 2, 3 i 4. W lozysku 3 jest osadzony wal napedzany 5, na którym sa umocowa¬ ne kola 6, 7. Ten wal jest przesuniety przez piaste 9 pokrywy 8 oslony. Drugi koniec walu jest osadzony w piascie 10 drugiej pokrywy 11 oslony pedni. Pokry¬ wy 8 i 11 zamykaja za pomoca sworzni 14 i 15 kadlub 12, zaopatrzony w zebra 13 do chlodzenia i wzmocnienia. Sworznie za¬ bezpieczaja pewne polaczenie czesci U, 12, 16 i 8 oslony.Na wale 5 znajduje sie wirnik 17, z którym jest on polaczony na stale, wzgled¬ nie wal i wirnik sa wykonane z jednej cze¬ sci. W wirniku tym znajduja sie narzady do zmiany szybkosci i przeplywu; stano¬ wia je suwaki 18, latwo przesuwne w kie¬ runku promieniowym w prowadnicach 20, 21. Przesuw odbywa sie za pomoca umie¬ szczonego w wydrazeniu 22 walu 5 draz¬ ka 23, zaopatrzonego na koncu w slimak 24, który zazebia sie ze slimacznica 25 dzwigni 27, osadzonej za pomoca czopa 26 w wirniku 17 i zaopatrzonej w lukowa szczeline 28. Z szczelina 28 wspóldziala czop 29 polaczony na stale z suwakiem 18.Tloki obrotowe 30, 31 sa zaopatrzone w wyzlobienia 32, 33. Tlok obrotowy 31 jest osadzony w lozyskach 34, 35 w po¬ krywach 11, 16. Jest on zaopatrzony na jednym koncu, tak samo jak tlok obroto¬ wy 32, w kólko zebate 36, zazebiajace sie z kólkiem zebatym 37, osadzonym na stale na wale 5.W sciance pokrywy 8 znajduje sie otwór 38 do napelniania oslony olejem. W tarczy srodkowej 16 znajduja sie otwory 39, 40, których cel bedzie wyjasniony lacznie z opisem sposobu dzialania pedni.W wirniku sa wykonane w celu zmniejsze¬ nia jego ciezaru wydrazenia 41, 42, 43, 44.Pierscienie 45 zabezpieczaja polozenie bocznych prowadnic 20, 21 w kierunku promieniowym i bocznym, sluzacych do — 2 —prowadzenia suwaków 18 i polaczonych mocno ze soba tak, iz tworza komory 19 (fig. 2).Pednia hydrauliczna dziala w sposób nastepujacy. Wal napedzajacy 52, pola¬ czony za pomoca klinów 53, 54 na stale z pokrywa 11, a wiec z oslona pedni, jest uruchomiany za pomoca silnika. Gdy dra¬ zek 23 zostanie pociagniety w prawo (fig. 1), obraca sie dzwignia 27 na czopie 26 tak, ze czop suwaka 18 przesuwa sie w lu¬ kowej szczelinie 28, ustawiajac brzeg tego suwaka przy krawedziach jego prowad¬ nic. Utworzone miedzy prowadnicami, tlo¬ kami obrotowymi 30, 31 i tlokami 18 prze¬ strzenie 47, 48, 49, 50 sa napelnione cie¬ cza, np. olejem. Przy uruchomieniu oslony pedni w kierunku strzalki 51 powstaje w przestrzeniach 47 i 49 nadcisnienie, a w przestrzeniach 48 i 50 podcisnienie. Po¬ niewaz zawarta ciecz, np. olej, nie da sie sciskac, a wiec i rozprezac i nie moze nigdzie ujsc, oslona napedzajaca 11, 12t 16, 8 i napedzany wirnik 17 posiadaja moznosc poruszania sie elastycznie w bar¬ dzo malych granicach (zaleznie od wiel¬ kosci szczeliny 46, która mozna nasta¬ wiac odpowiednio do koniecznej elastycz¬ nosci), wówczas nastepuje natychmiast przenoszenie sily w stosunku 1 : 1 prak¬ tycznie bez strat. Gdy przez pociagniecie drazka 23 w lewo suwak 18 zostaje prze¬ suniety w dól, wówczas powstaje szczeli¬ na. 46 miedzy suwakiem 18 i scianka 12 oslony, a poniewaz oslona 12 moze wy¬ przedzac w kierunku strzalki 51 wirnik 17, zamknieta ciecz przeplywa przez szczeli¬ ne 46, odpowiednio do uwidocznionych na rysunku linii przeplywu, z komór tlocz¬ nych 47, 49 do komór 48, 50. Róznica cis¬ nien miedzy komorami 47, 49 i 48, 50 prze¬ nosi sie na suwaki 18 oraz ich boczne pro¬ wadnice 20, 21. Przy tym ciecz, urucho¬ miana za pomoca szczelnie zamykajacych, osadzonych w oslonie tloków obrotowych 30, 31, trafia na polaczone na stale z wir¬ nikiem czesci 18, 20, 21 i przez nie zostaje spowodowana zmiana kierunku przeplywu jej strumieni. Ciecz przeplywa potem z przestrzeni tlocznych 47, 49, szczelinami 