Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia celowniczego do centralnych aparatów przeciwlotniczych, zaopatrzonych w daja¬ ca sie obracac lunete do sledzenia za ce¬ lem, która moze byc napedzana za pomoca kola recznego i przekladni do zmiany szybkosci, napedzanej silnikiem o stalej liczbie obrotów, przy czym urzadzenie do nastawiania zmiany szybkosci tej prze¬ kladni jest sprzezone z kólkiem recznym.Wedlug wynalazku urzadzenie posiada jeszcze druga przekladnie do zmiany szybkosci, która napedza te pierwsza prze¬ kladnie i której urzadzenie do nastawia¬ nia zmiany szybkosci jest nastawiane od¬ wrotnie proporcjonalnie do czasu lotu po¬ cisku do miejsca trafienia w cel powietrz¬ ny, na który jest skierowana luneta.Najlepiej jezeli urzadzenie nastawcze do zmiany szybkosci tej drugiej przekladni jest uruchomiane za pomoca osadzonego obrotowo i przesuwnie narzadu kciukowe¬ go, którego powierzchnia ma taki ksztalt, ze przy nastawieniu narzadu kciukowego proporcjonalnie do odleglosci do punktu trafienia i do kata polozenia tego punktu, urzadzenie nastawcze do zmiany szybkosci drugiej przekladni jest nastawione od¬ wrotnie proporcjonalnie do czasu przelotu pocisku, zaleznego od odleglosci do punktu trafienia i jego kata polozenia.Gdy chodzi o urzadzenie do wyznacza-nia kafa polozenia punktutraflenia, to do¬ brze jest, gdy narzad kciukowy jest tak ^przezony z liine^a celownicza i z urzadze- iiiem do nastawiania zmiany szybkosci pierwszej .wspomnianej zmiennej prze¬ kladni, iz jest samoczynnie nastawiany proporcjonalnie do kata polozenia punktu trafienia.Na rysunku fig. 1 sluzy do wyjasnienia Wynalazku, natomiast fig. 2 przedstawia schematycznie w widoku z góry urzadzenie wedlug wynalazku do wyznaczania kata polozenia pumktu trafiania, przy czym na obydwóch figurach przyjeto dla uprosz¬ czenia, ze samolot porusza sie w plasz¬ czyznie pionowej, przechodzacej przez linie celowania.Na fig. 1 litera A oznaczono stanowisko urzadzenia, litera Z — polozenie samolo¬ tu w chwili obserwacji, poruszajacego sie w kierunku strzalki, a litera T — miejsce, w którym samolot ma byc trafiony przez pocisk, wystrzelony ze stanowiska A z uwzglednieniem czasu / lotu pocisku. Odle¬ glosc AT = ET jest odlegloscia do celu.Odcinek AB jest pozioma, przechodzaca przez stanowisko A. Kat polozenia, usta¬ lony przez pomiary, wynosi BAZ = y M.Kat wyprzedzenia ZAT otrzymuje sie jako iloczyn szybkosci katowej co y linii celowa¬ nia AZ i czasu lotu pocisku /. Kat BAT, równy sumie katów BAZ i ZAT, oznacza kat polozenia y T punktu trafienia, na jaki powinno byc nastawione dzialo w chwili wystrzalu.Na fig. 2 plyta podstawowa / daje sie obracac dokola osi X — X, pionowej i pro¬ stopadlej do plaszczyzny rysunku. Luneta celownicza 2 daje sie obracac dokola osi Y -— Y, lezacej w plaszczyznie, prostopa¬ dlej do osi X — X. Luneta 2 moze byc obracana dokola osi Y — Y za pomoca sli¬ macznicy 3 i slimaka 4, umocowanego na wale 5. Na wale 5 jest osadzone równiez kolo glówne 6 przekladni róznicowej 7.Drugie kolo glówne 8 przekladni róznico¬ wej 7 jest osadzone na wale zlobkowanym 9. Odpowiednie kola obiegowe 10, 11 sa obracane za pomoca kola recznego 12, u- mocowanego na wale 13, i dwóch par kól stozkowych 14 i 15, wskutek czego wal 5 moze byc obracany wzgledem walu 9. Wal 13 moze byc sprzegany za pomoca sprze¬ gla 16 z nagwintowanym walem 17, z któ¬ rym wspóldziala suwak 18, sluzacy do przesuwania wzdluz walu 9 kola ciernego 19, osadzonego przesuwnie na tym wale.Kolo cierne wraz z tarcza cierna 20, umo¬ cowana na zlobkowanym wale 21, stanowi przekladnie do zmiany szybkosci. Na zlobkowanym wale 21 jest osadzone dajace sie przesuwac kolo cierne 22, które wraz z tarcza cierna 23, napedzana za pomoca silnika 24 ze stala liczba obrotów, stanowi druga przekladnie do zmiany szybkosci.Do przesuniecia kola ciernego 22 wzdluz walu sluzy suwak 25, osadzony na nagwin¬ towanym wale 26. Wal 26 jest napedzany za pomoca kola napedowego 27 i zebatki 28, dajacej sie przesuwac prostopadle do osi walu 26 i dociskanej; sprezyna 30 do narzadu kciukowego 29. Narzad kciukowy 29 jest osadzony przesuwnie wzdluz walu zlobkowanego 31. Do piasty 32 wchodzi zakonczone widelkami ramie 33 suwaka 34, osadzonego na nagwintowanym wale 35, który za