Wynalazek niniejszy dotyczy okragle¬ go krosna tkackiego tego rodzaju, w któ¬ rym czólenka sa utrzymywane w przesmy¬ kach osnowowych za posrednictwem kólek lopatkowych, umieszczonych na narzadzie, pomiedzy którym a nitkami osnowy zacho¬ dzi pewien wzgledny ruch obrotowy w sto¬ sunku do osi krosna, oraz w którym za po¬ srednictwem przekladni zebatej, napedza¬ nej wzmiankowanym wzglednym ruchem obrotowym, obracane sa wzmiankowane kólka lopatkowe w celu umozliwienia prze¬ suwania sie przez przerwy pomiedzy ich lopatkami nitek osnowy, pomiedzy które i poprzez szereg których przesuwaja sie te kólka lopatkowe, co umozliwia zahaczanie za pomoca tych kólek czólenek i przytrzy¬ mywanie ich.Jednym z celów wynalazku niniejszego jest umozliwienie pracy okraglego krosna tkackiego opisanego powyzej rodzaju z du¬ za szybkoscia obwodowa z zachowaniem jednak mozliwosci zatrzymywania wzgled¬ nego ruchu obrotowego (po obwodzie ko¬ la) pomiedzy czólenkami i nitkami osnowy, wystarczajaco szybkiego, lecz nie wywolu¬ jacego jednak zadnych uszkodzen, doko¬ nywanych np. czólenkiem, przebijajacym sobie droge pomiedzy scisnietymi nitkami osnowy.Innym celem wynalazku niniejszego jest przezwyciezenie trudnosci, na którehatrafia sie przy zatrzymywaniu szybko pracujacego krosna, oraz,uproszczenie kon¬ troli mechanizmu, sluzacego do zatrzymy¬ wania krosna i ponownego uruchomiania go po okresie postoju.W tym celu krosno cylindryczne opisa¬ nego powyzej rodzaju jest wyposazone we¬ dlug wynalazku niniejszego w mechanizm zatrzymujacy, wstrzymujacy wzgledny ruch obrotowy pomiedzy narzadem, na którym umieszczone sa kólka lopatkowe, przytrzymujace czólenka, i nitkami osno¬ wy, oraz w tak zwane sprzeglo wolnego ko¬ la (sprzeglo jednokierunkowe) lub tez sprzeglo poslizgowe, wlaczone pomiedzy zespól kólek lopatkowych i pierscien uze¬ biony, za pomoca którego obracane sa kólka lopatkowe podczas wzmiankowanego powyzej wzglednego ruchu obrotowego.Mechanizm zatrzymujacy, który dogod¬ nie jest wyposazyc w hamulec, mogacy szybko zahamowac ruch obrotowy, zostaje w ten sposób zwolniony od koniecznosci raptownego przezwyciezania bezwladnosci szybko obracajacych sie kólek lopatkowych oraz skojarzonych z nimi narzadów, jak np, walków i napedowych kólek zebatych.Inna ceche wynalazku niniejszego sta¬ nowi zastosowanie sprzegla, rozrzadzanego mechanizmem zatrzymujacym w celu od¬ laczania glównych obracajacych sie czesci krosna od ich mechanizmu napedowego, np. silnika elektrycznego, przy czym sprzeglo to jest rozrzadzane w stosunku do dziala¬ nia hamulca w ten sposób, ze hamulec mu¬ si byc przestawiony w polozenie nieczynne, zanim moze byc wlaczone sprzeglo, gdy krosno ma byc uruchomione ponownie.W celu dalszego zmniejszenia bezwlad¬ nosci, która musi byc przezwyciezona po uruchomieniu mechanizmu zatrzymujacego, walki kólek lopatkowych moga byc rozmie¬ szczone na dajacym sie obracac pierscie¬ niu, umieszczonym w przyblizeniu na tym¬ ze poziomie, co