Przy zainstalowywaniu urzadzen cen¬ tralnego ogrzewania, zwlaszcza w szczu¬ plym zakresie, dazy sie do tego, aby jeden i ten sam kociol mógl dostarczac wody, nagrzewanej do dwóch róznych tempera¬ tur, a mianowicie czesc wody goracej o tem¬ peraturze np, 60° do 80°C dla przewodów z biezaca woda goraca do róznych celów do¬ mowego uzytku, jak np, kapieli, zmywania statków, prania bielizny itd. czesc zas cie¬ plej wody o temperaturze umiarkowanej do zasilania radiatorów lub innych grzejników, poumieszczanych w róznych punktach bu¬ dynku. Woda, przeznaczona do celów ogrzewniczych, winna miec, zaleznie od po¬ gody, pewna nadwyzke ciepla, lezaca po¬ miedzy np, 8 i 50 stopniami, przy czym ta ostatnia jest konieczna tylko przy bardzo chlodnej pogodzie, a zatem dosc rzadko.W czasie wiekszej czesci okresu ogrzewa¬ nia nadwyzka temperatury wody grzejnej winna byc dosyc niska, rózniac sie w ten sposób znacznie od temparatury wody u- zytkowej, która niezaleznie od pogody mu¬ si byc w ciagu calego roku zawsze jedna¬ kowa.Znane jest utrzymywanie zapasu wody w kotle wzglednie w wiekszej czesci jego o wyzszej temperaturze, przewidzianej do przygotowywania wody goracej oraz zasi¬ lania bezposredniego przygotowujacego przyrzadu goraca woda z kotla, podczas gdy radiatory zasilane sa taka woda, która sie uzyskuje przez zmieszanie powracaja¬ cej wody z radiatorów z woda goraca z ko¬ tla, doprowadzajac ja do wlasciwej tempe-ratury. Równiez znane jest prowadzenie w tym celu wody powracajacej przez pomoc¬ nicze przewody posrednie, wlaczone po¬ miedzy przewodami, doprowadzajacymi i odprowadzajacymi wode, i mieszanie jej z woda z kotla za pomoca szczególnie zbu¬ dowanego kurka, regulujacego doplyw wo- dy.Przeplyw wody, powracajacej przez po¬ mocniczy przewód posredni, jest tutaj re¬ gulowany w punkcie polaczenia pomocni¬ czego przewodu posredniego z przewodem dla wody powracajacej za pomoca zasto¬ sowania kurka dlawikowego, którego czyn¬ nosc jest podtrzymywana dzialaniem wtryskowym, powstajacym przy wejsciu goracej wody do przewodu wyplywowego.Proponowano równiez w ogóle obliczac to dzialanie wtryskowe. Poniewaz jednak wo¬ da, znajdujaca sie w przewodzie pomocni¬ czym, jest chlodniejsza, a zatem ciezsza zarówno od wody goracej z kotla, jak i od wody powracajacej, przeto posiada ona sklonnosc do bezruchu, a co za tym idzie do nieprzyjmowania udzialu w krazeniu, wskutek czego pomocniczy przewód po¬ sredni staje sie bezskuteczny.Niedogodnosc ta jest szkodliwa zwlasz¬ cza przy temperaturach nizszych, np. przy rozpalaniu lub w czasie chwilowego zmniej¬ szenia nasilenia mocy ogrzewania. Do tego nalezy dodac jeszcze i to, ze wplywajaca z powrotem do kotla woda z radiatorów wy¬ wiera pewne dzialanie wtryskowe na wode, zawarta w posrednim przewodzie pomoc¬ niczym, a mianowicie odpowiadajace takie¬ mu samemu dzialaniu goracej wody z kotla w kierunku odwrotnym. Znane te urzadze¬ nia nie sa wiec calkowicie pewne w dzia¬ laniu