Wynalazek niniejszy dotyczy prostej budowy pedni do rowerów, podnosników i tym podobnych urzadzen; pednia ta nie posiada dotychczasowych trwalych pola¬ czen miedzy korba napedowa wzglednie walem napedowym i napedzanym kolem wzglednie bebnem, stosowanych w postaci pasów, lancuchów lub zwartej przekladni kól zebatych; wedlug wynalazku ilosc cze¬ sci przenoszacych jest mozliwie zmniejszo¬ na. Pednia wedlug wynalazku posiada na wale napedowym wzglednie na wale korby, krazka korbowego lub tym podobnej czesci zaklinowane na stale kolo zebate oraz ra¬ mie przechylne lub oslone, mogace sie swobodnie obracac okolo tego walu; to ra¬ mie lub oslona dzwiga kólko zebate, zaze¬ biajace sie z zaklinowanym kolem zebatym; kólko zebate jest na stale sprzezone z jed¬ nym lub kilkoma krazkami ciernymi lub ze¬ batymi, które pod dzialaniem nacisku kor¬ by napedowej lub tej podobnego narzadu zostaja przechylone i docisniete do nape¬ dzanego kola wzglednie bebna w celu prze¬ niesienia ruchu.Poniewaz pednia tworzy zwarta calosc, swobodnie przechylajaca sie okolo walu korby lub temu podobnego narzadu, a z niej wystaje tylko wal, dzwigajacy korbe lub tej podobny narzad, wzglednie krazek cierny lub zebaty, wiec cala pednie mozna umiescic w zamknietej oslonie i w ten spo¬ sób w znacznym stopniu zabezpieczyc cze¬ sci pedni przed uszkodzeniem, zanieczy¬ szczeniem i t. d. Oprócz tego zamknieta oslona moze byc napelniona smarem tak,ze .czesci pedni stale pracuja w smarze i bardzo rzadko wymagaja sprawdzenia lub dogladu. •¦•- f Poniewaz wylaczaigfte pedni odbywa sie samoczynnie przy zwolnieniu nacisku na korbe, krazek korbowy lub tym podobny narzad, wiec przy zastosowaniu tej pedni do rowerów zbedne sie staja piasty wolne¬ go biegu z hamowaniem przy nacisku wstecznym. Wolny bieg nastepuje samo¬ czynnie przy zwolnieniu nacisku na korby pedalowe, przy czym kolo cierne lub zeba¬ te odsuwa sie od kola napedzanego. Hamo¬ wanie mozna uskuteczniac w ten sposób, ze przy nacisku wstecznym na pedaly po¬ ciagniety zostaje drazek hamulcowy, po¬ laczony z przechylnym ramieniem wzgled¬ nie pokrecana oslona pedni, przy czym drazek ten wywiera dzialanie na hamulec wspóldzialajacy z kolem napedzanym.Na zalaczonych rysunkach przedstawio¬ ne sa przyklady wykonania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój osiowy pedni wedlug wynalazku, wedlug linii / —¦ / na fig.\ 2; fig. 2 — jej widok z boku; fig. 3 — widok z boku pedni, szcze¬ gólnie nadajacej sie do rowerów; fig. 4 — widok pedni z góry; fig. 5 — rower z ped¬ nia wedlug wynalazku; fig. 6 — odmiane drazka hamulca rowerowego; fig. 7 przed¬ stawia w widoku z przodu pednie wedlug wynalazku, przy bebnie podnosnika, np. do materialów budowlanych; fig. 8 — widok z boku tegoz podnosnika z pednia.Wedlug fig. 1 i 2 na wale napedzaja¬ cym, umieszczonym w lozyskach a, zaklino¬ wana jest korba napedowa c. Za pomoca klina d z walem napedzajacym b polaczo¬ ne jest na stale kólko zebate e. Kólko to otoczone jest oslona /, mogaca sie swobod¬ nie1 obracac na wale napedzajacym 6.W oslonie / osadzony jest w lozyskach czop obrotowy g, na którym zaklinowane jest kólko zebate h, zazebiajace sie z ko¬ lem zebatym e na wale napedzajacym 6.Ponadto na czopie obrotowym g zamocowa¬ ny jest krazek i, który moze posiadac ob¬ wód gladki, rowkowany, albo zaopatrzony w zeby lub zeberka. Krazek ten moze byc doprowadzony do przylegania do obwodu napedzanego kola k wzglednie napedzanego bebna.Przyleganie uskutecznia sie przy tym za pomoca sily napedowej, wywartej na korbe c w kierunku strzalki m na fig. 2. Ta sila napedowa powoduje przez kolo zebate e, polaczone na stale z korba c, nacisk zebów na kólko zebate h; naciskowi temu kólko h stara sie przeciwdzialac przez obrót okolo kólka zebatego e w kierunku strzalki n.Dzieki temu uchylaniu sie kólka h krazek i zostaje silnie docisniety do obwodu kola k lub bebna tak, ze obecnie moment obro¬ towy, wywarty na korbe ct zostaje przenie¬ siony na krazek i, kolo k i wal 7 w kierun¬ ku strzalek, zaznaczonych na kolach.Jesli ustanie dzialanie sily napedowej na korbe c, to ustaje takze nacisk zebów, wywarty przez kolo zebate e na kólko h.Oslona f wraz z krazkiem i powraca wtedy pod dzialaniem swej sily ciezkosci do po¬ lozenia, przedstawionego na fig. 2 linia kreskowano-kropkowana, w którym to po¬ lozeniu krazek i nie przylega juz dosta¬ tecznie mocno do kola k. Jesli urzadzenie jest tego rodzaju, ze tego odsadzenia nie moze uskutecznic sila ciezkosci przeklad¬ ni, to wystarczy maly nacisk wsteczny na korbe c, by odsunac krazek cierny lub ze¬ baty i od napedzanego kola k wzglednie bebna.Na fig. 3 i 4 przedstawiona jest pednia wedlug wynalazku w zastosowaniu do ro¬ weru. Zamiast korby recznej wedlug fig. 1 i 2 zastosowane sa tutaj korby pedalowe c roweru. Lozyska a walu napedowego b sa umocowane w ramie rowerowej, w której jest osadzone w lozyskach równiez nape¬ dzane kolo k. Z oslony /, mogacej sie prze* chylac okolo walu napedzajacego 6 i ota¬ czajacej kola zebate e i h, wystaje z obu stron czop obrotowy g. Na kazdym wysta- — 2 —jacym koncu czopa -mozna przy tym na¬ sadzic krazek cierny f, który wedlug przedstawionego na rysunku przykladu wy¬ konania styka sie z opona p tylnego kola k roweru.Oczywiscie* przy odpowiednim ksztal¬ cie krazki cierne lub zebate i* wedlug fig. 3 i 4 moga takze oddzialywac na obrecz q kola k i ze zamiast obustronnych krazków i mozna takze zastosowac jeden krazek lezacy z boku, jak to jest przedstawione na fig. 1 i 2.W pedni wedlug, fig. 3 i 4 zastosowane sa stozkowe krazki cierne i'. Taki ksztalt krazków pozadany jest wtedy, gdy ma sie otrzymac bezstopniowaj przekladnie kól., W tym celu wystarczy tak umiescic krazki cierne i\ zamocowane nieobracalnie na swym czopie \g, by dawaly sie one prze¬ suwac osiowo w kierunku strzalek r na fig. 4. Jesli zwiekszyc wzajemny odstep kraz¬ ków i-, to do Oipony, p wzglednie obreczy q beda przylegaly mniejsze obwody tych krazków, a stosunek przekladni i*: k zmniejszy si^. Jesli wzajemny odstep