Przedmiotem niniejszego' wynalazku jest maszyna, która dzieki swej budowie nada¬ je sie zwlaszcza do szybkiego ksiegowania w ksiegach, prowadzonych rozmaitymi spo¬ sobami..Wszystkie zdarzenia handlowe moga byc objete osmiu mozliwymi zdarzeniami, które wplywaja na cztery glówne czynniki, a mianowicie na aktywa, pasywa, zyski i straty. Te osiem zdarzen sa nastepujace: 1. zwiekszenie strat i zmniejszenie akty¬ wów; 2. zwiekszenie strat i zwiekszenie pa¬ sywów; 3. zwiekszenie zysków i zwieksze¬ nie aktywów; 4. zwiekszenie zysków i zmniejszenie pasywów; 5. zwiekszenie jed¬ nej pozycji aktywów i jednoczesne zmniej¬ szenie innej pozycji aktywów; 6. zwieksze¬ nie aktywów i zwiekszenie pasywów; 7. zmniejszenie jednej pozycji pasywów i jednoczesne zwiekszenie innej pozycji pa¬ sywów; wreszcie 8. zmniejszenie pasywów i zmniejszenie aktywów.Te cztery glówne czynniki, to jest akty¬ wa, pasywa, zyski i straty, oznaczono dla uproszczenia w opisie literami A, P, Z i S.Wobec tego osiem wyzej wymienionych zdarzen mozna oznaczyc kolejno: +S—A, +S+P, +A+Z, ---P+Z, +A—A,+A+P,—P+P.i—P—A Celem wynalazku jest skonstruowanie takiej maszyny, która wykazywalaby na licznikach za jednym tylko przebiegiem ro¬ boczym kwote czystego zysku lub czystej straty i kwoty aktywów, pasywów, zysków i strat.Maszyai wedlug wynalazku posiada ljczniki podajace i odejmujace oraz narza¬ dy^ polaczone bezposfetbiip lub posrednio z tymi licznikami taft, aty za jednym na¬ stawieniem tych narzadów umozliwione by¬ lo wlaczenie dwu lub wiecej liczników oraz nastawienie tych liczników na dodawanie lub odejmowanie niezaleznie od siebie.Maszyna wedlug wynalazku zaopatrzo¬ na jest oprócz tego w jeden lub wiecej spe¬ cjalnych klawiszy, wlaczajacych w celu dodawania lub odejmowania jeden lub wie* cej liczników specjalnych, np. wskazuja¬ cych stan kasy.Wynalazek niniejszy dotyczy maszyny z wybieraczami, za pomoca których wla¬ czany jest dalszy licznik dodajacy, wska¬ zujacy sumy wszystkich pozycyj dziennych.Maszyna wedlug wynalazku posiada równiez dwa lub wiecej urzadzen do dru¬ kowania) kwot, zarejestrowanych przez liczniki, oraz do drukowania kolejnego nu¬ meru kazdej pozycji ksiegowanej,, daty lub innych danych, dotyczacych tej pozycji na stronie debetowej jednego konta, na stronie kredytowej przeciwnego konta i na znajdujacym sie pod osobnym zamknie¬ ciem zestawieniu pozycyj dziennych.Do nastawiania poszczególnych liczni¬ ków mozna zamiast odpowiedniej liczby klawiszy zastosowac jeden narzad, nasta¬ wiany w rozmaite polozenia lub sprzegnie¬ ty z narzadami dodatkowymi, nastawiany¬ mi w rozmaite polozenia., Maszyna moze byc zaopatrzona poza tym w urzadzenie do cofania jej poszcze¬ gólnych narzadów do zadanego polozenia.Jezeli wiec pewna pozycja zostala omylko¬ wo zaksiegowana wzglednie wydrukowana, to odnosne liczniki moga byc sprowadza¬ ne za pomoca tego urzadzenia z powrotem w polozenia, które zajmowaly przed za¬ ksiegowaniem wzglednie wydrukowaniem |xzycji omylkowej. Cofacz ten moze sie skladac z jednego tylko klawisza, zwlasz¬ cza jezeli urzadzenie do wybierania wzgled¬ nie nastawiania sklada sie równiez z jedne¬ go klawisza. Najkorzystniej jednak jest, gdy cofacz sklada sie z szeregu klawiszy, wlaczajacych liczniki w kierunku, przeciw¬ nym do dzialania poprzedniego. }fa rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania maszyny wedlug wynalaz¬ ku.Fig. 1 przedstawia schemat polaczen klawiszy, fig. 2 — widok z góry maszyny wedlug wynalazku, fig. 3 — widok tej ma¬ szyny z boku, fig. 4 — widok % boku szere¬ gu klawiszy cyfrowych, fig. 5 — przekrój wzdluz linii V — V na fig. 4, fig. 6 — po¬ dobny przekrój klawisza wybierajacego, a fig. 7 — urzadzenie do uruchomiania narza¬ dów do liczenia, widziane od strony kla¬ wiatury i glównego walu napedowego, Oyfry 1 — 8 (fig. 1, 2) oznaczaja osiem klawiszy wybierajacych, z których kazdy odpowiada jednej z osmiu pozycyj ksiego¬ wych odpowiednio do osmiu zdarzen han¬ dlowych, jak to uwidoczniono z lewej stro¬ ny na fig. lf stosownie do przyjetych ozna¬ czen. Znaczniki 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 i 8 ozna- X X X X X)X X X czaja osiem klawiszy do cofania, z których kazdy odpowiada równiez jednej pozycji ksiegowej klawisza wybierajacego, lecz sluzy dó dzialania przeciwnego, niz klawi¬ sze wybierajace / — 8. Np. klawisz 1 sluzy x do ksiegowania pozycji, odpowiadajacej zdarzeniu handlowemu + A — S, czyli sluzy do dzialania przeciwnego do dziala¬ nia za pomoca klawisza 1, odpowiadajace¬ go zdarzeniu handlowemu + S — A. Po¬ miedzy obydwoma rzedami klawiszy przed¬ stawione sa schematycznie na fig. 1 szesc urzadzen do liczenia lub rejestrowania, a mianowicie, postepujac od góry do dolu: licznik RA' dla aktywów, licznik RB' dla pasywów, licznik kontrolny T dla calkowi¬ tej kwoty, licznik wynikowy RC, licznik RB" dla zysków i licznik RA" ~dla strat, Schemat, wedlug którego rozmaite klawisze — 2 —wybierajace, odpowiadajace poszczegól¬ nym pozycjom ksiegowym, i klawisze do cofania oddzialywaja na te szesc liczni¬ ków, uwidoczniony jest na fig. l za pomoca linij, poprowadzonych od klawiszy do licz¬ ników. Widocznym wiec jest, ze np. kla¬ wisz /.odpowiadajacy zwiekszeniu strat i zmniejszeniu aktywów, czyli wedlug przy¬ jetego