Niniejszy wynalazek dotyczy kolanko¬ wego lacznika w ksztalcie litery U do rur, przegrzewaczy uzywanych przy kotlach pa¬ rowozowych i okretowych, oraz sposobu wyrobu tych laczników. Celem wynalazku jest prosty i* tani wyrób kutych niespawa- nych kolanek lacznikowych najwlasciwiej z miekkiej stali, które bez zawodu moglyby wytrzymywac dzialanie wysokich tempera¬ tur gazów spalinowych.Do wyrobu rur w ksztalcie litery U, zwlaszcza do przegrzewaczy, stosowano do¬ tychczas sposób, polegajacy na zginaniu obu laczonych rur i spawaniu ich konców zapomoca aparatu do spawania, lub w inny podobny sposób, W inny sposób laczono je, nasadzajac na rury przegrzewaczy kon¬ cówki z kutego surowca lub lanej stali.Aby zapobiec mogacym wyniknac u- szkodzeniom materjalu w stosowanych do¬ tychczas lacznikach, pozadanem jest uzy¬ wanie do rur przegrzewaczy niespawanych laczników z materjalu o wlasciwosciach, zblizonych do wlasciwosci materjalu, z któ¬ rego wyrobione sa rury. Osiagniecie tego celu umozliwia niniejszy wynalazek.Próbowano wyrabiac U-laczniki do rur przegrzewaczy w ten sposób, ze je od- kuwano w formie lub w inny sposób obra¬ biano z pelnego kawalka stali, lecz otrzy¬ mywanie scianki miedzy otworami usku¬ teczniano przez spawanie.Wedlug wynalazku niespawany U- lacznik obrobiony jest z materjalu pla¬ stycznego, najlepiej z miekkiej stali w ten sposób, ze kawalek zelaza lub stali odpo-wiednich rozmiarów pfzez kucie w formie kowalskiej, wytlaczanie lub w inny sposób otrzymuje pozadany ksztalt zewnetrzny.W tym klocku zostaja wywiercone lub w inny sposób utworzone dwa kanaly, które prowadza od wspólnej powierzchni czolo¬ wej i lacza sie na odpowiedniej odleglosci, przez co zostaje utworzone polaczenie czy¬ li droga dla pary. Konce zewnetrzne ka¬ nalów, w których sa umocowane rury prze- grzewacza, oddzielone sa od siebie czescia metalu tego samego kawalka. W tym wiefc razie lacznik nie posiada miejsc spawanych.Dla utworzenia otworów uskutecznia sie to najlepiej zapomocA wiertafki,która prze- dewszystkiem wierci oba przecinajace sie otwory ; nastepnie rozszerza ich konce ze¬ wnetrzne tak, ze powstaja dwa równolegle wzgbdem r ebie otwory, sluzace do przy¬ laczenia rur przegrzewacza badz to przez nasadzenie na goraco, badz przez przypa- wanie.Obróbka niniejszego lacznika wymaga jednorazowego tylko kucia i przeto jed¬ nego tylko grzania.Na rysunku fig. 1 przedstawia widok ztylu obu form kowalskich do wykuwania lub wytlaczania masy lacznika; fig. 2 przed¬ stawia przekrój wzdluz linji A—B fig. 1; fig. 3 — widok zgóry formy kowalskiej; fig. 4, 5, 6 — widok boczny, przekrój pio¬ nowy i widok zgóry odkutego kawalka; fig, 7 — przekrój przez gotowy U-lacz- nik w mysl wynalazku; fig. 8 — widok jego zgóry; fig. 9 — przekrój wedlug linji C—D fig. 8; fig. 10, 11, 12 — w tych samych rzu¬ tach, co i fig. 7, ewentualnie 8 i 9 gotowy U-lacznik z przylaczonemi koncami rur przegrzewacza; fig. 13 i 14 — widoki boczne, a fig. 15 i 16 — widoki ztylu urza¬ dzenia zaciskowego wiertarki; fig. 17 do 20 — jej szczególy, urzadzenia do umoco¬ wania; fig. 21 przedstawia lacznik dwóch rur z rura trzecia.Jak to widac na fig. 1, 2 i 3, górna ru¬ choma forma kowalska 1, oraz jej nieru¬ choma czesc dolna Id posiadaja na zwróco¬ nych ku sooie powierzchniach jednakowe wglebienia 2. Czesci 3, 3 sluza do latwiej¬ szego oddzielenia masy formy od czesci wykuwanej. Zebra wytwkrzaja wglebienia 5 czesci wykutej, jak to Wskazuje fig. 4, 5 i 6, Nastepnie czesc wykuta Umieszcza sie w odpowiednio uksztaltowanefn wycieciu 7 czesci 10 fig. 15 i 18 urzadzenia zaciskowe¬ go wiertarki, przyczem krawedz 6 wchodzi w zlobek 7a, a czesc wykuta przytrzymuje pokrywa 8, przyciagana do czesci 10 zapo- moca srub 9 z nakretkami 11, obracajacych sie na czopach 9a i umieszczonych W wycie¬ ciach 8a. Wystajacy w czesci 10 czop lOa wchodzi w odpowiedni otwór w trzyftiadle 12 (fig. 13 i 14), które moze bf<5 przymoco¬ wane do jakiejkolwiek podstawy, nji. do stolu wiertarki. Czop lOa urzadzenia za¬ ciskowego utrzymywany jest w trzymadle 12 nakretka 13, nasrubowana na koniec ze¬ wnetrzny wkreconej w czop lOa sruby i4.Jak to widac z fig. 20 czopy, na których obracaja sie sruby 9, sa wsrubowane w ó- twory czysci 10 urzadzenia zaciskowego, przyczem glówka tylnego czopa 9a jest wpuszczona, wobec czego tenze nie wysta¬ je poza tylna powierzchnie czesci 10 przy trzymadle 12 (fig. 13 i 14). Sruby 15 (fig. 13, 14, 18, 20), wkrecone do czesci 10, wchodza przy zalozeniu pokrywy 8 w otwo¬ ry 16 (fig. 13 i 17).W otwory 19 pokrywy 8 wstawione sa tulejki z twardej stali jako kierujace dla wiertla ze zgrubieniami 18 na koncach ze¬ wnetrznych (fig. 15 i 17). Otwory sa po¬ chylone wzgledem siebie pod pewnym ka¬ tem i tulejki 17 daja sie latwo wyjmowac.Do czesci pionowej trzymadla 12 moze byc przymocowany blok zelazny 21 (fig. 13, 14, 15, 16) posiadajacy powierzchnie pozioma 21a oraz dwie plaszczyzny ukosne 22, 23 (fig. 15 i 16), które ograniczaja obrót bloka 10 i sa odpowiednio w tym celu nachylone wzgledem plaszczyzny poziomej. Potaie- — 2 —dzy plaszczyzny 21a i 22 lub 21a i 23 z jed¬ nej strony, oraz powierzchnia dolna .czesci 10 wstawia sie odpowiednio uksztaltowany klin 24 ze stali lub innego metalu z wyste¬ pem 25, wchodzacym w rowek 20, by pew¬ niej zamocowac czesc 10 w polozeniu (fig, 15), w którem ta opiera sie o powierzchnie 22 lub 23. W polozeniu przedstawionem na fig- 16, w którem zostaja rozwiercone zewnetrzne konce kanalów, czesc 10 jest przytrzymywana przez klin 26 stalowy lub z innego materjalu, dopasowany do po¬ wierzchni 21a, 22 i 23 czesci 21, sluzacy o- parciem dla dolnej czesci 10 z wystepami 26a, zachodzacemi za boczne powierzchnie bloka 21. Przy wierceniu konców ze¬ wnetrznych kanalów wiertlo prowadzone jest przez pokrywe 27, zastepujaca pokry¬ we 8; ta ostatnia sluzy do wiercenia kana¬ lów ukosnych, których osie sa pokazane na fig. 7 linjami kreskowanemi. W otwory po¬ krywy 27 sa wstawione tulejki z twardej stali z kolnierzami 28a na koncach ze¬ wnetrznych, które sluza do prowadzenia wiertla. Kazda z przykryw w swej dolnej czesci posiada wglebienie 30 (fig. 14 17), w które wcfiodzi wykuta masa kiedy ona jest zalozona do wiercenia do zaciskowego urzadzenia (fig. 15, 16, 17).Do wiercenia ukosnych kanalów sluzy wiertlo 31, pokazane na fig. 15 linjami kre¬ skowanemi, a do rozwiercania konców ze¬ wnetrznych 34 (fig. 7) tych kanalów uko¬ snych sluzy wiertlo 32, przedstawione na fig. 16 lihja przerywana, która usuwa rów¬ niez przedstawiony na fig. 7 i 10 w miejscu 33 nadmiar metalu, aby otworzyc na calej dlugosci wymagany przekrój przejsciowy.Na tym koncu lacznika, który wystawiony jest na najwieksze goraco, scianki zacho¬ wuja zupelnie wystarczajaca