i kolo zebate, za pomoca którego kólka lopatkowe sa wprawiane W szybki ruch obrotowy; takie wykonanie i rozmieszczenie poszczególnych narzadów prowadzi do utworzenia mechanizmu, za¬ wierajacego kólka lopatkowe i posiadaja¬ cego bardzo zwiezla budowe, zwlaszcza w kierunku podluznej osi krosna.Poniewaz w chwili zakonczenia wzgled¬ nego ruchu obrotowego pomiedzy narzada¬ mi, nastawiajacymi czólenka, a nitkami osnowy czólenka daza dzieki swej bez¬ wladnosci do wykonywania w dalszym cia¬ gu swego wzglednego ruchu obrotowego, zastosowane sa wedlug wynalazku niniej¬ szego srodki, zapobiegajace uszkodzeniu czólenkami tych czesci kólek lopatkowych, przy których czólenka te sa umieszczone.W tym celu krazki, osadzone na czólen¬ kach, zaopatrzone w kolnierze i przezna¬ czone do wspóldzialania z zahaczajacymi sie o nie kólkami lopatkowymi, sa wyposa¬ zone w piasty tulej owe z ciagliwego, wlók¬ nistego lub podobnego materialu, co czy¬ ni nieszkodliwym zetkniecie sie czólenka z kólkiem lopatkowym, gdy czólenko to przesunie sie za daleko wzgledem tego kól¬ ka lopatkowego.Czólenka sa równiez wyposazone w na¬ rzady, zapobiegajace przedostawaniu sie nitek osnowy do miejsc zetkniecia sie kó¬ lek lopatkowych ze wzmiankowanymi kraz¬ kami czólenek. W tym celu oslona, umie¬ szczona ponizej kólek lopatkowych, utrzy¬ muje nitki osnowy, pomiedzy które wsu¬ nely sie kólka lopatkowe, w pewnej odle¬ glosci od nadmienionych krazków, zaopa¬ trzonych w kolnierze, jezeli zajdzie wstecz¬ ny ruch obrotowy kólek lopatkowych.W celu ulatwienia wskazywania miej¬ sca bledu w tkaniu, powodujacego prze¬ rwe w tkaniu, zastosowane sa dwubieguno¬ we przelaczniki, poruszane wzmiankowa¬ nym mechanizmem zatrzymujacym, przy czym do przelaczników wbudowane sa dzwignie kolankowe; dzwignie te utrzymu- - 2 —ja przelaczniki albo w jednym polozeniu, przy którym obwód pradu, powodujacy dzialanie mechanizmu zatrzymujacego, jest otwarty i które umozliwia odnalezienie wy¬ mienionego bledu, albo w drugim polo¬ zeniu, przy którym obwód powyzszy jest zamkniety.W celu zapobiezenia obracaniu sie za daleko cewek watkowych w chwili zakon¬ czenia procesu tkania wyposaza sie je w hamulec, w celu zas utrzymania zasadniczo niezmiennego napiecia watku podczas tka¬ nia oraz wytworzenia napiecia, wystarcza¬ jacego do utrzymania mechanizmu, zatrzy¬ mujacego odwijanie sie watku, w stanie nieczynnym, dopóki watek pozostaje nie¬ przerwany, zastosowany jest specjalny przyrzad napinajacy, umieszczony w czó¬ lenku pomiedzy cewka i czólenkiem me¬ chanizmu, zatrzymujacego watek sprzezo¬ ny z czólenkiem.Fig. 1 przedstawia widok z boku, cze¬ sciowo w przekroju krosna wedlug wyna¬ lazku, fig. 2 — jeden ze szczególów, uwi¬ docznionych na fig. 1, w nieco odmiennej postaci wykonania, fig. 3 — przekrój kros¬ na wedlug fig. 1 wzdluz linii 3 — 3 na fig. 6, fig. 4 i 5 — przekroje wzdluz linii 4 — 4 i 5 — 5 na fig. 6, fig. 6 — schematyczny widok krosna z góry, fig. 7 — w powiekszo¬ nej podzialce widok z boku urzadzenia, przytrzymujacego czólenko i uwidocznio¬ nego na fig. 1, fig. 8 — widok od tylu czó¬ lenka, uwidocznionego równiez na fig. 7, fig. 9 — w powiekszonej skali widok z bo¬ ku czesci mechanizmu napedowego, uwi¬ docznionego na fig. 2, fig. 10 — widok z góry, odpowiadajacy fig. 9, fig. 11 — widok od tylu jednego ze szczególów, uwidocznio¬ nych na fig. 9, fig. 12 — w zwiekszonej po¬ dzialce widok jednego ze szczególów, uwi¬ docznionych na fig. 7, fig. 13 — przekrój poziomy wzdluz linii 13 — 13 na fig. 7, u- widoczniajacy czesc mechanizmu zatrzy¬ mujacego, fig. 14 — widok z przodu pra¬ wego konca czólenka, uwidocznionego na fig. 13, fig. 15 — w zwiekszonej podzialce widok czesci mechanizmu kontrolujacego, uwidocznionego na fig. 6, a fig. 16 — sche¬ matyczny uklad polaczen elektrycznych mechanizmu zatrzymujacego i mechanizmu kontrolujacego.Cewki osnowowe 1 sa osadzone w po¬ blizu górnego konca krosna (fig. 1) i sluza do doprawadzania nitek osnowowych 2 do¬ okola walków prowadniczych 3 w dól do grzebienia 4 i pretów 5. Nitki 2 przechodza nastepnie poprzez poziom przesmyków 6 i czólenek 7 i dochodza do krawedzi wy¬ twarzanej tkaniny w poblizu górnej krawe¬ dzi pierscienia 8. Tkanina 9, opuszczajaca pierscien 8, jest prowadzona nastepnie, zlozona we dwoje, dookola walków pro¬ wadniczych 10 i nawijana na walek tkani¬ nowy 11. Urzadzenie nicielnicowe jest prze¬ znaczone w tym przypadku do tkania tka¬ niny gladkiej. Walec, utworzony z nitek osnowowych 2, jest otoczony pierscieniem 12, na którym umieszczone sa naprzeciw czólenek, rozstawionych w pewnych odste¬ pach od siebie, poruszajace sie (obracajace sie) swobodnie krazki przesmykowe (ni¬ cielnicowe) 13. Wewnatrz walca z nitek osnowowych 2 umieszczony jest pierscien obrotowy 14, na którym naprzeciw pozo¬ stalych czólenek osadzone sa obracajace sie swobodnie krazki 15.W jednym lub kilku miejscach dookola krosna krazki 13 stykaja sie poprzez nitki osnowowe z obracajacymi sie swobodnie krazkami 16, osadzonymi na pierscieniu 14.Wskutek tego podczas obracania sie pier¬ scienia zewnetrznego 12 dookola osi kros¬ na (powodowanego za pomoca urzadzenia opisanego ponizej) stykanie sie obwodu krazków 13 z krazkami 16 powoduje obra¬ canie sie pierscienia wewnetrznego 14 dookola osi krosna z takaz sama szybko¬ scia. Co druga nitka osnowowa jest prze¬ prowadzona przez otworki zabków 17 pier- — 3 —scieniowego grzebienia tkackiego, umie¬ szczonego dookola osi krosna; inne nitki osnowowe przechodza pomiedzy wzmian¬ kowanymi zabkami.Krazki przesmykowe (nicielnicowe) 13, 15 odchylaja nitki osnowowe nad zabkami 17 tak, ze nitki, nieprzesuniete przez otwor¬ ki zabków, sa zmuszone do przesuwania sie badz ku wewnatrz, badz ku zewnatrz wzgledem jednego z czólenek 7, podczas gdy nitki, przechodzace przez wzmianko¬ wane otworki zabków, nie biora udzialu w tym przesuwaniu sie, wskutek czego pozo¬ staja po przeciwleglej stronie tego czó¬ lenka.W odmianie mechanizmu przytrzymu¬ jacego czólenka (fig. 1, 7 i 8) czólenka sa przytrzymywane w tak utworzonych prze¬ smykach osnowowych za pomoca kólek lopatkowych 18, osadzonych na walkach 19, ulozonych równolegle do stycznych do walca, utworzonego z nitek osnowowych, przy czym kólka lopatkowe przechodza poprzez ten walec po zewnetrznej stronie czólenek i stykaja sie z krazkami 20, za¬ opatrzonymi w kolnierze i osadzonymi w czólenkach obrotowo dookola osi pozio¬ mych. Walki 19 kólek lopatkowych sa osa¬ dzone w lozyskach 21, 22 (fig. 7), umie¬ szczonych na slupkach 23, umocowanych na piersciehiu 24, opartym na krazkach 25 (fig. 1) i prowadzonym za pomoca krazków 26 podczas swego obracania sie dookola osi krosna.Wewnatrz walca nitek osnowowych czólenka sa podtrzymywane za pomoca waleczków 27, osadzonych na osiach, od¬ chylonych nieco od linii pionowej, w ka¬ dlubach czólenek i przetaczajacych sie po kolowym torze bieznym 28, pokrytym gu¬ ma.Wewnatrz slupków 23 umieszczone sa walki pionowe 29 (fig. 7), sprzezone za po¬ moca kólek zebatych z walkami 19 kólek lopatkowych i napedzane za pomoca kólek zebatych 30, zazebiajacych sie z pierscie* niem 31 (fig. 3), uzebionym od zewnatrz i przymocowanym do pierscienia nierucho¬ mego 32, przymocowanego do stojaków 34 krosna.Pierscien 24 jest wyposazony w uzebie¬ nie zewnetrzne 35, napedzane za pomoca kólka zebatego 36, osadzonego na walku 37, napedzanym z kolei za pomoca kola paso¬ wego 38 (fig. 16). Gdy pierscien 24 obraca sie, pociaga on ze soba czólenka wskutek stykania sie krazków 20 czólenek z kólka¬ mi lopatkowymi 18, osadzonymi na wal¬ kach 19, umieszczonych na pierscieniu 24.Jednoczesnie obracane sa kólka zebate 30 w celu napedzania kólek lopatkowych, co umozliwia przechodzenie nitek osnowo¬ wych, znajdujacych sie po zewnetrznej stronie czólenek, poprzez przerwy miedzy lopatkami tych kólek.W odmianie mechanizmu przytrzymuja¬ cego czólenka (fig. 9 i 10), walki 19 kólek lopatkowych sa osadzone we wspornikach 39, umieszczonych na pierscieniu 24, znaj¬ dujacym sie zasadniczo na poziomie pier¬ scienia nieruchomego 32. Walki 19 sa sprzezone za pomoca przekladni slimako¬ wych 40, 41 i walków 42 z kólkami zebaty¬ mi 43, zazebiajacymi sie z uzebieniem 44, wykonanym na dolnej powierzchni pier¬ scienia 32, w taki sposób, ze podczas obra¬ cania sie pierscienia 24 kólka lopatkowe obracaja sie dookola swych osi. Pierscien przesmykowy (nicielnicowy) 12 jest oparty na wspornikach 33, wystajacych z pierscie¬ nia 24 tak, iz krazki 13, 15 obracaja sie dookola osi krosna z szybkoscia równa szybkosci obracania sie dookola tejze osi czólenek.Jezeli podczas tkania zajdzie jakakol¬ wiek pomylka, to trzeba szybko zatrzymac krosno. W razie np. splatania sie nitek osnowowych nie mozna pozwolic na dalsze przesuwanie czólenek poprzez splatane lub urwane nitki osnowowe. Równiez w razie — 4 —Zerwania sie nitki watkowej tkanie musi byc przerwane bardzo szybko w celu zapo¬ biezenia tkaniu wadliwej tkaniny, W celu wykrywania splatania sie lub zerwania sie nitek osnowowych czulki 45, osadzone przesuwnie w przodzie kazdego czólenka 7 : i osadzone na przegubach 46, popychaja w tyl drazki 47, umieszczone w czólenkach tak, iz drazki te przesuwaja sie pomiedzy nitkami osnowowymi na zewnatrz czólenek i odpychaja w tyl preciki stykowe 48 (fig. 13), Kazdy precik stykowy 48 jest osadzo¬ ny przegubowo na czopie 49 i sprzezony za pomoca dzwigni kolankowej 50 z innym precikiem stykowym 51, przy czym preciki te w dalszym ciagu niniejszego opisu zwa¬ ne sa „narzadami kontaktowymi" wzgled¬ nie „narzadami" (z oznaczeniem cyfro¬ wym). W, razie popchniecia w tyl narzadu 48 jego wspóldzialanie z narzadem 51 zo¬ staje przerwane, co powoduje zatrzymanie sie procesu tkania, jak to zostanie opisane ponizej.Jezeli urwie sie nitka watkowa 52, nad¬ chodzaca z cewki 53, to urwanie sie tej nit¬ ki umozliwia opadniecie prawego konca dzwigni 54, w dalszym ciagu niniejszego o- pisu zwanej „czulkiem watkowym", wsku¬ tek czego podnosi sie jej koniec lewy 55, odsuwajacy sie przy tym od dzwigni 56, osadzonej wahliwie na czopie 57. Wskutek tego sprezyna 58 popycha dzwignie 56, obracajac ja w kierunku odwrotnym do kierunku ruchu wskazówek zegara. Dzieki temu obrócona równiez zostaje w kierunku odwrotnym do kierunku ruchu wskazówek zegara dzwignia 59, równiez osadzona wahliwie na czopie 57 i sprzezona z dzwig¬ na 56 za pomoca sprezyny 60, przy czym jej koniec przesuwa sie pomiedzy nitkami osnowowymi po zewnetrznej stronie czu- lenek, Ruch wzgledny pomiedzy czólen¬ kiem i nitkami osnowowymi powoduje dal¬ sze obracanie sie dzwigni 59 w kierunku odwrotnym do kierunku ruchu wskazówek zegara oraz nacisk tej dzwigni na wystep 61, znajdujacy sie na drazku 47. W tym przypadku, tak samo jak i w razie zer¬ wania sie nitek osnowowych, sprzezenie narzadu 48 z narzadem 51 zostaje przer¬ wane.Po usunieciu wzmiankowanej prze¬ szkody w pracy sprezyny 58, 60 umozliwia¬ ja powrót dzwigni 56, 59 w ich polozenie pierwotne i zaryglowanie ich koncem 55 dzwigni 54. Opisane powyzej rozmieszcze¬ nie narzadów 48, 51 umozliwia zatrzymanie narzadu 48 w polozeniu przedstawionym, w którym wskazuje on miejsce, w którym ujawnila sie wada nitki osnowowej. Roz¬ mieszczenie to umozliwia równiez robotni¬ kowi ponowne sprzezenie ze soba tych pre¬ cików za pomoca jednej tylko reki. Kon¬ strukcja tego zespolu umozliwia równiez dosc szybkie odlaczanie od siebie po¬ wierzchni stykowych tych precików.Narzady 48 i 51 stanowia kontakty, wlaczone szeregowo, jak to uwidoczniono na fig, 16, w obwód elektryczny, zawiera¬ jacy pierscienie slizgowe 62. Te pierscienie slizgowe umozliwiaja podczas obracania sie czólenek dookola osi krosna podtrzymy¬ wanie polaczenia elektrycznego w celu zamkniecia obwodu, zawierajacego elek- tro-magnes 63, rozrzadzajacy hamulec, oraz elektro-magnes 64, rozrzadzajacy sprzeglo; elektro-magnesy te sa polaczone szeregowo (fig. 16), Jezeli obwód zostaje przerwany wskutek rozlaczenia sie której¬ kolwiek pary narzadów 48, 51, to sprezyna 65, przytrzymywana zwykle za pomoca elektro-magnesu 63, dociska tasme hamul¬ cowa 66 do zewnetrznego obwodu pierscie¬ nia 24, wskutek czego zatrzymuja sie czó¬ lenka, a kólko 30 przestaje obracac sie, W podobny sposób sprezyna 67, przytrzymy¬ wana zwykle elektro-magnesem 64, odla¬ cza napedzajace kolo pasowe 38 od tarczy sprzeglowej 68. Wskutek powyzszego ta¬ sma hamulcowa 66 jest uwolniona od zada- - 5 -nia zatrzymywania silnika napedzajacego lub innego urzadzenia napedzajacego kolo pasowe 38 i ma za zadanie tylko zatrzymy¬ wanie ruchu obrotowego pierscienia 24 dookola osi krosna, a przez to i czóle¬ nek oraz mechanizmu, poruszajacego kól¬ ka lopatkowe, umieszczone na pierscie¬ niu 24.W celu uwolnienia tasmy hamulcowej 66 i ponownego sprzezenia kola pasowego 38 z tarcza sprzeglowa 68 przestawiona zo¬ staje raczka 69. Raczka ta jest osadzona obrotowo na osi 70 i w razie przesuniecia jej w lewo, jak uwidoczniono na fig, 15, u- derza w czop 71 umocowany w dzwigni 72, osadzonej obrotowo na czopie 73; drugi ko¬ niec 74 tej dzwigni jest polaczony z jed¬ nym koncem tasmy hamulcowej 66, pod¬ czas gdy drugi koniec tej tasmy jest zamo¬ cowany w miejscu 75. Do przedluzenia dzwigni 72 przymocowana jest wahliwie w miejscu 76 kotwica 77 elektro-magnesu 63.Za pomoca raczki 69 zwalnia sie wiec (ob- luznia) tasme hamulcowa 66 i uruchomia sie ponownie elektro-magnes 63 w celu przeciwdzialania sprezynie 65, naciagaja¬ cej tasme hamulcowa. Raczka 69 jest po¬ nadto polaczona za pomoca drazka 78 z dzwignia 79, osadzona na walku 80. Mniej wiecej na poziomie osi napedzajacego ko¬ la pasowego 38 na walku 80 osadzona jest dzwignia 81 (fig. 16), polaczona z kotwica 82 elektro-magnesu 64. Gdy wiec raczka 69 zostaje przesunieta w lewo w celu uru¬ chomienia elektro-magnesu 63, to jedno¬ czesnie przysuwa do elektro-magnesu 64 kotwice 82. Nastepnie raczka 69 zostaje przesunieta w prawo, pociaga za soba e- lektro-magnes 64 i uruchomia dzwignie 83, do której przylaczony jest elektromagnes 61, przezwyciezajac w ten sposób dziala¬ nie sprezyny 67 i wlaczajac ponownie w dzialanie kolo pasowe 38. Raczka 69 jest ryglowana w jej polozeniu prawym za po¬ moca dowolnych odpowiednich srodków, np. za pólnoc^ wrebu, wykonanego we wsporniku, przymocowanym do pierscie¬ nia 32.Za pomoca mechanizmu powyzszego, rozrzadzajacego hamulec 66 i sprzeglo 38, 68, uruchomienie pierscienia 24, na którym umieszczone sa czólenka, oraz wylaczanie zródla napedów sa uskuteczniane bardzo szybko w razie ujawnienia sie wady badz nitki osnowowej, badz tez nitki watkowej- Trudnosc zatrzymania procesu tkania spo¬ sobem powyzszym jest proporcjonalna do szybkosci tkania (posuwania sie czólenek po obwodzie wzmiankowanego kola)* A wiec w razie natrafienia przez czó¬ lenko na zakleszczone nici osnowowe, jest rzecza konieczna, aby uniknac uszkodzenia