Wynalazek niniejszy dotyczy frezarki slupkowej, nadajacej sie zwlaszcza do fre¬ zowania wspólbieznego z posuwem obra¬ bianego przedmiotu. Wynalazek polega za¬ sadniczo na tym, ze stól roboczy maszy¬ ny jest podparty za pomoca dwóch lub kilku podpór, np. walków srubowych, umieszczonych w kierunku posuwu obra¬ bianego przedmiotu i uskuteczniajacych skosne jego ustawienie do poziomu.Znane jest ustawianie poziome stolu w wiertarkach i frezarkach za pomoca dwóch sworzni srubowych. Jednak w takim urza¬ dzeniu sworznie te sa umieszczone w kie¬ runku osi wrzeciona, a wiec nie sluza do podparcia stolu w kierunku jego posuwu.Wynalazek natomiast ma na celu skie¬ rowanie sil, dzialajacych na loze wzgle¬ dnie stól, na sworznie podporowe i tym samym przeniesienie ich na podstawe tak, iz nawet po znacznym wysunieciu stolu otrzymuje sie dobre osadzenie.Znane jest zwiekszenie sztywnosci fre¬ zarki konsolowej przez umieszczenie dwóch lub kilku wsporników w kierunku posuwu obrabianego przedmiotu. W tych znanych urzadzeniach jednak tylko kon¬ sola jest podpierana, natomiast loze po¬ przeczne, które podtrzymuje stól roboczy w kierunku przesuwu i przejmuje na sie¬ bie sily, pochodzace od skrawania, jest przesuwne na stosunkowo waskiej prowa-dnicy pryzmatycznej i me ma zadnego ppdparcia, tak yt nie nto^na uniknac znacz- *nych drgan lo^fa poprzecznego i stolu.Wedlug wynalazku loze poprzeczne jest podparte na podporach, zaopatrzonych w sruby, i oprócz tego jest przesuwne po po¬ ziomej prowadnicy cylindrycznej w po¬ przek do ruchu roboczego stolu. Uklad moze byc tego rodzaju, ze prowadnica, po¬ siadajaca przesuw pionowy w ostoi ma¬ szyny lub umieszczona poziomo, jest pod¬ trzymywana przez loze poprzeczne i po¬ ciagana przez nie podczas nastawiania podpór srubowych. Prowadmca la przej¬ muje sily poprzeczne, zbawiajace sie w plaszczyznach, prostopadlych do osi frezu.Znane jest równiez we frezarkach osa¬ dzenie loza poprzecznego wzglednie stolu frezarki na prowadnicy okraglej, prowa¬ dzonej pionowo w ostoi frezarki. Takie znane urzadzenie ma jednak tylko na celu koniecznosc przekrecenia stolu w plasz¬ czyznie pionowej po zwolnieniu srub za¬ ciskowych lub podobnych narzadów i usta¬ lenie w glównym polozeniu. Nastawienie w kierunku pionowym wolne od naprezen i przejecie sil poprzecznych przez prowa¬ dnice okragla w znanych urzadzeniach jest nieosiagalne.W urzadzeniu wedlug wynalazku osia¬ ga sie usztywnienie kadluba loza za po¬ moca prowadnicy okraglej i odpowiadaja¬ cego jej uksztaltowania loza. Aby osia¬ gnac dalsze usztywnienie obrabiarki moz¬ na wedlug wynalazku zastosowac podpar¬ cie lozyska trzpieni frezowych za pomoca slupa bocznego lub podobnego narzadu.Aby podczas wykonywania frezowania wspólbieznego osiagnac szybkie usuwanie wirów, powstajacych w wielkich ilosciach, za pomoca strumienia czynnika chlodzace¬ go, urzadzenie moze posiadac stól, pod¬ trzymujacy przedmiot obrabiany, prowa¬ dzony na torze nachylonym w dól w kie¬ runku ruchu frezarki. Wedlug wynalazku loze jest osadzone na dwóch wspornikach, umieszczonych