KI. 35 a, -9/05: 02 Wynalazek dotyczy urzadzenia wycia¬ gowego w szybie, w którym lina jest pola¬ czona sprezynujaco z chomatem lub rama kubla. Takie ramy sa zwykle zaopatrzone w przyrzady pomocnicze, sluzace np. do podnoszenia i opuszczania dna posrednie¬ go, do posuwania lacznika, zamkniecia, przyrzadu wytlaczajacego, ryglujacego lub podobnych przyrzadów pomocniczych. Jed¬ nakze duze trudnosci nastrecza odpowied¬ nie doprowadzanie z zewnatrz energii do tej ramy w celu poruszania tego rodzaju przyrzadów pomocniczych, zwlaszcza, ze kubel przesuwa sie z pewnym luzem w kie¬ rownicach szybu oraz przejezdza w nim ze znaczna szybkoscia.Wynalazek dotyczy urzadzenia, w któ¬ rym energie, potrzebna do poruszania przyrzadów pomocniczych, pobiera sie z przetwornicy energii, napedzanej wskutek wzglednego ruchu chomata liny w stosun¬ ku do klatki. Podczas wyciagania, wskutek sprezynujacego polaczenia liny z klatka, chomato w stosunku do klatki wykonywa powtarzajace sie czesto ruchy wzgledne, które powstaja czesciowo wskutek zmiany ciezaru liny dolnej, a czesciowo wskutek zmiany oporów podczas przyspieszania i o-pózriiahia jazdy kubla lub wskutek podob¬ nych przyczyn. Oprócz tego, wskutek * zwiekszenia sie ciezaru liny dolnej pod¬ czas wyciagania kubla w gpre,\ nastepuje scisniecie sprezyn zawieszenia liny dolnej.Taki ruch wzgledny wykorzystuje sie do napedzania sprezarki, która nastepnie za posrednictwem wlaczonego w urzadzenie zbiornika zaopatruje przyrzady pomocni¬ cze w energie pod postacia np. powietrza sprezonego lub wody tloczonej. Ruch wzgledny liny i kubla mozna równiez wy¬ korzystac do rozrzadzania przyrzadem po¬ mocniczym np. w ten sposób, ze wykorzyr stuje sie zmiane obciazenia przy napelnia¬ niu zbiornika kubla a mianowicie wynika¬ jacy z tego ruch wzgledny kubla w stosun¬ ku do liny górnej.Na rysunku przedstawiono dwa przy¬ klady wykonania wynalazku. W odmianie, przedstawionej na fig. 1, rama 1 ze zbior¬ nikiem 2 wisi na linie górnej 3, której cho¬ mato 4 jest polaczone z ramieniem 5, po¬ laczonym z jednej strony za pomoca czo¬ pa 6 z rama 1, a. z drugiej strony za po¬ srednictwem ukladu drazków 7 ze sprezy¬ na 8. Lina dolna 9 jest zawieszona na po¬ dobnym ramieniu 10, opierajacym sie na sprezynach 11 i polaczonym z tlokiem 12 sprezarki 13. Ze sprezarki tej przewodem 14, zaopatrzonym w zawór zwrotny 15, przeplywa powietrze sprezone do kurka lub zaworu 16, a stad dalej przewodem 17 do cylindra 18. Tlok 19 za pomoca tloczy- ska 20 i wodzika 21 jest polaczony z klapa wahliwa 22 w zbiorniku 2.Podczas przyspieszonej jazdy zbiornika w góre lub w dól lina dolna cofa sie nieco az do chwili, gdy jej masa uzyska równiez to przyspieszenie. Ruchy wzgledne zbior¬ nika i liny dolnej powoduja przesuwanie sie tloka 12 w cylindrze 13. Sprezyny 11 utrzymuja line dolna w stanie zawieszo¬ nym i tlumia te ruchy wzgledne, wystepu¬ jace przewaznie w postaci drgan. Wskutek tych ruchów w cylindrze 13 spreza sie po¬ wietrze, doprowadzane przewodami 14 i 17 do tloka 19, który wskutek tego zajmuje pplozenie, przedstawione liniami ciaglymi.Tlok zachowuj e*to polozenie stale o ile na¬ czynie nie jest napelnione.Jezeli do zbiornika wprowadza sie np. wegiel, wówczas zbiornik 2 opuszcza sie w stosunku do chomata 4 liny, przy czym sci¬ ska sie sprezyna 8. Wskutek tego ruchu za pomoca ukladu drazków 23 zamyka sie ku¬ rek 16, który laczy przewód 17 z powie¬ trzem zewnetrznym."