46 wzdluz scianki oslony 12 do przestrze¬ ni ssawczych 48, 50 i trafia na nastepny tlok obrotowy 31 lub 30, oddajac swa energie, odpowiadajaca jej wzglednie wiekszej szybkosci w porównaniu z oslo¬ na. Ta spowodowana wedlug wynalazku przez dzialanie na nastepny narzad za¬ mykajacy sila reakcji nie ujawnia sie na zewnatrz, wskutek powodowanego przez nia wzrostu cisnienia przed narzadami do regulowania przeplywu 18, 20, 21. Sluzy ona jednak wskutek powodowanego przez nia wzrostu cisnienia przed przyrzadami do regulowania przeplywu do powiekszania sily czesci napedzanej. Wskutek przeply¬ wu cieczy przez szczeline 46 powolniejszy ruch wirnika 17 odbywa sie z wieksza sila w odpowiednim stosunku przekladni dzie¬ ki narzadom wedlug niniejszego wynalaz¬ ku. Przez zastosowanie wielu po sobie na¬ stepujacych przestrzeni tlocznych i ssaw¬ czych i uzycie cieczy o wiekszym ciezarze wlasciwym mozna to dzialanie powiek¬ szyc. Przez zapobieganie powstawaniu szkodliwych przeplywów zwrotnych na¬ grzewanie sie pedni hydraulicznej jest nie¬ wielkie.Przy nastepujacym miedzy oslona 12 i wirnikiem 17 wzglednym przesuwie zo¬ staja tloki obrotowe 30, 31 za pomoca kól zebatych 37, 36 wprawione w ruch obroto¬ wy w znany sposób tak, iz ich wydrazenia 32, 33 sa wtedy skierowane do wnetrza oslony, gdy w tych miejscach przesuwaja sie brzegi suwaków 18, 19. Przestawianie suwaków moze sie odbywac zaleznie od zadanych warunków pracy. Stosunek wchodzacych do przestrzeni przeplywu powierzchni nieruchomych prowadnic 20, 21 wzgledem wysuwanej powierzchni su¬ waków 18 moze byc ustalany zaleznie od zadanych warunków dzialania pedni. — 3 —Dzieki wlasciwej budowie pedni, moz¬ na osiagnac bardzo duze szybkosci. Wy¬ maga ona bardzo starannego wykonania narzadów rozrzadczych. Lukowy ksztalt szczeliny 28 powoduje, ze w obrebie prze¬ stawiania, a wiec na poczatku otwierania szczeliny 46 suwak 18 otwiera ja wolniej, dzieki czemu mozliwe jest dokladne na¬ stawienie- Dzialajaca najsilniej w konco¬ wym polozeniu wielka sila odsrodkowa moze byc wskutek wiekszej przekladni latwiej przezwyciezona. Otwieranie na¬ stepuje przy dalszym wysuwaniu drazka 23 coraz predzej, wobec czego calkowite rozlaczenie, konieczne np. w pojazdach mechanicznych w celu zatrzymania wzgled¬ nie zmiany biegów, nastepuje szybko.Istotna zaleta takiego wykonania rozrzadu wedlug wynalazku polega na tym, ze licz¬ ba obrotów drazka 23 jest zupelnie nieza¬ lezna od liczby obrotów pozostalych na¬ rzadów rozrzadczych, a wiec od liczby obrotów pedni; zaleta, ta jest bardzo waz¬ na ze wzgledu na bezpieczenstwo dziala¬ nia przy wielkich liczbach obrotów, ko¬ niecznych do osiagniecia dobrej wydaj¬ nosci pedni. Z drazkiem rozrzadczym mozna równiez polaczyc dowolna liczbe suwaków, dzieki czemu mozna znacznie zmniejszyc naciski pierwotne, a tym samym ulatwic wprowadzanie zmian, Dalsza zaleta przedmiotu wynalazku polega na tym, ze skladanie pedni jest niezwykle latwe. W tym celu umieszcza sie narzady 19, regulujace przeplyw, w których znajduja sie narzady rozrzad- cze 26, 27 i 18, 29, w odpowiednich wy¬ cieciach wirnika 17 i umocowuje je z bo¬ ków i w kierunku promieniowym pierscie¬ niami 45, dostosowanymi do wirnika i za¬ bezpieczonymi w tym polozeniu za pomoca srub 81, 82.Konieczne dla dzialania pedni wypel¬ nienie oslony ciecza, np. olejem, wymaga zupelnie niezawodnego uszczelniania. Jest to wedlug wynalazku mozliwe dzieki te¬ mu, ze za tarcza 16 gromadzi sie podczas dzialania ciecz, przesaczajaca sie przez lozyska tloków obrotowych 31 i wirnika 17 do komory 57, zamknietej przez po¬ krywe 8; ciecz ta przybiera postac pier¬ scienia pod dzialaniem sily odsrodkowej, zaslaniajacego podczas pracy otwory 39, 