Wynalazek niniejszy dotyczy zespolu zasobników o wysokiej preznosci, napel¬ nionych ciecza akumulujaca cieplo (w szczególnosci woda). Z cieczy akumuluja- cej cieplo pobiera sie w miare potrzeby pa¬ re przy jednoczesnym obnizaniu prezno¬ sci.Urzadzenia tego rodzaju buduje sie do¬ tychczas w zastosowaniu do preznosci, nie przekraczajacych mniej wiecej 16 atm, po¬ niewaz w miare wzrostu preznosci grubosc scianek, a przeto i ciezar zelaza w calym zespole wzrasta szybciej, niz pojemnosc zasobników (zdolnosc akumulowania) i w zwiazku z tym dalsze podwyzszanie prez¬ nosci uwaza sie za nieoplacalne.Wedlug wynalazku jednak akumulowa- nie ciepla jest oplacalne takze przy wyz¬ szych preznosciach i posiada ono wazne zalety w porównaniu z akumulowaniem cie¬ pla w stosowanym dotychczas obrebie prez¬ nosci niskich. Przewaga akumulowania cie¬ pla przy wysokich preznosciach polega miedzy innymi na tym, ze cale urzadzenie moze byc wykonane przy stosunku ciezaru zelaza do ciezaru nagromadzonej wody wielokrotnie wyzszym, niz w podobnych urzadzeniach o niskiej preznosci. Przy a- kumulacji, w której najwyzsza preznosc wynosi 16 atm, stosunek ciezaru zelaza do ciezaru wody wynosi okolo 0,5 : 1, podczas gdy dla 130 atm wynosi on okolo 5:1, a wiec jest dziesieciokrotnie wiekszy.Masa zelaza zasobników dziala zatem sama, jako material, akumulujacy cieplo, i podwyzsza w ten sposób znacznie cala po-jtmnosc zasobników. Jezeli preznosc spa¬ da np. ze 130 atm do 15 atm, to masa zela¬ za zasobników powieksza ich pojemnosc przeszlo o 50%. / Szczególna zalete akumulowania ciepla przy wysokiej preznosci stanowi poza tym okolicznosc, ze odpowiadajace mu urzadze¬ nie zajmuje znacznie mniej miejsca, niz u- rzadzenie o niskiej preznosci a o tej samej pojemnosci. Zasobniki wedlug wynalazku moga tez dostarczac pare i o wyzszej prez¬ nosci, dzieki czemu zakres ich stosowania jest szerszy; przy zastosowaniu do silni¬ ków parowych odpada przy tym koniecz¬ nosc przebudowy, zwiazane) z doprowa¬ dzeniem otrzymywanej pary o preznosci niskiej* Szczególnie korzystne stosunki otrzy¬ muje sie dla najwyzszych wartosci prezno¬ sci, lezacych miedzy 100 i 200 atm oraz dla preznosci wyladowania okolo 50 atm i niz¬ szej.Jako zbiorniki do zasobników wedlug wynalazku mozna z korzyscia stosowac ku¬ te bebny bez szwu, przy czym w wielu przypadkach jest pozadane, aby cale u- rzadzenie skladalo sie z kilku zbiorników.Wazna jest przy tym rzecza zapewnienie niezawodnego ladowania i wyladowania, poniewaz w zasobnikach o wysokiej prez¬ nosci odparowuje znacznie wieksza czesc nagromadzonej wody, niz w zasobnikach o preznosci niskiej. Moze sie nawet zdarzyc, ze pod dzialaniem ciepla, nagromadzone¬ go w sciankach zbiornika, cala zawartosc wody w zbiorniku wyparuje.Niezawodne ladowanie zasobników o- siaga sie wedlug wynalazku przez szerego¬ we polaczenie poszczególnych zasobników odpowiednimi przewodami.Cieplo, które zostaje akumulowane, do¬ prowadza sie do pierwszego z zasobników, polaczonych szeregowo, nastepne zas o- trzymuja swój ladunek wody lub pary z pierwszego zasobnika.Wyladowanie moze odbywac sie rów¬ niez szeregowo, ptzy czym kazdy zasobnik oddaje nastepnemu ladunek pary lub wo¬ dy, pare zas idaca do zuzycia, odbiera sie z ostatniego zasobnika.Czasem moze jednak tez byc wskaza¬ nym przylaczenie zbiorników przy wyla¬ dowaniu równolegle do wspólnego przewo¬ du odbiorczego. Zwlaszcza jest to celowe wówczas, gdy preznosc nagromadzonej pa¬ ry spada do wartosci stosunkowo