Wynalazek niniejszy dotyczy kalenda¬ rza samoczynnego, nastawianego przy po¬ mocy jednej dzwigni i wskazujacego w przeciagu nieograniczonego okresu czasu dane dotyczace dnia miesiaca, nazwy mie¬ siaca, nazwy dnia w tygodniu oraz ostat¬ niej cyfry w liczbie roku. Na odwrotnej stronie kalendarz taki wskazuje ,,przed po¬ ludniem" i „po poludniu".Ponizej podany jest przyklad wykona¬ nia wynalazku w zastosowaniu do obecnie uznanego i ogólnie uzywanego systemu ka¬ lendarzowego, wynalazek ten jednak moze byc zastosowany równiez do kazdego inne¬ go systemu kalendarzowego, jaki bylby wprowadzony w przyszlosci, W tym celu przy jednoczesnym zachowaniu dalszych cech wynalazku uleglyby zmianie tylko skladniki wskazujace.Kalendarz wedlug wynalazku sklada sie zasadniczo z pieciu tarcz zaopatrzonych w odpowiednie napisy i okienka do odczy¬ tywania tych napisów, przy czym tarcze posiadaja na obwodzie zeby specjalnego ksztaltu, przy pomocy których dzwignia uruchomiajaca, przy jednym przechyleniu jej, ustawia tarcze w takie polozenie wzgle¬ dem siebie, ze w okienkach, znajdujacych sie na przedniej stronie kalendarza, mozna zawsze odczytac wzmiankowane wyzej da¬ ne, odpowiadajace danej dacie. Nastepne przechylenie dzwigni (w poludnie) nie zmienia daty, trzecie zas zmienia ja i t. d.Dzwignia moze byc uruchomiana recznielub tez przy pomócy mechanizmu zegaro¬ wego.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie przedmiot wynalazku tytulem przykla¬ du, a mianowicie fig, 1 — 5 przedstawiaja w widoku z przodu szesc tarcz zaopatrzo¬ nych w odnosne napisy, przy czym fig, 1 przedstawia tarcze / z nazwami dni tygo¬ dnia, fig. 2 — tarcze // z nazwami miesie¬ cy, fig, 3 — tarcze /// z liczbami odpowia¬ dajacymi dniom miesiaca, fig. 4 — tarcze IV z cyframi jednostkowymi daty rocznej, fig- 5 — tarcze V z napisami ,,przed polu¬ dniem" i ,,po poludniu", fig. 6 przedstawia widok z przodu jednej z tarcz dodatko¬ wych VI, posiadajacych ksztalt pierscie¬ niowy i znajdujacych sie pomiedzy tarcza¬ mi podstawowymi, fig. 7 — widok z przodu kalendarza samoczynnego, poruszanego przy pomocy mechanizmu zegarowego, fig. 8 — widok boczny, czesciowo w przekroju, kalendarza wedlug fig. 7, fig. 9 — widok z tylu kalendarza po usunieciu mechanizmu zegarowego, fig. 10 zas przedstawia widok i rzut poziomy haczyka sprezystego, zaze¬ biajacego sie z zebami tarcz.Kalendarz samoczynny sklada sie z o- slony 01 (fig. 7 — 9), która jest zaopatrzo¬ na w wyciecie M i otwór F4 na napisy „przed poludniem" i „po poludniu" oraz na której osadzony jest mechanizm zega¬ rowy Q, z pieciu tarcz / — V, osadzonych w oslonie Qx oraz z pokrywy przedniej O, zaopatrzonej w trzy otwory. Otwór P1 jest przeznaczony do odczytywania nazw dni i nazw miesiecy, P3 — nazw dni i P2 — cyfr jednostkowych liczby roku.Powyzej wspomniane czesci skladowe sa umieszczone wspólsrodkowo jedne obok drugich. Tarcze / — V obracaja sie luzno na wspólnym walku U, umocowanym w srodkach pokrywy O i oslony 0±. Pomie¬ dzy tarczami umieszczone sa nieobracaja- ce sie tarcze pierscieniowe, które maja na celu zapobieganie zaczepianiu sie wzajem¬ nemu tarcz / — V. Przekrecanie tarcz pierscieniowych VI jest uniemozliwione dzieki wystepom Nl9 które opieraja sie o krawedzie wyciecia M oslony Ox. Tarcze