40, których wyloty znajduja sie w komo¬ rach 50, 48. Te otwory znajduja sie wiec w kierunku obrotu za tlokami obrotowymi 30, 31. W przekladniach, w których czesc napedzana, czyli wirnik 17, staje sie cza¬ sem czescia napedzajaca (zmiana prze¬ strzeni tlocznych i ssawczych, a tym sa¬ mym odwrócenie calego przebiegu prze¬ plywu, np. podczas hamowania pojazdów mechanicznych) zaopatruje sie otwory 39, 40 kazdy w zawór zwrotny.Z oddzielnej komory, zamknietej po¬ krywa 8, mozna takze przy zastosowaniu latwo plynnych cieczy, np. oleju, zapobie¬ gac wyplywowi cieczy na zewnatrz za po- moca dlawnicy 9. Po wykreceniu sruby 38 z pokrywy 8 mozna dopelnic ilosc cieczy w pedni, bez odejmowania innych czesci.Dla odciazenia cisnienia cieczy mozna stosowac zlobki na suwakach 18; dobrze jest polaczyc wydrazenie dla drazka 23 z komora zbiorcza za pomoca otworu 58 w wale 5 wirnika, wskutek czego odciaza sie zupelnie dlawik 59.Przy bezposrednim biegu (przekladnia 1 — 1) suwaki 18, 19 sa zupelnie zamknie¬ te, czyli pednia dziala jako sprzeglo z wy¬ pelnionymi ciecza przestrzeniami 47, 48, 49, 50. Przy wyprzedzaniu walu nape¬ dzajacego obraca sie oslona 12 predzej niz wirnik 17, wskutek czego dodatkowy stru¬ mien cieczy, wzrastajacy odpowiednio do stopnia przekladni, uderza w czesci 18, 20, 21, posiadajace powierzchnie odrzuto¬ we. Ten strumien cieczy zostaje na tych powierzchniach czesciowo odwrócony i przeplywa potem przez szczeline 46 z szyb¬ koscia zwielokrotniona, odpowiednio do na¬ stawionego stosunku przekroju przeplywu* — 4 —Energia strumienia cieczy przeplywa¬ jacej jest odzyskiwana w ten sposób, ze przeplywa on wzdluz scianki oslony i tra¬ fia potem na nastepny tlok obrotowy 30 lub 31 czesci napedzajacej, mianowicie o- slony 12, gdzie zostaje powiekszony i od¬ wrócony. Pod dzialaniem cisnienia strumie¬ nia zostaje, przy wlaczeniu narzadów za¬ mykajacych, powiekszone cisnienie cieczy przed narzadami do zmiany szybkosci czesci napedzanej.To wykorzystanie przeplywu zapewnia dobra sprawnosc pedni, gdyz wskutek jej budowy ciecz moze przeplywac tylko zawsze w kierunku obrotu, a za powierzch¬ nia odrzutowa nastepuje zawsze w krót¬ kim odstepie narzad zamykajacy. Przy tym we wszystkich polozeniach oslony 12 wzgledem wirnika 17 przestrzenie tloczne 47, 49 i przestrzenie ssawcze 48, 50 sa wzgledem siebie calkowicie zamkniete, wskutek czego zapobiega sie przeplywom zwrotnym. Nastepuje wiec skuteczne prze¬ niesienie mocy w kierunku obrotu. Prze¬ strzenie tloczne i ssawcze sa polaczone ze soba tylko przez szczeliny 46 w wirniku 17. Suwaki 18 sa prostopadle do kierunku przeplywu cieczy, która tworzy strumien, prowadzony po wewnetrznej sciance oslo¬ ny 12 oraz jej bocznych sciankach, przy czym sila odsrodkowa i tworzenie sie wi¬ rów nie przeszkadzaja temu prowadzeniu.Wedlug fig. 3 plytka 62, osadzona na czopie 61 i wskutek tego nie podlegajaca znaczniejszemu dzialaniu sily odsrodko¬ wej, zaczepia za pomoca uzebienia 60 sli¬ mak 24 drazka 23. Przy róznych mozli¬ wych polozeniach plytki 62 odslania ona mniej lub wiecej przepustowe otwory 64, 65 i 66 o dowolnym ksztalcie, dostosowa¬ ne do pozadanych warunków napedu. Gór¬ na krawedz plytki obrotowej 62 nie przy¬ lega do gladzi 67 oslony. W ten sposób osiaga sie elastyczne dzialanie pedni, któ¬ ra tlumi skutecznie zdarzajace sie wstrza¬ sy.Poniewaz tloki obrotowe 30, 31 pedni wedlug fig. 1 i 2 jednoczesnie mijaja oby¬ dwa suwaki, wskutek czego podczas tegc mijania przestrzenie 47, 49 i 48, 50 sa po¬ laczone, wobec tego powoduja wówczas w tej pedni uderzenia, szczególnie silne gdy w cieczy jest zawarte powietrze. Na¬ stepujace w przestrzeni 57 odpowietrzanie tlumi przy wielkich liczbach obrotów w znacznym