Znane maszyny odlewnicze do odsrod¬ kowego odlewania rur i innych stosunkowo duzych przedmiotów cylindrycznych w zao¬ patrzonych w wykladzine formach sa prze¬ waznie wykonane takf ze forma, osadzona w dwóch miejscach na krazkach, jest wpra¬ wiana w szybki ruch obrotowy badz za po¬ moca sprzezenia magnetycznego na jed¬ nym koncu formy, badz tez za pomoca sa¬ mych krazków tocznych* Znane sa równiez maszyny do odlewa¬ nia odsrodkowego, w których forma jest u- trzymywana na koncach za pomoca glowi¬ cy, osadzonej z zastosowaniem podatnych narzadów posrednich, lub obsady pierscie¬ niowej, poprzez która moze byc wlewany do formy roztopiony metal. Przedmiotem wynalazku jest maszyna tego rodzaju.W celu szybkiej i dogodnej wymiany formy i wyrównywania drobnych niedo¬ kladnosci nastawienia maszyny ruchoma glowica wedlug wynalazku, sluzaca do osla¬ dzania obsady pierscieniowej, jest osadzo¬ na obrotowo na poziomych czopach w jarz¬ mie, które jest osadzone przegubowo na o- si pokrywajacej sie z osia czopów i które dociska ruchoma glowice do formy za po¬ moca urzadzenia hydraulicznego lub pneu¬ matycznego. Gdy forma rozszerza sie pod dzialaniem ciepla, wtedy ruchoma glowicamoze poddawac sie zachowujac cisnienie zacisku, przy czym jednak pozostaje rów¬ nolegla "i praktycznie biorac na tej samej wysokosci, có zapewnia stale prawidlowe osadzenie formy.Napedzana obsada moze byc umie¬ szczona ruchomo w kierunku osiowym ze wzgledu na rózne dlugosci wytwarzanych rur* lub4nnych przedmiotów. Obsada pier¬ scieniowa oraz tuleja wlewowa nie biora w tym ruchu udzialu.Przy takim wykonaniu obsady pier¬ scieniowej lozysko kulkowe lub inne nie jest narazone na nadmierne ogrzewanie przez promieniowanie ciepla cieklego me¬ talu w tyglu, leju i formie, zwlaszcza gdy forma (lub jej przedluzenie) jest przepu¬ szczona przez obsade pierscieniowa, a na odpowiedniej glowicy np. umieszczona jest zaslona, która przeslania promieniowanie cieplne cieklegoi metalu i tygla, Aby zmniejszyc równiez przenoszenie ciepla przez przewodnictwo z formy na lo¬ zysko kulkowe, obsada pierscieniowa w miejscu osadzenia moze nie byc ciagla, lecz zaopatrzona w przerwy tak, iz obsada podtrzymuje forme tylko w kilku miej¬ scach. Podobniez moze byc wykonana ob^ sada napedzana. W tym celu wystepy lub kly, sluzace jako oparcie, sa odpowiednio wykonane lub tez pomiedzy tymi wystepa¬ mi mozna umiescic takie lopatki, aby pod¬ czas obrotu formy prad powietrza przeply¬ wal pomiedzy forma i obsada. Obsady nie podlegaja wówczas nadmiernemu ogrze¬ waniu pod dzialaniem goracej formy. Prad powietrza, wytworzony w obsadzie nape¬ dzanej, mozna przepuszczac przez formy w celu chlodzenia ich wzglednie polepszenia wlasciwosci odlewu. Aby otrzymany prad powietrza byl jak najsilniejszy, mozna ob¬ sade napedzana równiez i z drugiej strony zaopatrzyc w otwory i lopatki, umieszczo¬ ne w tych otworach, albo tez otwory te mo¬ ga laczyc sie z komora, polaczona z prze¬ wodem do sprezonego