i wymagaja prócz tego z powodu skomplikowanej budowy kurków stosunko¬ wo wysokich kosztów calego urzadzenia.Niniejszy wynalazek ma na celu unik¬ niecie wspomnianych niedogodnosci i pole¬ ga glównie na tym, ze urzadzenie dla wo¬ dy grzejnej pozostaje w lacznosci z urza¬ dzeniem do wody uzytkowej, mianowicie za posrednictwem zbiornika na wode w ko¬ tlowni przez drogi komunikacyjne, zasto¬ sowane w poblizu górnego wzglednie dol¬ nego konca pomocniczego przewodu po¬ sredniego, z których jeden, a mianowicie przewaznie górny, zaopatrzony jest w re¬ gulowany kurek dlawikowy, podczas gdy zbiorniki na wode sa w obydwóch urzadze¬ niach zupelnie od siebie oddzielone, oraz ze posredni przewód pomocniczy o sredni¬ cy, odpowiadajacej rzeczywistej srednicy przynaleznego wyplywowego przewodu ogrzewczego pomiedzy obydwiema drogami komunikacyjnymi, jest w takim stopniu o- grzewany, jakiego wymagaja radiatory lub podobne grzejniki przy najmniejszym za¬ potrzebowaniu ciepla, aby niezaleznie od kurka dlawiacego moglo wystapic dzialanie termiczno-syfonowe w urzadzeniu wodno- ogrzewczym.Pomocniczy przewód posredni moze byc zatem stale otwarty, a jedynym nieodzow¬ nym kurkiem bedzie zwykly zawór zasu¬ wowy, umieszczony na drodze doplywu wody goracej do przewodu doprowadzaja¬ cego. Polaczenie dla plynów w dolnym koncu przewodu posredniego pozostaje przewaznie stale otwarte. Urzadzenie pra¬ cuje wiec samoczynnie przez caly czas o- palania kotla po nastawieniu zaworu na pewna temperature.Zalaczony rysunek wyjasnia blizej ni¬ niejszy wynalazek. Fig. 1 przedstawia sche¬ matycznie urzadzenie cieplne wedlug wy¬ nalazku w przekroju przez kociol ogrze¬ wajacy, mieszczacy sie w urzadzeniu. Fig. 2, 3 i 4 przedstawiaja trzy rózne jego od¬ miany; fig. 5 — przekrój przez odmienne urzadzenie i fig. 6 — dalsza jego odmiane.Fig. 7 — 9 przedstawiaja trzy rózne odmia¬ ny kotla w przekroju poziomym; fig. 10 i 11 zas rózne postaci wykonania kotla typu sekcyjnego w przekroju pionowym. Fig. 12 i 13 sa to odmiany szczególów urzadzenia wedlug fig. 2, pokazane w przekroju po- — 2 -ziomym, zas fig, 14 i 15 — odmiany urza¬ dzen w widoku bocznym.W urzadzeniu wedlug fig. 1 oddzial dla wody uzytkowej zawiera pojemnosc wody 1 kotla, przewód odprowadzajacy 2, np. aparat 3, przygotowujacy goraca wode, i przewód 4 do wody powracajacej z uj¬ sciem w dolnej czesci zbiornika z zapasem wody 1. Oddzial dla wody grzejnej wzglednie dla grzejników zawiera pomoc¬ niczy przewód posredni 5, przewód odpro¬ wadzajacy, wznoszacy wode grzejna, na¬ czynie wyrównawcze 7, pewna ilosc radia¬ torów lub podobnych grzejników 8 i prze¬ wód dla wody powracajacej 9. Pomocniczy przewód posredni 5 jest wbudowany w przestrzen wodna 1 kotla i przechodzi w kierunku pionowym wzdluz calego kotla.Przewód ten posiada ksztalt rury o prze¬ kroju takim samym, jak przekrój rury 6 doprowadzajacej wode grzejna. W dolnej swej czesci jest on placzony z przewodem powrotnym systemu grzejników