Przedmiotem niniejszego wynalazku jest pocisk artyleryjski lub bomba lotnicza, w szczególnosci zas granat przeciwpan¬ cerny, zaopatrzony w kilka zapalników, których dzialanie daje sie regulowac, np. niektóre zapalniki daja sie wylaczac od dzialania lub charakter ich dzialania daje sie zmieniac, W tym celu pocisk wedlug wynalazku moze byc zaopatrzony w natychmiastowy czuly zapalnik, umieszczony w glowicy po¬ cisku, który moze posiadac dajaca sie na¬ stawiac zwloke o mniejszym opóznieniu, niz opóznienie zapalnika dennego, lub od¬ wrotnie, przy czym glowica pocisku jesit wzmocniona w ten sposób, by jego zdol¬ nosc przebijania nie cierpiala na tym. W celu zabezpieczenia zapalnika uderzenio¬ wego od deformacji, moze on byc zaopa¬ trzony w odpowiednio wytrzymaly kaptur, otaczajacy i ochraniajacy zapalnik, lub tez zapalnik mozna zastapic zdatnym do prze¬ bijania i odpornym pelnym korkiem.W glowice pocisku wedlug wynalazku moze byc wkrecony zapalnik o dzialaniu podwójnym, posiadajacy splonke pobudza¬ jaca, przy czym natychmiastowy zapalnik uderzeniowy tego zapalnika jest wkreco¬ ny w jego glówke.Niniejszy wynalazek dotyczy równiezpockLSw, które Ze wzgledów balistycznych zaopatrzone sa w kaptur balistyczny. Kap¬ tur balistyczny wedlug wynalazku moze byc przytrzymywany na glowicy pocisku za pomoca rury lacznikowej, faczacej wla¬ sciwy zapalnik uderzeniowy z urzadzetitfcm opózniajacym, umieszczonym w odpornej czesci glowicy, podtrzymujacej splonke pobudzajaca, lub tez kaptur ten moze byc nakrecany na glowice pocisku. Wylacze¬ nie wlasciwego zapalnika uderzeniowego moze byc uskutecznione przez wymiane te¬ go zapalnika na pelna czesc glowicy lub przez zamkniecie polaczenia pomiedzy za¬ palnikiem a splonka pofrtodteajaca lub Opóz¬ niaczem. Taka budowa umozliwia trojakie dzialanie pocisku-wybuch natychmiasto¬ wy, wybuch te zwloka lub calkowite usu¬ niecie zapalnika uderzeniowego.Jest zrozumiale, ze równiez zapalnik czasowy moze byc odpowiednio laczony t pociskami, zaopatrzonymi w kaptur. Tak wiec w pierwszym rzedzie zapalnik czaso¬ wy moze byc umieszczony w glowicy kap¬ tura balistycznego. Tam, gdzie obciazenie kaptura balistycznego zapalnikiem ciso¬ wym byloby ze wzgledów balistycznych nie¬ korzystne, np. w mniejszych kalibrach, mo- ze zapalnik czasowy byc umieszczony w srodku kaptura, jego zas zapalnik uderze¬ niowy moze byc wkrecony z zewnatrz w kaptur lub w czesc posrednia i dawac sie fcitwo wylacza*.Nastawianie zapalnika moze byc doko¬ nane w rozmaity sposób, np. kaptur maze dawac sie latwo odejmowac lub tylko obra¬ cac. W drugim przypadku obrót kaptura pówinfen powodowac obrót pierscieni za¬ palnika czasowego, czyli jego nastawienie.Aby zapobiec zmianie nastawienia zapal¬ nika przy przekreceniu sie kaptura do¬ brze jest wykonac polaczenie kaptura z pierscieniem zapalnika czasowego w ten sposób, azeby wylaczalo sie przy strzale.Najprostszy przyklad zastopowania wy¬ nalazku w granacfe 1 kraszacym uwidocz¬ niono na fig. 1. Granat 1 wedlug wynalaz¬ ku posiada wkrecone dno 2, w które jest wkrecony zapalnik uderzeniowy 3, przy¬ kryty plyta 4. Pocisk oprócz tego jest za¬ opatrzony w czuly zapalnik uderzeniowy 5 Ze zwloka, dajacy sie wylaczac, zapalnik zas denny 3 polaczony jest z opózniaczem, którego sposób dzialania zalezy od sposobu (ego wlaczenia.Poniewaz pocisk jest zaopatrzony w zapalnik glowicowy, przeto jego glowica w miejscu 7 jest odpowiednio wzmocniona, a zapalnik uderzeniowy 5 daje sie nasta¬ wiac na dzialanie natychmiastowe lub ze zwloka, przy czym ap. zwloka w tym za¬ palniku w porównaniu do zwloki w zapal¬ niku dennym jest krótsza. Zapalnik 5 jest przykryty dajacym sie odejmowac mocnym kapturem 8.Inne umocowanie zapalnika uderzenio¬ wego w glowicy pocisku 1 jest przedstaw wione na fig. 2, 3 i 4, przy czym pocisk jest zaopatrzony w odporna wkretke glowi¬ cowa 9. Z fig. 1 widac, ze wkretka ta nie¬ koniecznie jest potrzebna i ze zapalnik 5 równiez dobrze moze byc wprost wkrecony w oko glowicy pocisku, który posiada po¬ budzajaca wkretke glowicowa, przy czym dobrze jest, gdy gwint tej wkretki jest jednakowy z gwintem zapalnika.W przykladzie wedlug fig. 2 i 3 zasto¬ sowany jest znormalizowany zapalnik glo¬ wicowy 5, zaopatrzony w splonke pobu¬ dzajaca 11. W celu osiagniecia Okreslone¬ go ksztaltu pocisku i wzmocnienia przed¬ niej czesci zapalnika oraz ochrony przed uszkodzeniem go zapalnik jest przykryty pierscieniem 12 lub kapturem 13, wkreco¬ nymi w glowice pocisku lub wkretke gló¬ wkowa.Poza tym jest mozliwe albo zapalnik 3 z pierscieniem 12 zamienic pelnym korkiem 14 wedlug fig. 4, iUbo calkowita jednostke, lacznie z wkretka glowicowa 9, zam/ientc pelnym korkiem 15 wedlug fig. 5, wskutek czego, po usunieciu zapalnika glowktf^ego, — 2 -wzr*jta zdolnosc pocisku do przebijania przeszkody.W pociskach z kapturem balistycznym 16 oraz z wkretka glowicowa 17, przytrzy¬ mujaca trzpien 18, sluzacy za prowadnice dla rurki laczacej 19, która przenosi plo¬ mien od zapalnika uderzeniowego 20 na splonke pobudzajaca 10 lub na opózniacz 21, posiadajacy kanal 22 do przenoszenia plomienia na splonke JO. Kanal 22 moze byc zamykany kulka 34, która po czescio¬ wym wykreceniu zapalnika 20 wraz z rur¬ ka laczaca 19 i po ponownym wkreceniu go zamyka otwór 22, wskutek czego bez¬ posrednie przeniesienie plomienia jest u- niemozliwione i wybuch zapalnika przeno¬ si sie wtedy na opózniacz prochowy 23 i 24. Urzadzenie opózniajace 21 jest pola¬ czone ze splonka pobudzajaca 10, osadzo¬ ne we wnetrzu pocisku i przykryte wkret¬ ka glowicowa 17. Wylaczenie dzialania za¬ palnika 20 osiaga sie przez wkrecenie na jego miejsce pelnego korka 25 (fig, 7) lub przez wprowadzenie don wiekszej zwloki w porównaniu z opózniaczem zapalnika dennego.Inny przyklad zupelnego usuniecia wplywu zapalnika glowicowego 20 jest przedstawiony na fig. 8. W tym przykla¬ dzie wykonania zapalnik 20 jest zaopatrzo¬ ny w wystep 26, posiadajacy kanal 27, przy czym gniazdo 28, w które jestwkrecony za¬ palnik, jest stozkowe. Po czesciowym wy¬ kreceniu