niskiej, a objetosc wlasciwa uchodzacej pary odpo¬ wiednio sie powieksza. Przy wyladowywa¬ niu w polaczeniu równoleglym powierzch¬ nia parowania ulega powiekszeniu, tak iz niebezpieczenstwo porywania kropelek wo¬ dy jest usuniete. W wielu przypadkach jest tez celowym polaczenie zasobników gru¬ pami szeregowo wzglednie równolegle.Przy pobieraniu pary z zasobników wyso¬ kopreznych, np. o preznosci poczatkowej 40 atm i wyzej, wilgotnosc pary, powstaja¬ ca z powodu jej dlawienia, jest wieksza, niz w przypadku zasobników niskoprez- nych. Wade te usuwa sie wedlug wynalaz¬ ku przez przegrzewanie pary, pobieranej z zasobnika, przy czym bardzo celowym jest przegrzewanie tej pary cieplem, nagro¬ madzonym w zasobniku, ustawionym przed zasobnikiem, oddajacym pare.Bardzo proste i celowe wykonanie tej zasady polega na tym, ze przegrzewacz jest wbudowany w pierwszy z zasobników, polaczonych szeregowo. W tym przypadku cieplo, nagromadzone w zelazie zbiornika, wspóldziala w przegrzewaniu.Wyzej bylo juz nadmienione, ze zespól zasobników wysokopreznych posiada szcze¬ gólnie wielka pojemnosc dzieki duzemu spadkowi preznosci przy wyladowywaniu i dzieki nagromadzonemu w zelazie cieplu.Pojemnosc te mozna jeszcze powiekszyc w ten sposób, ze zasobnik, po wyladowaniu go az do preznosci, panujacej w przewo¬ dzie, idacym z kotla, dolacza sie do od¬ biornika pary o niskiej preznosci i wylado¬ wuje poprzez ten odbiornik do preznosci — 2 —jeszcze nizszej. Mozna tez po wyrównaniu preznosci miedzy zasobnikiem a kotlem obnizyc preznosc w przewodzie, idacym z kotla, i wyladowywac w ten sposób zasob¬ nik jeszcze dalej.Zespól wedlug wynalazku posiada je¬ szcze te zalete, ze zbiorniki, dzieki ich gru¬ bym sciankom, moga byc ukladane jeden na drugim tak, iz zbiorniki dolne utrzymu¬ ja na sobie zbiorniki, lezace wyzej. Staje sie przez to zbednym osobne rusztowanie, podtrzymujace zasobniki, konieczne w przypadku stosowania preznosci niskich.Caly zespól zasobników wysokopreznych, zajmujacy malo miejsca, moze byc otoczo¬ ny wspólna warstwa izolacyjna.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania przedmiotu wynalazku. Figury 1 — 3 przedstawiaja uklady polaczenia szere¬ gowego i równoleglego, fig. 4 przedstawia sposób laczenia zespolu zasobników we¬ dlug wynalazku z instalacja parowa wyso¬ koprezna, fig. 5 — uklad przewodów i za* sobników w zastosowaniu do elektrowni, przy czym najwyzsza preznosc odbieranej pary jest wieksza, niz preznosc w kotle, fig. 6 i 7 przedstawiaja szczególy odparo- wywacza, fig. 8 — zestawienie i izolacje calego zespolu.Oczywiscie istota wynalazku moglaby byc zrealizowana jeszcze inaczej, niz to przedstawiono na omawianych tu przykla¬ dach.Na fig. 1 cyfry 1, 2 i 3 oznaczaja zasob¬ niki, polaczone ze soba szeregowo przewo¬ dami 7 i 10. Cieplo, które ma byc akumu- lowane, doprowadza sie do zespolu zasob¬ ników za pomoca umieszczonej w zasobni¬ ku 1 wezownicy 5. Wlot 23 przewodu 7 znajduje sie na poziomie najwyzszego sta¬ nu wody w zasobniku 1 i jest uwidocznio¬ ny w skali wiekszej na fig. 2. Na poziomie najwyzszego stanu wody w rurze 7 umie¬ szczone jest kilka malych rurek, pozwala¬ jacych na odplyw wody. Sam koniec rury 7 jest wyprowadzony nieco ponad poziom wody, tak iz para moze wchodzic do rury duzym otworem 25. Przewód 7 posiada za¬ wór zwrotny 8. Przewód 10 jest wyprowa¬ dzony w miejscu 11 ponad poziom wody w najwyzszym zasobniku 3. Dzieki tym urza¬ dzeniom zapobiegawczym uniemozliwione jest cofanie sie