nici osnowowych, zatrzymac proces tkania, zanim czólenko przesunie sie tak daleko, iz naciagnie nici i wytworzy w nich napreze¬ nia przekraczajace granice sprezystosci tych nici. Poza tym w razie braku watku w którymkolwiek z czólenek proces tkania powinien byc przerwany przed ulozeniem watku, pochodzacego z nastepnego z kolei czólenka, w tej czesci tkaniny, w której zdarzyl sie wzmiankowany brak watku, w przeciwnym bowiem razie otrzyma sie tka¬ nine wadliwa. W krosnach wiec, posiadaja¬ cych duza srednice i znaczna szybkosc przesuwu czólenek, zadanie mechanizmu unieruchomiajacego staje sie bardzo ciez¬ kie. W tym przypadku bowiem w gre wcho¬ dzi nie tylko bezwladnosc pierscienia 24, na którym umieszczone sa czólenka, obra¬ cajacego sie dookola osi krosna, lecz jest równiez waznym czynnikiem duza szybkosc obrotowa kólek lopatkowych 18, ich wal¬ ków 19 i skojarzonych z nimi kól zeba¬ tych. Za pomoca urzadzen, uwidocznionych na fig. 7, 9, 10, 11 i 12, mechanizm unieru- chomiajacy jest odciazony od ciezkiego za¬ dania raptownego przewyciezania bezwlad¬ nosci szybko obracajacych sie czesci kro¬ sna. — 6 —Tak wiec, zgodnie z fig. i i i2 walek Z$ jest polaczony z krótkim walkiem 85, na którym umocowane jest kólko zebate 30, za pomoca sprezyny srubowej 86, otacza¬ jacej i mocno docisnietej do konców wal¬ ków 85 i 29, zblizonych do siebie. Podczas obracania sie kólka zebatego 30, napedza¬ nego jak opisano powyzej, walek 85 usiluje jeszcze mocniej nawinac na siebie sprezy¬ ne 86, a opór bezwladnosci, stawiany wal¬ kiem 29, równiez dazy do mocniejszego o- winiecia sprezyny 86 dookola walka 29.Wskutek tego sprzezenie to zaciesnia sie samorzutnie i walek 29, a przez to i walki 19 kólek lopatkowych zostaja wprawione w ruch obrotowy. Gdy jednak obracanie kólka zebatego 30 ustaje wskutek unieru¬ chomienia pierscienia 24, to dalszy ruch obrotowy walka 29, powodowany bezwlad¬ noscia obracajacych sie kólek lopatkowych, zdaza do odwiniecia sprezyny srubowej 86, co umozliwia pewne krótkotrwale dalsze obracanie sie walka 29 i kólek lopatko¬ wych. Innymi slowy sprezyna srubowa 86 stanowi jednokierunkowe sprzeglo posliz¬ gowe.Podobne urzadzenie jest przewidziane w odmianie mechanizmu do napedu kólek lopatkowych, uwidocznionej na fig. 9 —11.Do stozkowego kólka zebatego 41 przymo¬ cowane jest kolo zapadkowe 87 (o uzebie¬ niu wewnetrznym) tak zwanego sprzegla kola wolnego, z którym wspóldzialaja za¬ padki 88, umieszczone w wycieciu szczeli¬ nowym 89 walka 42 i rozsuwane za pomo¬ ca sprezyny 90. Gdy zahamowanie pier¬ scienia 24 spowoduje zatrzymanie sie kól¬ ka zebatego 43, kolo zapadkowe 87 moze obrócic nieco dalej walek 42 i wywolac pewien dalszy obrót kólek lopatkowych.Przy uzyciu powyzej wyszczególnio¬ nych narzadów mozna osiagnac znacznie wieksze szybkosci obwodowe podczas tka¬ nia przez zwolnienie mechanizmu unieru¬ chomiajacego od koniecznosci unierucho¬ miania (z wyjatkiem unieruchomiania wzgledem osi krosna) tych