& K PAT Warszawa, 27 czerwca 1938 r. ^ j- RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ OPIS PATENTOWY Nr 26552.KI. 76 c, 25.Koloman Briill (Wieden, Niemcy).Wrzeciono przedzalnicze i nitkownicze.Zgloszono 29 listopada 1935 r.Cfdzielono 29 kwietnia 1938 r.Wynalazek niniejszy dotyczy wrzeciona przedzalniczego i nitkowniczego, obracaja¬ cego sie spokojnie i bez wstrzasów nawet przy bardzo wielkim obciazeniu i wielkiej szybkosci, co daje gwarancje przedzenia nitek zupelnie równomiernie skreconych.Ruch wzglednie samoczynne centrowanie sie wrzeciona wlasciwego, gdy zostaje ono wyprowadzone z równowagi dzialaniem sil odsrodkowych, polega wedlug wynalazku na zasadzie baka (giroskopu). Na rysunku uwidoczniono tytulem przykladu przed¬ miot wynalazku w przekroju podluznym.Wlasciwe wrzeciono 2 jest utrzymy¬ wane w lozyskach trzymaka 1, przy czym czesc górna 3 wrzeciona sluzy do nasadze¬ nia cewki nie przedstawionej na rysunku.Na wrzecionie 2 umieszczona jest tulejka napedowa 4, która opasuje pas lub tasma napedzajaca wrzeciono.Wrzeciono 2 jest osadzone w górnym tocznym lozysku szyjowym, uksztaltowa¬ nym w postaci lozyska kulkowego lub wal¬ kowego, oraz w lozysku stopowym, uksztal¬ towanym jako lozysko stozkowe. Na wrze¬ cionie 2 umocowany jest pierscien 5 stano¬ wiacy wewnetrzny pierscien lozyska kul¬ kowego. Po pierscieniu tym tocza sie kulki 6 utrzymywane w równych odstepach od siebie za pomoca klatki 7. Pierscien ze¬ wnetrzny 8 lozyska kulkowego posiada górny wystep wewnetrzny, podczas gdy ku dolowi jest on obtoczony gladko. Pier¬ scien zewnetrzny 8 jest otoczony pierscie¬ niem elastycznym 9, wykonanym np. z gu¬ my i posiadajacym wystep 10, wystajacy dowAe^^, który |*krywa górna powierzch¬ nie pierscienia 8. Nad pierscieniem ela¬ stycznym 9 umieszczony jest pierscien filcowy 11 sluzacy jako ochrona przed py¬ lem. Lozysko szyjowe jest zamkniete z gó¬ ry za pomoca przykrywy 12 przysrubowa¬ nej do trzymaka 1 wrzeciona. Tulejka na¬ pedowa 4 posiada tarcze 13, która równiez sluzy jako ochrona przed pylem.Lozysko dolne ma postac zwyklego lo¬ zyska stozkowego. Czesc stozkowego kon¬ ca 14 wrzeciona 2 znajduje sie w odpo¬ wiednio uksztaltowanej czesci trzymaka 1 lub tez w osobnej panewce umieszczonej w trzymaku, podczas gdy czubek stozka jest swobodny. Równiez i dolna czesc wla¬ sciwego wrzeciona 2 nie dotyka zadnej czesci stalej i moze sie obracac zupelnie swobodnie.Wrzeciono 2, napedzane za pomoca tu¬ lejki 4, uzyskuje duza szybkosc obrotowa, z która obraca cewke nalozona na jego czesc 3. Poniewaz cewka ta nie posiada nigdy masy równomiernie rozlozonej wy¬ twarza ona duze sily odsrodkowe, odgina¬ jace wrzeciono od polozenia srodkowego; sily te moga wrzeciono odchylic i wywolac jego drgania. W celu przeciwdzialania tym silom odsrodkowym i unikniecia drgan oba opisane lozyska wspóldzialaja z wrzecio¬ nem na zasadzie baka (giroskopu) w spo¬ sób nastepujacy.Przyjawszy, ze wrzeciono 2 zostaje od¬ chylone od polozenia srodkowego wskutek naglego dzialania sil odsrodkowych i wprowadzone przez krótki czas w poloze¬ nie skosne w stosunku do miejsca wspor- czego jego stozkowego konca 14, to po ustawieniu sie wrzeciona skosnie w jakim¬ kolwiek kierunku, pierscien wewnetrzny 5 lozyska kulkowego wypycha w dól kulki znajdujace sie po tej wlasnie stronie. Kul¬ ki te moga przesunac sie w zewnetrznym pierscieniu 8 ku dolowi, poniewaz pier¬ scien 8 nie posiada w swojej czesci dolnej zadnych wystepów. Równoczesnie pier¬ scien wewnetrzny 5 wypycha kulki, znaj¬ dujace sie po przeciwleglej stronie, ku gó¬ rze. Kulki te opieraja sie o wystep pier¬ scienia zewnetrznego, który przenosi to uderzenie na wystep 10 pierscienia gumo¬ wego 9. W ten sposób uderzenie zostaje przejete elastycznie, a wrzeciono zostaje przekrecone z powrotem w polozenie srodkowe wskutek elastycznej reakcji pierscienia gumowego, przy czym nie po¬ wstaja zadne wstrzasnienia. W opisanym wahaniu wrzeciona w jedna i druga strone, odbywajacym sie z wielka szybkoscia, bie¬ rze udzial Jedynie wrzeciono oraz czesci umieszczone na nim, jak tulejka 4, pier¬ scien 5 i kulki 6 wraz z klatka 7, podczas gdy pierscien zewnetrzny 8 razem z otar czajacym go pierscieniem elastycznym 9 nie zmieniaja swojego polozenia poziomego poza zupelnie nieznacznymi odksztalcenia¬ mi pierscienia gumowego wystepujacymi pod dzialaniem uderzen.Pierscien elastyczny 9 przejmuje w ten sposób wszystkie uderzenia, dzialajace w góre oraz promieniowo we wszystkich kie¬ runkach, a takze we wszystkich kierunkach skosnych. PL