stopniu te uderzenia.Dobrze jest równiez zastosowac wiek¬ sza liczbe narzadów zamykajacych w sto¬ sunku do liczby powierzchni odrzutowych.W ten sposób unika sie powstawania ude¬ rzen nawet przy malych liczbach obrotów.Jak wskazuja fig. 4 i 5, wspóldziala piec tloków obrotowych 68, 69, 70, 71, 72 z czterema suwakami 92, 93, 94, 95. Tloki obrotowe 68 — 72 sa osadzone w pokry¬ wach 11 i 16 oslony i zaopatrzone kazdy w dwa wydrazenia np. 73, 74. Wskutek te¬ go liczba obrotów tych tloków jest o polo¬ we mniejsza, niz przy uzyciu tloków z jednym wydrazeniem. Zebate kola roz- rzadcze 37, 96, 97, 98, 99, 100 znajduja sie w pokrywie 11. Utworzona w ten sposób komora 101, zawierajaca te kólka zebate, jest wypelniona calkowicie ciecza i od¬ dzielona od przestrzeni do krazenia cieczy za pomoca tarczowej przegrody 102, wpu¬ szczonej w scianke oslony. Powstajacy wskutek wiekszej liczby tloków maly od¬ step miedzy nimi jest korzystny dla dzia¬ lania pedni z powodu powstajacych w ten sposób krótszych dróg przeplywu* Jak u- widoczniono na fig. 5, kola zebate 96, 97, 98, 99, 100 sa tak rozmieszczone, ze tloki obrotowe, wykonane jako walki, nie tocza sie dokladnie po wirniku. Obracaja one sie wiec nieco predzej, wobec czego mozna zastosowac wezsze wyciecia. Przy odpo¬ wiednim stosunku srednic mozna nawet w dalszym rozwinieciu tej zasady zastoso¬ wac profile zebate dla powierzchni odrzu¬ towych i tloków walkowych.W przykladzie wykonania wedlug fig.4 i 5 odbywa sie w mysl wynalazku wy¬ konane rozrzadzanie samoczynnie w pro¬ sty sposób dzieki temu, ze slimak 24 draz¬ ka 23 jest zaopatrzony w tloki 103, 104, przesuwajace sie w cylindrycznym wydra¬ zeniu 105. Komory tloczne pedni sa pola¬ czone kanalem z lewa czescia wydrazenia cylindrycznego 105, a komory ssawcze kanalem 106 — z prawa czescia tego wy¬ drazenia. Wzrastajace obciazenie powo¬ duje powiekszenie oporu wirnika 17, czyli wzrost róznicy cisnien w przestrzeniach tlocznych i ssawczych. Wskutek tego dzia¬ la na tlok 103 nadcisnienie, a na tlok 104 — podcisnienie, wskutek czego dra¬ zek 23 ze slimakiem 24 zostaje przesunie¬ ty w prawo, a suwaki 92, 93, 94, 95 cofnie¬ te do srodka, dzieki czemu zmniejsza sie znowu róznica cisnien. Przy malejacym obciazeniu jest napedzany wirnik 17 pre¬ dzej zabierany. Sila odsrodkowa, pod dzialaniem której suwaki 92, 93, 94, zo¬ staja przesuwane na zewnatrz, wzrasta zatem, wskutek czego zmniejsza sie prze¬ kladnia, az wreszcie przy zupelnie na ze¬ wnatrz wysunietych suwakach nastepuje bezposrednie sprzezenie. Za pomoca draz¬ ka 23 mozna takze dowolnie rozrzadzac, co jest zwlaszcza konieczne do wylacza¬ nia lub wlaczania innych mechanicznych przekladni. Dlawnica 108 drazka 23 jest odciazona bez stosowania dodatkowej przestrzeni posredniej w ten sposób, ze ciecz zostaje odessana poprzednio z pra¬ wej czesci wydrazenia 105 innym kanalem 106. W dlawnicy 109, uszczelniajacej wal wirnika 5 wzgledem oslony, znajduja sie wkladki posrednie z rozporkami 110, wsku¬ tek czego przeciekajaca przez pierwsza uszczelke ciecz zostaje odessana przez kanaly 111, polaczone z przestrzeniami niedopreznymi.Fig. 6 i 7 przedstawiaja dalsza odmiane pedni wedlug wynalazku. W tym przy¬ padku wspóldzialaja cztery zamykajace tloki obrotowe 112, 113, 114, 115, zaopa¬ trzone w stosunkowo duze wyciecia 116, 117, 118, 119 z trzema odpowiednio wyko¬ nanymi w mysl wynalazku regulujacymi przeplyw narzadami 124, 125, 126, np. o- brotowymi lopatkami, które koncami swy¬ mi 129 na prowadnicach 128 zachodza w odpowiedniego ksztaltu zlobki 130 drazka 23. Przy przesuwie drazka 23 zostaja wiec lopatki 124 wychylone i zmniejszaja w ten sposób przeplyw cieczy, znajdujacej sie we wnetrzu pedni. Jednoczesnie