Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do tlumienia drgan silników o cylin¬ drach, ustawionych w gwiazde, z korbowo- dem glównym i korbowodami pomocniczy¬ mi, których osie polaczen wahliwych z glo¬ wica korbowodu nie pokrywaja sie z osia czopa korbowego.Wymienione silniki podlegaja podczas pracy drganiom, spowodowanym przez o- kresowe momenty obrotu, wzgledem osi, która pokrywa sie z osia obrotu walu sil¬ nika, powodujacym wahanie sie silnika o- kresowo dookola tej osi. Wspomniane mo¬ menty obrotu moga miec swe zródlo z jed¬ nej strony w bezwladnosci ruchomych cze¬ sci, przy czym posiadaja one wówczas cze¬ stotliwosc, równa liczbie obrotów N walu maszyny lub wieksza od niej, z drugiej zas strony w cisnieniu plynów, krazacych w silniku.Wynalazek polega w zasadzie na zasto¬ sowaniu do rzeczonego celu tak rozmiesz¬ czonych mas bezwladnych i takiego ich po¬ ruszania przez silnik, iz przesuniecia ich powoduja powstanie momentów bezwlad¬ nosci, które równowaza, przynajmniej cze¬ sciowo, wspomniane wyzej okresowe mo¬ menty obrotowe. Dla osiagniecia powyz¬ szego wymagane sa pewne urzadzenia do¬ datkowe wedlug wynalazku, stosowane przewaznie lacznie ze soba i opisane poni¬ zej.Na rysunkach przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania przedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia schematycznie widok czolowy silnika o ustawieniu cylindrów wgwiazde, zaopatrzonego W Urzadzenie we¬ dlug wynalazku do tlumienia drgan, fig. 2 przedstawia go równitó w widoku czolo¬ wym, fig, 3 dobny silnik, zaopatrzony w urzadzenie wedlug drugiej postaci wykonania wyna¬ lazku, fig. 4 i 5 przedstawiaja silnik tego samego typu, zaopatrzony w urzadzenie wedlug trzeciej odmiany wykonania wyna¬ lazku, fig. 6 przedstawia w czesciowym przekroju, pionowym wzdluz promienia, w wiekszej skali silnik o cylindrach, ulozo¬ nych w gwiazde podwójna, zaopatrzony w urzadzenie wedlug fig. 4 i 5.Kilka postaci wykonania wynalazku przedstawiono schematycznie na fig. 1 — 3.Wedlug pierwszej postaci wykonania w dowolnym miejscu oslony 1 silnika osadza sie obrotowo na czopie, równoleglym do o- si obrotu walu silnika, wahliwa mase 2, która posiada potrzebny moment bezwlad¬ nosci.Mase wahliwa 2 laczy sie za pomoca drazka 3 oraz korby 4 lub innego mecha¬ nizmu równowaznego z walkiem 5, nape¬ dzanym przez silnik z szybkoscia, równa czestotliwosci drgan, spowodowanych przez okresowy moment obrotowy, które nalezy zrównowazyc.W drugim przykladzie wykonania we¬ dlug fig. 2 i 3 w oslonie 1 silnika osadza sie dwa walki 6 i 7, równolegle wzgledem siebie i wzgledem plaszczyzny równowazo¬ nego momentu obrotu; walki te sa nape¬ dzane przez silnik w kierunkach przeciw¬ nych ale z szybkosciami, równymi czesto¬ tliwosci drgan, spowodowanych rzeczonym momentem obrotu.Do konców kazdego z tych dwóch wal¬ ków przymocowuje sie mimosrodowo ma¬ sy 8, zaklinowane w ten sposób, iz wypad¬ kowe sil bezwladnosci, dzialajacych na rzeczone masy, powoduja momenty obroto¬ we, które równowaza rzeczony moment, sprowadzajacy drgania; w tym celu dwie masy, dzwigane przez jeden i ten sam wa¬ lek, zaklinowane sa na nim pod katem 180° w ten sposób, ze plaszczyzny, które prze¬ chodza przez osie obrotu tych walków i przez srodki ciezkosci mas, dzwiganych przez te walki, sa równolegle do plaszczy¬ zny okresowych momentów obrotowych.W ten sposób powstaje jeden tylko mo¬ ment, przeciwdzialajacy równowazonemu okresowemu momentowi obrotowemu, bez zastosowania jakiejkolwiek sily zewnetrz¬ nej.Szczególnie