VI posiadaja dokladnie profilowane wycie¬ cia M, wzdluz których slizga sie haczyk Z, Wyciecie M oslony Ox moze nie byc do¬ kladnie profilowane. Na tarczach / — V umieszczone sa napisy wzglednie cyfry.Ponadto tarcze sa zaopatrzone w okienka L± — L4, przez które widoczne sa napisy znajdujace sie na dolnych tarczach. Napi¬ sy i okienka sa rozmieszczone w taki spo¬ sób, ze przy kazdym nalezytym ustawieniu okienek i napisów na poszczególnych tar¬ czach pod trzema okienkami przedniej po¬ krywy w okienkach tych staje sie widocz¬ na odnosna calkowita data. Na brzegach wszystkich tarcz wykonane sa zeby o nie¬ jednakowej wysokosci. Wysokosc zebów i glebokosc przerw miedzy zebami jest okre¬ slona dziewiecioma wspólsrodkowymi li¬ niami kolowymi A, B, C, D, E, F, G, H, I.Kazdej cyfrze lub kazdej nazwie, które znajduja sie na tej samej tarczy, odpowia¬ da zawsze tylko jeden zab.A wiec tarcza / (fig. 1) posiada siedem nazw dni tygodnia; jest ona podzielona promieniowo na 14 czesci i posiada na ob¬ wodzie siedem zebów zapadkowych oraz o- kienka L19 sluzace do odczytywania liczb, odpowiadajacych datom miesiaca, nazwom miesiaca i jednostkom liczby roku. Na tar¬ czy // (fig. 2) umieszczonych jest 25 nazw miesiecy; jest ona podzielona na 25 czesci, z których po 2 odpowiadaja kazdemu mie¬ siacowi, a marcowi — 3; posiada 25 zebów na obwodzie oraz 12 okienek L3 na liczby dzienne, umieszczone przy co drugim napi¬ sie nazwy tego samego miesiaca (przy mar¬ cu — przy trzecim napisie nazwy tego mie¬ siaca) . Przy pierwszym napisie nazwy mie¬ siaca tarcza // jest zaopatrzona w cyfre 1.Wreszcie tarcza ta posiada okienka L2 na cyfry jednostkowe liczby rocznej. Na tar¬ czy /// (fig. 3) umieszczonych jest 31 liczb kolejnych od 1 — 31; jest ona podzielona - 2 -promieniowo na 31 czesci, posiada 31 ze¬ bów na obwodzie oraz okienka L4 na cyfry jednostkowe liczby rocznej* Na tarczy IV (fig. 4) umieszczonych jest 25 cyfr (cyfr jednostkowych liczby rocznej); jest ona podzielona promieniowo na 25 czesci, po¬ siada 25 zebów na obwodzie, nie posiada zas zadnego okienka. Cyfry biegna dwu¬ krotnie od zera do 9, przy czym cyfra, na¬ stepujaca po kazdej cyfrze odpowiadajacej rokowi przestepnemu, powtarza sie jeszcze jeden raz. Tarcza V (fig. 5) posiada na stronie odwrotnej, tj. skierowanej ku po¬ krywce, osiem napisów „przed poludniem" i „po poludniu", umieszczonych na zmiane i odczytywanych od tylnej strony; jest ona podzielona promieniowo na 8 czesci i nie posiada zadnego okienka.Ksztalt zebów i przerw miedzy nimi jest okreslony punktami przeciecia sie od¬ powiednich linii kolowych A, B, C itd. z odpowiednimi promieniami 1, 2, 3 itd. Na walku U porusza sie luzno dzwignia Y, która jest zaopatrzona w haczyk sprezysty Z (fig. 10), którego jeden koniec jest za¬ giety pod katem 90^ w ten sposób, ze za¬ czepia o zeby tarcz / — V".Urzadzenie dziala w sposób nastepuja¬ cy: zeby i przerwy miedzy nimi tarcz wspólsrodkowych czesciowo nakrywaja sie wzajemnie i posiadaja rózna wysokosc. W razie obrócenia dzwigni Y w kierunku ob' rotu wskazówki zegara haczyk Z pociaga za soba wylacznie tylko najwyzsze zeby uruchomiajac przez to tylko niektóre tar* cze. Pozostale tarcze nie zostaja poruszo¬ ne. Haczyk Z pociaga zeby zawsze do kra¬ wedzi k — / wyciecia