radiatoro- wych z doplywowa rura 10 i zaopatrzony w swej górnej czesci w rure odplywowa //, laczaca sie z przewodem 6, doprowa¬ dzajacym wode grzejna. W miejscu 12 przewód 5 laczy sie stale z zapasem wody 1 kotla. Polaczenie to posiada miedzy in¬ nymi te zalete, ze uklad grzejny radiato- rowy 5 — 9 i uklad do prowadzenia wody uzytkowej 1 — 4 moga miec jedno naczy¬ nie wyrównawcze 7, poniewaz powstale np. w kotle nadcisnienie przerzuca sie bez¬ posrednio przez otwór 12 na uklad radia- torowy i odwrotnie.Od prowadzacego do aparatu przygoto¬ wawczego 3 przewodu dla wody grzejnej 2 przechodzi odgalezienie do przewodu 6, doprowadzajacego wode grzejna do radia¬ torów, przy czym odgalezienie to jest kon¬ trolowane za pomoca zaworu dlawikowe¬ go 13.W odmianie, przedstawionej na fig. 2, posredni przewód 5a otoczony jest osob¬ nym plaszczem 15 dla wody cieplej, który na swym górnym koncu jest polaczony z przewodem 16 za pomoca zaworu, na dol¬ nym zas swym koncu laczy sie za pomoca ujscia 17 z przestrzenia wodna la kotla.W odmianie, przedstawionej na fig. 3, pomocniczy przewód posredni 56 odbiera cieplo dzieki stalemu stykowi ze sciana zewnetrzna przestrzeni wodnej Ib kotla, podczas gdy na fig. 4 przewód 5c umie¬ szczony jest wewnatrz paleniska 18. Poza tym urzadzenia te zgodne sa z urzadzeniem wyzej opisanym. Pomocniczy przewód po¬ sredni moze byc umieszczony równiez nad lub pod paleniskiem, wzglednie w kanale dymnym.Zawór 13 moze byc w danym razie u- mieszczony w górnej czesci przewodu po¬ sredniego, przechodzacego przez prze¬ strzen wodna kotla, jak to oznaczono licz¬ bami 14 i 14a na fig. 1 i 4, przy czym sam zawór calkowicie znajduje sie wewnatrz kotla.Posredni przewód pomocniczy moze byc równiez wykonany w postaci wezownicy, umieszczonej wewnatrz lub na zewnatrz kotla, a w danym razie nawet jako czesc samego kotla.W postaciach wykonania urzadzenia wedlug fig. 1, 3 i 4 powierzchnia przewodu posredniego, chlonaca cieplo, jest tak obliczona, ze woda, zawarta w tym prze¬ wodzie, nagrzewa sie tylko do takiego stopnia, iz nie przewyzsza temperatury najnizszej, uzywanej do nagrzewania ra¬ diatorów.W postaci wykonania wedlug fig. 2 ilosc ciepla, oddawanego kolumnie wody, zawar¬ tej w przewodzie posrednim, moze byc miarkowana, przez co osiaga sie szczegól¬ nie rozlegly zakres regulowania.Zaleta wynalazku w porównaniu ze znanymi juz urzadzeniami polega miedzy innymi na tym, iz ilosc wody, przechodza¬ cej przez posredni przewód pomocniczy, w zadnym razie nie ulega dlawieniu. Prócz tego bez wzgledu na to, czy woda goraca — 3 —doplywa zaworem 13 lub tez nie doplywa, krazenie przez przewód posredni odbywa sie bez zadnej przeszkody na podstawie dzialania termiczno-syfonowego, wywola¬ nego przez odrebne podgrzewanie. Ponie¬ waz, jak wspomniano wyzej, podgrzewanie jest stosunkowo nieznaczne, stosuje sie do¬ puszczanie goracej wody zaworem 13, przez co stwarza sie mozliwosc regulowa¬ nia.Kazdy grzejnik radiatorowy