zo¬ staje przez te lopatki, zaleznie od ich kazdorazowego polozenia, zmieniony kie¬ runek przeplywu cieczy zawartej w pedni.Jak widac na fig. 8 i 9 zostaje ciecz pod dzialaniem sily odsrodkowej skierowana na gladz wewnetrzna jak równiez na bocz¬ na sciane oslony i w ten sposób doprowa¬ dzona do nastepnego narzadu zamykaja¬ cego. Fig. 10 i 11 przedstawiaja przyklad wykonania pedni, w której konce 129 do obracania lopatek 128 znajduja sie cze¬ sciowo po prawej, a czesciowo po lewej stronie drazka 23. Na fig. 10 lopatki sa uwidocznione w polozeniu otwartym, a na fig. 11 w polozeniu prawie zamknietym.Takie urzadzenie, jak wskazuje fig. 11, posiada te zalete, ze wskutek zderzania strumieni nie powstaja sily wzdluz osi.Pednie hydrauliczna wedlug wynalaz¬ ku mozna takze zbudowac w ten sposób, ze czesc napedzajaca z narzadami zamy¬ kajacymi znajduje sie wewnatrz. Takie przyklady wykonania sa przedstawione na fig. 12 — 15.Na fig. 12 jest taka pednia wykonana np. w postaci urzadzenia z tlokami obro¬ towymi. Wirnik 131, który w porównaniu z uwidocznionymi na fig. 1 — 7 wirnikami 17 jest w tym przypadku czescia napedza¬ jaca, posiada cztery tloki obrotowe 132, 133, 134, 135, zaopatrzone w wydrazenia 136, 137, 138, 139. Te tloki tocza sie po wewnetrznej gladzi oslony 140 i zapew¬ niaja bardzo dobre uszczelnienie wzgle¬ dem czesci napedzanej, czyli oslony 140, - 6 —W celu uproszczenia opisu i rysunku na fig. 12 uwidoczniono rózne przyklady wy¬ konania narzadów, regulujacych przeplyw.W oslonie 140 moze sie znajdowac wklad¬ ka 141 z podatnymi wystepami 142, które odpowiednio do wywieranego na nie cis¬ nienia otwieraja sie lub zamykaja. Przy odpowiednim okresleniu spólczynnika po¬ datnosci tych wystepów osiagalna jest sa¬ moczynna regulacja w pewnych grani¬ cach.Na fig. 12 jest takze uwidocznione roz¬ rzadzanie za pomoca tloka 143, przesuwa¬ jacego sie w cylidrze 144 pod dzialaniem zewnetrznej sily, np. cieklego czynnika tlocznego. Na drazku tlokowym 145 moga sie znajdowac, podobnie jak uwidocznio¬ no na fig. 6 i 7, lopatki 146, których kaz¬ dorazowe polozenie powieksza lub zmniej¬ sza przekrój otworu przeplywowego.Dalszy przyklad wykonania jest przed¬ stawiony na fig. 12 na prawo. W cylindrze 144 znajduje sie tlok 143. Z tlokiem jest polaczona plytka 147, przesuwajaca sie w szczelinie 148. Na fig. 12 jest ta plytka uwidoczniona w polozeniu do polowy o- twartym. Przeswit przeplywu tworza dwa otwory 149, 150, oddzielone zebrem 151.Przy rozrzadzaniu hydraulicznym za pomo¬ ca tloka 143 moze byc cylinder 144 pola¬ czony z przestrzeniami tlocznymi lub ssaw- czymi pedni, wskutek czego osiaga sie zu¬ pelnie samoczynne regulowanie. Stosujac oddzielne narzady zamykajace, nastawia¬ ne dowolnie lub samoczynnie za pomoca odpowiednich narzadów uruchomiajacych, mozliwe jest takze dowolne oddzialywanie.Pednie wedlug wynalazku moga rów¬ niez posiadac kilka suwaków w czesci srod¬ kowej, przesuwajacych sie w oslonie lub na odwrót.W przykladzie wedlug fig. 13 we¬ wnetrzny wirnik 131 jest czescia napedza¬ jaca, a oslona 140 czescia napedzana. Su¬ waki uszczelniajace 152, 153, 154 przesu¬ waja sie na owalnej gladzi wewnetrznej oslony 140 i sa do niej dociskane pod dzia¬ laniem cisnienia cieczy wzglednie sily od¬ srodkowej podczas obrotu. W oslonie znaj¬ duja sie wglebienia 155, 156, a w suwakach uszczelniajacych 152, 153, 154 sa wykona¬ ne kanaly 157, 158, 159, dzieki czemu róz¬ nice cisnien, powstajace przy obrocie cie¬ czy w przestrzeni roboczej o ksztalcie, po¬ dobnym do sierpa, moga sie samoczynnie wyrównywac. Tworzacy sie podczas ruchu strumien cieczy zostaje odwrócony naj¬ pierw we wglebieniu oslony 140, a potem na nastepnym najblizszym suwaku