pomoca nie przedstawionych na rysunku narzadów aparatu nastawcze- go, którego czesc stanowi omawiane urza¬ dzenie, jest obracany odpowiednio do od¬ leglosci do celu ET. Jeden koniec 36 walu 31 jest wygiety i podtrzymuje kolo obiego¬ we 37 przekladni róznicowej 38, której kolo glówne 39 jest umocowane na piascie 40, osadzonej luzno na wale 31. Na piascie 40 jest umocowane takze kolo stozkowe 41, zazebiajace sie z kolem stozkowym 42, umocowanym na nagwintowanym wale 17.Drugie kolo 43 przekladni róznicowej 38 jest umocowane na wale 44, osadzonym w lozyskach na plycie podstawowej 1. Na i wale 44 jest jeszcze umocowane kolo stoz-Udw^e rf5,^zaz!ebiajace <&v$ :z kblena Sftozko* •tyyarrf?, imiocowMym na wale tó. Wal 36 jest spiszezoriy z walem 5 za pomoca pary kól stozkowych 48, walu 49 i pary kól stoz¬ kowych 50.Powierzchnia narzadu kciukowego 29 posiada taki ksztalt, ze przy jego przesu¬ waniu proporcjonalnie do odleglosci ET do punktu trafienia i przy przekrecaniu tego narzadu proporcjonalnie do kata polozenia 7 f punktu trafienia, zebatka przesuwa u- rzadzenie nastawcze 25, 26 przekladni 22, 23 do zmiany szybkosci odwrotnie propor¬ cjonalnie do czasu l lotu pocisku, jaki od¬ powiada obu wartosciom E T i yT* Narzad kciukowy 29 zostaje przesunie¬ ty proporcjonalnie do wartosci E T z tego powodu, ze nagwintowany wal 35 obraca sie proporcjonalnie do tej wartosci ET.Obrót taki powoduje przesuniecie suwaka 34 proporcjonalnie do wartosci ET, przy czym za pomoca famienia 33 suwaka 34, które zaczepia sie z piasta 32 narzadu kciukowego 29, ten ostatni zostaje przesu¬ niety proporcjonalnie do wartosci ET. 0 tym, ze narzad kciukowy 29, a tym samym i wal 31, obraca sie proporcjonalnie do wartosci yT, gdy luneta 2 zostaje nasta¬ wiona; na ostrzeliwany cel a wal 35 obraca sie proporcjonalnie do wartosci ET, moz¬ na sie przekonac z ponizszych rozwa¬ zan, Z chwila przekrecenia lunety celowni¬ czej z polozenia; poziomego w polozenie, w którym jest ona nachylona do poziomu pod katem yM polozenia celu, obraca sie odpo¬ wiednio do tego kata równiez kolo glówne przekladni róznicowej 38 za pomoca par kól stozkowych 50, 48, 47, 45 i walów 49 i 46. Szybkosc katowa walu zlobkowanego 9, stanowiacego bezposredni naped lunety celowniczej 2 dookola osi Y — Y, jest przy tym nastawieniu kola ciernego 19 wzgledem tarczy ciernej 20, czyniacej zbytecznym obrót kólkiem recznym 12, proporcjonalna do szybkosci katowej co y linii celowania. Poniewaz nastawienie ze¬ batki 28, a wskutek tego i walu 26, jest odwrotnie proporcjonalne do Czasu /lotu pocisku i poniewaz szybkosc katowa tar¬ czy ciernej 23 jest stala, przeto szybkosc katowa tarczy ciernej 20 jest równiez od¬ wrotnie proporcjonalna dó czasu / przelo* tu pocisku. Dzieki temu odleglosc kola ciernego 19 od srodka tarczy ciernej 20 posiada wartosc coy .l. Aby otrzymac te odleglosc nalezy obrócic wal 17 kólkiem recznym 12 odpowiednio do wartosci wy', t, przy czym obrót ten jest przeniesiony na kolo glówne 39 przekladni róznicowej 38.Za pomoca kola obiegowego 37 wal 31 jest obrócony odpowiednio do sumy x)bro- iów obydwóch kól glównych 43 i 39, a wiec o kat y.M + coy .i, czyli, jak wynika z fig. 1, odpowiednio do kata y T.Wal 35 nalezy nastawiac stale proporr cjonalnie do odleglosci E T punktu trafie¬ nia, a urzadzenie przy obluznionym sprze¬ gle 16 nalezy odpowiednio nastawic przez obrócenie dokola osi X — Xi obracanie kólka recznego 12, tak by cel w powietrzu znajdowal sie na skrzyzowaniu nitek w lu¬ necie 2. Wtedy nalezy wlaczyc sprzeglo 16 i obracac urzadzenie dokola osi X — X oraz kólkiem recznym 12, by utrzymac cel na skrzyzowaniu nitek. Nastepnie powoli przechodzi sie na naped mechaniczny, obracajac lunete dokola osi X — X za po¬ moca przekladni ciernej 22, 23 i 19, 20, tak iz wreszcie, gdy szybkosc katowa linii celowania jest stala, obracanie kólka recz¬ nego 12 staje sie wogóle zbyteczne, a jezeli szybkosc katowa linii celowania jest zmien¬ na, to potrzebne jest tylko nieznaczne do¬ datkowe obracanie kólka recznego 12. Wal 31 przenosi wtedy szukany kat polozenia: y T punktu trafienia na inne miejsce apa¬ ratu nastawczego.Dla okreslania kierunku punktu trafie¬ nia najlepiej jest stosowac urzadzenie, wy¬ konane odpowiednio do urzadzenia opisa¬ nego. — 3 — PL