oznaczenia w przypadku zdarzenia handlowego + S — A, polaczony jest ze strona ujemna licznika RA' dla aktywów, ze strona dodatnia licznika RA" dla strat i ze strona ujemna licznika wynikowego RC. Oprócz tego klawisz ten, jak wszyst¬ kie inne klawisze wybierajace, polaczony jest z licznikiem kontrolnym T dla calko¬ witej kwoty. Klawisz do cofania ¦/ pola- x ozony jest ze strona dodatnia licznika RA1 dla aktywów, ze strona dodatnia licznika wynikowego RC* i ze strona ujemna liczni¬ ka RA4* dla strat, zgodnie z pozycjami, które sa ksiegowane za pomoca tego kla¬ wisza. Przez nacisniecie klawisza wybiera¬ jacego 1 nastawia sie licznik RA4 dla akty¬ wów na odejmowanie, licznik wynikowy RC na odejmowanie i licznik RA*' dla strat na dodawanie, przez nacisniecie zas klawisza do cofania 1 nastawia sie te same x liczniki na dzialanie odwrotne. Wskutek nacisniecia jakiegokolwiek z klawiszy 1 — 8 dziala równoczesnie licznik kontrolny T dla calkowitej kwoty, który dodaje kolejno wszystkie pozycje, niezaleznie od rodzaju dzialania rachunkowego.Licznik wynikowy RC jest uruchomiany tylko w celu ksiegowania pierwszych czte¬ rech klas pozycyj ksiegowych, odpowiednio do pierwszych czterech zdarzen handlo¬ wych, poniewaz po zaksiegowaniu pozycji ksiegowej piatej, szóstej, siódmej i ósmej klasy wynik pozostaje bez zmiany. Klawi¬ sze wybierajace 5 i 7 polaczone sa tylko z licznikiem kontrolnym Tr klawisze te od¬ powiadaja zdarzeniom handlowymr Jttóre powoduja tylko przesuniecie w pozycjach po stronie aktywów wzglednie pa&ywów.Teklawisze 5 i 7, jak równiez odnosne kla¬ wisze 5 i 7, jak wskazuja linie kreskowane xx na fig, 1, lacza sie jednoczesnie ze strona dodatnia i strona ujemna licznika RA* dl* aktywów wzglednie ze strona dodatnia i strona ujemna licznika RB* dla pasywów- Nacisniecie powyzszych klawiszy nie wy¬ wiera wplywu na odnosne liczniki! ale dziar la tylko na odpowiednie urzadzenia do drukowania.Maszyna, przedstawiona na fig, 2, po¬ siada dwa jednakowe urzadzenia A i B, z których kazde znajduje sie po jednej stro¬ nie trzeciego urzadzenia C. Kazde z urzar dzen A, B, C maszyny posiada dwa liczni¬ ki (do dodawania i odejmowania). W celu uproszczenia rysunku na fig. 2 przedsta¬ wiono tylko liczniki srodkowego urzadze¬ nia C i oznaczono je przez RC i RC; odr nosne liczniki urzadzen A i B (nie przed¬ stawione na fig. 2) sa w opisie oznaczone przez RA' i RA" oraz RB' i RB". Kazde z tych urzadzen A, B i C zawiera poza tym urzadzenie drukujace TA, TB i TC z przy¬ naleznymi urzadzeniami mloteczkowymi SAi~SB i SC~Wszystkie trzy urzadzenia A, B i C maszyny sa uruchomiane za po¬ moca wspólnej klawiatury D.Wi wykonaniu wedlug wynalazku kla¬ wiatura D zawiera kilka rzedów klawiszy (fig. 2), a mianowicie liczac od lewej strony rzad E z osmiu klawiszami wybierajacymi / — 8, sluzacymi dó nastawiania maszyny na odpowiednia klase zdarzenia handlowe¬ go; rzad F z osmiu klawiszami / — 8 do x x cofania; rzad G z dwunastu klawiszami, sluzacymi do ksiegowania nazw miesiecy, oznaczonydi pierwszymi trzema literami nazwy danego miesiaca, przy czym klawi¬ sze, odpowiadajace miesiacom od stycznia do wrzesnia, znajduja sie w trzecim rzedzie Cr a klawisze -odpowiadajace miesiacom od — 3 _pazdziernika da grudnia — w czwartym rzadzie H; rzad H z trzema klawiszami i rzad K z dziewieciu klawiszami, oznaczo¬ nymi odpowieidnio cyframi 1, 2, 3 i 1 — 9 i sluzacymi do ksiegowania dni miesiaca; wreszcie pewna liczba rzedów klawiszy cy¬ frowych L (na rysunku przedstawiono piec rzedów). Pierwszy rzad E klawiszy zawiera ponadto dodatkowy klawisz +K; drugi rzad F zawiera klawisz —K, a czwarty rzad — klawisz U, którego dzialanie jest ponizej opisane.Kazdy klawisz cyfrowy L, datowy H, K lub miesieczny G sklada sie z trzona klawi¬ szowego 10, który prowadzony jest w do¬ wolny sposób w plycie 11 (fig. 4, 5) i za¬ opatrzony w przycisk 12. Wszystkie klawi¬ sze jednego rzedu wspóldzialaja ze wspól¬ nym drazkiem zbiorczym 14 oraz z urzadze¬ niem wylaczajacym, które sklada sie z plytki 16, osadzonej obrotowo swymi kon¬ cami 18 na sciance odgradzajacej 19 klawia¬ tury. Sprezyna 20 utrzymuje plytke 16 w takim polozeniu, aby przedni jej koniec opieral sie o skierowany w dól wystep 21 drazka zbiorczego 14. Kazda dzwignia klawiszowa 10 jest zaopatrzona w wystep 22, przy czym sprezyna 23 laczy ten wy¬ step z druga scianka odgradzajaca 24 kla¬ wiatury. Na przednim koncu drazka zbior¬ czego 14 znajduje sie wystep 25. Na fig. 4 i 5 przedstawiono srodkowy klawisz w po¬ lozeniu nacisnietym, w którym wystep 22 opiera sie o drazek zbiorczy 14. Klawisze rzedów G, H, K i L przytrzymywane sa w dowolny sposób w polozeniu nacisnietym.Kazdy drazek zbiorczy 14 jest urucho¬ miany za pomoca sprezyny 26 (fig. 3 14), która jednym swym koncem zamocowana jest w otworze 28 drazka 14, a drugim kon¬ cem 30 -—w ramie maszyny. Sprezyny 26 usiluja stale dociskac drazki 14 w lewa strone. Tylny koniec 32 (fig. 3) kazdego drazka 14 jest polaczony przegubowo z ko¬ lem zebatym 34. Wszystkie kola zebate 34 osadzone sa luzno na wspólnym wale 36, który jest zamocowany w ramieJZ i 39 ma¬ szyny (fig. 2).W wykonaniu wedlug wynalazku trzeci rzad klawiszy G (fig. 2) zawiera dziewiec klawiszy, odznaczonych nazwami miesiecy od „Sty" do „Wrz"f a czwarty rzad klawi¬ szy zawiera pozostale klawisze miesieczne „Paz", „Lis" i „Gru", Wszystkie dwanascie klawiszy miesiecznych uruchomia jeden drazek zbiorczy 14, który moze zajmowac dwanascie rozmaitych polozen* Uklad dzwigniowy w obu rzedach E i F (fig. 2) klawiszy wybierajacych 1 — 8 i klawiszy do cofania 1 — 8 rózni sie nieco xx od ukladu innych klawiszy. Oba rzedy klawiszy E i F posiadaja wspólny drazek zbiorczy, który dla jasnosci oznaczono równiez liczba 14.. Kazdy klawisz sklada sie z trzona 40 (fig, 2, 3, 6 i 7), zaopatrzo¬ nego w przycisk 42 i przylegajacego swym dolnym koncem do dzwigni katowej 44, która jest osadzona na sworzniu 46, osadzonym z kolei w ramie klawiatury.Sprezyna 48 usiluje utrzymywac klawisz w polozeniu podniesionym. Dzwignia katowa 44 opiera sie w swym polozeniu wyjscio¬ wym na drazku wylaczajacym 50 i utrzy¬ muje go w polozeniu opuszczonym wbrew dzialaniu sprezyny 52. Drazek 50 jest za¬ opatrzony w trzy wystepy 54, 56 i 58 (fig. 6). Nad górnym rzedem wystepów 54 znajduje sie plytka obrotowa 60, która w swym polozeniu wyjsciowym nie styka sie z tymi wystepami 54. Na brzegu 62 plytki 60 znajduja sie czopy, które sa osadzone w lozyskach 61, 63 (fig. 3), osadzonych z kolei w ramie maszyny, tak iz plytka ta moze sie wahac. Plytka 60 jest polaczona przegubowo z lacznikiem 64, który zaopa¬ trzony jest na swym dolnym koncu w otwór 66. Jeden koniec dzwigni 68 (fig. 3) jest osadzony w otworze 66, a drugi koniec przylega w swym polozeniu wyjsciowym do konca dzwigni 70, która jest zamocowana na wale napedowym. 100. Dzwignia 68 po- — 4 —siada na tym koncu ukosna powierzchnie 72, a posrodku podluzna szczeline 74, w której umieszczony jest sworzen 76, umo¬ cowany w ramie maszyny. Sprezyna 78 u- siluje obrócic dzwignie 68 w kierunku, przeciwnym do kierunku obrotu wskazó¬ wek -zegara (fig. 3).Nad rzedem wystepów 56 drazka wy¬ laczajacego 50 (fig. 3 i 6) osadzony jest ob¬ rotowo na czopie 82, osadzonym z kolei w ramie maszyny, drazek zatrzymowy 80, któ¬ ry w swym polozeniu wyjsciowym uniemoz¬ liwia wsteczne przesuwanie sie drazka zbiorczego 14, którego stopa 84 po pewnym luznym przesunieciu zatrzymuje sie o wol¬ ny koniec drazka 80. Drazek zbiorczy 14 jest ulozony miedzy rzedami wystepów 56 i 58 i jest polaczony przegubowo swym tyl¬ nym koncem 32 ze zbiorczym kolem zeba¬ tym 34, tak samo, jak inne drazki zbior¬ cze 14.Pod klawiatura D (fig. 2, 3 i 7) znajdu¬ ja sie dwa rzedny walków 90 i 92. Kazdy rzad sklada sie z szesciu walków. Na kaz¬ dym z tych walków osadzona jesit dzwignia katowa 94 wzglednie 96. Kazdy z klawiszy wybierajacych 1, 2, 3, 4, 6 i 8 jest polaczo¬ ny z dzwignia 94 za pomoca preta 98 (fig. 3), a kazdy z klawiszy 1, 2, 3, 4, 6 i 8 jest X X X X X X polaczony w ten sam sposób z dzwignia 96. Klawisze 5, 7, 5 i 7 nie posiadaja dzwi- x x gni, poniewaz klawisze te nie dzialaja na zadne urzadzenie do liczenia, za wyjatkiem kontrolnego licznika T, który uruchomia¬ ny jest niezaleznie od dzwigni 94, 96. W ce¬ lu odpowiedniego polaczenia klawiatury z trzema urzadzeniami A, B, C maszyny, walki 90 i 92 (fig 2) sa przedluzone poi obu stronach klawiatury, przy czym kazde u- rzadzemie posiada oddzielne dzwignie ka¬ towe 94 i 96, znajdujace sie naprzeciw kaz¬ dego z tych urzadzen (fig. 2). Po obu storo*- nach kazdegoi z urzadzen A, B, C maszyny znajduja sie pod kolami zebatymi 34 po dwie dzwignie katowe 102 i 104 (fig. 7),.Dzwignie 102 nazwane sa dzwigniami do odejmowania, a dzwignie 104 — dzwignia¬ mi do dodawania. Prety 106 lacza odpo¬ wiednio kazda dzwignie 94 i 96 z dzwignia do dodawania 104 i z dzwignia do odejmo¬ wania 102 poszczególnych narzadów do liczenia we wszystkich trzech urzadize- niach A, B i C maszyny, stosownie do jed¬ nego z osmiu zdarzen handlowych, któremu odpowiada odnosny klawisz wybierajacy albo cofajacy. Dzwignie katowe 102 i 104 sa osadzone obrotowo na czopach 110 i112, osadzonych z kolei w ramie maszyny i pod¬ czas ruchu roboczego maszyny nastawiaja poszczególne urzadzenia do liczenia w po¬ nizej opisany sposób.Zbieracz sklada sie z szeregu kól zeba¬ tych 34, które osadzone sa luzno na wspól¬ nym wale 36. Kazde z urzadzen A, B, C maszyny zawiera w wykonaniu wedlug wy¬ nalazku dwanascie takich kól zebatych 34, a mianowicie, liczac od strony prawej na fig. 2: przede wszystkim piec kól zebatych, stosownie do pieciu rzedów klawiszy cy¬ frowych L, po jednym, kole zebatym dla trzeciego, czwartego i piatego rzedu kla¬ wiszy; jedtno kolo zebate, wspólne dla pier¬ wszego i drugiego rzedu klawiszy, wresz¬ cie trzy kola zebate, nalezace do numerato* ra kolejnosci pozycyj ksiegowanych w odno¬ snym urzadzeniu A wzglednie B wzglednie C. Wal 36 przebiega poprzecznie przez ca¬ la maJ&zyne i jest wspólny dla kól zeba¬ tych 34 wszystkich trzech urzadzen A, B i C. Kazde ze zbiorczych kól zebatych 34 zazebia sie z kólkiem zebatym 114a, 114b i 114c odnosnego urzadzenia A wzglednie B wzglednie C, przy czym kazda taka trój¬ ka kólek zebatych zamocowana jest na wspólnym walku 116, osadzonym w ramie maszyny (fig. 2, 3). Na fig. 2 przedstawio¬ no tylko jeden z tych walków 116 w celu uproszczenia rysunku. Jedynie zbiorcze ko¬ la zebate 34 srodkowego urzadzenia C po¬ laczone sa z klawiatura D Z% pomoca draz- - 5 -ków zbiorczych 14. Poniewaz jednakze ko¬ la zebate 34 srodkowego urzadzenia C po¬ laczone isa wspólbieznie z odnosnymi kola¬ mi zebatymi obydwóch bocznych urzadzen AiB zat pomoca kólek zebatych 114 i wal¬ ków 116, to wszystkie trzy urzadzenia A, B, C inaszyny sa nastawiane jednakowo za pomoca klawiatury D. Poszczególne na¬ rzady do liczenia sa podczas nastawiania za pomoca klawiatury wylaczone od kól zebatych 34.Kaizde kolo zebate 34 zazebia sie stale z dwoma posrednimi kólkami zebatymi 130 (fig. 3 i 7), a nad kazdym z tych kólek u- mieszczony jest narzad do liczenia;, jak to jest ponizej opisane.Kazde z kól zebatych 34 uruchomia¬ ne jest za pomoca sprezyny 132, która u- siluje je obrócic w kierunku obrotu wska¬ zówek zegara (fig. 2, 3).Na koncach walu 36 zamocowane sa ra¬ miona 134 (fig. 2, 3), których konce sla po¬ laczone ze soba wspólnym drazkiem 136, przesunietym przez wszystkie trzy urza* dzenia maszyny miedzy ramionami kól ze* hatych 34. Drazek 136 sluzy jako drazek zatrzymowy dla kól 34. Lacznik 138 (fig, 3) jest osadzony jednym swym koncem ob^ rolowo na wolnym koncu drazka 136, a drugim swym koncem na koncu ramienia 140, osadzonego na glównym wale napedo* wym 100. Drugie ramie 142, osaidzone na Wale 100, jest zaopatrzone w czop 144, któ¬ ry epierai sie 'o ramie 140, gdy wal sie obra¬ ca. Sprezyny 146 usiluja utrzymywac dra¬ zek 136 w zetknieciu z ramionami kól ze¬ batych 34.Nad fcazdtyfti posrednim kólkiem zeba¬ tym 130 umieszczony jest licznik (fig. 3 i 7), który jak zwykle w tego rodzaju urza¬ dzeniach zawiera znany szereg tatrcz cy¬ frowych 150, zaopatrzonych w cyffy od 0 do 9. Kazda z tarcz cyfrowych 150 jest po¬ laczona na stale z kólkiem zebatym 152 i osadzona luzno na wspólnym walku 154.Kazde kólko zebate 152 zaz-ebia &ie & odno¬ snym kólkiem zebatym 156, które osadzo¬ ne jest luzno na walku 158. Walki 154 i 158 sa osadzone w mostkach 160, przy czym kólka 152 w polozeniu wyjsciowym nie za¬ zebiaja sie z odnosnymi kólkami zebatymi 130. Liczniki zaopatrzone sa w urzadzenia do przenoszenia' dziesiatek, jednak urza¬ dzenia te nie stanowia przedmiotu niniej¬ szego wynalazku, wiec nie sa opisane.W celu dodawania lub odejmowania poszczególne liczniki sa nastawiane za po¬ moca klawiszy wybierajacych E i klawiszy F dta cofania, stosownie do klasy ksiegowa¬ nej pozycji. Poniewaz wszystkie liczniki RA', RA" wzglednie RB', RB", wzglednie RC oraz RC" (fig. 3) odnosnych urzadzen A wzglednie B wzglednie C rozrzadzane sa w jednakowy isposób za pomoca dzwig¬ ni 102 i 104, wystarczy opisanie urzadze¬ nia rozrzadczego jednej pary liczników, np. RA' i RA".Dzwignia do dodawania 104 (fig. 3 i 7) licznika RA" polaczona jest za pomoca preta 107 z jednym ramieniem dzwigni ka¬ towej 164, która jest umieszczona podi licz¬ nikiem i osadzona na czopie 166, osadzo¬ nym z kolei w ramie maszyny. Dzwignia 164 jest tak ustawiona, aby licznik RA" w swym polozeniu wyjsciowym opieral sie o te dzwignie 164, jednak byl wylaczony z odnosnych kólek zebatych 130, przy czym koniec walu 154 wystaje poza mostek 160 i opiera sie na pionowym ramieniu dzwig¬ ni 164. Dzwignia do odejmowania 102 licz¬ nika RA' polaczona jest za pomoca preta 168 z zapadka 170, osadzona obrotowo na czopie 172, który zamocowany jest w ramie maszyny. Dwuramienna dzwignia 174, osa¬ dzona luzno na walku 176, osadzonym z kolei w ramie maszyny, zazebia sie w swym polozeniu wyjsciowym z zapadka 170. Spre¬ zyna 178 usiluje obrócic dzwignie 174 w kierunkiu przeciwnym do kierunku obrotu wskazówek zegara. Na górnym koncu dzwigtoi 174 osadzony jest przegubowo' mo¬ stek 160, w którym umieszczony jest ikz- ¦^ € ~nik RA'. Sprezyna 180 dociska licznik RA' wzglednie RA" do odnosnej dzwigni 164 i moze obrócic go az do sprzegniecia z przy¬ naleznymi kólkami zebatymi 130.Luk 184, osadzony obrotowo na czopie 182, zaopatrzony jesit w ramie 186, które utrzymywane jest w polozeniu, przedsta¬ wionym na fig. 7, za pomoca zapadki 190 wbrew dzialaniu sprezyny 188, a zapadka 190 jest osadzona na nieruchomym czopie 192. Na wale napedowym 100 zamocowane jest ramie 194, zaopatrzone na swym wol¬ nym koncu w krazek 196. Podczas obraca¬ nia walu napedowegoi 100 w kierunku obro¬ tu wskazówek zegara krazek 196 podnosi zapadke 190 i luk 184 zostaje zwolniony.Podczas obrotu w przeciwna strone krazek 196 naciska ukosna powierzchnie 198 wy¬ stepu 200 luku 184, który nastepnie zostaje ponownie zatrzymany za pomoca zapadki 190, Jeden koniec lacznika 202 polaczony jest przegubowo z ramieniem 186 luku 184, drugi zas koniec tego lacznika jest polaczo*- ny z dzwignia katowa 204, osadzona na wa¬ le 206. Wolny koniec dzwigni katowej 204 polaczony jest za pomoca lacznika 207 z druga dzwignia katowa 208, osadzona na wale 210. Przedluzenia 212 mostków 160 obydwóch liczników RA' i RA" opieraja sie na czopach 205 dzwigni katowych 204 i 208.Do cofania licznika RA', nastawionego na odejmowanie, w sposób opisany ponizej, sluzy urzadzenie, skladajace sie z ramie¬ nia 214 (fig. 7), zamocowanego na wale na¬ pedowym 100 i zaopatrzonego w czop 216, wsuniety w podluzne wyciecie 218 dolnej czesci lacznika 220, którego' górny koniec jest polaczony przegubowo z ramieniem 222, zamocowanym na walku 176 licznika RA". Na walku 176 zamocowane jest ra¬ mie 224, które za pomoca lacznika 226 jest polaczone z ramieniem 228, zamocowanym nai drugim walku 176. Kazde z ramion 224 i 228 zaopatrzone jest w czop 230, który przylega do jednego boku kazdej z dwóch dzwigni 174, utrzymywanych w swych po¬ lozeniach wyjsciowych w zetknieciu z za¬ padkami 170.Kazde kolo zebate 34 (fig. 3) zaopatrzo¬ ne jest w wycinek zebaty 232, którego wie¬ niec zebaty w wykonaniu wedlug wynalaz¬ ku posiada mniejsza srednice niz srednica wienca kola zebaitego 34. Drugi wycinek ze¬ baty 234, zamocowany na wale 236, zaze¬ bia sie z wycinkiem 232. Wycinek zebaty 234 moze równiez zazebiac sie bezposred¬ nio z kolem zebatym 34. Na wale 236 za.- mocowane jest ramie 238A któregol wolny koniec jest polaczony przegubowo za po- moea lacznika 240 z wystepem 242 drazka czcionkowegoi 244. Nai górnym koncu tego drazka umieszczone sa czcionki 246, prze¬ suniete na wylot przez drazek 244 i wysta- jace koncami po obu jego stronach. Czcion¬ ki te zaopatrzone sa w cyfry od 0 do 9. Na drazku czcionkowym 244, odpowiadajacym klawiszom miesiecznym, w trzecim rzedzie G i czesciowo w czwartym rzedzie H kla¬ wiatury D, znajduja sie czcionki, zaopa¬ trzone w skróty od Sty do Gru, a na draz¬ ku 244, odpowiadajacym czwartemu rze¬ dowi H klawiszy (datbwych), znajduja sie tylko czcionki cyfr 1, 2 i 3. Prawe konce czcionek 246 wspóldzialaja z urzadzeniem mloteczkowym o dowolnym znanym wyko¬ naniu. Walek urzadzenia drukujacego, przy¬ naleznego do urzadzenia A, przedstawiony jest na fig. 3 i oznaczony przez PA. Urza¬ dzenie drukujace nie st&nowi przedmiotu niniejszego wynalazku i moze byc wykona¬ ne w dowolny znany sposób.Kazde z urzadzen A, B, C maszyny za¬ opatrzone jest w swej górnej czesci w urza¬ dzenie drukujace. Oprócz tego umieszczo¬ ne jest w dolnej czesci urzadzenia A (fig, 2, 3) dodatkowe urzadzenie drukujace do kolejnego ksiegowania wszystkich pozycyj w dzienniku. Toi dolne urzadzenie druku¬ jace, przedstawione na fig. 3, sklada sie z czcionek 250, które sa umieszczone w dol¬ nym koncu drazka czcionkowego 244 urza- — 7 —dzenia A w taki sam sposób, jak w górnym urzadzeniu drukujacym TA, oraz z urza¬ dzenia mloteczkowego SD, wspóldzialaja¬ cego z czcionkami 250. Drukowanie odby¬ wa sie ma walku PD, a papier jest przewi¬ jany z walka 252 na walek 254 (fig/3).Jak opisano powyzej, zbieracz kazdego z urzadzen A, B, C maszyny zawiera pew¬ na liczbe kól zebatych 34, z których pewna czesc stanowi kola zebate 34, przynalezne do numeratora. W wykonaniu wedlug wy¬ nalazku pierwsze trzy kola zebate, liczac od strony lewej na fig. 2, naleza do nume¬ ratora, przynaleznego do urzadzenia A.Kazde z tych trzech kól zebatych 34 zaze¬ bia, sie z kólkiem 256 (fig. 2 i 3), które jest osadzone luzno na walku 258, wspólnym dla wszystkich kólek 256, przynaleznych do numeratorów wszystkich trzech urza¬ dzen A, B, C maszyny. Na tym samym wa¬ le zamocowana jest taka sama liczba wiek¬ szych kólek zebatych 260, po jednym na kazde kólko 256. Kólka zebate 260 i dzie¬ siec kólek posrednich 261, które zazebiaja sie z kólkami 260, jak równiez kólka 256, tworza numerator, który w dowolny znany w tego rodzaju urzadzeniach sposób jest przestawiany oi jedna podzialke za kazdym ksiegowaniem. Kola zebate 34, nalezace do jednego numeratora, nie wspóldzialaja z kólkami zebatymi liczników RA', RA" wzglednie RB', RB" wzglednie RC, RC", jedinak kazde z tych kól zebatych wspól¬ dziala z odnosnym urzadzeniem drukuja¬ cym maszyny.Ponizej zbiorczych kól zebatych 34 jed¬ nego z urzadzen A, B, C maszyny, np. le¬ wego urzadzenia A, zamocowany jest luz¬ na na wspólnym walku 263 (fig. 3, 7) sze¬ reg posrednich kólek zebatych 262, które stale zezebiaja sie z kolami zebatymi 34.Te kólka zebate przewidziane sa tylko dla tych zbiorczych kól zebatych, które od[po- wiadaja rzedom klawiszy cyfrowych i sta¬ nowia kólka posrednie licznika kontrolnego 7\ Odpowiednia liczba tarcz cyfrowych 266, z których kazda polaczona jest na stale z kólkiem zebaitym 268, osadzona jest luzno na wale 264. Wal 264 osadzony jest w mo¬ stku 270, który umieszczony jest wahliwie na wale 272, osadzonym w ramie maszyny.Na wale 272 umocowane jest ramie 274, które polaczone jest za pomoca lacznika 276 z ramieniem 278, umocowanym na wa¬ le 206 jednej z katowych dzwigni 204. Li¬ cznik kontrolny T dla calkowitej kwoty, skladajacy sie z kólek zebatych 266, . 268, odchylony jest w swym polozeniu wyjscio¬ wym od kólek posrednich 262, zazebiaja¬ cych sie ze zbiorczymi kolami zebatymi 34, a sprzega sie z tymi kolami zebatymi 34 jednoczesnie z innymi licznikami.W celu wyjasnienia dzialania maszyny nalezy przyjac, ze licznik RA' maszyny ksieguje aktywa, a licznik RA" — straty, ze licznik RB' ksieguje pasywa, a licznik RB" — zyski, oraz ze srodkowy licznik RC srodkowego urzadzenia C ksieguje wynik.Jako przyklad moze posluzyc ksiegowanie pozycji, dotyczace kupna za gotówke pa¬ pieru listowego za zl 7,25 w dniu 6 maja.Pozycja tai nalezy wedlug schematu, przy¬ jetego na wstepie niniejszego opisu, do pierwszej klasy zdarzen handlowych +S — A, to jest przedstawia zwiekszenie strat i zmniejszenie aktywów. Nalezy zatem na¬ cisnac klawisz 1 pierwszego rzedu klawiszy (fig. 2), klawisz maj trzeciego rzedu, kla¬ wisz 6 piatego rzedu, klawisz 7 ósmego rze¬ du, klawisz 2 dziewiatego i klawisz 5 dzie¬ siatego rzedu klawiszy.Klawisz / pierwszego rzedu klawiszy jest polaczony z dzwignia do odejmowania 102 tylnego licznika RA' (aktywa) lewego urzadzenia A (fig. 3, 7), z dzwignia do do¬ dawania; 104 przedniego licznika RA" (straty) tego samego urzadzenia, z dzwig¬ nia do odejmowania 102 licznika wyniko¬ wego RC, srodkowego urzadzenia C, sto¬ sownie doi przedstawionego na fig. 1 sche¬ matu. Za nacisnieciem tego klawisza 1 dzwignia katowa 44 wyzwala drazek wyla- — 8 —czajacy 50, który pod dzialaniem sprezy¬ ny 52 przesuwal sie w gore, przy czym wy¬ step 56 podnosi drazek zatrzymowy 80 ze stopy 84 drazka zbiorczego 14, a wystep 58 zatrzymuje drazek zbiorczy 14 podczas nastepujacegoi portem przesuwania sie te¬ goz drazka zbiorczego. Drazek zbiorczy 14 nie moze poczatkowo przesunac sie, ponie¬ waz przeszkadza temu jego polaczenie z odnosnym zbiorczym kolem zebatym 34, które jest z kolei zablokowane za pomoca drazka hamuj acegoi 136. Gdy drazek wyla¬ czajacy 50 podnosi sie, wówczas wal 90 ob¬ raca sie w kierunku, przeciwnym do kie¬ runku obrotu wskazówek zegara (fig. 3 i 7) i za posrednictwem dzwigni katowej 94 o- raz pretów 106 obraca dzwignie 102 i 104 w takimze kierunku. Podczas obrotu dzwi¬ gnia db odejmowamia 102 licznika RA' le¬ wego urzadzenia A i licznika RC srodko¬ wego urzadizeniai C powoduje wylaczenie dwuramiemnych dzwigni 174 od zapadek 170, wskutek czego dzwignie te moga sie wychylic pod dzialaniem sprezyn 178 w kierunku, przeciwnym kierunkowi obrotu wskazówek zegara. Jednak ruchowi temu stoi na przeszkodzie stykanie sie tych dzwi¬ gali z czopem 230 ramienia 228. Wskutek obrotu dzwigni db dodawania 104 licznika RA" lewego urzadzenia A dzwignia kato¬ wa 164 tegoi licznika obraca sie w kierun¬ ku obrotu wskazówek zegara, oddalajac sie od walka 154, przy czym jednak licznik ten opiera sie nadal na czopie 205 dzwigni 208 dzieki przedluzeniu 212 mostka 160.Podczas obrotu dzwigni 194 wraz z wa¬ lem napedowym 100 w kierunku, przeciw¬ nym dlo kierunku obrotu wskazówek zega¬ ra, obraca sie dzwignia katowa 204, -naleza¬ ca, do licznika kontrolnego T calkowitej kwoty za posrednictwem ramienia 186 In¬ ka 184 oraz lacznika 202, równiez w takim samym kierunku i odsuwa watek 264 za posrednictwem lacznika 276, który naste¬ pnie utrzymywany jest w oddaleniu od kól¬ ka 262 dzieki ramieniu 274.Za nacisnieciem klawisza m$j odnowa dzwignia klawiszowa 10 (fig. 4 i 5) przesu¬ wa sie w diól i zwalnia przynalezny drazek zbiorczy 14 przez odchylanie plytki 16, o- raz nastepnie podczas przesuwania sie drazka 14 zatrzymuje ten drazek dzieki wystepowi 22 na swym dolnym koncu. W taki sani sposób za nacisnieciem klawiszy 6 rzedu Ki klawiszy 7, 2 i 5 rzedów L kla¬ wiatury D wylaczone zostaja odnosne draz¬ ki 14, a nastepnie podczas przesuwania sie drazków 14 poszczególne dzwignie klawi¬ szowe 10 dzieki swym wystepom 22 zafazy- muja te drazki 14. Drazki 14 moga sie prze¬ suwac podczas obrotu walu napedowego 100. Dzieki powyzszym czynnosciom ma¬ szyna zostaje nastawiona na odnosne ksie¬ gowanie.Przed uruchomieniem walu napedowe¬ go zakladal sie do urzadzen drukujacych TC, TA i TB arkusz wynikowy i dwie kar¬ tki rachunkowe (kontowe), które oczywi¬ scie dobrane sa stosownie do klasy ksiego¬ wanej pozycji. W przytoczonym wyzej przykladzie kupna papieru listowego) od¬ nosne konta, których dbtyczy ta pozycja, sa rac&urikiem kasowym i rachunkiem wy- diatków.Gdy wal napedbwy 100 zacznie obra¬ cac sie w kierunku obrotu wskazówek ze¬ gara, wówczas obraca; sie w tym samym kierunku zamocowane na nim ramie 214 (fig. 7), przy czym czop 216 przesuwa sie w wycieciu 218 lacznika 220, który wskutek tego moze przesunac sie ku górze. Dzieki temu dwuramienne dzwignie 174 liczników RA4 i RC, które wskutek nacisniecia od¬ nosnych klajwiszy zostaly zwolnione od przynaleznych zapadek 170, obracaja sie w kierunku, przeciwnym do kierunku obro¬ tu wskazówek zegara pod dzialaniem spre¬ zyn 178. Wskutek tego liczniki RA* i RC obracaja sie w takim samym kierunku o pewien kat, tak iz kólka zebate 156 tych liczników znajda sn dokladnie nad1 odtno- snymi kplkafflri zebatymi 130, przy czym - -9 -przedluzenia 212 mostków 160 przesuwaja sie po czopach 205 dzwigni 204. Podczas tego ruchu dzwignia 174 obraca ramiona 224 i 228 w kierunku, przeciwnym doi kie¬ runku obrotu wskazówek zegara, przy czym lacznik 220 jest wówczas podnoszony. Je¬ dnoczesnie obraca sie w kierunku obrotu wskazówek zegara dzwignia 142 (fig. 3), zamocowana na wale napedowym 100, i ob¬ raca w tym samym kierunku dzwignie 140 za pomoca swego czopa 144, tak iz kbr- bowód 138 odlacza drazek 136 od zbior¬ czych kól zebatych 34, a wal 36 obraca sie o pewien) kat, odipowiadajacy dziesieciu ze¬ bom kól zebatych 34. Dzieki temu przesu¬ waja sie drazki zatrzymowe 14, które od¬ powiadaja nacisnietym, klawiszom,, a mia¬ nowicie w przytoczonym przykladzie draz¬ ki zatrzymowe 14, odpowiadajace pierw¬ szemu, trzeciemu, piatemu, ósmemu, dzie¬ wiatemu i dziesiatemu rzedowi klawiszy.Nastepmie obracaja sie kbla zebate 34, odL powiadiajace nacisnietym klawiszom, po¬ czynajac od lewej strony na fig. 2: czwarte kolo o jeden zab (klawisz pozycyjny 7), piate kolo o piec zebów (klawisz miesiecz¬ ny