pod katem wzgledem linii prostopadlej i stojacych równolegle do osi kadluba maszyny, przy czym wspornik, znajdujacy sie na nizej polozonej stronie stolu, jest dluzszy, niz drugi wspornik, aby sily, pochodzace z nacisku frezowania, dociskaly loze bez luzu do prowadnicy okraglej. Dzieki temu wskutek ciezaru lo¬ za i stolu jak równiez nacisku frezowania nastepuje wzajemne naprezenie loza po¬ przecznego wraz z konsola, tak iz luz po¬ miedzy tymi dwiema czesciami nie moze byc szkodliwy.Oprócz tego dzieki ukosnemu poloze¬ niu stolu jedna skladowa wlasnego cieza¬ ru stolu lacznie z ciezarem przedmiotu obrabianego dziala w kierunku posuwu stolu, wskutek czego posuw jest ulatwiony.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku, a mianowicie w za¬ stosowaniu do frezarki konsolowej ze sto¬ lem roboczym, posuwajacym sie po nachy¬ lonej powierzchni. Fig. 1 przedstawia wi¬ dok z przodu frezarki wzglednie przekrój pionowy wzdluz linii / — /na fig. 2, fig. 2 — widok z boku frezarki i fig. 3 — wy¬ kres sil.Plaszczyzna l1, wzgledem której cala maszyna jest ustawiona prostopadle na podstawie 1, wykonanej jako zbiornik czynnika chlodzacego, jest nachylona sta¬ le pod pewnym katem do poziomu. Stojak 2 obrabiarki posiada prowadnice prosta 3 dla plyty konsolowej 3\ na której jest umocowana zasadniczo cylindryczna kon¬ sola 32 z prowadnica okragla. Na konsoli jest przesuwne poprzecznie loze 4 z na¬ rzadem srodkowym 41 w postaci wydrazo¬ nego cylindra. Na lozu poprzecznym 4 jest przesuwny iv olw kierunkach stól roboczy 5, podtrzymujacy obrabiany przedmiot.W obsadzie 9 i w stojaku 2 jest osa¬ dzone wrzeciono frezu 8. Przesuwna ob¬ sada 9 jest polaczona z lozem poprzecz¬ nym 4 za pomoca pionowego slupa 16 w celu usztywnienia obrabiarki. — 2 —Loze poprzeczne 4 spoczywa na dwóch slupach prowadniczych 17 i 171, prowa¬ dzonych w tulejach 18, umocowanych w podstawie /, a za pomoca lozysk kólko¬ wych 19 opiera sie na nakretkach 7 i 71 w ksztalcie rurek. Nakretki moga wkrecac sie na sworznie srubowe 6 i 6\ umocowane w podstawie 1.Na górnym koncu tych nakretek sa umocowane slimacznice 20. Obydwie sli¬ macznice moga byc obracane za pomoca wspólnego walu slimakowego 21 recznie lub mechanicznie w celu podnoszenia lub opuszczania loza poprzecznego 4 wraz z prowadnica okragla 31f 32. Górne konce slupów wydrazonych 17, 17xf w których znajduja sie slimacznice 20, sa objete ra¬ mionami 22, umocowanymi na konsoli 32, i przechodza przez cylindryczny narzad wydrazony 41 loza poprzecznego.Oparcie loza 4 na slupach podporo¬ wych 17, 171 uskutecznione jest za pomo¬ ca posrednich plytek, a mianowicie: na slupie 17 fest umocowana plyta nosna 23f na której spoczywa plyta poprzeczna 231, przymocowana do loza poprzecznego. Po¬ wierzchnia nosna obu plyt jest równole¬ gla do plaszczyzny stolu. Na slupie wsporczym 171 umocowana jest plyta 24, na której spoczywa plyta 241, umieszczo¬ na przesuwnie na lozu poprzecznym 4. Po¬ wierzchnia styku obu tych plyt jest pochy¬ lona wzgledem plaszczyzny stolu.Przez przesutniecie