Do podniesienia sprawnosci i trwalosci grzejników elektrycznych potrzeba, azeby cieplo, przechodzac z ciala, wytwarzajacego je, na powierzchnie, która mamy ogrzewac, napotykalo jak najmniejszy opór. Wskutek wysokiego oporu, np. wskutek wlaczenia grubszej warstwy izolacyjnej, grzejnik roz¬ grzewa sie ponad wymagana temperature, co pociaga za soba szybkie przepalanie cienkiego drutu metalowego grzejnika.Wobec tego niejednokrotnie próbowa¬ no zastapic znane grzejniki, w których cienki drut metalowy jest nawiniety na ma- terjaly, odporne na goraco, lecz zle prze¬ wodzace cieplo, albo jest umieszczony w takich materjalach, innemi grzejnikami, w których drut metalowy styka sie bezposred¬ nio z powierzchnia, która mamy ogrze¬ wac. Próbowano np. pokrywac izolator, wzglednie sama powierzchnie, która mamy ogrzewac, mieszanina metalu opornikowe- go ze szklem lub emalja, poczem miesza¬ nine te wypalano. Dalej powlekano rzeczo¬ na powierzchnie roztworem lakierowym rzadkoplynnych metali szlachetnych, przy- czem metal wydzielal sie z roztworu dopie¬ ro w czasie wypalania. Wada tego sposo¬ bu jest to, ze nadaje sie tylko do metali szlachetnych i nie moze byc stosowany do znacznie tanszych zwyklych metali oporni- kowych, jak nikiel i stopy niklowe. Sposób powyzszy jest wiec drogi i znajduje zasto¬ sowanie tylko w tym wypadku, gdy po¬ wierzchnia, podlegajaca ogrzewaniu, jestb* zlym przewodnikiem elektrycznosci. Wresz¬ cie wskutek róznej rozszerzalnosci cieplnej metalu opornikowego i powierzchni nosnej opornik przy rozgrzewaniu odrywa sie.Inny sposób umocowania opornika grzejnego polegal na umieszczeniu go w masie plastycznej, pózniej twardniejacej, jak glina, szelak i t. d. I ten sposób nie pro¬ wadzil do pozadanego celu, gdyz masa taka dziala zawsze jak izolacja termiczna i u- trudnia oddawanie ciepla. Ponadto i tu od¬ czuwa sie róznice spólczynników roz¬ szerzalnosci cieplnej. Trudno jest znalezc mase o tej samej rozszerzalnosci, co i me¬ tal opornikowy , a jezeli sie nawet znajdzie, to moze ona nie odpowiadac rozszerzalno¬ sci metalu, z którego jest wykonana po- wierzchnrstr, podlegajaca ogrzewaniu.Prócz tego masa, zawierajaca opornik, nie przylega nigdy dokladnie do powierzchni, zwlaszcza jezeli sa uzyte wymienne wklad¬ ki grzejne. Niejednakowa odleglosc punk¬ tów wytwarzania ciepla od punktów po¬ chlaniania' go powoduje przegrzanie pew¬ nych miejsc opornika grzejnego i przepa¬ lenie ich w stosunkowo krótkim czasie.Wynalazek niniejszy polega na umie¬ szczeniu opornika w cienkiej plastycznej war&twie i umocowaniu jej zapomoca de- likatftego kleju bezposrednio na powierzch¬ ni, która mamy ogrzewac. Wskutek tego od¬ leglosc miedzy punktami powstawania i zu¬ zywania ciepla zmniejsza sie, co podnosi sprawnosc i trwalosc grzejników, tudziez ich wytrzymalosc na przeciazenie. Masa, w której uklada sie opornik, wskutek swej budowy pilsniowej poddaje sie latwo od¬ ksztalceniu przy wszelkich ruchach opor¬ nika grzejnego i powierzchni nosnej, wy¬ wolanych przez rozgrzanie. Warstwa ma¬ terialu klejacego, który sluzy do umoco¬ wania owej masy, moze byc tak cienka, ze róznice rozszerzalnosci cieplnej sa bez znaczenia.Szczególowe badania i pomiary wyka¬ zaly, ze izolujaca warstwa materjaiu kleja¬ cego o grubosci 0,03—0,05 mm, a wraz z warstwa nia&y o grubosci 0,1—0,5 mm wy¬ starcza najzupelniej np. przy napieciu 110 woltów i przy 600° C. Dotychczas trzeba bylo dla osiagniecia tego samego celu za¬ stosowac warstwe izolacyjna o grubosci 1—8 mm. Wskutek nadzwyczaj cienkiej warstwy izolacyjnej, drut metalowy, two¬ rzacy opornik grzejny, nagrzewa sie zale¬ dwie o kilka stopni ponad pozadana tem¬ perature robocza, wobec czego cieplo prze¬ nosi sie bezposrednio, praca drutu metalo¬ wego jest o wiele lzejsza, trwalosc zas grzejnika wyzsza.Do umocowania masy, zawierajacej o- pornik, nadaje sie wszelki izolujacy ma- terjal klejowy, który trzyma sie dobrze za¬ równo powierzchni ogrzewanej, jako tez sa- naej masy. Szczególnie korzystnym oka¬ zal sie bardzo rozcienczony roztwór rów¬ nych czesci wody i szkla wodnego, w któ¬ rym zawieszone sa delikatnie zmielone czastki gliny, kaoliny, proszku azbestowe¬ go i t. d.Rozciagliwa, najlepiej pilsniowa masa powinna byc izolatorem elektrycznym i wyrózniac sie wytrzymaloscia na goraco.Tym wymaganiom odpowiada niajlepiej pa¬ pier azbestowy, uzywany tutaj w grubosci 0,1—0,5 mm. Papier azbestowy ma jedno¬ stajna