wody z kazdego z zasobni¬ ków do zasobnika poprzedniego.Poniewaz w zasobnikach 1 i 2 najwyz¬ szy poziom wody okreslony jest otworem wejsciowym przewodu laczacego, przeto do pomiaru ilosci wody wystarcza jeden wodowskaz 4 w ostatnim zasobniku. Jezeli do zasobnika 1 wprowadza sie cieplo za pomoca wezownicy 5, to preznosc w tym zasobniku wzrasta i para lub tez i woda przechodzi przewodem 7 do ladujacego sie w ten sposób zasobnika nastepnego 2. Za¬ sobnik 3 laduje sie z zasobnika 2. Pomie¬ dzy poszczególnymi zasobnikami panuje róznica preznosci, zalezna od wysokosci zwierciadla wody nad rura rozdzielcza 9 i od oporów ruchu w przewodach lacza¬ cych. W wiekszosci przypadków róznica ta preznosci jest jednak niewielka.Zawór regulacyjny 13 otwiera sie wów¬ czas, gdy pragnie sie czerpac pare z ca¬ lego urzadzenia. Dzieki dzialaniu tego za¬ woru preznosc pary ulega zmniejszeniu, para zas w wezownicy 15 — przegrzaniu.Wskutek pobierania pary wystepuje obni¬ zenie preznosci najpierw w zasobniku 3, co powoduje doplyw pary z zasobników poprzedzajacych.Przegrzewacz 14 jest polaczony prze¬ wodem 17 z przestrzenia parowa, a prze¬ wodem 18 — z przestrzenia wodna zasob¬ nika 1. W przewodach 17 i 18 moga byc u- mieszczone zawory. Wskutek dlawienia zaworem 13 para, wchodzaca do wezownicy 15, posiada nizsza temperature. Para ply¬ naca w przewodzie 17 i wplywajaca do przegrzewacza 14 skrapla sie w przegrze- waczu, przegrzewajac pare, przeplywaja¬ ca przez wezownice 15. Skroplona para od¬ plywa z powrotem przewodem 18 do zasob- - 3 —nika /. Przegrzewacz 14 jest polaczony przewodem 22 z przewodem odbiorczym o- statniego zasobnika, tak iz z zasobnika te¬ go para moze równiez wplywac do prze- grzewacza przez zawór wsteczny 21.Przewodem 19 mozna doprowadzac wo¬ de dodatkowa do zasobnika 1 lub tez moz¬ na ja z niego spuszczac. Zasobnik 3 jest zaopatrzony w nieuwidocznione na rysunku urzadzenie do spuszczania nadmiaru na¬ gromadzonej wody.Zasobniki 31 — 36, przedstawione na fig. 3 sa polaczone ze soba szeregowo prze¬ wodami 39 — 43 w sposób podobny, jak na fig. 1. Ladowanie pierwszego zasobnika 31 nastepuje bezposrednio przez wdmuchi¬ wanie wysokopreznej pary przewodem 37.Oprócz tego zasobniki sa przylaczone prze¬ wodami, zaopatrzonymi w zawory zwrotne 52 — 57 do wspólnego przewodu odbior¬ czego 51. Przegrzewacz 46 jest polaczony z pierwszym zasobnikiem, podobnie jak na fig. 1, dwoma przewodami 47 i 48. Oprócz tego do przegrzewacza 46 mozna w razie potrzeby doprowadzac pare z innych za¬ sobników przewodem 61, w którym umie¬ szczony jest zawór zwrotny 62.W przewodzie odbiorczym ostatniego zasobnika 36 umieszczony jest zawór regu¬ lacyjny 50. Wspólny przewód odbiorczy 51 uchodzi poprzez drugi zawór regulacyjny 60 do glównego przewodu 45 przed prze- grzewaczem 46.Proces ladowania odbywa sie podobnie jak w urzadzeniu wedlug fig. 1. Przy wy¬ ladowywaniu mozna otworzyc najpierw zawór 50. Zasobniki wyladowuja sie wów¬ czas szeregowo, to znaczy kazdy zasobnik oddaje pare zasobnikowi nastepnemu a pa¬ re, potrzebna do uzytku, odbiera sie z o- statniego zasobnika 36.Gdy preznosc pary w zespole zasobni¬ ków spadnie juz do pewnej pozadanej wartosci, np. do 40 atm otwiera sie zawór 60 i pobieranie pary odbywa sie, po wy¬ równaniu preznosci w poszczególnych za¬ sobnikach, bezposrednio i równoczesnie ze wszystkich zasobników. Ma to te zalete, ze parowanie wody odbywa sie wówczas na znacznie wiekszej powierzchni, co przy ni¬ skich preznosciach posiada