w mieszka¬ niu moze wiec pracowac cala swoja po¬ wierzchnia grzejna przy najnizszej mozli¬ wej temperaturze, tkóra w kazdej chwili do potrzeb ogrzewania moze byc dostoso¬ wana.Poniewaz urzadzenie wedlug fig. 2 jest prawie niezalezne od budowy kotla, moze byc ono, oczywiscie, ustawione na kazdym innym odpowiednim miejscu pod warun¬ kiem, ze potrzebne przewody doprowadza¬ jace i odprowadzajace beda dostepne. Ta¬ kie urzadzenie stosuje sie zwlaszcza np. wtedy, gdy chodzi o oddzielna grupe grzej¬ ników lub o pojedynczy grzejnik radiato¬ rowy, w razie jesli je trzeba regulowac.Pomocniczy przewód posredni mozna równiez ogrzewac bezposrednio przez wtryskiwanie goracej wody. W postaci wy¬ konania wedlug fig. 5 przewód posredni 5d jest odpowiednio do tego zaopatrzony mie¬ dzy obydwoma wyzej opisanymi drogami komunikacyjnymi 12d i 13 w dodatkowy doplyw 19, polaczony z otaczajacym zapas wody Id kotlem, na mniej wiecej jednako¬ wym poziomie 20, Przewód 19, 20 jest za¬ opatrzony równiez w zawór regulowany 21.Temperatura wody na poziomie 20 jest w rzeczywistosci przewaznie nizsza niz w górnej czesci kotla. W kazdym jednak ra¬ zie woda goraca, przeplywajaca przez rure 20, 19, moze byc regulowana za pomoca zaworu 21 w taki sposób, ze temperatura w pomocniczym przewodzie posrednim be¬ dzie odpowiadala najmniejszemu zapotrze¬ bowaniu ciepla grzejników radiatorowyeh, a mimo to dzialanie termiczno-syfonowe bedzie jednoczesnie powstawalo w syste¬ mie radiatorowym 5d, 6, 8, 9. Jest takze mozliwe, aby woda w jakims wyzszym po¬ ziomie, np. w miejscu 22 odplywala z kotla, co bedzie mialo ten skutek, ze tem¬ peratura wody goracej bedzie sie równala w danym razie temperaturze wody, prze¬ plywajacej zaworem 13. Z tego wynika, ze stosunek ilosci plynu, przeplywajacych przez zawory 13 i 21, moze byc miarkowa¬ ny przez nastawienie zaworów, W przypadku gdy pomocniczy przewód posredni pozostaje w lacznosci z kotlem, chlonac z niego cieplo, np. wedlug fig. 6, moze sie zdarzyc, ze uzyskany w ten spo¬ sób efekt przenoszenia ciepla bedzie nie¬ dostateczny; wtedy mozna wedlug wyna¬ lazku zastosowac dodatkowy doplyw wody goracej. Przyjmuje sie dla przykladu, ze pomocniczy przewód posredni 5e ma moz¬ nosc pochlaniania ciepla przez styk ze sciana zewnetrzna kotla, zawierajacego zapas wody le. Odrebny doplyw 19e, uza¬ lezniony od zaworu 21e, laczy dolna czesc przewodu pomocniczego z zapasem wody le kotla mniej wiecej na poziomie 20. Moz¬ na takze przyjac, ze punkt polaczenia przy kotle znajduje sie na jakims innym pozio¬ mie np. w punkcie 22e, przy czym zawór bedzie umieszczony w miejscu oznaczonym cyfra 23e. Jasne jest, ze przez nastawienie zaworu 21e wzglednie 23e mozna osiagnac ten skutek, ze przewód pomocniczy 5e przy zamknietym zaworze 13, przy zasilaniu cieplem pochodzacym z wtrysku, lacznie z dodatkowym cieplem, doprowadzanym bezposrednio przez sciane, przewodzaca cieplo od kotla, nie przekroczy ilosci cie¬ pla, odpowiadajacej