grubosc, wskutek czego opornik grze¬ jacy znajduje sie we wszystkich punktach w równej odleglosci od powierzchni ogrze¬ wanej. Drut opornikowy uklada sie ila war¬ stwie papieru azbestowego i przykrywa sie go druga warstwa takich samych rozmia¬ rów. Obydwie warstwy papieru azbestowe¬ go mozna skleic np. wymienionym wyzej klejem, skladajacym sie z wody, szkla wod¬ nego i gliny i t d. Calosc przymocowuje sie nastepnie do powierzchni, która mamy ogrzewac, zapomoca cieniutkiej warstwy materjalu klejaoego. Dokonywa sie to naj¬ lepiej pod cisnieniem i przy nagrzewaniu, — 2 —parzyczem nadmiar kleju wyciska sie i c- wentualnic ulatnia. Dolna warstwe papieru mozna tez zastapic w tym wypadku grub¬ sza nieco warstwa materjalu klejacego, pokrywajac nim bezposrednio powierzchnie ogrzewana.Przez zastosowanie cisnienia wciska sie opornik dokladnie w ma$e izolujaca. W tym wypadku niema nawet potrzeby zle¬ piania obu warstw masy izolacyjnej, wy¬ starczy samo zwilzenie papieru azbestowe¬ go przed uzyciem.Masa izoluje zwoje opornika grzejnego zarówno wzajem od siebie, jako tez od po¬ wierzchni ogrzewanej, i zapobiega utlenia¬ niu metalu opornikowego.Zeby klej dobrze trzymal, nalezy uprzed¬ nio usunac zanieczyszczenia, a zwlaszcza tluszcz z powierzchni, która mamy nagrze¬ wac.Wyrób przyrzadów ogrzewajacych we¬ dlug wynalazku niniejszego moze sie od¬ bywac np, w sposób nastepujacy.Powierzchnie, która mamy ' ogrzewac, czysci sie i powleka varstwa materjalu klejowego. Warstwe te, póki jeszcze jest wilgotna, pokrywa sie kawalkiem cienkie¬ go (0,1 — 0,5 mm) papieru azbestowego.Papier musi byc takze zwilzony albo po¬ wleczony materjalem klejowym i powi¬ nien pokrywac te miejsca, na których ma byc polozony drut metalowy, tworzacy o- pcrnik. Umieszczony w miejscu wlasciwem drut metalowy przykrywa sie znowu war¬ stwa papieru azbestowego, poczem obydwie warstwy papieru azbestowego z zawartym wewnatrz drutem metalowym wygladza sie nalezycie tak, azeby usunac zawarte mie¬ dzy warstwami powietrze. Konce drutu metalowego, uprzednio juz zaopatrzone w mocniejsze czesci stykowe, przytwierdza sie do powierzchni ogrzewanej zapomoca tego samego materjalu klejowego i grubsze¬ go papieru azbestowego. Po przymocowaniu drutu metalowego w opisany sposób otacza sie zewnatrz powierzchnie ogrzewana, wzglednie caly przyrzad, jeszcze przed wyschnieciem materjalu klejowego i papie¬ ru azbestowego, grubsza warstwa fS — 30 mm gnibosci) proszku azbestowego lub pia¬ sku, poczem przyrzad poddaje sie pod ci¬ snienie, w prasie suszy powoli i wreszcie ogrzewa sie da 150 — 1000°. Po wypaleniu dobrze jest przez pewien czas przepu¬ szczac prad przez drut metalowy. Warstwa proszku azbestowego albo piasku wchlania wilgoc, tudziez przekazuje równomiernie cisnienie.JezeK saamy do czynienia z plaskiemi grzejnikami, fak zelazka do prasowania, plaskie powierzchnie pieców, plyty kuchen¬ ne i t. d., to drut metalowy nalezytej formy przymócowywa sie do papie*u azbestowego, badz przez przyklejenie zapojnoca wska¬ zanego wyzej materjalu klejowego, badz przez przyszycie nitka, która przy wypa¬ laniu spala sie.Oporniki grzejace; sporzadzone w opi¬ sany sposób i nie przyklejone na stale do powierzchni ogrzewanej, moga sluzyc rów¬ niez jako produkt samoistny. Beda to grzejniki w rodzaju blony, której grubosc nie wiele jest wieksza od grubosci cienkie¬ go (okolo 0,2 mm) drutu metalowego, two¬ rzacego opornik grzejny. Grzejniki takie sa gietkie i moga byc przystosowane doklad¬ nie do kazdego zgiecia i nierównosci po¬ wierzchni ogrzewanej. Bardzo celowem o- kazalo sie takze i tutaj zastosowanie papie¬ ru azbestowego, w którym umieszcza sie pod cisnienieniem zwoje drutu metalowego.Mozna jednak uzywac takze innych ma¬ terjalów izolujacych, ale w tym wy¬ padku, jezeli nie da sie osiagnac przez pra¬ sowanie zupelnego polaczenia warstw izo¬ lujacych, opornik grzejny musi byc umo¬ cowany miedzy temi warstwami zapomoca materjalu klejacego. Miedzy warstwami i- zolujacemi mozna umiescic wieksza ilosc oporników grzejnych, które potem mozna laczyc w szereg albo równolegle.Wedlug wynalazku niniejszego nietyl- — 3 —ko wyrabia sie przyrzady specjalne (grzej¬ niki, naczynia do gotowania, zelazka do prasowania i t. d.), lecz takze gotowe juz przyrzady zwykTe, np. garnki do gotowa¬ nia (takze emaljowane), zelazka gazowe i weglowe i t, d., mozna przystosowac do ogrzewania elektrycznego w nader prosty sposób. PL