zapalnika 20 kulka 32 spada na otwór rury 30 i po ponownym dokreceniu go zamyka szczelnie ten otwór, wskutek czego wybuch zapalnika' 20 nie moze byc przeniesiony ani na Opózniacz, ani na splonke pobudzajaca.Wedlug fig. 9 zapalnik glowicy 20 daje sie wlaczac i wylaczac w ten sam sposób jak i zapalnik przedstawiony na fig. 8, przy czym w skorupe pocisku jest wkrecony za¬ palnik czasowy, zaopatrzony w splonke po¬ budzajaca 11, wchodzaca do wnetrza pobu¬ dzajacej wkretki glowicowej JO.Przedstawionemu na H$ 9 zapalnikowi czasowemu odpowiada co do ciezaru i ksztaltu odpowiedni zapalnik uderzeniowy, przedstawiony na fig. 10. Równiez i tutaj zapalnik 20 jest wylacza&y za pomoca kul¬ ki 32, a kulka 34 sluzy do uniemozliwiania bezposredniego przenoszenia wybuichu za¬ palnika 20 na splonke pobudzajaca, przy czym wtedy zapalnik moze dzialac z opóz¬ nieniem. I i i \| |:i'j Przyklad umieszczenia zapalnika cza¬ sowego w pociskach, zaopatrzonych w kap¬ tur balistyczny 35, przedstawiono na1 fig¬ li. Tutaj natychmiastowy zapalnik uderze¬ niowy 20 jest wkrecony w glowica 29, wkrecona w wierzcholek kaptura, która slu¬ zy do wylaczania lub wlaczania opóznia¬ cza, umieszczonego w dolnej czesci 36 za¬ palnika czasowego, wkreconego w oko sko¬ rupy pocisku. Przednia czesc 38 kaptura 35 daje sie obracac na jego dolnej czesci i jest zabezpieczona przeciw przesunieciu za pomoca kilku kulek, czopów lub drutu 39.Przednia czesc kaptura posiada otwory wy¬ lotowe 40 oraz czop 42, który sluzy za dzwilgnie przy obrocie górnej czesci 38 kaptura balistycznego podczas ustawania zapalnika czasowego. Na wewnetrznej sciance górnej czesci kaptura balistycznego jest osadzony suwak 45, zaopatrzony w uchwyty 47, które obejmuja czop 43 osa¬ dzony na pierscieniu 44 zapalnika czaso¬ wego, wskutek czego przy obrocie górnej czesci kaptura balistycznego jest obracany pierscien 44 ze sciezka prochowa. Suwak 45, podtrzymywany w polozeniu zasadni¬ czym odpowiednim oporkiem, w chwili strzalu zwalnia czop 43, wskutek czego przerywa sie polaczenie pierscienia 44 z górna czescia kaptura balistycznego.Podobne do poprzednio' opisanego u- rzadzenia jest urzadzenie przedstawione na fig. 13, które rózni sie jedynie tym, ze ca¬ ly kaptur 35 daje sie obracac na pocisku /.Suwak, laczacy kaptur z pierscieniem 44, jest tu zastapiony dajacym sie odchylac &a .— 3 —czopie 49 narzadem 48, polaczonym za po¬ moca odpowiedniego otworu z czopem 43 pierscienia 44. Równiez i w tej odmianie zapalnik uderzeniowy umozliwia' wlaczanie lub wylaczainie opózniacza; W odmianie pocisku przedsia^wilonej na fig. 14 glowicowy zapalnik uderzeniowy 20 albo sam albo razem ze splonka pobudzaja¬ ca po strzale lub podczas lotu pocisku zu¬ pelnie od niego odpada!, W tym celu we¬ dlug wynalazku zapalnik 20 jest osadzony na sprezynie 51 i w tym polozeniu jest przytrzymywany za pomoca kulek 52, za¬ bezpieczonych bezwladbikiem 53, który w polozeniu zabezpieczajacym jest przytrzy¬ mywany np. sprezyna 54, oparta o nakret¬ ke 55. Poza tym zabezpieczeniem jest za¬ palnik 20 przytrzymywaJny jeszcze za po¬ moca dowolnego oporka, np. za pomoca do¬ wolnie przymocowanego czopa 56. Jezeli przed strzalem usunac czop 56, to po strzar le zapalnik uderzeniowy odpada od pocisku wtedy, gdy ustaje dzialanie dodatniego przyspieszenia na pocisk, co nastepuje po wylocie pocisku z lufy.W przykladzie wykonania przedstawio¬ nym na fig. 15 i 16, glowicowy zapalnik u- derzeniowy 20 jest przytrzymywany w po¬ cisku czopem 57, zakonczonym stozkowo i wchodzacym w zlobek 59 kadluba zapal¬ nika 20. Czop 57 w polozeniu zabezpiecza¬ jacym zapalnik 20 od wypadniecia jest przytrzymywany za pomoca pierscienia 60, który przy strzale, przy rzucie lub innym wstrzasie odpada. W przytoczonym przy¬ kladzie pierscien 60 jest dwudzielny, przy czym jego polówki 62 i 63 sa rozchylane sprezyna 61, a w zamknietym polozeniu przytrzymywane sprezynujacym pierscie¬ niem 64, jak to uwidocznia fig, 16, Przez oderwanie tego pierscienia 63 przed rzutem lub podczas rzutu otwiera sie pierscien 60, wskutek czego czop 57 zwalnia zapalnik, który wypada z pocisku. Aby uniemozliwic wypadanie zapalnika!, o ile tego zajdzie potrzeba, we wkretce glowicowej 51 jest osadzony na sprezynie 66 czop 56, który po zwolnieniu go wchodzi w rowek 65 za¬ palnika i zatrzymuje goi w pocisku. W wy¬ laczonym od mozliwosci dzialania! poloze¬ niu czopa 56 jest on przytrzymywany za pomoca dajacego sie usuwac pierscienia 67.Oczywiscie, ze przez stale odrywanie pier¬ scienia 64 przy rzucie i przez odrywanie lub nieodrywainie pierscienia: 67 osiaga sie albo dzialanie, albo wylaczenie od dziala¬ nia zapalnika 20.Inny przyklad wykonania], w którym splonka zapalajaca daje sie unieruchomiac, przedstawiono na fig. 17. Bezwladnik 69 ze splonka zapalajaca 68 jest osadzony na sprezynie 70 w tulei 71, wkreconej we wkretke glowicowa pocisku, Bezwladnik ze splonka zapalajaca jest zabezpieczony przed ruchem ku iglicy za pomoca kulek 72, które w polozeniu zabezpieczajacym sa przytrzymywane za pomoca bezwladnika 74, osadzonego na sprezynie 75. Zwolnie¬ nie bezwladtaika 69 splonki zapalajacej 68 jest mozliwe wtedy, gdy bezwladnik 74 przesuwa sie do przodu i kulki 72 wypa¬ daja, Bezwladnik 77 z iglica 76 jest umie¬ szczony w górnej czesci tulei 71 i zabe/z- pieczony kolnierzem 78 przed wypadnie¬ ciem z tej tulei. Bezwladnik 77 posiada u- cho 80, w które wclwdzi sprezynujacy kablak 81, tworzacy oparcie dla bezwlad¬ nika 74, który pod dzialaniem sprezyny 75 naciska na niego; W polozeniu czesci, przedstawionym na fig* 17, glowicowy zapalnik uderzeniowy dzialac nie moze, poniewaz bezwladnik 74 nie moze przesunac sie ku przodbwi. By umozliwic dzialanie glowicowego zapalni¬ ka uderzeniowego, nalezy przed strzalem lub rzutem usunac palak 81.Oczywiscie, ze przytoczone przyklady wykonaJnia nie wyczerpuja istoty wynalaz¬ ku, a sa podane tylko dla przykladu, przy czym wynalazek ten moze miec zastosowa- — 4 —nie i w innego rodzaju amunicji, której dzialanie jest oparte na tej samej zasa¬ dzie. PL