Zakladanie lozysk walkowych na waly korbowe, zwlaszcza na wielokrotnie wykor¬ bione waly szybkobieznych silników spali¬ nowych, jest zwiazane z pewnymi trudno¬ sciami. W celu uproszczenia zabiegu za¬ kladania takich lozysk próbowano juz sto¬ sowanie lozysk walkowych z przecietymi pierscieniami wewnetrznymi. Znane wy¬ konania takich lozysk nadaja sie jednak przewaznie do zakladania na waly prosto¬ liniowe, przy czym lozyska te posiadaja wady, które uniemozliwiaja ich zastosowa¬ nie na walach korbowych o stosunkowo zwartym wykonaniu, uzywanych w silni¬ kach pojazdów mechanicznych. Tak np. laczenie ze soba czesci przecietego pier¬ scienia wewnetrznego, jednej ze znanej postaci takiego lozyska, jest uskuteczniane za pomoca nakladki, której stozkowe czo¬ py sa wsuniete z boku w obie polówki pier¬ scienia. Takie lozysko jest kosztowne w wykonaniu; ponadto pierscien wewnetrzny powinien posiadac pewna minimalna gru¬ bosc, umozliwiajaca takie polaczenie. Po¬ za tym do zakladania takiej nakladki z boku potrzebna jest dosc duza przestrzen wolna, której nie ma przy walach korbo¬ wych, zwlaszcza walach silników lekkich o stosunkowo malych wymiarach. Lozyska tego rodzaju nadaja sie wobec tego tylko do zakladania na waly prostoliniowe, zwlaszcza w tych przypadkach, gdy sred¬ nice ich posiadaja wieksze wymiary. We¬ dlug innego znanego juz sposobu umocowy-warnie -czesci ptzeaate^O pierscienia we¬ wnetrznego uskutecznia sie za pomoca kli- q§w, umieszczonych ,w jjrowkach, wycietych W• w&le wzdluz jego ^si. Umocowywanie - takiego lozyska równiez wyihaga istnienia wiekszej przestrzeni wolnej z boku lozy¬ ska, a ponad to przy takim umocowaniu pierscienia wykonywane sa w wale rowki, które oslabiaja ten wal. Równiez i lacze¬ nie ze soba polówek pierscienia wewnetrz¬ nego za pomoca srub nie moze byc zastoso¬ wane do walów korbowych silników spali¬ nowych bez uzycia specjalnych srodków.Zastosowanie srub, umieszczonych z boku powierzchni, po której tocza sie walki lo¬ zyska, wymaga nadania lozysku stosunko¬ wo duzej szerokosci, a przez to zwieksze¬ nia dlugosci walu, co z kolei powoduje zwiekszenie dlugosci calego silnika, nie¬ pozadane zwlaszcza w silnikach lekkich (malych), ze wzgledu na znaczne zwiek¬ szenie wagi silnika, powstawanie niepoza¬ danych drgan oraz innych wad. Wszystkie zas znane lozyska tego rodzaju posiadaja te wspólna wade, ze nasadzanie pierscieni lozysk nie moze byc uskuteczniane z zasto¬ sowaniem pozadanego wstepnego napre¬ zenia tych pierscieni.Wymienione powyzej wady znanych lozysk walkowych zostaja usuniete wedlug wynalazku niniejszego dzieki temu, ze na¬ rzady napinajace wzglednie sciagajace, które lacza ze soba polówki wewnetrznego pierscienia lozyska, umieszcza sie w plasz¬ czyznie, prostopadlej do osi walu. Narza¬ dy sciagajace stanowia klamry, wsuwane w boczne wydrazenia czesci wewnetrznego pierscienia lozyska. Dzieki temu wal korbo¬ wy moze byc wykonany taki krótki, jak to dopuszcza ogólne wykonanie silnika.Aby osiagnac szczególnie silne scia¬ gniecie polówek pierscienia, nalezy osa¬ dzac klamry na goraco po uprzednim ich rozgrzaniu. Powierzchnie stykowe klamer moga byc przy tym nieco zbiezne w kierun¬ ku do srodka pierscienia, podobnie j ak wydrazenia w pierscieniu w ksztalcie ja¬ skólczego ogona, w którym osadza sie wy¬ stepy klamry. Przez zastosowanie wstep¬ nego naprezania przy skladaniu lozyska klamry zostaja jeszcze mocniej docisniete do polówek pierscienia.Pierscien wewnetrzny lozyska moze byc przeciety w jednej lub kilku plaszczyz¬ nach, przechodzacych przez jego os.Zwlaszcza korzystne jest przeciecie pier¬ scienia w plaszczyznie, przechodzacej pod katem dojego osi, tak ze podpzas obraca¬ nia sie walu walki lozyska nie stykaja sie nigdy z linia przeciecia pierscienia na ca¬ lej dlugosci swej tworzacej, gdyz linia ze¬ tkniecia sie walka z pierscieniem jest przerwana przecieciem pierscienia tylko na bardzo nieznacznym odcinku tworzacej walka.Wykonanie lozyska wedlug wynalazku niniejszego posiada ponadto te zalete, ze naprezenie wstepne, wystepujace w dzie¬ lonym pierscieniu po zalozeniu go na wal, jest znacznie mniejsze, niz w przypadku zalozenia pierscienia jednolitego, dzieki