uszczel¬ niajacym 152, 153, 154. We wglebieniach 155, 156 moga byc przestawiane suwaki 160* 161 w celu powiekszenia lub zmniejszania miejsca przeplywu. Suwaki 160, 161 sa w tym celu zaopatrzone w zebnice 162, 163, zazebiajace sie z kólkami zebatymi 164, 165, obracanymi z zewnatrz.W przykladzie wykonania wedlug fig. 14 i 15 dzialaja cztery tloki obrotowe 166, 167, 168, 169, zaopatrzone w wydrazenia 170, 171, 172, 173, na osadzone przesuwnie na czesci napedzanej przegrody 174, 175, 176, które w celu regulowania przeplywu moga byc wsuwane i wysuwane równolegle do walu napedzajacego 177 za pomoca tu- lei 178 i drazka rozrzadzajacego 179. W ten sposób zmienia sie przeswit otworów przeplywowych 180, 181. Ten sposób roz¬ rzadzania suwaków 174, 175, 176 nadaje sie takze przy duzych szybkosciach. W tym celu tlok obrotowy 166, jak uwidoczniono na fig. 14, jest osadzony z jednej strony, tak samo jak pozostale tloki obrotowe, w wirniku 131 w lozyskach 182 i 220. On jest zaopatrzony w kolo zebate 183, zazebiaja¬ ce sie z wewnetrznym wiencem zebatym 184 i powodujace wlasciwe nastawienie tloków obrotowych wzgledem suwaków 174, 175, 176. Ciecz przeciekajaca zbiera sie w komorze 185 i zostaje wessana z po¬ wrotem do przestrzeni podcisnienia przez wydrazenia 186, 187. Dlawnica 188 oraz pierscienie uszczelniajace 189 sa dzieki te- — 7 —mu calkowicie odciazone od cisnienia cie¬ czy.Ten przyklad wykonania nadaje sie zwlaszcza do urzadzen, w których silnik i mechanizm napedzany sa wspólosiowe i brak jest miejsca do nastawiania srodko¬ wego drazka rozrzadzajacego. Mozna rów¬ niez zastosowac, podobnie jak w przykla¬ dzie wedlug fig. 6 i 7, lopatki zamiast su¬ waków 174, 175, 176, wskutek czego z po¬ wodu mniejszego przesuwu przestrzen 185, a z nia oslona pedni staja sie mniejsze.W przykladzie wykonania wedlug fig. 16 i 17 tocza sie narzady zamykajace, czy¬ li tloki obrotowe, zmieniajace przekrój po¬ przeczny komory roboczej, nie równolegle do osi pedni, lecz znajduja sie pod pro¬ stym katem do tej osi, dzieki czemu ped¬ nia osiaga bardzo waska budowe. Odpo¬ wiednio do kazdorazowych warunków miejsca mozna budowac takze pednie, w których narzady zamykajace tworza do¬ wolny inny kat z glówna osia pedni.Na fig. 17 jest uwidoczniony przekrój wedlug linii XVII — XVII na fig. 16. Tar¬ cza napedzajaca 190 jest zaopatrzona w tloki obrotowe 191, 192, 193, 194, 195 i 196.Wszystkie tloki posiadaja opisane juz wy¬ drazenia, tak np. tlok obrotowy 191 wy¬ drazenie 197. Tloki obrotowe sa osadzone w napedzajacej oslonie 198 w lozyskach 199. One sa na koncach zaopatrzone w ko¬ la zebate 200, zazebiajace sie z wiencem zebatym 201, umieszczonym na czesci na¬ pedzanej 202. Ta czesc posiada zasuwy 203, obracane na czopach 204 i zaopatrzo¬ ne w ciezarki 205- Wal napedzajacy 206 jest osadzony na czesci napedzanej 202 za pomoca lozyska kulkowego 207. Odstep miedzy czescia napedzana i napedzajaca moze byc nastawiany za pomoca klina 208.Dzieki takiemu urzadzeniu zostaje usunie* ty przesuw osiowy, powstajacy podczas ruchu. Wal napedzany jest oznaczony liczba 209. W urzadzeniu wedlug fig. 16 i 17 obracaja sie tloki 191, 192, 193, 194, 195, 196 piec razy. W celu zmniejszenia liczby obrotów tloków mozna je przy zastosowa¬ niu odpowiedniej przekladni zebatej 200, 201 wykonac jako walki z kilkoma wydra¬ zeniami Równomierne toczenie wzglednie obracanie sie osiagnac mozna w ten spo¬ sób, ze powierzchnie obwodowe tloków 191, 192, 193, 194, 195, 196, a takze zasu¬ wy 203 i powierzchnie 211 tarczy nape¬ dzanej sa stozkowe do srodka. W prze¬ strzeni, utworzonej przez plaszcz blaszany 212 z zebrami chlodzacymi 210 i tarcza napedzana 202, zbiera sie ciecz, przybiera¬ jaca podczas