W tloczarkach srubowych do wyciska¬ nia cieczy z róznych mas poprzez oslone klatkowa, obejmujaca sruby i zaopatrzona w otwory przepustowe, wazna jest regula¬ cja stopnia wyciskania cieczy, zawartej w masie przy wlocie tej ostatniej do tloczar- ki, tak aby masa wytlaczana z tloczarki po¬ siadala niezbedny stopien suchosci. W ra¬ zie wytloczenia za wiele cieczy zachodzi obawa zniszczenia tloczarki wskutek zwiek¬ szonego nacisku masy stlaczanej, w razie zas wytloczenia za malo cieczy stopien stlo¬ czenia masy za pomoca sruby moze byc nie¬ wystarczajacy. Istnieje wiele róznych spo¬ sobów regulacji stopnia wilgotnosci masy stlaczanej, z których jeden polega na tym, ze sruba tloczarki jest nastawiana w kie¬ runku podluznym wzgledem otaczajacej ja klatki tlocznej. Jednak w tym przypadku potrzebne sa stosunkowo mocne i zlozone w swej budowie urzadzenia, które moglyby wytrzymywac duze naciski poosiowe, po¬ wstajace podczas tloczenia masy tak, aby naciski te nie wywieraly wplywu na regu¬ lacje stopnia wilgotnosci tej masy.Wynalazek niniejszy dotyczy sposoburegulacji stopnia wilgotnosci masy, wtlacza¬ nej za pomoca tego,,, rodzaju tloczarek.Istota sp^obu^ptriega-iia tym, iz stopien •wilgotnosci masy jcsf tak zmieniany w przestrzeni miedzyzwojowej sruby tlocz¬ nej, aby objetosc miedzyzwojowa tej sruby przy wlocie i takaz objetosc przy wylocie z tloczarki okreslaly zawsze stopien stlo¬ czenia w zaleznosci od stopnia wilgotnosci, z jaka masa wprowadzona jest do tloczar¬ ki. Oczywistym jest, iz cisnienie tloczenia u wylotu z tloczarki jest zalezne nie tylko od stosunku objetosci miedzyzwojowych u wlotu i wylotu tloczarki, lecz równiez od stopnia wilgotnosci masy u wlotu do tlo¬ czarki orazi zdolnosci sciskania samej masy.Gdy masa jest wprowadzana do tloczarki w stanie bardzo suchym, to cisnienia sa stosunkowo najwieksze. Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze mase przed wlotem do glównej komory tlocznej pod¬ daje sie wstepnemu stloczeniu, które moze byc regulowane, np. dzieki stosowaniu wy¬ miennego narzadu w komorze tloczenia wstepnego tak, aby stopien wilgotnosci ma¬ sy przy wlocie do komory glównej byl do¬ stosowany do zawartosci cieczy i do wyzna¬ czonego z góry stopnia stloczenia masy u wylotu z tej glównej komory tlocznej.Tloczarka srubowa do wykonywania sposobu wedlug wynalazku, w której ciecz przecieka przez otwory w klatkowej oslonie wlotowej, obejmujacej srube lub kilka srub, moze byc wykonana tak, aby z ze¬ wnatrz lub wewnatrz oslony tuz przy niej byly umieszczone jedna lub kilka zasuw, które umozliwialyby zaslanianie wiekszej lub mniejszej liczby otworów w oslonie klatkowej ponizej otworu do ladowania masy do oslony lub tez w innym miejscu oslony. Zwlaszcza w przypadku, gdy za¬ suwy sa umieszczone na oslonie z ze¬ wnatrz tloczarki, mozna uzyskac bardzo prosta budowe, stosujac podluzne prowad¬ nice do zakrzywionych plyt zasuwowych, które, przylegajac mniej lub wiecej scisle, moga tyc przesuwane pó zewnetrznej scian¬ ce oslony.W tego rodzaju tloczarkach srubowych stosuje sie sruby, w których srednica rdze¬ nia zmienia sie wzgledem zewnetrznej srednicy zwojów srubowych w kierunku od wlotu ku wylotowi tloclarki lub w których zmienia sie stopniowo skok zwoju srubo¬ wego w kierunku do wylotu tloczarki, pod¬ czas gdy srednica zewnetrzna zwójU i sred¬ nica rdzenia sa niezmienne lub tez mozna stosowac lacznie obydwa rodzaje srub. W