czemu dodatkowe naprezenie powierzchni tocznej pierscienia lozyska, wywolane tym wstepnym naprezeniem, zostaje zmniejszo¬ ne, dzieki czemu uzyskuje sie wieksza nie¬ zawodnosc lozyska w pracy oraz umozli¬ wione zostaje wykonywanie pierscieni we¬ wnetrznych takich lozysk z tanszych ma¬ terialów, poniewaz wytrzymalosc takich pierscieni moze byc mniejsza.Otwór srodkowy pierscienia wewnetrz¬ nego wytacza sie, po uprzednim polaczeniu ze soba polówek pierscienia, np. przez zlutowanie, tak aby srednica tego otworu byla nieco mniejsza od srednicy walu, dzie¬ ki czemu po nalozeniu np. dwudzielnego pierscienia na wal i zalozeniu klamer po¬ miedzy obydwoma polówkami pierscienia pozostaje niewielka szczelina o nieznacz¬ nej szerokosci, np. kilku setnych milimetra.Dzieki temu polówki pierscienia mocno przylegaja1 do walu, przy czym sila docisku — 2 -w mi^sea^h pr&ylegania nie 3 zostaje zti^e}&l&^ polówek pierscienia w miejscach jego przer ciecia.Aby utrzymywac mozliwie male napre¬ zenie na powierzchni walu, korzystnie jest zaopatrzyc go po obydwóch stronach pier¬ scienia w obrzeza lub tez wpuscic nieco pierscien w wal, czyli osadzic pierscien w rowku wytoczonym w wale, tak aby po¬ lówki pierscienia byly docisniete z pewna sila do wzmiankowanych obrzezy, przez co zwieksza sie statecznosc osadzenia tego pierscienia. Obrzeza te moga posiadac przerwy w miejscach osadzenia klamer pierscienia. Ponadto obrzeza powyzsze za¬ pobiegaja jednoczesnie przesuwaniu sie czesci pierscienia w kierunku poprzecznym w razie przeciecia pierscienia ukosnie db jego osi.Linia przeciecia pierscienia moze rów¬ niez skladac sie z odcinków, skierowa¬ nych pod pewnym okreslonym katem do siebie, np. na podobienstwo ostrza strzaly lub zygzakowato.Jezeli na jednym wykorbieniu walu o- sadzone sa dwa korbowody, to pierscienie wewnetrzne lozysk obu tych korbowodów moga byc wykonane jako Jedna calosc.Wedlug wynalazku niniejszego na sciance, znajdujacej sie miedzy czesciami pierscie¬ nia, umieszcza sie klamry sciagajace, któ¬ re po zeszlifowaniu ich lacznie z czesciami powierzchni tej scianki, po których tocza sie walki lozyska, stanowia równiez czesc powierzcluii tocznej.Na rysunku uwidoczniony jest przyklad wykonania wynalazku w postaci lozyska walkowego do korbowego walu silnika spalinowego, przy czym fig. 1 przedstawia lozysko to w widoku z boku z czesciowym przekrojem, a na fig. 2 — w widoku czo¬ lowym (w kierunku osiowym).Lozysko sklada sie z pierscienia we¬ wnetrznego 1 oraz pierscienia zewnetrzne¬ go 2 z walkami tocznymi 3, umieszczonymi pomiedzytymi pierscieniami^ »pr!zy iczyln klatka, pbejmujaca walki, nie^ je&t prfced* stawiona na rysunku. Pierscien wewnetrz¬ ny 1 jest przeciety w plaszczyznie, prze¬ chodzacej pod katem do osi pierscienia, Wskutek czego otrzymuje sie dwie linie przeciecia, z których jedna przedstawia na fig. 1 linia 4. Na fig. 2 przeciecia te przedstawiaja linie 5a i 56. Na czolowych powierzchniach {bocznych) pierscienia we¬ wnetrznego wykonane sa wydrazenia, któ¬ rych jedne scianki boczne 6 sa nachylone ku sobie w kierunku do srodka pierscienia, tak iz powstaje wydrazenie w ksztalcie jaskólczego ogona, w którym osadza sie klamre 7, laczaca ze soba polówki pier¬ scienia wewnetrznego. Klamra 7 moze byc osadzona na zimno lub tez na goraco. Za¬ miast sciagajacej klamry mozna zastoso¬ wac równiez inne urzadzenia sciagajace, np. tak zwane zamkniecia skurczowe.Jak widac z rysunku, obie polówki we¬ wnetrznego pierscienia lozyska mozna bez stosowania jakichkolwiek specjalnych za¬ biegów osadzac na walach, np. na wale korbowym silnika spalinowego, i umoco¬ wywac go w opisany powyzej sposób za pomoca klamer sciagajacych, W przedsta¬ wionym na rysunku przykladzie wykona¬ nia przyjeto, ze pierscien zewnetrzny lo¬ zyska jest jednolity. Przy dobieraniu lozy¬ ska wymiary walu okresla w tym przypad¬ ku srednica wewnetrzna zewnetrznego pierscienia lozyska, tak aby mozna bylo pierscien ten nasunac na wal. Oczywiscie, pierscien zewnetrzny moze byc równiez wykonany jako pierscien przeciety, co u- mozliwia wówczas zalozenie tego lozyska na wal o wiekszej srednicy, niz w razie uzycia jednolitego pierscienia zewnetrzne¬ go. PL