ruchu postac pierscienia, dzieki czemu pierscienie uszczelniajace 213 sa calkowicie odciazone. Przez otwory 214 w tarczy napedzanej 202 ciecz moze przeplywac z powrotem do przestrzeni podcisnienia w pierscieniowej przestrzeni roboczej 215.Rozrzadzanie odbywa sie samoczynnie w nastepujacy sposób. Przy ruchu tarczy napedzajacej 190 zostaje wskutek dziala¬ nia róznicy cisnien (z powodu wytwarza¬ nia w przestrzeniach nadcisnienia i podci¬ snienia) na powierzchnie 211, 203 stopnio¬ wo zabierana tarcza, napedzana 202. Cie¬ zarek 205 na zasuwie 203 zostaje pod dzia¬ laniem sily odsrodkowej przestawiony na zewnatrz, wskutek czego zasuwa 203 stop¬ niowo zamyka sie, powodujac calkowite przeniesienie sily w stosunku 1:1.Na fig. 18 jest przedstawiony mecha¬ nizm, rozrzadzajacy w sposób przymuso¬ wy pednie, uwidoczniona na fig. 16 i 17, w którym szczelina przeplywowa 217 mo¬ ze byc nastawiana dowolnie przez prze¬ suw suwaka 218 za pomoca narzadu na- stawczego 219. Tloki obrotowe 191 z dwo¬ ma wydrazeniami 216, 217 sa osadzone tak samo, jak uwidoczniono na fig. 16 i posia¬ daja kólka zebate 200, zazebiajace sie z wiencem zebatym 201 czesci napedzanej 202.Takie wykonanie przedmiotu wynalaz¬ ku ma te zaleta, ze wskutek duzej sredni- — 8 —cy przestrzeni roboczej powstaja male ci¬ snienia i duze szybkosci, a pednia moze byc wykonana w postaci waskiej tarczy, podobnie do znanych sprzegiel.Pednia wedlug wynalazku niniejszego przy stosunkowo malych wymiarach, obli¬ czona zwlaszcza na wielkie liczby obrotów, moze przenosic duze moce. Bezposrednie przenoszenie momentu obrotowego odby¬ wa sie praktycznie bez strat i mozliwa jest równiez skuteczna jego zmiana w pew¬ nych granicach, przy czym do powieksze¬ nia granic zmian przekladni mozna w ra¬ zie potrzeby zastosowac dodatkowe biegi.Przelaczanie przyrzadów regulujacych wzglednie zmiana biegów moze byc usku¬ teczniana samoczynnie przy duzych gra¬ nicach zmian.Poniewaz opisane rózne przyklady wy¬ konania pedni hydraulicznej podczas pra¬ cy zwykle obracaja sie z wielka liczba obrotów, moga one byc wbudowane bezpo¬ srednio w odnosne urzadzenie napedowe, wzglednie moga wypelniac inne dzialania, np. w maszynie napedowej (w silnikach do pojazdów moga miec jednoczesne za¬ stosowanie jako masa rozruchowa, a przez zastosowanie wentylatora moga sluzyc do chlodzenia silnika i t, d.). Zastosowanie tych pedni jest równiez mozliwe do obra¬ biarek, okretów i innych urzadzen z obro¬ towym napedem. PL

Claims (7)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Pednia hydrauliczna, znamienna tym, ze jej wirnik napedzajacy jest zao¬ patrzony w pewna liczbe we wszystkich polozeniach tegoz wirnika (11, 121, 190) wzgledem napedzanego wirnika (17, 140, 202) szczelnie zamykajacych narzadów (30, 31, 68, 69, 70, 71, 72, 96, 97, 98, 99, 100, 112, 113, 114, 115, 132, 133, 134, 135, 152, 153, 154, 166, 167, 168, 169, 191, 192, 193, 194, 195, 196), wal zas napedzany po¬ siada narzady do zmiany przeswitu prze¬ plywu (18, 19, 62, 92,93, 94, 95, 124, 125, 126, 127, 128, 141, 142, 146, 147, 149, 150, 160, 161, 164, 175, 176, 203, 218), a przeto i szybkosci cieczy, przy czym liczba narza¬ dów zamykajacych jest wieksza, a co naj¬ mniej równa liczbie narzadów do zmiany przeswitu przeplywu, wskutek czego mie¬ dzy dwoma kolejnymi narzadami zamyka¬ jacymi jest umieszczony jeden narzad do zmiany przeswitu przeplywu tak, iz przed tym narzadem powstaje przestrzen nadci¬ snienia, zas za nim powstaje przestrzen podcisnienia, dzieki czemu przy otwarciu narzadu do zmiany szybkosci przeplywu ciecz przeplywa z odpowiednio wieksza szybkoscia z przestrzeni nadcisnienia do przestrzeni podcisnienia w kierunku obro¬ tu (fig. 2 górna czesc).