duze znaczenie.Caly zespól moze byc wyladowywany w obrebie wysokiej preznosci, np. od 130 do 40 atm poprzez zawór 50, nastepnie zas juz przy nizszej preznosci poprzez zawór 60.Poniewaz ilosc pary, dostarczana prze¬ wodem 37, odpowiada mniej wiecej ilosci pary, pobieranej przewodem 45, przeto po¬ ziom wody w poszczególnych zasobnikach utrzymuje sie mniej wiecej na stalej wyso¬ kosci. Ewentualnie odchylenia moga byc u- suniete przez dopompowywanie wody do pierwszego zasobnika 31 wzglednie spu¬ szczanie nadmiaru wody z ostatniego za¬ sobnika 36.Na fig. 4 przedstawiono zasobniki 78, 79, 80, polaczone ze soba szeregowo prze¬ wodami 81 i 82. Zasobniki sa ustawione tu pionowo; sa one zaopatrzone w rury 83, ulatwiajace krazenie wody. Cieplo dopro¬ wadza sie przez bezposrednie wdmuchiwa¬ nie pary przewodem 84 do pierwszego za¬ sobnika 78. Wyladowanie odbywa sie po¬ przez zawór 89, po czym pare pobiera sie z poczatku przewodem 85 z ostatniego za¬ sobnika 80 przy szeregowym polaczeniu za¬ sobników. Przez otwarcie zaworu 90 zasob¬ niki 79 i 80 moga byc polaczone ze soba równolegle. Oddaja one wówczas razem pare przewodowi wyladowujacemu 85, Gdy zawór 91 jest zamkniety, para doplyf- wa do przegrzewacza 86 jedynie z pierw¬ szego zasobnika 78. Po otworzeniu zaworu 91 para moze doplywac do przegrzewacza 86 równiez z zasobników 79 i 80. Oprócz tego zasobnik 78 moze równiez ze swej strony dostarczac pare do przewodu wyla¬ dowujacego 85 przy otwartym zaworze 90.Pomiedzy urzadzeniami, przedstawio¬ nymi na fig. 1 i 2 a urzadzeniem wedlug fig. 4 zachodzi ta róznica, ze w tym ostat¬ nim jest wykonany zawór zamykajacy 92 a, -w przewodzie, laczacym pierwszy zasobnik 78, sluzacy do ladowania i przegrzewania z nastepujacym po nim zasobnikiem 79, który to zawór pracuje w nastepujacy spo¬ sób. Podczas procesu ladowania zawór 92 jest otwarty, wszystkie trzy zasobniki la¬ duja sie przeto równoczesnie. Podczas wy¬ ladowania zawór 92 jest zamkniety. Para, potrzebna do uzytku, jest pobierana przeto jedynie z zasobników 79 i 80, zasobnik zas 78 sluzy tylko do przegrzewania jej. Pod koniec okresu ladowania zawór 92 mozna otworzyc, aby zuzyc pare, znajdujaca sie jeszcze w zasobniku 78. To samo mozna o- siagnac przez otwieranie zaworów 91 i 90.Instalacja parowa sklada sie z kotla wysokopreznego 71 i z kotla niskopreznego 73. Miedzy sieciami przewodów wysoko i niskopreznych wlaczona jest turbina 75.Do sieci niskopreznej, np. o preznosci, wy¬ noszacej 30 atm, dolaczona jest turbina 76 ze skraplaczem i inne urzadzenia 77, zuzy¬ wajace pare. Cyfra 93 oznacza zawór prze¬ pustowy. Zawór ten jest sterowany za po¬ moca cisnienia, wywieranego w przewo¬ dach wysokopreznych w ten sposób, ze o- twiera sie przy preznosci 110 atm, pozwa¬ lajac na odplyw nadmiaru pary wysoko¬ preznej do zasobników. Zawór odbiorczy 89 jest sterowany za pomoca cisnienia, wy¬ wieranego w przewodach niskopreznych 74, i pozwala nagromadzonej parze wply¬ wac do tych przewodów, gdy preznosc spadnie ponizej 30 atm. W zespole zasob¬ ników mamy przeto do rozporzadzenia spa¬ dek preznosci od 110 do 30 atm. Gdy prez¬ nosc pary w zasobnikach spadnie mniej wiecej do 30 atm, zespól ich moze byc wy¬ korzystany i dalej, jezeli w ukladzie prze¬ wodów niskopreznych 74 spowodujemy dalsze rozprezenie, np. do 20 atm, przy czym z zespolu zasobników pobiera sie wówczas pare dodatkowo.Na fig. 5 przedstawiono uklad zespolu zasobników, przeznaczony dla elektrowni, Z zespolem tym polaczony jest kociol pa¬ rowy 101, oraz przegrzewacz 102. Przegrza¬ na para doplywa przewodem 103 do turbi¬ ny, której czesc niskoprezna 105 polaczo¬ na jest z kondensatorem 106. Skropliny zbieraja sie w zbiorniku 107. Pradnica nia- pedzana jest przez turbine 108.Zespól zasobników sklada sie z zasob¬ ników 109 do 116. Zasobniki 109 i 110 wla¬ czone sa przed zasobniki pozostale i sa po¬ laczone ze soba przewodami 117 i 118. Po¬ zostale zasobniki skladaja sie z dwóch rów¬ noleglych do siebie grup. Jedna z tych grup tworza szeregowo polaczone zasobni¬ ki 111, 113, 115 druga zas polaczone w taki sam sposób zasobniki 112, 114 i 116.Zasobniki 109 i 110 stanowia zasobniki ladowania i przegrzewania; sa one pola¬ czone ze wspomnianymi dwiema grupami zasobników przewodem 119.Para pobierana jest z zespolu zasobni¬ ków przewodem 120, który doprowadza ja do wezownicy 121, umieszczonej w prze¬ strzeni nadwodnej zasobnika 109. W we¬ zownicy tej para ulega przegrzaniu przez cieplo, nagromadzone w zasobnikach 109 i 110. Przegrzana para plynie z zasobnika przewodem 122 poprzez zawór 136 i wcho¬ dzi do przewodu 103 pary kotlowej. Prze¬ wód 122 jest oprócz tego polaczony przez zawory 138 i 139 z przewodem, laczacym czesc wysokoprezna 104 z czescia nisko¬ prezna 105 turbiny, dzieki czemu pare z zasobnika mozna równiez doprowadzac tym odgalezionym przewodem do czesci ni¬ skopreznej 105.Cieplo doprowadzane jest do zespolu zasobników za posrednictwem wymiennicy ciepla 123. Wymiennica ta sklada sle z plaszcza oraz z objetej przez ten plaszcz czesci przewodu 103 do pary kotlowej.Narzady grzejne przedstawione sa bardziej szczególowo na fig. 6.Pierwsze napelnienie zespolu zasobni¬ ków woda odbywa sie w ten sposób, ze ze zbiornika 107 pobiera sie wode przewodem 131 za pomoca pompy 132 i wtlacza sie ja - 5 —poprzez zawór zamykajacy 133 do prze¬ wodu 125. Stad wode wprowadza sie za pomoca pompy 126 poprzez zawór 127 do urzadzenia grzejnego 123, stad zas przewo¬ dami 128 i 129 do zasobników 110 i 109.Woda, czerpana z zasobnika 107, moze byc równiez wtlaczana bezposrednio do zasob¬ nika 109 za pomoca pompy 132, w którym to celu otwiera sie zawór 141 tak, aby woda mogla wplywac przewodem 124 do zasob¬ nika 109. Woda, zawarta w obu tych zasob¬ nikach, ogrzewana jest w ten sposób, ze pompa 126 pobiera wode przewodami 124 i 125 i wtlacza ja do wymiennicy ciepla 123. Woda przeplywa przy tym poprzez plaszcz, otaczajacy przewód 103 pary ko¬ tlowej, i ulega tu ogrzaniu przez cieplo, oddawane przez pare kotlowa, wzglednie ulega odparowaniu. Para kotlowa oddaje jednak przy tym tylko czesc swojego ciepla przegrzania, tak, iz nie ulega ona skrople¬ niu w wymiennicy ciepla 123. Jezeli np. para kotlowa posiada przed wejsciem do tejze wymiennicy temperature przegrzania, wynoszaca 456PC, to temperatura przegrza¬ nia tej pary przy wyjsciu z wymiennicy 123 wynosi okolo 350°C. Tak wiec parze kotlo¬ wej zostala zabrana tylko pewna czesc jej ciepla przegrzania, odpowiadajaca miano¬ wicie róznicy temperatur miedzy 450°C a 350°C. Warunek, aby parze kotlowej nie od¬ bierac wiecej ciepla i aby uniknac jej skra¬ plania sie, moze byc spelniony, dzieki te¬ mu, ze doplyw wody z zasobnika do wy¬ miennicy ciepla 123 reguluje sie za pomoca zaworu 127 tak, iz temperatura przegrzania pary kotlowej poza wymiennica ciepla nie spada ponizej pewnej dolnej granicy, np. 350°C. Jest tez rzecza celowa nadac grzej¬ nej powierzchni wymiennicy ciepla 123 roz¬ miary tylko tak wielkie, aby z przeplywa¬ jacej przez wymiennice pary kotlowej nie pobierac ilosci ciepla wiekszych, niz to od¬ powiada rozporzadzalnemu cieplu prze¬ grzania. Poniewaz cieplo, wprowadzone W wymiennicy 123 do wody z zasobnika, posiada bardzo wysoka temperature, prze¬ to mozna naladowac zespól zasobników przegrzana, nieskraplajaca sie para, az do preznosci, wynoszacej np. 130 atm, która przewyzsza preznosc w kotle np. o 30 atm.Woda z zasobnika ogrzana lub odparowa¬ na w wymiennicy ciepla 123, plynie prze¬ wodami 128 i 129 do zasobnika 110. W za¬ sobniku tym znajduje sie na koncu przewo¬ du 129 urzadzenie rozdzielcze 130. Prze¬ wodami 128 i 129 plynie przeto badz jedy¬ nie ogrzana woda, badz tez sama para, badz tez w koncu mieszanina pary z woda.Wskutek róznic ciezaru wlasciwego wo¬ dy podczas ladowania wystepuje pomie¬ dzy zasobnikami 109 i 110 krazenie wody w przewodach 117 i 118. Krazenie to wy¬ stepuje takze i wtedy, gdy z zasobnika 109 pobiera sie cieplo w drodze przegrze¬ wania pary z zasobnika w wezownicy 121.Goraca woda, znajdujaca sie w zasob¬ niku 109, wplywa przewodem 119 do za¬ sobników 112 — 116. Przy pobieraniu pa¬ ry z zasobników 115 i 116 cisnienie pary w nich spada, jak to juz opisano przy obja¬ snianiu fig. 1, przy czym pewna czesc za* wartej w nich wody paruje.Wode, która pozostanie w zasobnikach 111 — 116 po zakonczeniu wyladowania, ogrzewa sie z powrotem do najwyzszej tem¬ peratury, doprowadzajac do nich pare przewodem 119 z zasobnika 109. W celu u- zupelnienia zapasu wody, pobieranej z ze¬ spolu zasobników w postaci pary, czerpa¬ nej przewodem 120, do zespolu zasobni¬ ków wprowadza sie za pomoca pompy 132 dodatkowo swieza wode, a mianowicie w ten sposób, ze ta woda dodatkowa wplywa do przewodu 125, i zostaje ogrzana lub od¬ parowana w wymiennicy 123, ewentualnie razem z woda, pobrana przewodem 124 z zasobnika 109.Przewód 103 jest polaczony odgale¬ zionym przewodem 103a, w którym umie¬ szczony jest zawór zamykajacy 140, 2 przewodem 129. Ten przewód odgaleziony - 6 -przewidziany jest z nastepujacych wzgle¬ dów.Gdy cisnienie w zespole zasobników spadnie wskutek oddawania pary przewo¬ dowi 103 do wartosci, równej w przyblize¬ niu cisnieniu w kotle (np. 30 atm), to z ze¬ spolu zasobników mozna jeszcze pobierac nadal pare, jezeli przewód 122 bedzie przy¬ laczony poprzez zawory 138 i 139 do ni- skopreznej czesci 105 turbiny. Wyladowa¬ nie zespolu zasobników mozna przeto kon¬ tynuowac dalej w obszarze cisnien niz¬ szych, niz cisnienie w kotle, np. az do 8 atm w dól. Zespól zasobników, wyladowa¬ ny do 8 atm, mozna teraz naladowac az do cisnienia 30 atm, panujacego w kotle, bez¬ posrednio za pomoca pary kotlowej po¬ przez zawór 140 i przez odgaleziony prze¬ wód 103a do przewodu 129 i do zasobnika 110. Gdy cisnienie w zasobniku 110 wzro¬ snie juz w przyblizeniu do wartosci cisnie¬ nia w kotle, to zawór 140 zostaje zamknie¬ ty, i dalsze ladowanie uskutecznia sie w opisany wyzej sposób, za pomoca przegrza¬ nej, nieskraplajacej sie pary kotlowej w wymiennicy ciepla 123. Bezposrednie na¬ ladowanie zasobnika para kotlowa z 8 do 30 atm mozna uskutecznic bardzo szybko, poniewaz para kotlowa skrapla sie natych¬ miast w zasobniku 110. W wymiennicy ciepla 123 ladowanie odbywa sie znacz¬ nie powolniej, poniewaz parze kotlowej za¬ biera sie jedynie jej cieplo przegrzania, a wiec bardzo mala czesc calkowitego jej ciepla.W przewód, laczacy zasobnik 109 z za¬ sobnikami nastepnymi, wstawiony jest za¬ wór 134. Na poczatku ladowania jest on