grubosc, jak to widac z fig. 7 i 8. Na koncu zewnetrz¬ nym przestrzen miedzy kanalami 34 jest oddzielona przez scianke 35 (fig. 7, 8, 9) z materjalu klocka bez wszelkiego spawania.Przez otwór 40 (fig. 13, 14, 15, 16) w czesci dolnej wyciecia 7 czesci 10 móina usuwac wióry i zanieczyszczenia* Pokrywy 8 ewentualnie 27 przytrzymu¬ ja po wstawieniu sworzni i sciagnieciu na¬ kretek 11 klocek we wglebieniu 7 czesci 10.Przez równolegle wzajemne rozwiercenie konców 34 klocka usuniete zostaje zginanie rur przegrzewacza przy wstawianiu ich do lacznika.Dla wiercenia kanalów w czesci wyku¬ tej (fig. 4, 5, 6), wstawia sie ja we wglebie¬ nie 7 czesci 10 urzadzenia zaciskowego, jak to pokazano na fig. 15 i 16 linja kreskowa¬ na 50 tak, ze czesc ta wchodzi swym szero¬ kim koncem w wyciecie 30 pokrywy 8, wzglednie 27. Aby wywiercic ukosne, prze¬ cinajace sie kanaly w kawalku obrabianym, czesc 10 z pokrywa 8 zostaje nastawiona w polozenie, wskazane na fig. 15. Obrabiany lacznik 50 zamocowany w wycieciu 7, a czesc 10 zamocowana klinem 24, dzieki czemu tulejka lewa 18 stoi pionowo, po- czem wiertlo 31 wierci w klocku obrabia¬ nym otwór pozadanej glebokosci. Po usku¬ tecznieniu tego, wiertlo zostaje wyciagnie¬ te, klin 24 usuniety, czesc 10 wraz z pokry¬ wa 8 przestawiona tak, ze spód czesci 10 opiera sie o ukosna powierzchnie 22 bloku 21 i klin 24 zostaje wsuniety miedzy czesc 10 i plaszczyzny 21a i 23 bloku 21. Wów¬ czas tulejka prawa 18 stoi pionowo posrod¬ ku (jak poprzednio lewa) i wtedy zostaje wywiercony drugi kanal do pozadanej gle¬ bokosci. Konce wewnetrzne obu kanalów lacza sie ze soba, zas miedzy ich koncami zewnetrznemi znajduje sie scianka 35. Na¬ stepnie pokrywa 8 i klin 24 zostaja usunie¬ te, czesc 10 przestawiona wpolozenie srod¬ kowe i zamocowana w niem przez wstawie¬ nie klina 26, pokrywa 27 nalozona (fig. 16), poczem zapomoca wiertla 32 zostajawywier¬ cone konce zewnetrzne kanalów ukosnych, jak to pokazano na fig. 7 przy 34, przy- czem zostaje usuniety nadmiar metalu przy 33, co jednak mozna uskutecznic i pózniej przez wiercenie lub frezowanie. Nastepnieobrabiany kawalek wyjmuje sie z czesci 10 i usuwa zebro 6, o ile nie dokonano tego juz poprzednio.Wykonczony w ten sposób U-lacznik zostaje przymocowany do konców rur naj¬ lepiej przez nasadzenie lub spojenie, jak to pokazano przy 36 na fig. 10 i 12, sam zas lacznik nie posiada miejsc spawanych, dzie¬ ki czemu usuniete jest niebezpieczenstwo uszkodzenia lub pekniecia tych miejsc przy silnem rozgrzaniu lacznika. Wynalazek ni- niejszy moze byc zastosowany takze do wyrobu niespawanych bez szwu trójwylo- towych laczników wedlug fig. 21 z miekkiej stali lub innego odpowiedniego metalu, przez uzycie do obrobienia czesci kutej od¬ powiedniej formy kowalskiej i wiercenie kanalów lub otworów w sposób podobny do poprzednio opisanego. W tym wypadku oprócz kanalów ukosnych, wychodzacych z jednego konca czesci kutej, przecinaja¬ cych i laczacych sie ze soba, nalezy wywier¬ cic kanal wiekszej srednicy, wychodzacy z drugiego konca czesci kutej, laczacy sie z kanalami ukosnemi. Tentrójwylotowy lacz¬ nik (fig. 21) moze byc przylaczony jednym koncem do dwóch rur a drugim do trzeciej rury, której przekrój w swietle równy jest sumie przekrojów w swietle obu pierw¬ szych rur. Na fig. 21 kanaly ukosne sa o- znaczone przez 37a, a kanal prosty przez 38. PL