2. Pednia wedlug zastrz. 1, znamien¬ na tym, ze posiada kilka za pomoca dwóch kolejnych narzadów, przymocowanych do napedzajacej czesci, szczelnie zamknie¬ tych odcinków pierscieniowych, z których kazdy jest podzielony za pomoca przymo¬ cowanych do napedzanej czesci narzadów odporowych, odpowiednio do kierunku ob¬ rotu pedni i kazdorazowego polozenia cze¬ sci napedzajacej wzgledem czesci nape¬ dzanej, na przestrzen nadcisnienia i prze¬ strzen podcisnienia, która jest polaczo¬ na z na zewnatrz wystajacymi walami wzglednie drazkiem rozrzadzajacym za pomoca otworów, przez które ciecz prze¬ ciekajaca zostaje samoczynnie wessana z powrotem do przestrzeni roboczych.

3. Pednia wedlug zastrz. 1 i 2, zna¬ mienna tym, ze posiada oddzielna nie ob¬ rotowa przestrzen zbiorcza do cieczy prze¬ ciekajacej, sluzaca takze do dopelniania,

4. Pednia wedlug zastrz. 3, znamien¬ na tym, ze w przestrzeni zbiorczej znaj¬ duja sie takze kola przekladni zebatej, prowadnice narzadów rozrzadzajacych lub tym podobnych.

5. Pednia wedlug zastrz. 1 i 2, zna¬ mienna tym, ze cisnienie z komór podci- — 9 —saienia i nadcisnienia przenosi sie na dra¬ zek rozrzadzajacy, na tloki, sprezynujace wystepy lub podobne narzady i powoduje nastawianie przeswitu przeplywu przy na¬ rzadach odporowych calkowicie lub cze¬ sciowo samoczynnie. 6i. Pednia wedlug zastrz. 1 i 2, zna¬ mienna tym, ze do regulowania przeswitu przeplywu przy narzadach odporowych sluzy siegajacy do wnetrza pedni drazek rozrzadzajacy wzglednie tuleja, polaczo¬ na obrotowo z innymi narzadami rozrza¬ dzajacymi. 7. Pednia wedlug zastrz. 6, znamien¬ na tym, ze narzady rozrzadzajace czesci napedzanej stanowia plytki, przesuwane w kierunku osi pedni. 8. Pednia wedlug zastrz. 6, znamien¬ na tym, ze znajdujacy sie w pedni swo¬ bodnie obracany koniec drazka rozrzadza¬ jacego posiada zlobki, z którymi zazebia sie uzebienie innej czesci rozrzadzajacej, 9. Pednia wedlug zastrz. 8, znamien¬ na tym, ze z zlobkami drazka rozrzadza¬ jacego sa polaczone kazdy z osobna narza¬ dy nastawcze, np. lopatki, regulujace prze¬ plyw wzglednie zmieniajace jego kieru¬ nek. 10. Pednia wedlug zastrz. 5 i 6, zna¬ mienna tym, ze w przyrzadzie rozrzadza¬ jacym znajduje sie obrotowa tarcza z lu¬ kowa szczelina, której krzywa jest okre¬ slenia tak, iz przesuw narzadów reguluja¬ cych przeplyw nastepuje najpierw powo¬ li, a potem szybko. ll. Pednia wedlug zastrz, 1 i 2, zna¬ mienna tym, ze naprzeciw czesci nape¬ dzajacej znajduje sie czesc napedzana, z których jedna jest oslonieta plaszczem blaszanym, w którym zbiera sie ciecz, przeciekajaca przez szczeline, a tworzacy sie pierscien cieczy jest polaczony w ce¬ lu ponownego napelniania przestrzeni ro¬ boczej otworami z przestrzeniami podci¬ snienia. 12/ Pednia wedlug zastrz. 1 — 11, znamienna tym, ze jest zespolona z jaka¬ kolwiek znana pednia i wlaczona przed nia, sluzac do sprzegania oraz do ciaglego regulowania liczby obrotów miedzy po¬ szczególnymi stalymi stopniami przylaczo¬ nej pedni. 13. Pednia wedlug zastrz. 12, zna¬ mienna tym, ze przelaczanie stopni prze¬ kladni przylaczonej pedni odbywa sie sa¬ moczynnie w zaleznosci od nastawienia przyrzadu regulujacego pedni hydrau¬ licznej. Wilhelm Christlein. Zastepca: Inz. F. Winnicki, rzecznik patentowy.Do opisu patentowego Nr 27536. Ark. 1. •/* hi n n 45 u i iS sDo opisu patentowego Nr 27556. Ark. 2.01 a o ¦8 a Om CM U Z o Bi O I" S < ^-» c a m182 185 220 o c o '2. c •o ff na o Ul U) O)Do opisu patentowego Nr 27536. Ark.

6. Fig. 16Do opisu patentowego Nr 27536. Ark.

7. Ml 49* Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL