Znane sa silniki, wprawiane w obrót zapomoca przelewania plynu na jedna strone kola, skladajacego sie z pojedyn¬ czych komórek, gdzie przez obciazenie plynem jednej strony kola wywoluje sie moment obrotu.Przelewanie plynu odbywa sie przy- tem przez dzialanie cisnienia gazu lub tez powietrza.W znanych dotychczas urzadzeniach, kolo skladalo sie z wydrazonych w srodku szprych, które konczyly sie w komór¬ kach z plynem, a szprychy dla przepu¬ szczania srodka napedowego byly stero¬ wane przez srodkowy suwak obrotowy.Wedlug niniejszego wynalazku cale kolo jest podzielone na komórki w taki spo¬ sób, ze kazda komórka stanowi skoja¬ rzone naczynie, wzglednie jest podzie¬ lona w sposób skojarzony oraz uksztal¬ towanie suwaka obrotowego jest tak do¬ stosowane do takiego ustroju kola, ze zlaczony z kolem stozek slizga sie po nieruchomym stozku; srodek napedowy doprowadza sie do nieruchomego stozka suwaka obrotowego przez system rur zapomoca szczególnych, posiadajacych kanaly, walów sterowniczych, albo prze¬ suwanie masy odbywa sie przez suwak obrotowy, i przez odpowiednie, kazdo¬ razowe ustawienie tego ostatniego kie¬ runek obrotu koJa moze byc sterowany albo kolo moze byc zatrzymane. Tutaj wystepuje ta zaleta, ze silnik w pierw¬ szym wypadku przez odpowiednie usta¬ wienie jednego walu, a w drugim wy¬ padku przez odpowiednie ustawienie we¬ wnetrznej czesci suwaka obrotowego z latwoscia moze zmieniac kierunek obrotu, jak równiez zapomoca tych na-rzadów moze byc puszczany w ruch i za¬ trzymywany. No wena jest tutaj takze szcze¬ gólne uksztaltowanie suwaka otrebowego, dzieki czemu plynna masa zostaje szybko poruszana pod mozliwie niskiem cisnie¬ niem gazu; wskutek tego mozna korzyst¬ nie zuzytkowac takze pare odlotowa sil¬ ników parowych. Nowe uksztaltowanie suwaka obrotowego pozwala takze na jednostronne obciazenie komórkowego kola wodnego przez wielka ilosc wody co wszystko razem7 daje lepszy skutek uzyteczny, anizeli jest osiagany w zna¬ nych dotychczas kolach .wocUycb =ae szprychami w posVactvi^ir. * '/ C Urzadzenie to jest przedstawione na lysunku jako przyklad w dwóch wyko¬ naniach, v Fig;. I przedstawia widok zboku ca¬ lego silnika w jednem wykonaniu, fig. 2 widok zgóry oraz przekrój poziomy przez kolo komórkowe, fig. 3 przekrój pionowy pfzcz suwak obrotowy w plasz¬ czyznie A —A fig. 1 z widokiem kola komórkowego, fig. 4 przedstawia prze¬ krój pionowy przez kolo komórkowe i suwak obrotowy w plaszczyznie B — B fig. 1, fig. 5 przekrój poprzeczny przez jeden wal sterowniczy i otaczajacy go plaszcz, fig. 6 przedstawia widok zboku Jtego walu sterowniczego i przekrój po¬ dluzny otaczajacego go plaszcza, fig. 7 przedstawia rzut poziomy wraz z prze¬ krojem tegoz plaszcza, fig. 8 przedstawia przekrój poprzeczny przez drugi wal sterowniczy nawrotny i otaczajacy go plaszcz, fig. 9 przedstawia widok zboku wymienionego walu oraz przekrój po¬ dluzny przez otaczajacy go plaszcz, fig. 10 przedstawia tenze wal sterowniczy na¬ wrotny w rzucie poziomym oraz prze¬ krój podluzny przez plaszcz. Fig. 11 