Przedmiotem wynalazku jest urzadze¬ nie do wskazywania polozenia dowolnego miejsca, a takze najkrótszej lub najodpo¬ wiedniejszej drogi miedzy dwoma miejsca¬ mi, zaznaczonymi na planie dwuwymiaro¬ wym lub trójwymiarowym, np. na dowol¬ nym schemacie sieci komunikacyjnej lub modelu gmachu. Wskazywanie polozenia lub drogi najodpowiedniejszej ma sluzyc do ulatwienia przebycia tej drogi poczaw¬ szy od okreslonego miejsca wyjsciowego, w którym znajduje sie urzadzenie wedlug wynalazku, do drugiego, dowolnie wybra¬ nego miejsca.Rozwiazanie wymienionego zadania po¬ lega na nastepujacym rozwazaniu i sposo¬ bie postepowania, przy czym nalezy u- wzglednic, ze podany ponizej opis, doty¬ czacy planu dwuwymiarowego, odnosi sie równiez w sposób podobny do planu trój¬ wymiarowego i t. d.Wynalazek jest wyjasniony przy pomo¬ cy rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu elektrycznego, fig. 2, 3 — czesci skladowe urzadzenia wedlug wyna¬ lazku, fig. 4, 5 — schemat ukladu elek¬ trycznego zasilajacego urzadzenie pradem o napieciu dostosowanym do dlugosci dro¬ gi, a fig. 6 — urzadzenie blokujace.Wszystkie uwidocznione na planie dro-gi, sfauiowiaee. np. siec ^aamattiikacyjna, sa odtworzone w urzadzeniu przy pomocy przewodów elektrycznych, dzieki czemu w przypadku przylozenia róznicy : potencja¬ lów miedzy okreslonym miejscem O ukla¬ du a dowolnym innym miejscem, polozo¬ nym miedzy miejscami A i B, przebywa prad elektryczny wskazujacy droge z sróej- sca O do miejsca szukanego. W celu unik¬ niecia niezgodnosci i niejasnosci w dalszym ciagu opisu miejsca w ukladzie przewodów i odpowiadajace im miejsca rzeczywistej sieci sa oznaczone tymi samymi literami. 0 ile chodzi o droge miedzy-miejscem O a miejscem polozonym^itneflzy A i B, to prad moze plynac zarówno przez miejsce A jak i przez miejsce B. W celu wyklucze¬ nia jednej z mozliwosci nalezy przerwac droge AB w miejscu C. Na skutek tego z miejsca O droga do miejsca L bedzie pro¬ wadzila przez miejsce A, a do miejsca L* przez miejsce B.W razie przylozenia miedzy miejscem 0 a dowolnym innym miejscem P sieci róznicy potencjalów, prad bedzie przeply¬ wal jedynie tym przewodem, z góry okre¬ slonym, który odpowiada najkorzystniej¬ szej drodze z miejsca 0 do miejsca P wskutek opisanego poprzednio rozczlonko¬ wania sieci. Wszelkie odpowiadajace tej drodze przewody sa zaopatrzone we wskaz* niki pradu elektrycznego w postaci np. za¬ rówek, polaczonych szeregowo i umozli¬ wiajacych znalezienie punktu przeznacze¬ nia oraz uwidoczniajacych na planie lub na modelu wspomniana droge najodpowied¬ niejsza.W kazdym razie w miejscu krzyzowa¬ nia sie dwóch dróg licziba tych odbiorni¬ ków moze odpowiadac liczbie przecinaja¬ cych sie obwodów pradu. Urzadzenie we¬ dlug wynalazku sklada sie w wykonaniu praktycznym z czesci nastepujacych: z u- kladu przewodów elektrycznych, zaopa¬ trzonych we wskazniki pradu i w przerwy W celu osiagniecia rozdzialu pradu (w przy¬ padku ukladu wedlug fig. 3 punkt wyjscio¬ wy znajduje sie w miejscu