kazdym razie uzyskuje sie dzialanie tlocz¬ ne na przestrzeni, odpowiadajacej objeto¬ sci miedzy zwojami na obydwóch koncach sruby.Wada tloczarek tego rodzaju jest te, ze masa, z której wyciskana jest ciecz, usiluje obracac sie wewnatrz klatki tlocznej wrtaz ze sruba bez dalszego przesuwu poosiowe¬ go, tak iz sruba przestaje dzialac w sposób wlasciwy. Aby, zapobiec tej wadzie stoso¬ wane sa rózne sposoby. Np. sruba dzielona jest na odcinki, przedzielone z kolei od¬ cinkiem cylindrycznym, do którego siegaja z zewnatrz noze lub podobne narzady, al¬ bo tez budowane sa tloczarki zi dwiema lub kilkoma; srubami, których zwoje zazebiaja sie ze soba tak, aby masa stlaczana nie mogla sie obracac, ale mogla sie przesuwac w kierunku poosiowym. W tloczarkach ta¬ kich zazebianie sie zwojów dwóch lub kilku polozonych obok siebie srub tlocznych nie jest jednakowo dokladne na calej dlugosci sruby. Gdy np. obydwie sruby maja na ca¬ lej swej dlugosci stala zewnetrzna srednice zwojów oraz stozkowy rdzen, to zazebianie sie zwojów kazdej pary srub w poblizu wlo¬ tu do tloczarki jest wprawdzie stosunko¬ wo dokladne, jednak w dalszej odleglosci od wlotu tloczarki, zazebianie to moze byc juz tak niedokladne, ze masa w tym miej¬ scu moze jedynie obracac sie wraz ze srubami. Mozna wprawdzie uzyskac sto¬ sunkowo dokladne zazebianie sie zwojów na calej dlugosci obu srub dzieki temu, ze - 2 —sruby te mozna wykonac ze stala we¬ wnetrzna i stala zewnetrzna srednica zwo¬ jów, a wiec gdy zarówno oslona tloczna jak i rdzenie srub sa cylindryczne. Aby jednak uzyskac w tym przypadku niezbed¬ ne dzialanie tloczne, sruby musza miec zmienny skok, malejacy w kierunku do wy¬ lotu tloczarki, gdyz tylko wówczas mozna uzyskac stopniowo malejaca objetosc mie- dzyzwojowa. Wskutek tego jednak skok u wlotu do tloczarki jest niewspólmiernie wielki w porównaniu ze skokiem u wylotu z tloczarki, a tym samym sruby posiadaja znaczna dlugosc, wobec czego i dzialanie tloczne srub w poblizu wlotu do tloczarki jest dosc wadliwe, gdyz zwoje srub w tym miejscu sa zbyt odlegle od siebie.Wynalazek dotyczy równiez urzadze¬ nia, które umozliwia usuniecie tej wady tloczarek. Przy stosowaniu srub, zlozonych z przynajmniej dwóch, umieszczonych za soba odcinków z posrednim odcinkiem srod¬ kowym, jeden z tych dwóch odcinków o objetosci miedzyzwojowej, malejacej ciagle ku wylotowi tloczarki, a mianowicie odci¬ nek, który lezy blizej wylotu tloczarki, po¬ siada mniejsza zewnetrzna srednice zwo¬ jów, anizeli drugi odcinek, znajdujacy sie blizej wlotu tloczarki. Krótki stozkowy od¬ cinek posredni srub umozliwia przesuwanie masy od odcinka o wiekszej srednicy do odcinka o mniejszej srednicy, przy czym ten posredni odcinek moze wywierac lub nie wywierac dzialania tlocznego.Dzieki stozkowym odcinkom posrednim srub skok obu odcinków srubowych, które maja wieksza srednice, moze byc znacznie mniejszy anizeli przy zastosowaniu tej sa¬ mej zewnetrznej srednicy sruby na calej dlugosci tloczarki, przy wiekszej bowiem zewnetrznej srednicy zwojów sruby i tej samej srednicy rdzenia objetosc miedzy- zwojowaJ jest oczywiscie wieksza, Sruby tego rodzaju moga byc tak wykonane, aby kazdy z odcinków srubowych posiadal stala zewnetrzna srednice zwojów na calej swejj dlugosci, przy czym zwoje te na rdze¬ niach o wzrastajacej lub malejacej sredni¬ cy moga posiadac skok staly lub malejacy w kierunku do wylotu tloczarki na mniej¬ szej lub wiekszej czesci dlugosci odnosnego odcinka sruby.Odcinek posredni sruby miedzy dwoma jej odcinkami o róznych srednicach zwo¬ jów srubowych moze posiadac oslone, za¬ opatrzona w otworki, lub oslone jednolita.Jezeli stosuje sie oslone, zaopatrzona w otworki, to najlepiej jest, gdy otworki te przebiegaja w kierunku obwodowym.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania tloczarki srubowej we¬ dlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia prze¬ krój podluzny tej tloczarki, fig. 2 — cze¬ sciowo przekrój poprzeczny wzdluz linii // — // na fig. 1 oraz czesciowo widok z przodu tejze tloczarki, fig. 3 — przekrój podluzny odmiany wykonania tloczarki, fig. 4 — schematyczny widok z góry tej odmiany tloczarki o dwóch srubach tlocz¬ nych, fig. 5 — widok z góry odmiany srub tlocznych tloczarki wedlug fig. 3 i 4.W wykonaniu wedlug fig. 1 i 2 tloczar- ka, jak zwykle, posiada oslone klatkowa, która moze byc zlozona z równoleglych pre¬ tów 1, przy czym przestrzen tloczna, w któ¬ rej obraca sie sruba tloczna 2, jest cylin¬ dryczna. Oslona na koncu wlotowym tlo¬ czarki jest zaopatrzona w ladowniczy otwór wlotowy 4 do ladowania masy, która na¬ stepnie jest doprowadzana do wlasciwej sruby tlocznej 2. Jednakze na odcinku wlotowym 3 oslony nastepuje tloczenie wstepne, podczas którego masa zostaje uwolniona od dosc znacznej czesci jej za¬ wartosci cieczy, gdyz wytlaczanie cieczy na odcinku wlotowym 3 za pomoca sruby 8 moze latwiej odbywac sie, anizeli zai pomo¬ ca wlasciwej sruby tlocznej 2, do której doprowadzana jest masa bardziej stala i twarda.Oczywiscie stopien wilgotnosci, jaki po¬ siada wytloczona masa u wylotu 5 ze sru- — 3 —by tlocznej 2 pTzy danym stosunku slfca- czania miedzy prawym a lewym koncem sruby, jest zalezny od zawartosci cieczy, jaka posiada masa, gdy wprowadzana jest do sruby 2 w miejscu jej polaczenia ze sruba 8, sluzaca do wstepnego stlaczania masy.Wedlug wynalazku mozna regulowac zawartosc cieczy, która posiada masa przesuwana w kierunku do sruby 2, dzieki prostemu urzadzeniu, które umozliwia cia¬ gla regulacje zawartosci cieczy w masie.Odcinek wlotowy 3 oslony jest w zwykly sposób zaopatrzony w dolnej swej polowie w podluzne prety 1\ podobnie jak oslona wlasciwej sruby tlocznej 2 zajopatrzona jest w prety 1. Wedlug wynalazku tuz za pretami 1, dzieki którym utworzone sa szczeliny 6 do wypuszczania wycisnietej cieczy, umieszczone sa zasuwy 7 (fig. 1 i 2) w postaci zakrzywionych plytek, rozmie¬ szczonych dookola dolnej czesci odcinka wlotowego 3 oslony, zaopatrzone w pre- W wykonaniu tloczarki, przedstawionej na rysunku (fig. 1 i 2), sa umieszczone o- bok siebie dwie sruby 2, tak iz zwoje ich zazebiaja sie ze soba. Równiez w odcinku wlotowym 3 oslony sa umieszczone obok siebie dwie sruby zasilajace 8 tak, aby te sruby zasilajace podczas tloczenia na¬ przód luznej i wilgotnej masy do sruby 2 powodowaly jednoczesnie wytlaczanie cie¬ czy na skutek malejacego skoku ich zwo¬ jów (fig. 1). Obie zasuwy 7 umieszczone pod kazda ze srub zasilajacych 8 moga byc przesuwane w kierunku podluznym tlo¬ czarki w prowadnicach podluznych 9, 9', 9" (fig. 2). Prowadnice te sa wykonane tak, aby zasuwy 7 byly dobrze podtrzymywane i mogly wytrzymywac dosc znaczne sily promieniowe, które moga powstawac na poczatku tloczenia w odcinku wlotowym 3 oslony. Zasuwy 7 wystaja poprzez otwory 10 w dolnej czesci przedniej plyty 11 odcinka wlotowego 3 oslony na zewnatrz, tak iz moga byc przesuwane recznie w ty4 w celu przykrycia wiekszej lub mniejsze') czesci szczelin miedzy pretami 1'. To wsu¬ wanie i wysuwanie zasuw 7 mozna usku¬ teczniac podczas pracy tloczarki. Jasne jest, ze polozenie zasuwy 7 okresla prze¬ swit tych szczelin miedzy pretami V, jrzez które ma byc wytlaczana ciecz z masy, stloczonej za pomoca tloczarki. Gdy zasu¬ wy 7 sa przesuniete calkowicie w prawo, to moze zachodzic stosunkowo znaczne wytla¬ czanie cieczy z masy, wprowadzonej do od¬ cinka wlotowego 3 oslony, tak iz zawar¬ tosc cieczy w masie na drodze jej przesu¬ wu do wlasciwej sruby tlocznej 2 moze byc stosunkowo niewielka, wskutek czego masa na koncu wylotowym 5 tloczarki moze byc odpowiednio sucha. Zaleznie od tego, jak daleko zasuwy 7 zostana przesuniete w kie¬ runku do srub tlocznych 2, szczeliny mie¬ dzy pretami V zostaja tak przysloniete, iz wytlaczanie cieczy zmniejsza sie w odipo- wiednim stopniu, a tym samym masa prze¬ suwana jest do sruby tlocznej 2 w odpo¬ wiednio wilgotnym stanie, wskutek czego masa ta przy wylocie 5 wychodzi odpowied¬ nio wilgotna. W ten sposób dzieki podluz¬ nemu przesuwaniu zasuw 7 mozna recznie regulowac stosunkowo dokladnie stopien wytlaczania cieczy z masy, tak iz zbedne sa inne urzadzenia regulacyjne. Zwlaszcza zbedne jest nastawianie sruby 2 wzgledem klatki tlocznej.Zasuwy 7 moga byc umieszczone rów¬ niez po wewnetrznej stronie pretów V, przy czym sruba 8 posiada wówczas odpi- wiednio mniejsza srednice. Uklad tego ro¬ dzaju narzadów moze byc stosowany oczy¬ wiscie w tloczarkach, zaopatrzonych w dwie lub kilka srub, jak równiez i w tloczarkadh z pojedyncza sruba.Sruba zasilajaca 8 moze w wielu przy¬ padkach posiadac wieksza srednice, anize¬ li glówna sruba 2. Równiez sruba ta moze byc wymienna, tak aby zawsze mozna by¬ lo zalozyc srube, która bylaby doslosowa- _ 4 -na jak najlepiej do stopnia wilgotnosci wy¬ tlaczanej masy.Oczywiscie wynalazek moze byc zasto¬ sowany równiez w tloczarkach, w których oslona pozbawiona jest równoleglych pre¬ tów, a posiada okragle otworki w odcinku •wlotowym 3 lub tei i w dalszej swej glów¬ nej czesci.W wykonaniu tloczarki wedlug fig. 3 i 4 liczba 12 oznacza wlot tloczonej masy, a liczba 22 — jej wylot. Liczba 13 oznacza klatke tloczna, która moze skladac sie ze zwyklych podluznych pretów, umieszczo¬ nych w pewnych odstepach od siebie, sta¬ nowiacych podluzne szczeliny w kierunku poosiowym. Prety te sa przytrzymywane za pomoca obejmujacych, stosunkowo moc¬ nych pierscieni 14, 14', 14". Sruba tloczna w tym przypadku sklada sie z dwóch od¬ cinków, a mianowicie z odcinka zasilajacej sruby 15 i wlasciwej glównej sruby tlocz¬ nej 16. Zasilajaca sruba 15, znajdujaca sie w oslonie wlotowej 17, zaopatrzonej w dol¬ na dziurkowana scianke 18, posiada stala zewnetrzna srednice oraz stala srednice rdzenia 19. Natomiast skok zwoju srubo¬ wego zmniejsza sie od konca wlotowego 12 do konca wylotowego 22 (fig. 3). Drugi od¬ cinek glównej sruby tlocznej 16 posiada równiez stala srednice zewnetrzna zwojów, jak równiez i staly skok tych zwojów na ca¬ lej dlugosci sruby, natomiast rdzen 19" tej sruby jest stozkowy i posiada srednice wzrastajace ku wylotowi 22, tak iz otrzy¬ muje sie stale malejaca objetosc miedzy- zwojowa w kierunku wylotu tloczarki.Odcinek sruby zasilajacej 15 jest zao¬ patrzony w wieksza zewnetrzna srednice zwojów, anizeli odcinek glównej