zamkniety i ulega otwarciu dopiero w chwili, gdy preznosc w zasobniku 109 prze¬ kroczy 110 atm. Zasobniki 109, 110 zosta¬ ja przeto naladowane wczesniej, niz inne.W ten sposób osiaga sie, ze do przegrze¬ wania pary w wezownicy 121 ma sie zawsze do rozporzadzenia bardzo wysoka tempe¬ rature.Regulowanie ladowania zespolu odby¬ wa sie zaworem 127. Regulowanie moze odbywac sie np. w ten sposób, ze zawór 127 sterowany jest za pomoca temperatu¬ ry pary w przewodzie 103 poza wymienni- ca ciepla 123. Jezeli temperatura w tym miejscu wzrasta powyzej 400°, to zawór 127 otwiera sie. Gdy temperatura ta spada ponizej 400°, zawór 127 zostaje zamykany czesciowo lub calkowicie.Inny sposób regulowania procesu lado¬ wania polega na tym, ze zawór 127 fest sterowany w zaleznosci od preznosci panu¬ jacej w kotle tak, iz przy przekroczeniu nor¬ malnej preznosci roboczej, t. j. 30 atm, do¬ plyw wody jest zwiekszany, natomiast przy obnizeniu sie preznosci w kotle ponizej 30 atm jest on zmniejszany wzglednie prze¬ rywany. Nalezy jednak przy tym dbac o to, aby przez ogrzewanie i odparowywanie wody w wymiennicy ciepla 123 nie pobie¬ rac od pary w kotle zbyt wielkiej ilosci ciepla i nie doprowadzic jej do skraplania sie. Celowym jest przeto wykonac zawór 127 tak, aby byl on sterowany oprócz tego jeszcze temperatura pary poza wspomnia¬ na wymiennica 123, a mianowicie, aby za¬ wór zamykal sie, gdy temperatura pary spadnie ponizej 380°.Zasobniki 110 — 114 moga byc przy pelnym ladunku zespolu calkowicie napel¬ nione woda. Wtedy pojemnosc przestrzen¬ na urzadzenia zostaje wyzyskana mozliwie najbardziej.Wyladowywanie odbywa sie przy otwar¬ ciu zaworu 135, przy czym para odplywa równoczesnie ze wszystkich polaczonych równolegle grup zasobników 111 — 116 do przewodu 120. Zwierciadlo wody w tych zasobnikach stopniowo sie wtedy obniza.Zawór 135 dlawi preznosc pary mniej wie¬ cej do preznosci, panujacej w przewodzie glównym, po czym para jest przegrzewana w przegrzewaczu 121. Jezeli preznosc pa¬ ry spadnie wskutek wyladowania dosc znacznie, np. do 40 atm, to zawór 134 o- — 7 —twiera sie w zaleznosci od preznosci w za¬ sobnikach nastepnych, tak iz w koncu wy¬ ladowania równiez zasobniki 109, 110 od¬ daja pare. Gdy preznosc w zespole zasob¬ ników spadnie do preznosci, panujacej w glównym przewodzie 103 pary, to zespól moze byc wyzyskany dalej przez otwarcie zaworu 138, przy czym para z zespolu od¬ dawana jest wówczas niskopreznej czesci 105 turbiny. Zawory 137, 139 sa sterowane regulatorami predkosci w ten sposób, ze otwieraja sie one jeden po drugim, to zna¬ czy zawór 139 zaczyna sie otwierac dopie¬ ro wówczas, gdy zawór 736 jest juz zupel¬ nie otwarty. Zamykanie odbywa sie w ko¬ lejnosci odwrotnej. Zawór 138 moze tez byc wykonany, jako samoczynny zawór zwrotny.Przez doprowadzanie pary do nisko¬ preznej czesci turbiny zespól zasobników moze byc wykorzystany az do mniej wiecej 2 atm. W tym przypadku ladowanie zespo¬ lu do preznosci okolo 30 atm odbywa sie przez wdmuchiwanie do zasobnika 110 pa¬ ry z kotla poprzez zawór 140. Zawór ten moze byc wykonany jako przelotowy. Gdy zespól nie moze juz pobierac wiecej pary bezposrednio z kotla, to dalsze ladowanie uskutecznia sie za pomoca wymiennicy ciepla 123.Zawór 142 jest sterowany zaleznie od preznosci, panujacej w zespole zasobników, a mianowicie, gdy preznosc osiaga najwyz¬ sza swa wartosc, zawór otwiera sie i po¬ zwala na wdmuchiwanie pary do przewo¬ du glównego. Zespól calkowicie naladowa¬ ny