Przedmiotem, niniejszego wynalazku jest urzadzenie dlo wytwarzania dlrgan elek¬ trycznych, a w szczególnosci oscylator, na¬ dajacy sie do celów synchronizacji w urza¬ dzeniach do pulziesylania nieruchomych lub ruchomych olbrazów. W znanych urzadze- niaich dbi pnzesylania, obrazów impulsy syn- chromizaicyjne sa wysylane razem z istygna- lami obrazowymi, znajdujaca sie zas w od¬ biorniku wiazkowa lampa katodowa jest za¬ opatrzona! w dwa przyrzady do kierowania ruchem wiazki promieni katodowych w dwóch prostopadlych wzgledem siebie kie¬ runkach, w takt impulsów synchronizacyj¬ nych, doprowadzanych do oscylatora! dy- natronowego. W tym przypaidku wierzchol¬ ki tak zwanych impulsów wierszowych, zja¬ wiajace sie przy koncu rozkladania kazde¬ go wiersza ohraiziu, rozrzadzaja czestotliwo¬ scia oscylatora dynatroinowego, który roz¬ rzadza ruchem wiazki promieni katodowych w kierunku wierszy obrazu, nazywanym dalej kierunkiem poiziottnym. Wierzcholki tak zwanych impulsów obrazowych, zjawia¬ jace sie przy kloiicu rozkladania kazdego obrazu, rozrzadzaja czestotliwoscia innego oscylatora, który rozrzadza ruchem wiazki promieni katodbwych w kierunku prosto¬ padlym do wierszy, nazywanym dalej kie¬ runkiem pionowym.v W urzadzeniu takim zaleznosc czestotli¬ wosci oscylatora dynatronowego od napiec na anodzie i siatce oslonnej jest niekorzyst¬ na, bowiem nawet przy slosiimkowoi niewiel¬ kich Wahaniach tych napiec czestotliwosc oscylatora dynatronowego waha sie w takim stopniu, iz ruch wiazki promieni katodo^ wych przestaje byc sychroniczny z ruichem rozkladania obrazu w nadajniku.W urzadzeniu wedlug wynalazku niniej¬ szego czestotliwosc oscylatora nie zalezy od napiec zalsMajacych, utrzymanie zas do¬ kladnego sychroniztmu urzadzenia doi roz¬ kladania w nadajniku z odbiornikiem urza¬ dzenia telewizyjnego jest latwiejsze, niz w dotychczas1 znanych urzadzeniach telewi¬ zyjnych, dzieki czemu obraz, przesylany jest odtwarzany zupelnie wiernie.Oscylator wedlug wynalazku sklada sie z laimpy katodowej i sprzezonych ze soba obwodów siatkowego i anodowego, przy czym obwód siatkowy zawiera pomiedzy siatka i katoda polaczone szeregowo cewke indukcyjna, kondensator i opppiik, do któ¬ rego dbprowadzane sa odebrane impulsy synchronizacyjne, przy czym równolegle do wymienionej galezi obwodu siatkowego przylaczony jest opornik, obwód ajnodbwy zas jest sprzezony indukcyjnie z cewka in¬ dukcyjna pierwszej galezi obwodu siatko¬ wego.Rysunek przedstawia przyklad wykbmia- nia urzadzenia wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia uklad polaczen urzadzenia wedlug wynalazku, a fig. 2 — wykres, objasniajacy dzialanie uklada we¬ dlug fig. 1.Urzadzenie wedlug wynalazku (fig. 1) .zawiera wiazkowa lampe katodowa 10, której obwód siatki trozrzadiczej jest zasi¬ lany impulsami z nadajnika poprzez prze¬ wód 11 zakonczony przesuwnym kontak¬ tem 12 opornika 13, przylaczonego dói za^ cisków wyjsciowych odbiornika radiowe¬ go 14.Wiazka promieni katodowych 15, pada¬ jaca na ekrajn fluoryzujacy 16, jest odchy¬ lana w kierunku poziomym za pomoca pola wytworzonego przez cewki 17, a w kierunku pionowym za pomoca pola wytworzonego przez cewki 18, W tym celu uklad odchyla¬ nia poziomego wytwarza fale pradlu w ksztalcie z^bów pily o czestotliwosci wier¬ szowej, np. 1 200 okr/sek i doprowadza te fale do cewek 17. W ten sam sposób uklad odchylania pionowego wytwarza fale w ksztalcie zebów pily oi czestotliwosci obra¬ zowej, np. 20 oktyisek i doprowadza te fale do cewek 18.Uklad odchylania poziomego zawiera oscylator 19 wedlug wynalazku, skladaja¬ cy sie iz latmpy katodowej 20 i tramisfarma¬ tora 21, sprzegajacegoi indukcyjnie obwody anodowy i siatkowy tej lampy. Kondensa¬ tor blokujacy 22 jest wlaczony miedzy siatke lampy 20 a; uzwojenie siatkowe 23 transformatora. Zmienny opornik 24 stano¬ wi droge uplywu db ziiemi ladunków elek¬ trycznych, nagromadzonych w kondensato¬ rze 22.Sposób dzialania oscylatora 19 wedlug wynalazki latwo zrozumiec, rozpatrujac jednoczesnie fig. 2. Na poczatku kazdego okresu roboczego od chwili czasu / prad anodowy rosnie, napiecie zas na uzwoje¬ niu siatkowym 23 transformatora oscyla- cyjnegoi jest takiegoi znaku, iz siatka o- trzymluje potencjal dodatni. Wskutek tego prad anodowy zwieksza sie jeszcze bardziej az d!o nalsyceniai w punkcie x, po czym prad anjodowy zmienia sie wedlug krzywej od punktu x do punktu y. W punkcie y prad anodowy spada od razu db zera diziekl te¬ mu, ze w chwili gdy prad anodowy zaczy¬ na zmniejszac sie w punkcie y, znak poten¬ cjalu siatki zmuienia sie na odwrotny wsku¬ tek oddzialywania wzajemnego^ uzwojen 2V i 23 transformatora. Woibeo tegoi siatka o- trzymuje od razu potencjal ujemny, o wie¬ le nizszy niz potrzebny do zablokowania lampy.Potencjal z szybko znika dzieki gWal- — 2 —towmetmiit zmniejszeniu sie pradu anodowe¬ go, wobec czego potencjal siatki powraca wzdluz krzywej a do -wartosci ujemnej E1$ odpowiadajacej ujemnemu ladunkowi kon¬ densatora 22, nagromadzonemu w czasie od t1 db t2; w obwodzie siatki zaczyna) plynac prad) i w tym czasie gromadzi sie ujemny ladunek na kondensatorze 22. Na ladunek na$roimad!zo!ny na kondensatorze nie wy¬ wiera wiekszego wplywu opornik1 24, ponie¬ waz opornosc jego jest stosunkowo dtoza w porównaniuz opjOrnosciia przestrzeni siat¬ ka — kWtoldia. E2 oiznacza ujemne napiecie siatki, potrzebne dk powstrzymania prze¬ plywu pradu anodowego. Róznica miedzy napieciami E1 i E2 oznaiozona litera E3 jest napieciem, o które powinien byc zmniejszo¬ ny ujemny ilaiduniek kondensatom 22 po stronie siatki, aby w obwodzie anodowym mógl zaczac plynac prad, rozpoczynajac nastepny okres pracy.Czas, jaki uplywa od chwili f5 do chwili /4, potrzebny db wyladowania, oznaczo¬ nego linia 25, jest okreslony wielkoscia o- pomosci opornika 24 i pojemnosci konuden* satora 22.Dla poprawnego dzialania urzadzenia jest kbnaiecznie, aby kazdy okres roboczy rozpoczynal sie dokladnie w punkcie 26.Stwierdzono, ze korzystnie jest tak dobrac opornosc 24, aby ladton^k o potencjale E19 nagromadzony w komidfensatorze, odplywal w sposób