powietrza.Ze wzgledu ria mozliwosc jakichkol¬ wiek uszkodzen, a takze w celu ulatwienia odlewania rur o róznych srednicach, cale lozysko kulkowe lub podobne (przy duzych srednicach i duzych szybkosciach obrotu mozna z korzyscia stosowac znane lozy¬ sko Michella) wraz z czesciami, podtrzy¬ mujacymi bezposrednio forme, moze byc wymienne. Tak samo i obsada napedzana moze byc osadzona wymiennie na wale na¬ pedzajacym.Fig. 1 rysunku przedstawia widok z bo¬ ku przykladu wykonania maszyny do od¬ lewania odsrodkowego wedlug wynalazku, przy czym obsada t pierscieniowa jest osa¬ dzona w glowicy stalej, a obsada napedza¬ na — w glowicy ruchomej, fig. 2 — prze¬ krój wzdluz linii // — II na fig. 1, fig. 3 — widok z boku, fig. 4 — widok* z tylu, fig. 5 — przekrój wzdluz linii V — V na fig. 3 ruchomej glowicy wedlug fig. 1, a fig. 6 i 7 przedstawiaja specjalne uklady wykonania obsady napedzanej w przekroju osio¬ wym.Forma odlewnicza 1, zaopatrzona w pierscienie wzmacniajace i toczne 2, jest osadzona stozkowatymi koncami w odpo¬ wiednio wykonanej obsadzie napedzanej 3 i obsadzie pierscieniowej 4 maszyny odlew¬ niczej. Obsada 3 jest umocowana na wol¬ nym koncu walu 5, osadzonego w dwóch lozyskach 6 i sprzezonego sprzeglem 7 z silnikiem elektrycznym 8. Lozyska osiowe i silnik sa osadzone na sankach 10, ulozo¬ nych na plycie fundamentowej 11 (fig. 2).W sankach 10 osadzona jest poprzecz¬ nie os 15, która z zewnatrz sanek posiada raczke 16 z zapadka, a wewnatrz sanek — dwa kólka zebalte 17, zazebiajace sie z ze¬ batkami 18, umocowanymi na plycie fun¬ damentowej 11. Za pomoca tego urzadze¬ nia mozna przesuwac sanki 10 w kierunku osiowym na plycie fundamentowej 11 do¬ pasowujac ich polozenie do dlugosci formy odlewniczej. Na sankach 10 ulozone sa szyny 19, które moga byc przykrecone na- — 2 —kretkami srub 20 w celu zamocowania sa¬ nek 10, przy czym jednak sanki 9 pozosta¬ ja nadal przesuwne.Obsada pierscieniowa 4 jest osadzona w glowicy 25, utrzymywanej jarzmem 28.Lej wlewowy 23, przepuszczony przez glo¬ wice, oraz tygiel 24 (w polozeniu najwyz¬ szym) sa zaznaczone linia przerywana.Wedlug fig. 3 — 5 oprawa pierscienio¬ wa 4, obracajaca sie razem z forma, jest osadzona w glowicy 25, która z zewnatrz posiada zaslone 26, a z obydwóch stron czopy poziome 27, na których jest zawie¬ szona w jarzmie 28. Jarzmo moze obracac sie na czopach 29 we wspornikach 30, umo¬ cowanych na podporze 31 plyty fundamen¬ towej. Na podporze 31 osadzony jest poza tym obrotowo cylinder hydrauliczny 32 o dzialaniu jednostronnym, w cylindrze zas moze przesuwac sie tlok 33, opierajacy sie o jarzmo 28. Dwie sprezyny 34 lacza jarz- moi z podpora 31 odciagajac ja ku tylowi, gdy nie ma cisnienia w cylindrze 32. Zde¬ rzak 35 glowicy 25 opiera sie wówczas o jarzmo tak, iz glowica, po uwolnieniu for¬ my, przybiera polozenie, zaznaczone na fig. 3 linia przerywana.Obsada 4, obracajaca sie razem z for¬ ma, jest osadzona w glowicy 25 za pomoca lozyska kulkowego 