moze tez sluzyc do tego, aby przeszko¬ dzic niedopuszczalnemu wzrostowi tempe¬ ratury przegrzewania przed turbina. Po¬ niewaz, jak to juz zaznaczono wyzej, za¬ wór 727 jest sterowany w zaleznosci od temperatury przegrzewania (400°), przeto cieplo o temperaturze ponad 400° jest od¬ dawane dzieki czesciowo zamknietemu o- biegowi ladowania zespolowi zasobników i doprowadzane poprzez zawór 142 w po¬ staci pary o temperaturze nizszej od glów¬ nego przewodu 103.Zawór 142 moze byc tez sterowany w zaleznosci od najwyzszego stanu wody w zbiornikach 115 i 116 w ten sposób, ze nad¬ miar jej spuszczany jest przez nieuwidocz- niony na rysunku przewód do przewodu 120, przy czym woda paruje wówczas w przegrzewaczu 121.Woda, pobrana z zespolu zasobników w postaci pary, zostaje uzupelniona za po¬ moca przewodu 132. Woda dodatkowa ply¬ nie badz przewodem 125 i przez pompe 126 do wymiennicy ciepla 123, badz tez moze ona byc pompowana do zasobnika 109 poprzez zawór 141. Uzupelnianie wo¬ dy odbywa sie zasadniczo jedynie w usta¬ wionych na poczatku zespolu zasobnikach 109 i 110, poniewaz w zasobnikach pozo¬ stalych 111 — 116 ilosc pary pobierana i doprowadzana sa sobie mniej wiecej rów¬ ne, tak iz stan wódy prawie nie potrzebu¬ je regulowania, albowiem nastepuje to sa¬ moczynnie dzieki przewodom, laczacym zasobniki.Woda dodatkowa moze byc dostarcza¬ na pompa 132 w sposób rozmaity.Moze byc dogodnym wprowadzenie po ukonczonym wyladowaniu calej ilosci wo¬ dy dodatkowej do zasobnika 109 przez o- tworzenie zaworu 141. Inny sposób regulo¬ wania polega na tym, ze doplyw wody ste¬ ruje sie w zaleznosci od najwyzszego po¬ ziomu wody w zasobniku 109, tak iz woda dodatkowa jest dostarczana podczas za¬ mknietego obiegu ladowania poprzez wy- miennice ciepla 123, gdy zwierciadlo wody spada ponizej swego najwyzszego pozio¬ mu.Mozna tez doprowadzac wode dopie¬ ro wówczas, gdy w zasobniku 109 osiaga sie pewna górna granice preznosci, np. 110 atm. Wtedy osiaga sie, ze wode, pozosta¬ la przy wyladowaniu w zasobnikach 109, 110, doprowadza sie najpierw do cisnienia 110 atm, po czym dopiero wprowadza sie — 8 —wode dodatkowa przy zachowaniu tego ci¬ snienia.W niektórych przypadkach moze tez byc celowym umieszczenie równolegle do wymiennicy ciepla 123 urzadzenia, za po¬ moca którego woda jest ogrzewana lub od¬ parowywana pradem elektrycznym. Za¬ mkniety obieg ladowania zasobników moze wówczas w razie potrzeby odbywac sie za¬ miast poprzez wymiennice ciepla 123 — takze poprzez to urzadzenie elektryczne, dzieki czemu mozna wykorzystac prad zbywajacy, np. tani prad nocny, w jak najprostrzy i zarazem korzystny sposób.Na fig. 6 i 7 przedstawiono urzadzenie wymiennicy ciepla 123 w wiekszej skali.Przewód 103 do pary podzielony jest tu na trzy odnogi 103a, 103b i 103c, w celu o- siagniecia wiekszej powierzchni grzejnej.Ustawienie i izolacja calego zespolu sa przedstawione na fig. 8. Zbiorniki sa umie¬ szczone jeden na drugim i zwiazane ze so¬ ba za pomoca podpórek 151 tak, iz zbiorni¬ ki, wyzej polozone, spoczywaja na zbiorni¬ kach nizszych. Urzadzenie takie zajmuje bardzo malo miejsca w porównaniu z urza¬ dzeniami niskopreznymi o tej samej po¬ jemnosci. Wszystkie zasobniki moga byc otoczone wspólna warstwa izolacyjna 152, chroniaca je od straty ciepla. Rusztowa¬ nia, stosowane zwykle przy zasobnikach niskopreznych, sa tu niepotrzebne. Po¬ wierzchnia, która musi byc izolowana, jest znacznie mniejsza. Izolacja moze byc prze¬ to wykonana taniej i staranniej. PL