klinowej plyty 241 moga byc wyrównane róznice nastawienia.Nastawienie poprzeczne loza 4 wraz ze stolem 5 na prowadnicy okraglej 32 moze odbywac sie za pomoca dowolnej przekla¬ dni, nie przedstawionej na rysunku.Srodkowa czesc loza poprzecznego 4 w postaci wydrazonego kadluba 41 jest zamknieta na przedniej stronie pokrywa 27, co zapobiega przedostawaniu sie wió¬ rów i cieczy chlodzacej.Zalety, wynikajace z opisanej budowy, sa widoczne z fig. 3, gdzie przedstawione sa schematycznie obydwa slupy Wsporcze oraz prowadnica pionowa i okragla. Frez pracuje w kierunku strzalki A, posuw zas stolu odbywa sie w tym samym kierunku (strzalka B). Sily, pochodzace z pracy skrawania, sa przenoszone przez loze po¬ przeczne na obydwa slupy wsporcze, z których slup 171 przyjmuje najwieksza skladowa sily. Trójkat, wykreslony na slu¬ pach wsporczych na fig. 3, uwidocznia, ze przez zastosowanie dluzszych slupów wsporczych osiaga sie bardzo korzystne podparcie loza poprzecznego dla przejecia dzialajacych- sil.Sily poprzeczne dzialaja na prowadni¬ ce okragla. Prowadnica ta jest w stanie sama wytrzymac sily róznego rodzaju, które zjawiaja sie w plaszczyznie rzuto¬ wej prostopadlej do osi frezu.Gdy zjawia sie luz pomiedzy konsola i lozem poprzecznym na skutek tego, iz sily wystepujace daza do podniesienia lo¬ za z lewego wspornika, przy czym W ni¬ niejszym ukladzie punktem obrotu bylaby skrajna prawa krawedz klinowej plyty no¬ snej 24, to okazuje sie, ze prosta, przecho¬ dzaca przez punkt obrotu i srodek prowa¬ dnicy okraglej, przecina obwód kola pro¬ wadnicy w punkcie p. Styczna, poprowa¬ dzona w tym punkcie, tworzy z poziomem kat a, mniejszy od 90e. Sila podnoszaca nie moze wiec istniec. W polozeniu ukos¬ nym calego ukladu, widocznym na fig. 1, wydrazenie loza poprzecznego opiera sie na konsoli w miejscu? p. Gdy to nastapilo, loze zarówno wlasnym ciezarem, jak i pod wplywem dzialajacych sil, oprze sie mo¬ cniej na powierzchniach prowadniczych plyt nosnych obu slupów wsporczych.Ukosne polozenie powierzchni obu plyt 24 i 2411 spoczywajacych jedna na dru¬ giej, wzmacnia to dzialanie. Im wiecej jest obciazony stól loza poprzecznego, tym sil¬ niejsze jest przyleganie miedzy konsola i lozem poprzecznym i tym mniej praw¬ dopodobne jest obrócenie loza poprzecz- — 3 —nego albo powstanie luzu na lewym slu¬ pie wsporczym 17.Dlatego tez pod wplywem dzialajacych sil nastepuje naprezenie pomiedzy lozem poprzecznym i konsola.Przez zastosowanie prowadnicy okra¬ glej cisnienie poziome, wytworzone przez frez, nie moze wywolac zakleszczenia na pionowej prowadnicy pryzmatycznej, gdyz okragla czesc konsoli przenosi równo¬ miernie to cisnienie na stojak.Opisany uklad umozliwia przesuwanie konsoli na slupach wsporczych za pomoca nakretek 25 slupa wsporczego 17 albo na¬ kretek 26 slupa wsporczego 171.Jak widac na fig. 2, stól roboczy 5 po¬ siada na koncu brzeg nachylony w dól, przeciety wzglednie zaopatrzony w po¬ chylnie wyjsciowa tak, iz ciecz chlodzaca i wióry maja swobodne ujscie do zbiorni¬ ka, ustawionego przy maszynie. PL