sruby 16.W miejscu polaczenia obydwu tych odcin¬ ków srub osadzony jest pierscien 14", zao¬ patrzony w wewnetrzny stozek 20, przy czym miedzy obydwoma odcinkami srub zwoje ich sa odpowiednio uksztaltowane.Wymiary tych zwojów sa tak dobrane, aby objetosc mi^dzyzwojowa tuz przed stoz¬ kiem przejsciowym 20 byla nieco wieksza niz objetosc tego stozka, która jest nieco mniejsza od objetosci miedzyzwojowej na poczatku odcinka glównej sruby 16. Jed¬ nak stozek przejsciowy 20 moze posiadac taka sama objetosc miedzyzwojowa, jaka znajduje sie np. na lewym koncu sruby 15 i na prawym koncu sruby 16, tak iz wów¬ czas na przejsciu masy ze sruby 15 do sru¬ by 16 me zachodzi dzialanie tloczne, lecz tylko dalsze przesuwanie masy poprzez sto¬ zek 20. Nie jest równiez konieczne, aby sruby w swych czesciach przejsciowych w stozku 20 byly zaopatrzone w zwoje, jed¬ nak zwoje w tych miejscach sa najbardziej celowe.Zazebianie miedzy dwiema polozonymi obok siebie srubami jest stosunkowo do¬ kladne na koncu wylotowym tloczarki (fig. 4), natomiast zazebianie to jest coraz mniej dokladne w miare zblizania sie do stozka przejsciowego 20, a to wskutek tego, ze srednica rdzenia glównej sruby 16 staje sie coraz mniejsza. Jednak wada) ta jest u* sunieta w pewnym stopniu dzieki stozkowi 20, tak iz zazebianie sie miedzy odnosnymi odcinkami obu srub na koncu wlotowym jest równiez stosunkowo dokladne.W odmianie srub tlocznych, uwidocznio¬ nych na fig. 5, obydwie sruby 15* i 16* po¬ siadaja zmienny skok. Aby dlugosc sruby na przejsciu z jednej sruby do drugiej nie byla zbyt duza, wlaczony jest stozek przej¬ sciowy 20, podobnie jak w wykonaniu tlo¬ czarki wedlug fig. 3 i 4. Bez tego stozka przejsciowego skok sruby 15* bylby zbyt duzy, tak iz dlugosc odcinka tej sruby na przejsciu do glównej sruby 16' bylaby nie¬ wspólmiernie duza w porównaniu do dlu¬ gosci wlasciwej glównej sruby tlocznej 16'.W tym wykonaniu tloczarki (fig. 5) uzy¬ skuje sie stosunkowo dokladne zazebienie zwojów srubowych na calej dlugosci srub, jezeli srednica rdzenia obydwóch srub jest stala na calej dlugosci. Mozna jednak rdzen 23" sruby tuz za stozkiem przejsciowym — 5 —20, tj. blizej wylotu tloczarki, wykonac stozkowo, wskutek czego otrzymuje sie wprawdzie mniej dokladne zazebianie sie w czesci przejsciowej miedzy obu srubami 15', 16', jednak jednoczesnie otrzymuje sie stosunkowo mniejsza dlugosc sruby, zwla¬ szcza sruby zasilajacej 15'.Przy stosowaniu zbyt dlugich srub tlocz¬ nych dzieli sie te sruby na wiecej odcin¬ ków, stosujac stozki przejsciowe w rodza¬ ju stozka przejsciowego 20, dzieki czemu mozna uzyskac stosunkowo male dlugosci srub tlocznych w porównaniu do dlugosci tych srub, niezbednych do uzyskania nale¬ zytego dzialania tlocznego bez zastosowa¬ nia stozka przejsciowego. Jezeli sruby tlo- czanki sa podzielone w kierunku swej dlu¬ gosci na poszczególne odcinki, to kazdy od¬ cinek oddzielnie moze byc wykonany w ta¬ kich rozmiarach i z takich materialów, któ¬ re najlepiej nadaja sie do danego cisnienia tloczenia oraz do innych pozostalych wa¬ runków pracy;i odnosnego odcinka sruby. A wiec np. odcinek sruby zasilajacej 15 (fig. 3 i 4) u wlotu do tloczarki znacznie mniej pracuje anizeli odcinek glównej sruby 16, za pomoca której dokonywane jest wlasci¬ we stlaczanie. Wobec tego odcinek sruby 15 moze byc wykonany np. z zeliwa, gdy na¬ tomiast odcinek sruby 16 musi byc wykona¬ ny np. ze stali. PL