Af, gdzie zatrzymuje sie, wskutek czego w kazdym polozeniu spoczynku krawedz zaczepianego zeba kaz¬ dej tarczy pokrywa sie z ta krawedzia k — L Wyciecie ]M posiada ksztalt nastepuja¬ cy: jest ono cokolwiek dluzsze od 1/7 ob¬ wodu linii kolowej B, aby haczyk Z mógl przy kazdym poruszeniu chwycic za zab tarczy 7, wewnetrzna zas krawedz wycie¬ cia M biegnie od punktu / do punktu g wzdluz linii kolowej B. Punkt g jest punk¬ tem przeciecia linii kolowej B i promienia* który od krawedzi k — /jest oddalony ó 2/25 lub cokolwiek mniejsza czesc obwodu linii kolowej B. Od punktu g krawedz k —¦ / prowadzi do punktu h9 tj. do punktu prze¬ ciecia linii kolowej D z promieniem, który od krawedzi k — / jest oddalony o 2/31 obwodu linii kolowej B. Od punktu h kra¬ wedz prowadzi do punktu /, tj. do punktu przeciecia linii kolowej J z promieniem, który od krawedzi k — / jest oddalony o 1/25 lub cokolwiek mniejsza czesc obwodu linii kolowej. Nastepnie krawedz ta prze¬ biega wzdluz linii kolowej J do krawedzi promieniowej k — /.Przy poruszaniu dzwigni Y ruchy, któ¬ re powoduja przestawianie daty (o pólno¬ cy), odbywaja sie na zmiane z ruchami, które zmieniaja napis „przed poludniem" na napis „po poludniu" (w poludnie), po* niewaz tarcza V jest wykonana tak, ze wy¬ ciecia glebokie i plytkie sa rozmieszczone na obwodzie kolejno na zmiane. Haczyk Z wspóldzialajac z wycieciem glebokim opa¬ da na zeby pozostalych tarcz i zmienia da¬ te wspóldzialajac zas z plytkim wycieciem tarczy V haczyk posuwa sie ku górze i nie zmienia daty.Nastawianie i zmiana poszczególnych napisów odbywa sie w sposób nastepujacy (przy zalozeniu, ze przy tarczy V nasta¬ wione jest wyciecie glebokie).Zwykla zmiana napisów w kalendarzu w ciagu jednego miesiaca jest uskutecznia¬ na miedzy 4 i 28 kazdego miesiaca. Zacze¬ piane sa przy tym tylko zeby tarczy /// ograniczone liniami kolowymi D i E: Jezeli haczyk Z porusza sie w kierunku od punk¬ tu / ku krawedzi k — /, wówczas przesu¬ wa sie on poczatkowo wzdluz krawedzi f — g, poniewaz pod dzialaniem sprezyny jest stale dociskany do tej krawedzi, i po¬ ciaga za soba najpierw zeby tarcz V i /?Zebów pozostalych tarcz haczyk nie moze jeszcze pociagnac, poniewaz sa one w kie¬ runku promieniowym krótsze, anizeli nie¬ ruchoma krawedz /. — g. Za punktem g haczyk slizga sie wzdluz krawedzi zeba tarczy II, która to krawedz lezy równiez na linii kolowej B. Haczyk Z nie moze po¬ ciagnac za soba tego zeba, poniewaz zacze¬ piana krawedz tego zeba jest oddalona od krawedzi k — /o 2/25 obwodu linii B i jest zakryta czescia tarczy VI polozona za punktem g. Nastepnie haczyk Z opada wzdluz stromej krawedzi zeba tarczy //, gdyz znajduje sie on pod dzialaniem spre¬ zyny i jest dociskany do obwodu tarczy ///.W swym dalszym ruchu haczyk Z zachodzi za zab tej tarczy ///, pociaga ja za soba i dociska wszystkie trzy zeby, to jest zeby tarcz I, II i III, do krawedzi k — / tak, ze zaczepiane krawedzie tych zebów pokrywa¬ ja sie z krawedzia k — /. Poniewaz zebowi tarczy / odpowiada nazwa dnia, zebowi zas tarczy III— data dzienna, wiec data w za¬ kresie miesiaca zostala w ten sposób zmie¬ niona* Nazwa miesiaca pozostala bez zmia¬ ny, poniewaz zab tarczy II nie zostal po¬ ruszony. Aby napisy na tarczach pojawia¬ ly sie w