kraz* ków i' zmniejszy sie, to przylegac beda wieksze obwody tych krazków, a stosunek przekladni! zwiekszy sie. Osiowy przesuw krazków z" moze byc przy tym uskutecznia¬ ny za pomoca drazka nieprzedstawionegó na rysunku.Zalety pedni wedlug wynalazku w po¬ równaniu z pedniami dotychczasowymi u- wydatniaja sie szczególnie w przypadku napedu rowerowego. Usuniete zostaja wszelkie lancuchy i wszelkie piasty wolne¬ go biegu. Poniewaz przedkladnia jest cal¬ kowicie zamknieta, wiec nie moze tez oka¬ leczyc rowerzysty lub uszkodzic coskol¬ wiek przez zespól kól przekladni. Dla za¬ pobiezenia zbyt duzym oddzialywaniom na tylne kolo k, mozna zastosowac przy oslo¬ nie / trzpien oporkowy s, który przez opar¬ cie sie o rame o roweru ogranicza skok przy przyleganiu krazków ciernych i' do opony p wzglednie obreczy q. Dalszy trzpien oporkowy s' ma zapobiec zbyt da¬ lekiemu odsunieciu krazków ciernych z" od tylnego kola k.W razie potrzeby zastosowania hamul¬ ca, dzialajacego samoczynnie przy nacisku wstecznym na korby c, to mozna goj wyko¬ nac wedlug fig. 5. Drazek hamulcowy f za¬ czepia prowadnica, zaopatrzona w dluga szczeline, o trzpien u przechylnej oslony f.Drazek ten przymocowany jest do tasmy hamulcowej v, otaczajacej tarcze hamulco¬ wa z/1 przy piascie tylnego kola. Koniec ta¬ smy hamulcowej v zamocowany jest w u- chwycie ramowym w, mogacym sluzyc ró¬ wnoczesnie jako prowadnica drazka f. Je¬ sli ma, znaczenie wieksza przekladnia dzia¬ lania hamulca, to wedlug fig. 6 drazek ha¬ mulcowy l moze zaczepiac o koniec dzwi¬ gni w', dajacej sie przechylac okolo stale¬ go punktu w; mniejsze ramie tej dzwigni chwyta ruchomy koniec tasmy hamulcowej v. W celu odsuniecia tasmy hamulcowej przy zwolnionym hamulcu mozna, oczywi¬ scie, takze zastosowac znane sprezyny od¬ suwajace.Szczelina prowadnicza przy trzpieniu u korby pedalowej c' musi byc tak dopaso¬ wana, by drazek hamulcowy byl pociagany dopiero wtedy, gdy przez odsuniecie kraz¬ ków ciernych z" od kola tylnego k zostanie wylaczony naped tego kola przez krazki cierne. Zakres hamowania lezy zatem na krótko przed miejscem, w którym trzpien oporkowy s' wedlug fig. 3 dochodzi do ra¬ my o, roweru. W miejscu tym zostaje wte¬ dy celowo^ wywarte na korby pedalowe c przeciwcisnienie w celu wytworzenia po¬ trzebnej sily hamujacej.Fig. 7 i 8 przedstawiaja postac wyko¬ nania pedni; której przekladnia, umieszczo¬ na w oslonie /, sluzy do napedu bebna x podnosnika. Beben x umieszczony jest w lozyskach podstawy y, zawierajacej rów¬ niez lozyska a dla walty b korby c. Z o-slo- ny /wystaje jedynie walek g z umieszczo¬ nym na nim krazkiemf ciernym lub zebatym — 3 -i, stykajacym sie z obwodem odpowiednie¬ go krazka k bebna x podnosnika. Niepoza¬ danemu biegowi wstecz ciezaru mozna za¬ pobiec za-pomoca umieszczonej przy beb¬ nie znanej zapadki z.Oczywiscie pednia! moze równiez sluzyc do napedu innych urzadzen. W pewnych okolicznosciach naped dzwignia reczna c lub pedalowa c moze byc przy tym takze zastapiony napedem mechanicznym. PL