...Wobec1 tego tlok 19 poddaje sie nieco i klapa 22 powoli opada.Szczególnie korzystne jest przy tym to, ze zawór 16 na poczatku dlawi najsilniej i do¬ piero potem stopniowo coraz slabiej, tak iz wegiel stopniowo napelnia zbiornik, co za¬ pewnia w znacznym stopniu ochrone zbior¬ nika przed zuzyciem.Przy opróznianiu zbiornika sprezyna S stopniowo sie rozpreza, tak iz uklad draz¬ ków 23 znów wraca w polozenie poczatko¬ we. Skoro nastepnie przy ponownej jezdzie zbiornika wskutek drgan liny dolnej wzgle¬ dem zbiornika nastepuje znów sprezanie powietrza, wówczas tlok 19 posuwa sie po¬ nownie w góre, a wraz z nim przesuwa sie klapa 22, tak iz zbiornik jest znowu gotów do napelniania.Na fig. 2 — 4 przedstawiono hydrau¬ liczny rozrzad klapy, uruchomiany wsku¬ tek wzglednego ruchu liny dolnej. Urza¬ dzenie przedstawiono w rozmaitych polo¬ zeniach. Lina dolna 26 jest zawieszona na dzwigni 27, do której przymocowane jest tloczysko 29a tloka 296, przesuwanego w cylindrze 29. Sprezyna 28 usiluje podniesc dzwignie 27 w góre. Przegroda 30 jest po¬ laczona za pomoca tloczyska 31 z tlokiem 32, przesuwanym w cylindrze 33. Obydwa cylindry 29 i 33 sa polaczone ze soba za pomoca przewodu 34, w który wlaczone sa zawory 35, 36 i 37. Zaworem 35 rozrzadza klapa 38 zbiornika; na zawór 37 dziala na¬ piecie sprezyny.Urzadzenie dziala w sposób nastepuja-ey. Gdy zbiornik znafdiije sie w naJniz- • szym polozeniu, a napelnianie jest ukon¬ czone, wówczas urzadzenie zajmuje polo¬ zenie, przedstawione na fig* 2. Sprezyna 28 przesunela dzwignie 27 w góre, zawory 36 i 37 sa zamkniete, a zawór 35 jest otwarty.Gdy zbiornik jest wyciagany, wówczas cie¬ zar liny dolnej 26 wzrasta coraz bardziej, a tlok 296 usiluje przesunac sie w dól. Jest to jednak niemozliwe, poniewaz obydwa zawory 36 i 37 sa zamkniete. Preznosc po¬ wietrza w przewodzie 34, wytwarzana za pomoca tloka 29, dociska zawór 37 do jego gniazda, a zawór 36 domyka sie naciskiem tloka 32, obciazonego ciezarem wegla w zbiorniku.Zwiekszony ciezar liny 26 poczatkowo nie wywoluje jeszcze zadnego dzialania.Gdy klapa 38 otwiera sie i wypuszcza ze zbiornika wegiel, to zawór 35 zamyka sie i zmniejsza preznosc powietrza w górnej cze¬ sci przewodu 34, a wiec miedzy tlokiem 32 i zaworem 37, jednakze wskutek tego, ze zawór 35 jest zamkniety, tlok 29b nie mo¬ ze sie przesunac w dól. Zbiornik moze byc zatem oprózniony bez przeszkód (fig. 3).Skoro opróznianie jest ukonczone, a klapa 38 cofa sie w polozenie poprzednie, wów¬ czas zawór 35 otwiera sie i w dolnej czesci przewodu 34 powstaje preznosc powietrza, powodujaca otwarcie zaworu 36. Tlok 29a opada w dól pod dzialaniem liny dolnej 26 i przesuwa w góre tlok 32, który w odpo¬ wiednim czasie obraca klape 30 w poloze¬ nie, umozliwiajace napelnianie (fig. 4) Zbiornik jest juz gotów do ponownego na¬ pelniania i moze byc znów opuszczony do miejsca napelniania. Skoro wegiel obciaza przegrode 30, wówczas w górnej czesci przewodu 34 powstaje preznosc powietrza z jednej strony wskutek tego, ze obciaze¬ nie przegrody 30 wywiera nacisk na tlok 32, a z drugiej strony, poniewaz w dolnym polozeniu zbiornika zmniejsza sie ciezar dolnej liny, przezwyciezajacy nacisk spre¬ zyny 28, która usiluje przesunac tlok 296 w ^óre. Pod wplywem preznosci powietrzar powstalej w ten sposób* w górnej czesci przewodu 34 otwiera sie zawór 37, a prze¬ groda 30 moze stopniowo przesunac sie w dól. W ten sposób wegiel bardzo ostroznie wypelnia zbiornik nawet wówczas, gdy zbiornik jest dosc wysoki.Górne konce cylindrów 29 i 33 sa ze soba polaczone przewodem 40, który na¬ pelnia sie woda ze zbiorniczka 41 i który stanowi odgalezienie przewodu 42, pola¬ czonego z dolna strona tloka. Jezeli zbior¬ niczek 41 jest zaopatrzony w kurek 43, wówczas moze sluzyc jako zbiornik powie¬ trza sprezonego. PL