okienkach pokrywy 0, promienie napisów dni i miesiecy na tarczach / i II musza tworzyc z przedluzonymi krawe¬ dziami roboczymi odpowiednich zebów o- kreslony kat r, którego znaczenie bedzie podane pózniej. A wiec np. krawedz zeba / tarczy II, odpowiadajaca „styczniowi", lezy na promieniu z napisem „marzec", to jest krawedz zeba / jest przesunieta o kat r wzgledem promienia z napisem „styczen".Zmiana nazwy miesiaca nastepuje po dniu 28 wzglednie 29, 30 lub 31 miesiaca i w o- kienku pokrywy O ukazuje sie nazwa na¬ stepnego miesiaca, w pewnym przypadku równiez i cyfra jednostkowa liczby nastep¬ nego roku. W ciagu roku zdarza sie 12 ta¬ kich zmian, moga zas one byc podzielone na cztery rodzaje zaleznie od dlugosci mie¬ siaca, ...- Zmiana nazwy miesiaca w przypadku miesiaca posiadajacego 31 dni, np. stycz¬ nia, uskutecznia sie w sposób nastepujacy.W dniu 28 stycznia zab 29 tarczy ///, któ¬ ry odpowiada 29-mu dniowi jest przygoto¬ wany do dzialania. Jednakze zab oznaczo¬ ny liczba 30 jest wyzszy anizeli zab 29 i wystepuje wskutek tego poza krawedz g — h. Przy nastepnym ruchu haczyk Z móglby zaczepic ten zab i pociagnac za so¬ ba obydwa zeby tarczy ///. Tak jednakze nie jest, poniewaz zab 29 jest zakryty ze¬ bem 3 tarczy II, która az do dnia 31 pozo¬ staje w spoczynku. Pod zebem 29 tarczy /// zab 2 tarczy II jest juz wlaczony, jed¬ nak nie jest zaczepiony haczykiem Z, po¬ niewaz wrab za zebem 29 jest niedosta¬ tecznie gleboki. W dniu 29 stycznia zab 30 tarczy III jest przygotowany do dzialania.Nastepujacy po nim wyzszy od niego zab 31 zostaje znowu zasloniety zebem 3 tar¬ czy //.W dniu 30 stycznia zaczyna dzialac zab 31 tarczy ///. Zab 1 tarczy J/7 jest wciaz jeszcze zasloniety zebem 3 tarczy II.W dniu 31 stycznia zaczepiony zostaje zab 1 tarczy III odpowiadajacy 1 lutemu, przy czym zab 2 tarczy III jest jeszcze za¬ sloniety zebem 3 tarczy //. Poniewaz jed¬ nak wrab za zebem 1 tarczy III dochodzi do linii kolowej J, haczyk Z opada az do zeba 2 tarczy II, który to zab jest teraz odsloniety. Tym sposobem haczyk Z pocia¬ ga za soba w swym ruchu tarcze II i III i powoduje przestawienie daty na 1 lutego.Obecnie jest oprócz zeba 2 tarczy III przy¬ gotowany do dzialania równiez duzy zab 3 tarczy II. Przy przestawianiu daty na 2 lu¬ tego zab ten zostaje równiez pociagniety i tym sposobem w odpowiednich okienkach ukazuje sie drugi napis „Luty" tarczy //; tarcza ta az do konca lutego pozostaje nie¬ ruchoma, poniewaz nastepny zab 4 tej tar¬ czy znalazl sie w polozeniu dzialania, ten zas zab jest znowu nizszy anizeli wrab mie¬ dzy nastepnymi zebami tarczy ///. Poczy- — 4 —najac ad 2 lutego zeby tarczy III sa znowu nizsze, wskutek) czego haczyk Z moze po¬ ciagac za soba tylko jeden zab, pomimo ze miesiacowi lutemu nie odpowiada na tarczy // duzy zab zakrywajacy krawedz g — h, poniewaz drugi zab tarczy /// znajduje sie poza krawedzia h — /.Zmiana nazwy miesiaca posiadajacego 28 dni, np. lutego roku zwyklego, jest u- skuteczniana w sposób nastepujacy, W dniu 28 lutego zab 29 tarczy /// jest przygotowany do dzialania, jednakze na¬ stepny zab 30 jest wyzszy i wystaje poza krawedz g — h, wskutek czego haczyk Z przy dalszym ruchu zaczepia ten zab i ob¬ raca tarcze /// o dwa zeby. Odpowiada to ukazaniu sie w odpowiednim