oznaczony linia kreskowana 27.Wówczas, jak widac na wykresie, w chwili f5 ujemny potencjal na siatce nie osiagnie jeszcze wartosci1 E2. W tej jednak chwili ostry impuls synchroniilzacyjny 28, dopro¬ wadzony do obwoidlu siatkowego, natych¬ miastowo zwieksza potencjal siatki db war¬ tosci co najmniej równej lub nieco tylko mniejszej od1 wartosci potencjalu w pun¬ kcie 26, po czym warunki ukladaja sie tak, iz przez, obwód alnodlowy moze plynac prad, wystarczajacy db spoczecia nastepnego z kolei okresu roboczego.W okresie czasu od chwili l do ls, który jesit wyznaczony z góry przez okres tfrgan wlasnych uzwojen anodowego i siatkowego transformatora 21, anoda przewodzi prad; Jeden calkowity okres roboczy / — fB równa sie okresowi czestotliwosci wier¬ szowej, czyli jest równy okresowi fali pi¬ lowej.Z powyzszego wynika, iz przez odjpo- wiedmie sprzezenie obwódki siatkowego z obwodlem ajnodbwym i uzycie odpowiednich pojemnosci i olpommojsci oscylator moze wy¬ tworzyc tylko jeden pelny cykl podczas kazdego pelnego okresu roboczego od chwi¬ li l do /5.Dzieki opisanemu wyzej dzialaniu na siatce lampy 20 zjawial sie fala napiecia, podobna do fali oznaczonej liczba 29, na siatce zas lampy 32, która jest indukcyjnie sprzezona za potmoca uzwojenia transfor¬ matorowego 33 iz obwodem siatkowym i a- nodbwym lampy 20, zjawiaja sie impulsy 30 i 31. Znlaki napiec w uzwojeniach 33 i 23 sa tego rodzajlu, iz napiecie na siatce lampy 32 jest w fazie z napieciem siatkb- wym lampy 20. Lampa 32 dziala w tern spo- sób, iz eliminuje ujemne impulsy 31, prmy czym dodatnie impulsy 30 obwodu siatko¬ wego przeksztalcaja sie w obwodzie anodo¬ wym na impulsy ujemfte 34. Na kiolndenisai- torze 35, lajdbwanym poprzez opornik 36 ze zródla o napieciu 180 woltów zjawia sie pilowa fala natpieciaJ o zebach zwróconych w kierunku ujemnym. Ujemne impulsy na¬ piecia 34 przechodza przez opornik 37 i nakladlaja sie na fale pilowa w kohdfcnte»K torze 35 tak, iz do siatki lampy 38 dfocfe©- dzi fala 39. Ta fala napiecia zostaje wzmoc¬ niona w lampie 38 i przybiera taki ksztalt, iz w obwodzie anodbwym tej lampy otrzyj muje sie fale pilowa 40, która zasila cew¬ ki 17.Uklad pionowego odchylania dziala w taki salm sposób jak uklad poziomego od¬ chylania, przy czym poszczególne czesci skladowe ukladb sa oznaczone tymi samy¬ mi liczbami, co i odtpowiednie czesd iftla- -r 3 —du odchylania poziomego, tylko z dodat¬ kiem wskainika ,,a''.W obwodzie pionowego odchylajnia ob¬ wód siatkowy lampy 32a jest sprzezony e- lekitnolstatycziniie za pomoca kondensatora 41 z obwodem siatkowym latanpy 20a. W ukla¬ dzie tym obwód1 wyjsciowy jest sprzezony opornikiem 42 z cewkaimi pionowegto odchy- lalnia 18, naltoimiajst obwód wyjsciowy ukla: du poziomego odlchylatnia jest sprzezony z cewkami 17 iindlukcyjnie za pomoca dlawi¬ ka 43.Pozal tym w obwodzie pionowego od¬ chylania laimlpa 32a pracuje w ukladizie de¬ tekcji siatkowej, natomiast w ukladizie po- ziomego odchylania poczatkowe napiecie siatkowe lalmpy 32 jest doprowadzone po¬ przez dzielnik