maj), siódme kolo o szesc zebów (kla^ wisz datiowy 6) i dziesiate, jedenaste i dwu¬ naste kolo zebate o siedem, dwa i piec ze¬ bów (odpowiednio do kwoty zl 7.25). Dal¬ szemu obrotowi kól zebatych przeszkadza dósuniecie sie drazka zatrzymowego 14 do wystepu 58 dirazka wylaczajacego 50 kla¬ wisza 1 oraz dbstuniecie sie drazków zatrzy- mowych 14 (fig. 4) do wystepów 22 na kbn- calch trzOmkow klawiszowych 10, nacisnie¬ tych za pomoca reszty klawiszy, uzytych do wykonania przytoczonego dzialania. Ob¬ rotowi kól zebatych 34, odpowiadajacych inmiym rzedlom klawiszy, nie uzytych do wy¬ konania dlatego dzialania, przeszkadzaja odhosnfe drazki zatrzymowe dzieki zaryglo¬ waniu za potmoica plytek 16 (fig. 4). Uru¬ chomione wiec kola zebate 34 zostaja na¬ stawione (zaczynajac otf strony lewej na fig. 2) ma cyfre 1, skrót maj oraz m cyfry 6, 7, 2 i 5 i w takie same polozenia zostaja nastawione równiez kólka zebate 130 (fig. 3, 7). Wskutek obracania sie kól zebatych 34 obracaja sie na swych walkach 236 (fig. 3) odnosne wycinki zebate 234, przy czym zostaja równiez nastawione przynalezne drazki czcionkowe 244.Podczas obrotu walu napedowego 100 numerator 256, 258, 260 (fig. 3) obraca sie o jedna podzialke dalej, tak iz odnosne ko¬ la zebate 34 i drazki czcionkowe 244 zosta¬ ja nastawione na liczbe o jednostke wiek¬ sza niz liczba poprzedinia, np. po ko¬ lejnym numerze „125" nastepuje numer „126".Wskutek wspólbieznego polaczenia mie¬ dzy kolami zebatymi 34 we wszystkich trzech urzadzeniach A, B, C maszyny na¬ stawienie powyzszych kól zebatych w srod¬ kowym urzadzeniu C powoduje odpowied¬ nie nastawienie kól zebatych w bocznych urzadzeniach A i B. Gdy nastepnie pod ko¬ niec obrotu lub na krótko przedtem zosta¬ na w dowolny znany w tego rodzaju urza¬ dzeniach sposób wlaczone urzadzenia mlo¬ teczkowe SA, SB, SC i SD (fig. 2, 3), wów¬ czas na stronie kredytowej kartki kasowej, na stronie debetowej kartki wydatków, na arkuszu wynikowym i w dzienniku wydru¬ kowana zostanie nastepujaca pozycja: 126. 1. maj. 6. 7,25.Po wykonaniu powyzszych czynnosci wszystkie liczniki pozostaja nadal odlaczo¬ ne od odnosnych kólek zebatych 130 wzgle¬ dnie 262 liczników RA', RA", RC wzgled¬ nie T (fig. 3) wskutek opierania sie prze¬ dluzen 212 mostków 160 tych liczników na czopach 205 dzwigni zatrzymowych 204 wzglednie wskutek podtrzymywania przez ramie 274, polaczone z ramieniem 278 za pomoca lacznika 276. Wszystkie zas inne liczniki, nie biorace udzialu w wykonywa¬ niu dzialania, pozostaja w swych poloze¬ niach wyjsciowych dzieki temu, ze sa podparte za pomoca pionowo ustawionych ramion dzwigni 164. Na krótko przed kon- - 10 -cem obrotu walu napedowego 100 krazek 196 na ramieniu 194 (fig. 7) napotyka na za¬ padke 190, wskutek czego zwolniony zo¬ staje luk 184 na ramieniu 186, które obra¬ ca sie w dól pod dzialaniem sprezyny 188, przy czym dzwignie 204 zostaja wychylo¬ ne w kierunku obrotu wskazówek zegara, Wskutek tego liczniki RA\ RA" i RC tra¬ ca swe oparcie i opadaja na odnosne kól¬ ka 130. Wszystkie inne liczniki, nie biorace udzialu w wykonywaniu danego dzialania, spoczywaja na czopach 205 dzwigni 204 i pozostaja nieczynne. Poniewaz ramie 278, osadzone na wale 206, obraca sie tak samo jak dzwignia katowa 204 w kierunku obro¬ tu wskazówek zegara, to ramie 274 obraca sie w kierunku przeciwnym, przy czym licz¬ nik T zazebia sie z kólkami zebatymi 262.W przytoczonym przykladze kólka zebate 156 licznika RA* (aktywa), kólka zebate 152 licznika RA" (straty) i kólka zebate 156 licznika wynikowego RC4 zazebia.)a sie z posrednimi kólkami zebatymi 130, a kól¬ ka zebate 268 licznika T dla calkowitej kwoty zazebiaja sie z kólkami zebatymi 262. Gdy pod dzialaniem sprezyny 146 dzwignia 140 (fig. 3) rozpoczyna swój po¬ wrotny obrót, który moze byc opózniony wskutek zahaczania dzwigni 140 o czop 144 dzwigni 142, zamocowanej na wale nape¬ dowym 100, to kolo zebate 34 pozostaje w bezruchu dopóty, dopóki ramie 134, zamo¬ cowane na wale 36, nie obróci sie o kat, odpowiadajacy trzem zebom kola 34 a dra¬ zek hamujacy 136 nie przylegnie do ramie¬ nia kola zebatego 34, odpowiadajacego cy¬ frze 7. Nastepnie podczas dalszego obrotu ramienia 134 obróci sie kolo zebate 34, od¬ powiadajace cyfrze 7. Gdy ramie 134 po zetknieciu ze wspomnianym kolem zeba¬ tym 34 obróci sie dalej o kat, odpowiada¬ jacy jednemu zebowi kól 34, wówczas za¬ czyna obracac sie kolo zebate 34, odpowia¬ dajace nastawionej dacie, stosownie do da¬ ty 6; podczas dalszego obrotu o jeden zab zaczyna obracac sie kolo zebate 34, odpo¬ wiadajace danemu miesiacowi maj i jego cyfrze 5, i t. d. W koncu obraca sie kólko ze¬ bate, odpowiadajace cyfrze 2. Wskutek obrotu kól zebatych 34, odpowiadajacych cyfrom 7, 2 i 5, obracaja sie kólka zebate 156 i 268 liczników RA', RA", RC i T o odpowiednie katy za posrednictwem po¬ srednich kólek zebatych 130 i 262. Dzieki temu pod koniec powrotnego obrotu walu napedowego 100 kwota zl 7,25 zostaje od¬ jeta od liczb w licznikach RA' i RC, a do¬ dana do liczby w licznikach RA" i T.Pod koniec powrotnego' obrotu walu 100 krazek 196 na ramieniu 194 naciska na u- kosna powierzchnie 198 wystepu 200 luku 184, wskutek czegoi lacznik 202 obraca dzwignie 204 w kierunku, przeciwnym do kierunku obrotu wskazówek