okienku daty 30 lutego. Poniewaz jednak wrab miedzy zebami 30 i 31 tarczy /// dochodzi do linii kolowej F, zab 4 zas tarczy II dochodzi do linii kolowej E, wiec haczyk Z po zsunieciu sie do wrebu miedzy zebami 30 i 31 tarczy /// zaczepia równiez zab 4 tarczy // i prze¬ kreca tarcze // o jedna podzialke, wskutek czego ukazuje sie w okienku pelny napis ,,1 marzec". Tarcza III jest przy tym za¬ slonieta tarcza //. W dniu 1 marca zab 1 tarczy /// wystaje ponad krawedz g — h, zab ten zostaje zaczepiony haczykiem Z, wskutek czego tarcza III zostaje przekre¬ cona o dwie podzialki i tym sposobem pod odpowiednie okienko w pokrywie O pod¬ chodzi cyfra 1. Jednoczesnie jednak zacze¬ piony zostaje zab 5 tarczy II. Odpowied¬ nia krawedz zeba 5 tarczy II jest przesu¬ nieta o kat r wzgledem promienia odpo¬ wiadajacego napisowi „2 marzec" tak, iz teraz w odpowiednim okienku ukazuje sie napis „2 marzec". W tym polozeniu tarcza /// jest ponownie zakryta tarcza // bez o- kienka przy napisie ,,2 marzec".W dniu 2 marca nastawiony zostaje zab 3 tarczy 77/, który wprawdzie nie jest wyz¬ szy anizeli krawedz g — h, jednakze wy¬ staje poza punkt h. Towysuniecie jest spo¬ wodowane tym, ze zab / tarczy 7/7, przy pomocy którego tarcza zostala nastawiona na uprzednia,date, jest u góry zaopatrzo¬ ny w wystep, o który opiera sie haczyk Z, i tarcza /// zostala przesunieta naprzód co¬ kolwiek ponad 1/31 obwodu. Haczyk Z o- piera sie o wystep zeba 1 tarczy ///, po¬ niewaz nie moze zsunac sie z niego z po¬ wodu niedostatecznej glebokosci wrebu miedzy zebami 5 i 6 tarczy //. Haczyk Z w swoim ruchu zaczepia zab 3 tarczy 777 i zab 6 tarczy 77, wskutek czego w odpowie¬ dnim okienku ukazuje sie napis „3 marzec"* W czasie wszystkich tych zmian przekre¬ cone zostaly oczywiscie równiez tarcze 7 i V.Ponizej opisana jest zmiana nazwy mie¬ siaca w przypadku miesiaca posiadajace¬ go 29 dni, np. lutego w roku przestep¬ nym.W tym przypadku wazne jest dzialanie tarczy IV, na której dwukrotnie powtórzo¬ ne sa cyfry od 0 do 9. Po 20 latach czyli po pelnym obrocie tarczy IV powtarzaja sie takie same warunki. Z tego powodu wska¬ zania tarczy IV wedlug dotychczas obo¬ wiazujacych zasad kalendarza sa czasowo nieograniczone. Tarcza IV moze zawiesc tylko w tym przypadku, gdy liczba wieku, np. 1900, fest podzielna przez 4, lecz nie jest podzielna przez 400, a wiec w przy¬ padku takiego roku nieprzestepnego. Wów¬ czas date z 28 lutego na 1 marca nalezy przestawic recznie poprzez 29 lutego.Na tarczy IV kazdej co piatej liczbie odpowiada wiekszy zab, który jest podob- nv do zebów tarczy 77, jest jednak nizszy od nich o jeden pierscien Kolowy, dochodzi wiec tylko do linii kolowei C.W dniu 28 lutego zab 29 tarczy 77/ jest przygotowany do dzialania. Nastepny wy¬ stajacy poza krawedz g — h wyzszy zab 30 fest zasloniety wyzszym zebem tarczy IV. Wskutek tetfo haczyk Z zaczepia tylko zab 29 tarczv /// i nastawia date 29 lutego.Jednakze zab tarczy TV wystaje poza zab 31 tarczy 777. Przy nastepnej zmianie daty - 5 —haczyk Z zaczepia wiec o zab 31 i tym spo¬ sobem przekreca tarcze /// o dwie podzial- kif wskutek czego ukazuje sie data ,,31".Poniewaz wrab miedzy zebami 31 i / tar¬ czy /// jest dostatecznie gleboki, wiec ha¬ czyk Z zaczepia równiez i o zab 4 tarczy //, wskutek czego nastawiony zostaje na¬ pis „Marzec", przy czym tarcza // zaslania tarcze ///. Zab tarczy IV wystaje jednak poza zab 2 tarczy ///, który przy nastepnej zmianie daty jest zabierany wraz z zebem 5 tarczy //. Wskutek tego na tarczy /// u- kazuje sie cyfra 2, na tarczy // zas — da¬ ta „2 marzec",* Przy nastepnym przestawianiu daty za¬ czepiony zostaje tylko zab 3 tarczy ///, po¬ niewaz zab 4 jest niski i jest zasloniety.Równoczesnie poruszony zostaje zab 6 tar¬ czy //, wskutek czego ukazuje sie data „3 marzec"; Nastepnie opisana jest zmiana daty w miesiacu posiadajacym 30 dni, np. w kwiet¬ niu. W tym przypadku krótki zab tarczy 7/, który odpowiada miesiacowi posiadajace¬ mu 30 dni, np. zab 9 tarczy //, odpowiada¬ jacy zmianie daty z kwietnia na maj, jest o jeden pierscien kolowy wyzszy od zeba odpowiadajacego miesiacowi posiadajace¬ mu 31 dni. Z tego powodu zab ten wystaje we wrebie miedzy zebami 31 i 1 tarczy ¦///.Przy ruchu haczyka Z tarcza /// zostaje nastawiona normalnie na date 31, a prócz tego zab tarczy // zostaje pociagniety, wskutek czego tarcza z data „1 maj" zosta¬ je zaslonieta. Zab 10 tarczy //, który przed tym zaslanial wyzsze zeby tarczy III, od¬ dalone od krawedzi k — /o 2/31 obwodu, zostal przekrecony dalej o 1/25 czesc ob¬ wodu, wskutek czego odsloniety zostal zab 2 tarczy ///.Przy nastepnym ruchu haczyk Z pociaga za soba zab 2 tarczy /// z cyfra dzienna „2", oraz zab 10 tarczy //, przy pomocy którego posuwa on pod odpowied¬ nie okienko w pokrywie O drugi napis ,*Maj" wraz z okienkiem, w którym widocz¬ na jest cyfra 2.Nastepne zmiany dat odbywaja sie nor¬ malnie.Nastawianie liczby rocznej w roku nie- przestepnym uskutecznia sie w sposób na¬ stepujacy. W dniu 31 grudnia na tarczy /// i na tarczy // nastawione sa najglebsze wreby miedzy zebami 2 i / tarczy /// oraz miedzy zebami / i 25 tarczy //. W dniu 31 grudnia roku nieprzestepnego haczyk Z wpada w najglebsze wreby tarcz /// i // az do zebów tarczy IV, zawierajacej cyfry jednostkowe liczb rocznych, oraz przekre¬ ca tarcze IV o 1/25 czesc obwodu tak, iz cyfra nastepnego roku ukazuje sie w o- kienku Ps.W roku przestepnym duze zeby tarczy IV sa nastawione nad krawedzia g — h.Aby zeby te zostaly zaczepione, czyli prze¬ dostaly sie pod krawedz k — /, musi na¬ stapic dwukrotna zmiana liczby rocznej.Haczyk Z zaczepia we wrebach miedzy ze¬ bami / i 2 tarczy /// oraz miedzy zebami 1 i 25 tarczy //, czyli przy zmianie daty na 1 stycznia, o niski zab tarczy IV, przy zmianie zas daty na 2 stycznia — o wysoki zab tej samej tarczy. W tym celu na tarczy IV umieszczona jest dwukrotnie powtórzo¬ na cyfra jednostkowa liczby roku nastepu¬ jacego po roku przestepnym.Aby napisy na tarczach ukazywaly sie dokladnie w okienkach wycietych w pokry¬ wie O, napisy te musza byc umieszczone w miejscach scisle okreslonych.Os podluzna otworów Px i P2 tworzy prosta a b c. Przedluzenie krawedzi k — / do punktu b, który nie musi lezec w srod¬ ku tarczy, tworzy z prosta a — b — c kat r. Z tego powodu wszystkie napisy, odno¬ szace sie do nazw dni i miesiecy, leza na osiach ab wzglednie be, które na poszcze¬ gólnych tarczach tworza kat r z przedlu¬ zeniami zaczepianych krawedzi odpowied¬ nich zebów. Cyfry jednostkowe liczb rocz¬ nych, które przynaleza