korzystny jest przyklad wykonania wynalazku, przedstawiony na fig. 4 — 6.Wedlug tej postaci wykonania na oslo¬ nie 1 osadzone sa dwa równolegle wzgle¬ dem siebie ale prostopadle wzgledem pla¬ szczyzny równowazonego momentu okreso¬ wego walki 9 i 10, napedzane przez silnik w tym samym kierunku, co i glówny nape¬ dowy wal silnika z szybkoscia, równa cze¬ stotliwosci drgan, spowodowanych okreso¬ wymi momentami drgajacymi.Na kazdym z tych walków osadzona jest mimosrodowo co najmniej jedna masa 11, przy czym obie te masy sa zaklinowane na walkach pod katem 180° tak, iz plasz¬ czyzny, przechodzace przez os obrotu kaz¬ dego z walków i przez srodek ciezkosci ma¬ sy, dzwiganej przez dany wal, sa prosto¬ padle do plaszczyzny C, przechodzacej przez osie obrotu walków, w chwili, gdy o- kresowy moment obrotowy osiaga swe ma¬ ksimum i plaszczyzny A, B, C pokrywaja sie ze soba, gdy okresowy moment obrotowy znika.W silnikach o ustawieniu cylindrów w gwiazde pojedyncza lub podwójna polacze¬ nie tloków z walem korbowym uskutecz¬ nione jest czesto za pomoca glównego kor- bowodu, zaopatrzonego w glowice, z która polaczone sa przegubowo pomocnicze draz¬ ki, poruszane odpowiednio przez poszcze¬ gólne czopy walu korbowego; jezeli w sil¬ niku takim ustawic walki tak, iz plaszczyz¬ na C jest prostopadla do osi X cylindra — 2 —glównego korbowodu, to wymienione wy¬ zej plaszczyzny A i B powinny byc zawsze prostopadle do plaszczyzny, przechodzacej przez czopy. We wszystkich przypadkach niezaleznego polozenia plaszczyzny C, pla¬ szczyzny A i B powinny pokrywac sie ze soba, ruchome masy zas powinny byc skie¬ rowane ku sobie przy górnym martwym punkcie tloka z korbowodem glównym.Najkorzystniej jest umiescic we wszyst¬ kich przypadkach srodki ciezkosci obu mas w jednej i tej samej plaszczyznie, równo¬ leglej do plaszczyzny równowazonego mo¬ mentu obrotu.Walki 9 i 10 moga byc napedzane za pomoca dowolnych przekladni. Dobrze jest jednak zastosowac do tego celu urzadzenie rozrzadcze silnika, zwlaszcza jezeli chodzi o silniki gwiazdowe.Silniki tego typu zaopatrzone sa na o- gól w urzadzenie rozrzadcze, zawierajace tarcze 12 z kciukami (fig. 6), ustawiona wspólosiowo z walem napedowym i nape¬ dzana za pomoca odpowiedniej przekladni zebatej.W niektórych silnikach przekladnia ta sklada sie z kola zebatego 13, napedzane¬ go przez wal glówny, z posrednich kólek zebatych, obracajacych sie dookola czopów 15, osadzonych w oslonie 16, i z wewnetrz¬ nego wienca zebatego 19 tarczy 12.Przy zastosowaniu takiego urzadzenia latwo jest osiagnac naped walków 9 i 10 za pomoca kólek zebatych 14, zazebiaja¬ cych sie z kolami zebatymi 18 odpowied¬ nich rozmiarów, osadzonymi na wspomnia¬ nych walkach 9 i 10.Walki 9 i 10 mozna wówczas osadzic obrotowo na czopach 20, podobnych do czo¬ pów 15 i dzwiganych równiez przez oslo¬ ne.W przypadku silników, ulozonych w gwiazde podwójna, posiadajacych jednako¬ we urzadzenia rozrzadcze z przodu i z ty¬ lu, mozna, oczywiscie, zastosowac walki 9 i 10 badz tylko po jednej stronie czolowej silnika, badz tez po obu jego stronach. W wyniku tego otrzymuje sie zespól narza¬ dów, którego dzialanie i zalety sa dosta¬ tecznie jasne z opisu powyzszego i nie wy¬ magaja objasnien dodatkowych.Wynalazek nie ogranicza sie bynaj¬ mniej do opisanych wyzej postaci wykona¬ nia, lecz dopuszcza liczne odmiany, tak np. w razie potrzeby zrównowazenia kilku o- kresowych róznych momentów obrotowych, to przy jednym i tym samym silniku mozna zastosowac kilka urzadzen wedlug wyna¬ lazku. PL