O nalezacym do sieci); z dowolnej rozdzielnicy M o posta¬ ci stolu, tafelicy itd., zawierajacej spis waz¬ niejszych miejsc, uporzadkowany alfabe- tyczinie lub w inny sposób (na fig* 4 roz¬ dzielnica zawiera tylko cztery miejsca); ze zródla S pradu, najlepiej stalego, dostar¬ czajacego potrzebnego napiecia, oraz z po¬ laczen miedzy rozdzielnica a ukladem prze* wodów, przy czym do dowolnego miejsca ukladu ? prowadzi najwyzej jeden przewód, a oprócz tego wspólny przewód powrotny r laczy zródlo pradu z miejscem wyjscio¬ wym O.Zgodnie z postacia wykonania przedsta¬ wiona na fig. 4, droge, która nalezy prze¬ byc, azeby dostac sie z miejsca wyjsciowe¬ go O do miejsca dowolnego (na figurze przedstawiono jedynie polaczenie czterech miejsc), okresla sie po zamknieciu kontak¬ tu w rozdzielnicy Af. Poprzednio wykona¬ no przerwy w tych miejscach, w których koncza sie rózne drogi, w praktyce równie dobre albo równoznaczne pod wzgledem przestrzeni, czasu lub z innych dowolnych powodów.Zródlo pradu S musi byc w stanie do¬ starczyc do róznych miejsc ukladu prze¬ wodów odpowiedniego napiecia dostosowa¬ nego do dlugosci drogi, która trzeba prze¬ byc z miejsca wyjsciowego O do kazdego z wymienionych miejsc, tak aby natezenie pradu na dowolnej drodze bylo niezalezne od jej dlugosci, a to ze wzgledu na pola¬ czenie szeregowe wskazników elektrycz¬ nych* Wedlug wynalazku mozna uzyskac róz¬ ne napiecia, dostosowane do róznych dróg, przy pomocy urzadzen przedstawionych j&a fig, 4 — 6.Mozna np. stosowac transformator o cki^ zym spadku napiecia, którego uzwojenie pierwotne jest zasilane pradem zmiennym o napieciu stalym, a w którego uzwojeniu wtórnym plynie prad o natezeniu praktycz- — 2 -nie biorac stalym, jezeli opornosc obwodu uzytecznego zmienia sie od 0 do pewnego maksimum odpowiadajacego drodze naj¬ dluzszej. Urzadzenie takie jest przedsta¬ wione na fig. 4, na której transformator T posiada uzwojenie pierwotne, zasilane przy stalym napieciu #, a uzwojenie wtórne tego transformatora posiada jeden zacisk pola¬ czony z miejscem wyjsciowym O za pomo¬ ca przewodu r, podczas gdy jego drugi za¬ cisk jest polaczony ze wspólnym przewo¬ dem m rozdzielnicy M. Kazdy przewód, np. /, moze byc polaczony z tym przewodem wspólnym za pomoca odpowiedniego prze¬ lacznika. Inne rozwiazanie zadania polega na zastosowaniu transformatora, którego uzwojenie wtórne posiada kilka miejsc po¬ bierania pradli mogacych dostarczyc róz¬ nych napiec stalych. Wówczas mozna po¬ laczyc kazdy przewód f z odpowiednim miejscem uzwojenia wtórnego, którego na*, piecie jest dostosowane do dlugosci przy¬ naleznej drogi.Jezeli jest do dyspozycji jedynie prad staly lub tez jezeli — w przypadku pradu zmiennego — nie ma zadnego transforma¬ tora, mozna zastosowac opornik R*, posia¬ dajacy kilka miejsc pobierania pradu, w celu uzyskania róznych potrzebnych na- piec, co przedstawiono na fig. 5. Kazdy przewód / moze byc polaczony z miejscem N pobierania pradu, w odniesieniu do któ¬ rego suma opornosci czesci D N