do prostej a — 6 — c nastawionej wlasnie w okienku mie¬ siecy i dni w pokrywie O, sa polozone na - 6 -prostopadlej do tej prostej, podobnie jak i napisy „przed poludniem" i „po poludniu" (kat s jest katem prostym). Tak wiec kra¬ wedzie zebów 1 — 25 tarczy // tworza za¬ wsze kat r z odpowiednimi nazwami mie¬ siecy, co mozna stwierdzic na wspomnia¬ nym wyzej i podanym przykladzie, a mia¬ nowicie, krawedz zeba 1 tworzy kat r z promieniem napisu „ o styczen" tak, iz na tarczy // przedluzenie krawedzi zeba 1 po¬ krywa sie w rzeczywistosci z promieniem napisu „ ? marzec".Opisany kalendarz mozna z latwoscia i korzystnie wykonac w postaci tarczy zega¬ rowej (fig. 7 — 9). W takim przypadku przez wydrazony walek U kalendarza przeprowadzone sa walki wskazówek, na przedniej zas pokrywie O umieszczona jest tarcza zegarowa. Mechanizm zegarowy 0 moze byc zwykly, musi jednak posiadac urzadzenie, przy pomocy którego dzwignia Y jest przestawiana zawsze np. o godz. 12 o pólnocy i o godz. 12 w poludnie. Przyklad wykonania takiego urzadzenia jest przed¬ stawiony na fig. 8 i 9. Dzwignia Y, obraca¬ jaca sie dookola czopa R, jest naciskana sprezyna Rx w kierunku krawedzi k — /i posiada na koncu haczyk Z. Na walku wskazówki godzinowej osadzona jest tar¬ cza kciukowa X, ograniczona krawedzia lu¬ kowa V oraz krawedzia spiralna. Tak jak wskazówka godzinowa tarcza X wykony¬ wa caly obrót w ciagu 12 godzin. Sprezyna /?! dociska czop S dzwigni Y do obracaja¬ cej sie tarczy X. Dopóki zatem krawedz spiralna przylega do czopa S, dopóty tar¬ cza kciukowa naciska czop S dzwigni Y w kierunku punktu / wbrew dzialaniu spre¬ zyny /?!• 0 dwunastej godzinie czop S znajduje sie w najbardziej oddalonym od srodka punkcie tarczy kciukowej (patrz fig. 9). W tej chwili zaczyna dzialac spre¬ zyna /?! i przesuwa szybko czop S w kie¬ runku krawedzi k — / wzdluz krawedzi lu¬ kowej. Jak podano wyzej, przez przekre¬ cenie okreslonych tarcz za pomoca haczy¬ ka Z nastawiona zostaje nowa data w o- kienku, wzglednie tarcza V zostaje prze¬ stawiona z „przedpoludnia" na „popolud¬ nie" lub z „popoludnia" na „przedpolud¬ nie". Zbytnio szybkiemu ruchowi dzwigni zapobiega odpowiedni ksztalt slizgowej krawedzi lukowej v tarczy kciukowej, po¬ legajacy na tym, ze krawedz ta jest odsu¬ nieta od linii kolowej x, której punkt srod¬ kowy znajduje sie w srodku czopa R. W czasie nastepnych dwunastu godzin dzwi¬ gnia Y jest prowadzona ponownie stopnio¬ wo do polozenia wlaczenia za pomoca tar¬ czy kciukowej, po czym odbywa sie nastep¬ ne przelaczenie daty.Daty mozna nastawiac równiez i recz¬ nie w przypadku zepsucia sie lub nie na¬ krecenia mechanizmu zegarowego, a mia¬ nowicie przez przestawianie tarcz przy po¬ mocy jakiegokolwiek ostro zakonczonego przedmiotu. Po nastawieniu odpowiedniej daty reka i nakreceniu mechanizmu zega¬ rowego kalendarz wedlug wynalazku pra¬ cuje nadal calkowicie samoczynnie i do¬ kladnie.Jak powiedziano powyzej, kalendarz taki moze dzialac z cala pewnoscia przez czas nieograniczony bez koniecznosci wpro¬ wadzania jakichkolwiek poprawek, az do nadejscia wspomnianej juz przedtem, a w kalendarzu nie przewidzianej liczby rocz¬ nej podzielnej przez 4, lecz nie podzielnej przez 400, dla której to liczby nalezaloby zmienic ksztalt zebów. PL