czesci krosna, które obracaja sie dodatkowo wzgledem ich obrotu dookola osi krosna.Plytka 91 (fig. 8) umieszczona posrod¬ ku wysokosci czólenka przytrzymuje nici osnowowe, znajdujace sie wewnatrz czó¬ lenka, i zapobiega wciaganiu ich w kierun¬ ku górnego krazka 20, zaopatrzonego w kolnierze, przez obracanie sie kólek lopat¬ kowych 18. W celu zabezpieczenia tych ni¬ ci osnowowych od wciagania ku dolnemu krazkowi 20 podczas obrotu wstecz kólek lopatkowych, co moze zdarzyc sie podczas nastawiania krosna, na kadlubie czólenka umieszczona jest plytka ochronna 92.Walki prowadnicze 10 sa napedzane za pomoca slimaka 93 i walka 94 (fig. 1), sprzezonego za posrednictwem przekladni zebatej 95 (fig. 4) z kólkiem zebatym 96, zazebiajacym sie z uzebieniem zewnetrz¬ nym 35, znajdujacym sie na pierscieniu 24, na którym rozmieszczone sa czólenka (fig. 5). Przekladnia 95 sluzy do regulowania si¬ ly naprezania tkaniny w zaleznosci od po¬ zadanej gestosci tej tkaniny.Podczas pracy krosna pierscien 24 ob¬ raca sie w kierunku odwrotnym do kierun¬ ku ruchu wskazówek zegara i posuwa czó¬ lenka 7 w tymze kierunku wskutek tego, ze pary kólek lopatkowych 18 naciskaja na powierzchnie tylne kolnierzy 97 krazków 20 (fig. 10). Gdy pierscien 24 zostaje unie¬ ruchomiony za pomoca mechanizmu unie¬ ruchomiajacego, to czólenka 7 usiluja kra¬ zyc w dalszym ciagu.W krazkach 20 pomiedzy kolnierzami metalowymi 97 osadzone sa tulejki 98, wy¬ konane z ciagliwego materialu wlóknistego, np. z tkaniny przesyconej zywica i ulozo¬ nej kilkoma warstwami, az do osiagniecia pozadanej grubosci scianek tulei/ sluzace do hamowania posuwania sie czólenek za daleko przy unieruchomianiu krosna i za¬ pobiegajace uszkodzeniu powierzchni tyl- - 7 —nef czólenek oraz krawedzi kólek lopatko¬ wych. W ten sposób unika sie wytwarzania sie ostrych krawedzi wskutek zuzywania sie kólek lopatkowych lub krazków 20 wzglednie nici osnowowych.W celu zapewnienia w przyblizeniu jed¬ nakowego napiecia nitek watkowych, a zwlaszcza zapobiezenia takiemu obluznie- niu sie nitek watkowych, które mogloby wywolac niepotrzebnie dzialanie czulków watkowych 54, pomiedzy cewka watkowa 53 i czulkiem 54 umieszczony jest przyrzad 99, sluzacy do naprezania nitki watkowej (fig. 7, 13 i 14).Ponadto, w celu zapobiezenia odmien¬ nemu odwijaniu sie obracajacej sie cewki 53 z watkiem podczas unieruchomiania czólenek, na wahadle 101 (fig. 7, 8), zawie¬ szonym w poblizu górnego konca czólenka i zaopatrzonym na koncu dolnym w cieza¬ rek 102, umocowana jest poduszeczka ha¬ mulcowa 100. Podczas zatrzymywania sie czólenka wahadlo 101 zostaje pociagniete naprzód tak, iz poduszeczka 100 styka sie z kolnierzem cewki W ten sposób wytwo¬ rzona zostaje dosc znaczna sila hamujaca, samorzutnie wzrastajaca wraz ze wzro¬ stem szybkosci obrotowej krosna, w celu powstrzymania obrotowego ruchu czólen¬ ka i zapobiezenia odwijaniu sie nitki wat¬ kowej, a wskutek tego i jej nawijaniu sie na czólenko. PL