W zestawach kól do pojazdów, jezdza¬ cych po szynach, z jednem kolem, osadzo¬ nem na osi na stale, a z drugiem kolem o- sadzonem luzno, oraz posiadajacych os, na której za posrednictwem lozysk o walkach stozkowych osadzona jest nieruchoma po¬ chwa lozyskowa, stosowano dotychczas dosc skomplikowane i drogie urzadzenia do przenoszenia sil pionowych oraz nacisków poosiowych, nie osiagajac pewnego i nieza¬ wodnego dzialania oraz odpowiednio trwa¬ lej konstrukcji.Zgodnie z wynalazkiem osiaga sie pro¬ sta i tania konstrukcje takich zestawów kól dzieki temu, ze stosuje sie tylko dwa lozy¬ ska z walkami stozkowemi, których konce o mniejszej srednicy skierowane sa ku srod¬ kowi pojazdu, a poza tern nie uzywa sie jakichkolwiek tulejek rozporowych lub bieznych, przyczem kolo luzne fest osadzo¬ ne bezposrednio i nieprzesuwnie na grub¬ szym czopie osiowym, zaopatrzonym na koncu w nieruchomy pierscien. Natomiast przynalezne do tego kola lozysko ze stoz¬ kowemi walkami, które zewnetrzna strona swego .wewnetrznego pierscienia dotyka do podtoczenia (odsadzenia) osi, osadzone jest na cienszej czesci tej osi. W celu regulo¬ wania luzu w obydwóch lozyskach ze stoz¬ kowemi walkami na drugim czopie osio¬ wym osadzone jest na stale (zaklinowane) kolo, które jednak moze sie przesuwac wWeradku nego do niego lozyska ze stozkowemi wal¬ kami. To ostatnie lozyskd osadzone jest na ^czopie o talfiej saniej srednicy, jak i sa¬ siadujace z niem kolo. Ta strofa piasty ko¬ la luznego, która zwrócona jest do wymie¬ nionego wyzej podtoczenia osi, dotyka w celu odbierania nacisków osiowych, powsta¬ jacych pirzy jezdzie po lukach toru, do o- porowego iozyska kulkowego, przejmujace¬ go te naciski. Natomiast kolo, osadzone na osi na stale, jest zaklinowane na tej osi, zabezpieczone zapomoca nakretki i dociska¬ ne do jednego z pierscieni odpowiedniego lozyska walkowego. Obydwa lozyska wal¬ kowe sa osadzone w zwykly sposób we¬ wnatrz pochwy lozyskowej, na której jest okadzone pudlo pojazdu, w obydwóch jej koncach.Kulkowe lozysko oporowe osadzone jest w sposób bardzo korzystny. W przedsta¬ wionym na rysunku przykladzie wykonania wynalazku jeden z pierscieni lozyska kul¬ kowego znajduje sie przy kole luznem, na¬ tomiast drugi pierscien dotyka swa ze¬ wnetrzna powierzchnia do nieruchomej po¬ chwy lozyskowej, na której osadzone jest pudlo pojazdu. Wskutek takiego urzadze¬ nia przy kazdym ruchu pojazdu, to znaczy przy kazdym ruchu kól, nastepuje urucho¬ mienie lozyska kulkowego, poniewaz doty¬ kajacy do kola luznego pierscien zostaje zabierany przez obracajace sie kolo, pod¬ czas gdy dnigi pierscien tego lozyska po¬ zostaje nierushoiny. Osadzone w ten spo¬ sób kulkowe lozysko oporowe musi wiec dzialac takze i podczas jazdy na torze pro¬ stym, co powoduje scieranie sie tego lozy¬ ska.To scieranie w innej postaci wykonania wynalazku zmniejszone zostalo w ten spo^ sób, ze kulkowe lozysko oporowe dotyka tylko do obracajacych sie czesci zestawu kól. Osiaga sie to w ten sposób, ze wymie¬ nione lozysko dotyka jednym swym pier¬ scieniem do kola luznego, a drugim pier¬ scieniem bezposrednio lub posrednio do ob¬ racajacego sie pierscienia lozyska walko¬ wego.Przy obracaniu sie kól obracaja sie wiec obydwa pierscienie kulkowego lozyska o- porowego, wskutek czego kulki pozostaja nieruchome, lozysko zas nie uzywa sie. Tyl¬ ko podczas jazdy po lukach toru nastepu¬ je wskutek wyprzedzania lub opózniania kola luznego przez kolo stale uruchomienie kulkowego lozyska oporowego.Rysunek przedstawia dwa przyklady wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia zestaw kól w przekroju podluznym; fig. 2 — nakretke nastawcza; fig. 3 — jej pod¬ kladke zabezpieczajaca; fig. 4 — inne, ani¬ zeli na fig. 1 umocowanie na osi kola, osa¬ dzonego na stale; a fig. 5 — odmiane ze¬ stawu kól wedlug fig. 1.W pochwie lozyskowej 1 znajduje sie osadzona zapomoca lozysk walkowych 3, 4, 5 os 2, przyczem walki tych lozysk sa skie¬ rowane koncami o mniejszej srednicy ku srodkowi osi. Kolo luzne 6 osadzone jest na grubszym czopie osiowym i zabezpieczo¬ ne od przesuniec w kierunku osiowym z je¬ dnej strony zapomoca pierscienia 7, a z drugiej strony zapomoca kulkowego lozy¬ ska oporowego 8, 9, 10; kolo to przystoso¬ wane jest do odbierania bez tarcia sil osio¬ wych, powstajacych przy jezdzie po lukach toru. Kolo 11 jest osadzone na stale na czo¬ pie osiowym o mniejszej srednicy, to zna¬ czy jest ono zabezpieczone od obracania sie zapomoca klina okraglego 12, przyczem kolo to moze sie przesuwac w kierunku o- siowym przy dodatkowem nastawianiu lo¬ zyska walkowego 3, 4, 5 i moze byc wów¬ czas zacisniete w kazdem polozeniu zapo¬ moca nakretki 13. Na fig. 2 i 3 jest przed¬ stawiona nakretka 13 oraz podkladka za¬ bezpieczajaca 14. Wystep 15 podkladki u- mieszeza sie w rowku 16 dla klina i zabez¬ piecza w ten sposób podkladke od obraca* — 2 -nia sie. Zabezpieczenie natomiast nakretki osiaga sie przez zagiecie podkladki w wy* ciecia 17 tej nakretki (fig. 1).Nastawianie obydwóch lozysk walko¬ wych uskutecznia sie przez zwykle docia¬ gniecie nakretki 13. Skladanie i rozbiera¬ nie zestawu kól moze byc uskutecznione szybko i bez trudnosci. W celu zmontowa¬ nia zestawu kól wsuwa sie kolo luzne 6 z lozyskiem oporowem 8, 9, 10 i sasiedniem lozyskiem stozkowem 3, 4, 5, oraz z osia 2 do pochwy 1, poczem nasuwa sie na os lewe lozysko stozkowe i kolo 11, osadzone na stale, poczem zakreca sie nakretke. Od¬ wrotnie po odkreceniu nakretki 13 mozna zsunac kolo stale 11 z osi i wyjac ja razem z kolem luinenu z. pochwy 1.W przykladzie wykonania wynalazku wedlug fig. 1 pierscien 8 lozyska kulkowe¬ go opiera sie o nieruchoma pochwe lozy¬ skowa /, wskutek czego istnieje ruch pier¬ scieni 8 i 10 wzgledem siebie równiez i pod¬ czas jazdy po torze prostym.W celu usuniecia podczas jazdy po pro¬ stym torze jakichkolwiek ruchów w kulko- wem lozysku oporowem, urzadzenie wedlug wynalazku, uwidocznione na fig. 5, wyko- nane zostalo w taki sposób, ze jeden pier¬ scien 8 lozyska kulkowego przylega do we¬ wnetrznego pierscienia 5 lozyska walkowe¬ go, który zkolei opiera sie o podtoczenie 20 na osi 2. Drugi pierscien 10 lozyska kul¬ kowego dotyka równiez i w tym przypadku do piasty kola luznego 6. Wskutek tego, ze lozysko 8, 9, 10 dotyka tylko do obracaja¬ cych sie czesci zestawu kól i nie styka sie z nieruchoma pochwa 1, przy jezdzie po torze prostym w lozysku tern nie powstaja ruchy wzgledne jego czesci.Na fig. 4 przedstawione zostalo inne, anizeli na fig. 1, umocowanie na osi kola stalego. Zewnetrzny koniec piasty kola 11, osadzonego na stale, jest nagwintowany i zapomoca tego gwintu polaczony z czopem osiowym, poza tern zas posiada wyciecia dla umieszczenia przetyczki 19* zabezpie¬ czajacej od rozkrecenia wymienione pe$V czenie srubowe. Dzieki takiej konstrukcji, zmniejszaj sie ilosc poszczególnych czesci zestawu kól, co jest waine zwlaszcza w gór¬ nictwie. PL