W znanych urzadzeniach hydraulicz¬ nych do wiercenia otworów wiertniczych, cylinder, posuwajacy sie po tloku w góre i w dól, jest rozrzadzany za pomoca zawo¬ rów w postaci tloczków lub suwaków pier¬ scieniowych.Zawory te nie sa trwale, gdyz w urza¬ dzeniu tym plynie ciecz gesta. Drobne czast¬ ki skal na powierzchniach uszczelniajacych wytwarzaja rowki, w których nastepnie za¬ trzymuja sie wieksze okruchy skal, powiek¬ szajac te rowki. Próbowano juz usunac su¬ waki pierscieniowe lub tlokowe przez roz¬ dzielenie zaworu na dwie czesci i umie¬ szczenie kanalów doplywu i odplywu wody na tym samym poziomie. W ukladzie tym istnieje tylko nieznaczny przeswit doply¬ wu i odplywu wody, tak iz liczba uderzen dluta na minute staje sie mniejsza.Wedlug wynalazku powyzej i ponizej tloka umieszcza sie otwory, pomiedzy któ¬ rymi znajduje sie pierscieniowe gniazdo zaworowe prawie prostopadle do osi cylin¬ dra, przy czym grzybek zaworowy, wspól¬ dzialajacy z tym gniazdem jest rozrzadza¬ ny za pomoca sprezyny, pozostajacej pod wplywem przesuwajacego sie cylindra.Grzybek zaworowy moze przy tym miec ksztalt talerza, stozka lub kuli, a zawór moze miec dwa gniazda, tak iz jednocze¬ snie otrzymuje sie zmniejszenie dzialania cisnienia wody splukujacej. Ksztalt kulistygrzybka zaworu zapewnia wieksza trwalosc, gdyz powierzchnia oporowa po kazdym u- ruchomieniu zaworu zmienia sie i moze zu¬ zywac sie cala powierzchnia kuli. Poza tym ksztalt kulisty nie utrudnia przeplywu strumienia wody.Ruchome polaczenie grzybka zaworo¬ wego z wrzecionem, sterowanym przy po¬ mocy sprezyny, zapewnia prowadzenie grzybka zaworowego i dokladne nastawie¬ nie wzgledem gniazda zaworowego, a tym samym dobre zamkniecie.Bardzo celowe jest równiez nadanie grzybkowi zaworowemu ksztaltu oplywo¬ wego i prowadzenie go w kierunku osio¬ wym, np. za pomoca wrzeciona, na które dziala sprezyna, pozostajaca pod wplywem ruchów cylindra. Równiez i zawór talerzo¬ wy albo kolpak kulisty moga byc polaczo¬ ne z tym wrzecionem nieruchomo lub rucho¬ mo.Na fig. 1 — 4 przedstawiono cztery róz¬ ne odmiemy wykonania wynalazku w prze¬ kroju podluznym. Na nieruchomej zerdzi- nie suwa sie cylinder 3 za pomoca dlawni- cy 2. Zerdzina / jest wyposazona w tlok 4, na którym suwa sie cylinder 3. Zerdzina / u dolu jest rozszerzona w postaci komory zaworowej 5, w której znajduje sie gniazdo zaworowe 6. Grzybek zaworowy 7 znajdu¬ je sie na wrzecionie 8, wyposazonym w zgrubienie 9 oraz w dwie tarcze 10 i 11. Po¬ miedzy tarcza 10 oraz przegroda 13, znaj¬ dujaca sie w cylindrze 3 i zaopatrzona w o- twory 12, wlaczona jest sprezyna 14. Spre¬ zyna 15 znajduje sie miedzy przegroda 13 i tarcza 11. Na dolnym koncu zerdziny 1 osadzone sa przegubowo krazki 16 za po¬ srednictwem dzwigni 17. Krazki i dzwignie sa dociskane do wrzeciona 8 za pomoca sprezyny 18. W zerdzinie 1 znajduja sie o- twory 19 i 20, którymi woda wplywa do cy¬ lindra 3.Wedlug fig- 2 grzybek zaworowy 7 po¬ siada ksztalt oplywowy, przy czym miesci sie w walcowym wydrazeniu oraz jest osadzony na stozkowatym i zaokraglonym koncu 21 wrzeciona 8.Wedlug fig. 3 grzybek zaworowy 7 sta¬ nowi kula, lezaca w miseczce 22 wrzecio¬ na 8.Wedlug fig. 4 grzybek zaworowy jest wykonany w postaci grzybka o dwóch gnia¬ zdach. Otwory odplywowe 20 wody znajdu¬ ja sie miedzy dwoma gniazdami zaworo¬ wymi.Woda wyplywa ze szczelin 19 zerdziny do cylindra 3 i podnosi go dopóty, dopóki sprezyna 14, naprezana przy tym ciagle, nie rozepchnie krazków 16 na zewnatrz, przezwyciezajap nacisk sprezyny 18. Teraz wrzecionoi 8 podniesie sie w góre za pomoca sprezymy 14, tak iz talerz 7 (fig. 1), stozek o ksztalcie oplywowym (fig. 2), kula (fig. 3) lub grzybek zaworowy o dwóch gniazdach (fig. 4) odsloni gniazdo zaworowe 6. Woda moze teraz splywac przez otwór 20 na spód otworu wiertniczego'. Cylinder 3 posuwa sie w dól, dopóki zawór 6, 7 nie zamknie sie znowu.Uklad pierscieniowych powierzchni za¬ worowych, prostopadlych w przyblizeniu do osi wrzeciona, zapewnia odplyw wody na dluto w tym samym kierunku bez znacz¬ niejszego odchylenia kierunku przeplywu lub powstawania wirów, tak iz utrzymuje sie znaczna liczbe uderzen oraz sile ude¬ rzen. PL