najmniejszemu zapo¬ trzebowaniu ciepla przez radiatory, a mimo to ilosc ta bedzie wystarczajaca do zabez¬ pieczenia dzialania termiczno-syfonowego, wymaganego w systemie grzejników radia- torowych.W urzadzeniach posiadajacych kotly — 4 —zeliwne przestrzen wodna w postaci plasz¬ cza wodnego otacza na ogól palenisko i sklada sie z jednej lub kilku sekcyj (fig. 7 — 11), pomocniczy zas przewód po¬ sredni 5/ — 5klt 5k2 moze byc przy tym wykonany równiez z zeliwa i umieszczony przewaznie jako kanal pionowy, wykonany jednolicie ze scianami plaszcza wodnego wzglednie sekcyj tego plaszcza. W kotlach zeliwnych sciany kanalowe 24, 25 moga stanowic poprzeczne przegrody, umieszczo¬ ne w zbiorniku 26 na wode (fig. 7), jako pionowe sciany oddzielajace, w którym to przypadku przewody pomocnicze 5f znaj¬ duja sie w stycznosci po obydwóch prze¬ ciwleglych stronach 24 i 25 z woda zbior¬ nika, graniczac poza tym z jednej strony 27 z paleniskiem, z pozostalej zas strony 28 — z otoczeniem zewnetrznym. Kanal moze miec tu w przekroju ksztalt pólkola 5g, 5h (fig. 8, 9) na zewnetrznej wzglednie wewnetrznej stronie zewnetrznej sciany 29 wzglednie wewnetrznej sciany 30 plasz¬ cza wodnego, przy czym np. pólkoliste przewody pomocnicze granicza w pierw¬ szym przypadku, (fig. 8) z zewnatrz z oto¬ czeniem, a wewnatrz ze sciana zewnetrz¬ na kotla, w drugim zas przypadku (fig. 9), — z zewnatrz ze sciana wewnetrzna kotla, a wewnatrz z paleniskiem 31. W kotlach natomiast sekcyjnych przewód pomocniczy moze byc urzadzony jako kanal 5i (fig. 10) wzglednie jako równolegle kanaly 5klf 5k2 (fig. 11), w jednej z sekcyj kotla.W podobny sposób moze byc wykona¬ ny pomocniczy przewód posredni 5m, 5n (fig. 12, 13) jednolicie ze sciana 15m, 15n urzadzenia do okreznego obiegu (porównaj fig. 2). Przy tym wiec sciana 5m, 5n prze¬ wodu moze byc czesciowo w stycznosci ze zbiornikiem urzadzenia do obiegu okrezne¬ go, a czesciowo na jednej lub wiecej stro¬ nach z otoczeniem zewnetrznym.W przedstawionej na fig. 14 postaci wy¬ konania przewód 5a jest ulokowany we¬ wnatrz kanalu dymnego.Postac wykonania wedlug fig. 15 jest szczególnie wskazana w takich urzadze¬ niach ogrzewniczych, które siegaja tylko jednego pietra i w których kociol znajduje sie na poziomie niektórych radiatorów lub podobnych grzejników. Równiez w tym przypadku moga byc wedlug wynalazku grzejniki radiatorowe korzystnie umiesz¬ czone pod oknami. Doplyw lOp do przewo¬ du pomocniczego jest w tym celu umiesz¬ czony na poziomie nizszym niz kociol, aby przewody powrotne mozna bylo przecia¬ gnac przez podloge wzglednie pod nia. Po¬ sredni przewód pomocniczy jest otoczony plaszczem wodnym 15p, który za pomoca zaworu 33 laczy sie z kotlem, pozostajac w lacznosci przez otwór 34 z dolnym prze¬ dluzeniem pomocniczego przewodu 5p.Dolna droge komunikacyjna do kotla sta¬ nowi tutaj rura 12p. Ta postac wykonania moze byc takze zastosowana do urzadzenia przedstawionego na fig. 5 i 6. PL