zegara, tak iz uruchomione liczniki RA', RA" i RC od¬ laczaja sie od kólek zebatych 130, a licznik T odlacza sie od kólek zebatych 262. Licz¬ niki RA" i T powracaja dzieki temu do polozenia wyjsciowego, lecz liczniki RA4 i RC ciagle jeszcze znajduja sie w poloze¬ niu odejmowania. Zostaja one cofniete do swego polozenia wyjsciowego za pomoca czopa 216 ramienia 214 (fig. 7). Czop 216 pod koniec ruchu powrotnego ramienia 214 naciska dolna krawedz wyciecia 218 w laczniku 220, wskutek czego lacznik ten o- puszcza sie i obraca za pomoca czopów 230 dzwignie 174 liczników RA' i RC, nasta¬ wionych na odejmowanie, w kierunku ob¬ rotu wskazówek zegara, az dzwignie te za¬ hacza o zapadki 170.Pod koniec powrotnego obrotu walu 100 dzwignia 70 (fig. 3), zamocowana na wale napedowym 100, styka sie z ukosna plaszczyzna 72 dzwigni 68, wskutek czego dzwignia 68 obraca sie w kierunku obrotu wskazówek zegara, przy czym opada koniec powyzszej dzwigni, polaczonej z laczni¬ kiem 64, a plytka obrotowa 60 styka sie z wystepem 54 drazka wylaczajacego 50 kla¬ wisza 1 (fig* 6). Drazek 50 opuszcza sie wbrew dzialaniu sprezyny 52 i zwalnia — 11 —haczyk 44, który podnosi klawisz do polo¬ zenia wyjsciowego.W ten sposób maszyna zostaje nasta¬ wiona z powrotem w polozenie wyjsciowe i przygotowana do dalszego dzialania.Gdy nastapilo mylne zaksiegowanie, to mozna z latwoscia sprostowac omylke przez uzycie klawiszy do cofania / do 8. xx Jezeli w przytoczonym przykladzie ksiego¬ wana kwota zl 7,25 zostala mylnie nasta¬ wiona i wydrukowana, to nalezy nacisnac klawisz 1, który jak powyzej nadmieniono, x polaczony jest z dzwignia do dodawania 104 licznika RA", z dzwignia do odejmowa¬ nia 102 licznika RA* i z dzwignia do odej¬ mowania 102 licznika RC. Nastepnie na¬ stawia sie znowu niewlasciwa kwote i uru¬ chomia wal napedowy, wskutek czego ma¬ szyna powraca do tego polozenia, jakie zajmowala przed wydrukowaniem mylnej pOfcycji. Pozycja, zaksiegowana przez uru¬ chomienie klawisza do cofania, moze byc Wydrukowana inna barwa, niz normalne pozycje, np. w ten sposób, ze za nacisnie¬ ciem klawisza do cofania, zostaje przesta¬ wiona za pomoca dowolnego znanego urza¬ dzenia tasma urzadzen drukujacych na ta¬ sme o innym zabarwieniu.Do sprawdzania stanu kasy sluzy prze¬ dni licznik RC" srodkowego urzadzenia C Licznik ten jest tego samego rodzaju, co inne liczniki, i rozrzadzany jest za pomoca klawiszy -\-K i —K (fig. 2), Nacisniecie jakiegokolwiek z tych klawiszy nie wywie¬ ra zadnego wplywu na klawisze wybieraja¬ ce i aa klawisze do cofania, lecz w dowol¬ ny znany w tego rodzaju urzadzeniach spo¬ sób uruchomia licznik RC", tak iz kwota zostaje przeniesiona na ten licznik. Klawisz +K nalezy aacisnac, gdy rachunek kaso¬ wy ksiegowany jest jako pozycja debeto¬ wa, klawisz ...—JST — gdy ksiegowany jest jako pozycja kredytowa.Oprócz licznika RC", który notuje przy¬ chód i rozchód kasowy, moze byc równiez zastosowany jeden lub kilka innych liczni¬ ków, które notuja zwiekszenie i zmniejsze¬ nie innej odpowiedniej pozycji. W tym celu nalezy zastosowac dodatkowy klawisz lub klawisze, oraz jeden lub kilka dodat¬ kowych liczników do dodawania i odejmo¬ wania.W wykonaniu wedlug wynalazku czwar¬ ty rzad klawiszy H zawiera dodatkowy klawisz, oznaczony przez U. Klawisz ten odpowiada klawiszowi wylaczajacemu w zwyklych maszynach do liczenia i polaczo¬ ny jest z rzedami E i F (fig. 2) klawiszy pozycyjnych i klawiszy do cofania oraz z klawiszami dodatkowych liczników (w ni¬ niejszym przypadku z klawiszami +K i —K), jak równiez z rzedami klawiszy G, H i K do nastawiania daty, tak iz klawisze te zostaja unieruchomione podczas na¬ cisniecia klawisza V. Klawisz L sluzy tylko do drukowania numerów kont, tak iz drukowanie to moze sie odbywac na jakiejkolwiek kartce ¦ papieru, zalozonej w urzadzeniu drukujacym maszyny. Na¬ cisniecie klawisza V powoduje równiez wylaczenie ksiegowania dziennika. Nume¬ ry kont moga byc drukowane inna bar¬ wa niz barwa pozostalych pozycyj, przy czym mozna to uskutecznic, np. za po¬ moca polaczenia powyzszego klawisza V z urzadzeniem do przestawiania tasmy na tasme o innym zabarwieniu.Maszyna moze byc zaopatrzona w je¬ den dodatkowy klawisz dla kazdego z licz¬ ników RA, RA", RB\ RB", RC i RC", przy czym kazdy z tych klawiszy jest w taki sposób polaczony z urzadzeniami do uruchomiania odpowiednich liczników, ze za nacisnieciem jednego lub kilku powyz¬ szych klawiszy kwote, zaksiegowana w odnosnym liczniku lub licznikach, mozna wydrukowac na osobnej kartce.Maszyne mozna w zwykly sposób uru¬ chomiac za pomoca recznej korbki, albo za pomoca silnika elektrycznego lub inne- — 12 —go silnika, sprzeganego z walem napedo¬ wym.Zbiorcze kola zebate mozna zastapic innymi narzadami, np. drazkami zebatymi Zamiast klawiatury, dostosowanej do urza¬ dzen wedlug wynalazku, mozna zastoso¬ wac klawiature dzieaiecioklawiszowa. Za- miast urzadzen drukujacych mozna zasto¬ sowac urzadzenia wskaznikowe, przy czym niektóre rodzaje ksiegowania moga byc o- miniete, tak iz maszyna posiada wówczas uproszczona budowe. Ksiegowanie daty mozna uskuteczniac recznie. Maszyna mo¬ ze byc równiez zaopatrzona w jeden lub kilka klawiszy korygujacych, sluzacych do usuwania cyfry, nastawionej omylkowo w zbieraczu. PL