napiecia, 44.Dla wyjasnienia dzialania urzadzenia wedlug wynalazku, przedstawionego na, fig. 1, nalezy zalozyc, ze sygnaly rozkladania obrajziu i impUiky synchronizacyjne sa prze¬ sylane po tych siaimych torach, lecz ampli- tudia impulsów synchronizacyjnych jest zraajczmiile wieksza od amplitudy sygnalów rozkladajnia obrazu. Impulsy poziomego i pionowego odbhylania posiadaja te sama amplitude, lecz maija rózne ksztalty, a mia¬ nowicie róznia sie znacznie pod wzgledem ptrOmiosci czola fali.Na stancji odbiorczej sygnaly rozklada¬ nia obrazu i impulsy synchronizacyjne prze¬ plywaja przez opornik1 13 w postaci fali ulozonej, która na rysunku jest oznaczona liczba 45. Fala ta zjawia sie w obwodzie a- nodowym lanupy wzmacniakowej 46, któ¬ rej obwód siatkowy jest przylaczony rów¬ nolegle do opornika 13. Poczatkowe napie¬ cie siatkowe lampy 46 jest dobrane tak, a- by przeplywaly przez nia tylkoi impulsy synchronizacyjne, czyli impulsy o amplitu¬ dzie wiekszej od amplitudy sygnalów roz¬ kladania obrazu. W obwodzie anodowym lamjpy 46 impulsy rozkladania poziomego i pionowego róznia sie od siebie stromOscia czola fali, Z tego powodu w obwód anodo- wy latopy 46 wlaczony jest odpowiedni^ ob- wóid filtrujacy 47, który przepuszczal do ob¬ wodu siatkowego lampy 20a poprzez prze¬ wód 49 tylko impulsy rozkladania pionor wego» 48, czyli impulsy obrazowe o stosun¬ kowo malej stromosci czola fali. Impulsy rozkladania poziomegoi 28, czyli impulsy wierszowe, których fala ma bardzo strome czolo, przeplywaja przez opornik 50 i przez przewód 51 dk obwodu siatkowegoi lam¬ py 20.Okres / — f3 zmian pradu anodowego, przedstawiony na fig. 2, stanowi okolo a/io calego okresu iroboiczeigo t — Y5 ukladki po¬ ziomego odbhylania! i okolo 1/15 calegói okte- su rdhoczegp uklaidu odchylania pionowego.Dolbierajac odpowiednio opornosci oporni¬ ków 24 i 24a oraz ipojemnosci kbndemjsatoi- rów 22 i 22a stosunek ten, lub inaczej mó¬ wiac czak /3 — tb, w którym nie plynie prad anjoidbwy, moze byc zmieniany w stosuinko- wo sizerlokich gramicach, np. czais -f3 — t5 moze wynosic jedna minute lub nawet piec minjut, coi moze byc potrzebne w pewnych przypadkach.Oczywiscie uklad 19 wedlug wynalazku moze byc uzyty nie tylko dto celów synchro¬ nizacji obwodów odchylania w urzadzeniach telewizyjnych, lecz równiez i w innych u- rzadzeniach. Na przyklad w urzadzeniach do dokladnej synchronizacji zegarów z cza¬ sem astronomicznym potrzebny bywa poje¬ dynczy ostry impuls kontrolny, powtarzaja¬ cy sie tylko raz jeden na minute. W tym przypadku opornik 24 i kondensator 22 u- kladu 19 wedlug wynalazku moiga byc do¬ brane tak, aby okres czasu l — z5 wynosil dokladnie jedna minute, przy czym impul¬ sy 28 odpowiadlac beda wówczas impulsom kontrolnym, wysylanym z zegara glów¬ nego.Na fig. 1 oznaczone sa poszczególne wartosci opornosci omowych, pojemnosci i opornosci indukcyjnych, ustalone dla po¬ prawnej pracy ukladu. Jednakze wartosci te nie maja dla wynalazku znaczenia: z&sad-nicziego i moga byc zmienienie w szerokich granicach. PL