36, a od. strony we¬ wnetrznej jest zaopatrzona w cztery kly lub wystepy 37, przystosowane ksztaltem do stozkowo obtoczonego kolnierza 38 for¬ my 1. Kolnierz 38 moze byc ewentualnie kulisty tak samo zreszta jak i przeciwle¬ gly koniec formy. Pbmiedzy wystepami 37 obsada 4 posiada lopatki 39, które przy szybkim obrocie obsady i formy / wytwa¬ rzaja silny prad powietrza pomiedzy oby¬ dwiema tymi czesciami powodujac ener¬ giczne chlodzenie tych miejsc, w których cieplo mogloby przejsc z formy na lozysko kulkowe. W razie potrzeby chlodzenie lo¬ zyska kulkowego moize byc wzmozone przez odpowiednie smarowanie pod cisnie¬ niem i chlodzenie odplywajacego oleju o- raz ewentualnie przez chlodzenie wodne glowicy 25.Obracajace sie czesci sa osadzone tak, ze wraz z zewnetrznym pierscieniem tocz¬ nym lozyska kulkowego moga byc latwo wyjete z glowicy 25 i zastapione innymi czesciami, ewentualnie o mniejszych sred¬ nicach.Poniewaz w konstrukcji wedlug fig. 3 — 5 glowica 25 jest dociskana hydraulicznie do formy, przeto moze ona wspóldzialac ze stala glowica 3, która powinna byc na¬ stawna tylko przy stosowaniu form róz¬ nych dlugosci. W celu wyjecia! formy 1 i zalozenia, innej formy do- maszyny nalezy przesunac ruchoma glowice 25 najpierw na zewnatrz, a potem znowu ku wewnatrz przez wypuszczenie i ponowne wpuszczenie cieczy pod cisnieniem do cylindra 32.Obsaida napedzana, wykonana wedlug fig. 6, moze dzialac jako wentylator. Obsa¬ da ta jest zaopatrzona w otwory i w lopat¬ ki 40, umieszczone w tych otworach i wy¬ twarzajace prad powietrza w kierunku strzalek oraz przetlaczajace powietrze przez forme /, dzieki czemu jednoczesnie chlodzi sie obsade. Bezposrednio przecho¬ dzenie ciepla z formy 1 na obsade 3 jest w znaczne) mierze utrudnione dzieki temu, ze forma styka sie tylko z kilkoma wyste¬ pami 41, które sa niskie, wskutek czego powietrze tylko w malej ilosci przechodzi przez szczeline pomiedzy obsada i forma.Dzialanie promieniowania ciepla cieklego metalu na' obsade napedzana Jest ograni¬ czone do minimum dzieki zaslonie 42, umo¬ cowanej na obsadzie.Wedlug fig. 7 obsada napedz&na 3 jest zaopatrzona w otwory 43, które nie posiadaja wcale lopatek, lecz na stronie zewnetrznej lacza sie z nieruchoma konw ra 44, polaczona z przewodem 45 do spre¬ zonego gazu lub powietrza. Urzadzenie to równiez pozwala na przetlaczanie powie¬ trza lub gazu przez forme 1. Urzadzenie to wymaga co prawda osobnego zródla spre- — 3 —zernego powietrza lub gazu, posiada jednak te zalete, w porównaniu z urzadzeniem we¬ dlug fig. 6, ze sila pradu powietrza wzgled¬ nie ga&tf moze byc regulowana podczas pracy. Powietrze wzglednie gaz moga byc równiez wtlaczane przez wydrazony wal napedzajacy* W urzadzeniu wedlug fig. 6 i 7 obsada 3 jest umocowana na zwezonym koncu wa¬ lu 5 za pomoca plytki 47 i srub 48 i zabez¬ pieczona narzadem 46. Dzieki temu obsada moze byc latwo wyjeta i zastapiona inna obsada, ewentualnie obsada o innej sred¬ nicy. PL