opornika oraz opornosci przewodu drogi jest stala i równa ilorazowi z wymienionego stalego napiecia zródla pradu oraz stalego postzu- kiwanego natezenia. Jezeli kilka dróg po¬ siada te sama opornosc, wówczas mozna je polaczyc z tym samym miejscem oporni¬ ka R\ Kazde z wymienionych wyzej rozwia¬ zan wymaga stosowania wzajemnego blo¬ kowania miedzy narzadami rozdzielczymi rozdzielnicy Af, w celu uniemozliwienia równoczesnego poddania napieciu wiekszej liczby przewodów m. W pierwszym przy¬ padku blokowanie, bardzo proste, polega na zastosowania wspólnego wylacznika, którego- polozenie okresla przewód podda¬ ny -rnapieciu.Wedlug wynalazku mozna równiez za¬ stosowac blokowanie elektryczne, przedsta¬ wione na fig. 6. Zewnetrzne narzady ste¬ rownicze rozdzielnicy M sa wykonane w postaci przycisków sprezystych B, A, B^, Bs ... Bz. Kazdemu przyciskowi B odpo¬ wiada przekaznik R o dwóch uzwojeniach oraz jeden kontakt roboczy (czyli kontakt, zamkniety wówczas, gdy przekaznik jest wzbudzony). Jedno z uzwojen przekazni¬ ka jest polaczone szeregowo z przyciskiem B, a drugie uzwojenie jest polaczone sze¬ regowo z przewodem /. Na fig. 6 przedsta¬ wiono jedynie kontakt rx przekaznika i?r Przycisk B i uzwojenie wzbudzajace przekaznika R, zasilane pradem o stalym natezeniu, sa polaczone szeregowo z opor¬ nikiem q (fig. 6) i znajduja sie pod napie¬ ciem stalym. Wartosc stalego natezenia pradu zasilajacego lub wartosci opornosci opornika £ oraz opornosci wtórnego uzwo« jenia przekaznika sa dobrane w tent sposób, ze nacisniecie jednego przycisku B umozli¬ wia wzbudzenie odpowiedniego przekazni¬ ka R, a nacisniecie dwóch lub wiekszej licz¬ by przycisków B nie wywoluje wzbudzenia zadnego przekaznika R wskutek rozdzialu pradu miedzy uzwojenia wzbudzajace rol¬ nych przekazników.W ten spoeob uzyskuje sie blokowanie umozliwiajace wzbudzanie zawsze tytko jednego przekaznika, dzieki czemu mozli¬ we jest poddanie dzialaniu pradu tylko jednego przewodu f.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera dodatkowo przyrzad! zegarowy, nie przed¬ stawiony na fig. 6. Przyrzad ten jest zasi¬ lany pradem przeplywajacym przez prze¬ wód r. Przyrzad ten powoduje po pewnym czasie przerwania pradu w przewodzie r, wskutek czego opada ten z pomiedzy prze¬ kazników R, który byl wzbudzony poczat- - 3 —kowo. Nastepnie przyrzad zegarowy przy¬ wraca znowu zasilanie calosci przewodów.Wówczas urzadzenie jest przygotowane do dzialania przy nastepnym nacisnieciu przy¬ cisków B.Takie blokowanie przeciwdziala równo¬ czesnemu uruchomieniu wiekszej liczby dróg. Gdy jedna z dróg zostala juz raz za¬ silona, wówczas pozostaje ona zasilona przez pewien czas bez potrzeby dlugotrwa¬ lego naciskania odpowiedniego przycisku B. Podczas tego uniemozliwione jest uru¬ chomienie innych dróg.Wedlug dalszej odmiany wykonania, przekazniki nie posiadaja uzwojenia wtór¬ nego. Wówczas nie stosuje sie przyrzadu zegarowego i trzeba naciskac palcem przy¬ cisk dopóty, dopóki chce sie ogladac droge wskazywana. PL