przed¬ stawia inny sposób wykonania w prze¬ kroju wedlug C— C, fig. 12 przedstawia to samo w przekroju wedlug D — D, fig. 13 — w przekroju wedlug E—E, fig. 14 — w przekroju wedlug F—F,... fig. 15 — w przekroju wedlug G— G, fig. 16 — w przekroju wedlug H—H- Fig. 17 przedstawia droge przeplywu ply¬ nu z jednej polowy kola do drugiej, wreszcie fig. 18 przedstawia urzadzenie poszczególnych komórek w suwaku obro¬ tówym.Na wal (26) jest nasadzone kolo ko¬ mórkowe (56), podzielone przegrodami (27) na oddzielne jednakowej wielkosci ko¬ mórki (i?8) - (fig. 4). Kazda komórka jest podzielona przegroda (29) (fig. 2) na -dwa przedzialy,, które w miejscu (30) la- cza'Sie ze soba. Otwory w suwaku ob¬ rotowym, przynalezne do szerokich prze¬ dzialów komórek, oznaczone sa cyfra (Si), a przynalezne do waskich przedzialów cyfra (32).Suwak obrotowy (33, 34) sklada sie. tutaj w znany sposób z dwóch czesci, t. j. stozka (33) oraz plaszcza (34). Wbu¬ dowany on jest wspólsrodkowo w kolo komórkowe (26). Plaszcz (34) suwaka jest stale zlaczony z kolem komórko- wem (26) i razem z niem sie obraca, stozek (33) zas suwaka obrotowego stoi nieruchomo. Stozek (33) jest wydrazony i pionowem zebrem (3Z) (fig. 3 i 4) jest podzielony w znany sposób na dwie równe czesci. Stozek ten jest przewier¬ cony w kierunku osiowym i przez dziure te przechodzi wal (26) f który nie jest jednak polaczony ze stozkiem (33). Cy¬ fry (36 — 37) oznaczaja powstale w stoz¬ ku (33) dzieki zebru (35) prózne prze¬ strzenie z obydwóch stron wala (26).Cyfry (3 w stozku (53), skierowane w bok i do góry.Cyfry (40) i (41) oznaczaja, dwa znaj¬ dujace sie na powierzchni stozka (33) ka¬ naly, siegajace od kanalu (42) do ka¬ nalu (45) i od (44) do (46) (fig. 3). Za- pomoca odpowiedniego urzadzenia (fig. 1 ~, i 2) stozek (33) zostaje przyciagniety do — 2 -plaszcza (34). Plaszcz (34), stale zlaczony z kolem (56), podczas obracania sie te¬ goz slizga sie po stozku (33), jak kadlub kurka, i posiada dla wszystkich komó¬ rek i kazdego przedzialu otwory, odpo¬ wiednie do otworów w przedzialach ko¬ mórek, co uwidocznia np. fig. 1 i 2.Wal sterowniczy (46) jest sprzagniety z walem (25) bezposrednio i w sposób przestawialny. Znajdujace sie w wale sterowniczym (46) (fig. 5, 6 i 7) kanaly (47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56) ma¬ ja za zadanie zapomoca plaszcza (57) po¬ kierowac na scisle przepisana droge w postaci rur: swiezy gaz, gaz zawarty w zbiorniku, i dzialajacy dalej przez rozprezenie zuzyty gaz (albo lepiej pare o niskiem cisnieniu) oraz doplywa¬ jacy do kola (26) i odplywajac}' z tegoz plyn.Sterowniczy wal nawrotny (58) ma kanaly (59 do 67), (fig. 8, 9 i 10) slu¬ zace do skierowywania gazu i plynu* i przez obrócenie go o 180° powoduje zwrot ruchu kola komórkowego. Przez obrócenie tego walu o 90° silnik moze byc puszczony w ruch albo zatrzymany.Zbiorniki (68, 69 i 70) (fig. 1 — 2) sa to naczynia ze wszystkich stron szczel¬ nie zamkniete, znajdujace sie obok sie¬ bie, mozliwie z wodowskazami, które lacza sie systemem rur z kolem (26).System przewodów rurowych (fig. 1 i 2) laczy zbiorniki (68, 69 i 70) z pla¬ szczem (57), otaczajacym wal sterowni¬ czy (46). Wal sterowniczy (46) przez swe kanaly oraz plaszcz (57) stwarza polaczenie z plaszczem (71), otaczajacym sterowniczy wal nawrotny (58), ten zas wal (58) zapomoca systemu rur stwarza polaczenie z urzadzonym w srodku kola suwakiem obrotowym (33), (34) i z ko¬ lem komórkowem (26), tak ze zbior¬ niki (68, 69, 70) i komórki kola (26) two¬ rza okresowo skojarzone naczynia.Kolo to dziala w nastepujacy sposób: Sprezony gaz doplywa rura (72) (fig. 1) do walu nawrotnego (58), przechodzi przez (61) do walu sterowniczego (46), dalej przez (73, 49, 50) i przez rure (74); cisnie na plyn w zbiorniku (68) i wytla¬ cza go przez rure (75) do walu stero¬ wniczego (46), przez (52, 51, 76) do wa¬ lu nawrotnego (58), przez (77, 63, 62) i rure (78) do stozka (33) suwaka obro¬ towego w miejscu (36), przez otwór (38) i otwory (31) (fig. 4) w plaszczu (34) suwaka obrotowego po kolei do przy¬ naleznych komórek (28) kola (26) i na¬ pelnia je. Znajdujace sie do tej pory w tych komórkach powietrze wychodzi przez otwory (38) (fig. 1 i 2) do kanalu (40), znajdujacego sie na powierzchni stozka (33) suwaka obrotowego, przez rure (79) polaczona z otworem (43) (fig. 1, 2 i 3) do walu nawrotnego (58), do (66), (67) i przez rure odlotowa (80) na zewnatrz. W tym czasie kolo kreci sie wskutek jednostronnego obciazenia ply¬ nem. Jedna po drugiej napelniaja sie komórki (28) kola komórkowego i kolo to kreci sie wraz z walem (46), tak ze przy wirowaniu kola komórkowego wszystkie komórki po jednej stronie ko¬ lejno napelniaja sie plynem, podczas gdy po drugiej stronie oprózniaja sie. Pod¬ czas gdy sprezony gaz wchodzi do zbior¬ nika (69), i stad wytlacza plyn i powo¬ duje wirowanie kola, obciazajac kolejno komórki jednej strony — sprezony gaz, zawarty w zbiorniku (68), cisnie przez rury i otwory w suwaku obrotowym na plyn, znajdujacy sie w komórkach i wy¬ tlacza go przez otwory (31) i otwór (39) w plaszczu suwaka (33) do przestrzeni (37) i dalej przez rury i kanaly walu (58) do pu¬ stego zbiornika (70) i napelnia go. Znaj¬ dujace sie w nim powietrze uchodzi przez rure (81) i kanaly walu (46) do rur}7 (80) i w ten sposób wychodzi nazewnatrz.Podczas kiedy kolo (26) dalej sie obra¬ ca, a z niem i wal (46), sprezony gaz ply~ — 3 —nie z (72) przynaleznym przewodem do zbiornika (70) i wytlacza znajdujacy sie w nim plyn przez przewód rurowy i przez stawidlo suwaka obrotowego do komórek, napelnianych kolejno i jednostronnie, gaz zas zuzyty, który byl zamkniety przedtem w zbiorniku (68) i przez rozprezenie przyspieszal odplyw plynu z tych komó¬ rek, przez przynalezny przewód rurowy uchodzi nazewnatrz. W f tym samym czasie sprezony gaz, zamkniety w zbior¬ niku (69), napiera na znajdujacy sie w ko¬ mórkach plyn i wypiera go do zbiornika (68), a znajdujacy sie jeszcze w zbiorniku rozprezony i zuzyty gaz uchodzi przez swój przewód rurowy na zewnatrz. Tym¬ czasem kolo komórkowe obrócilo sie da¬ lej, tak ze -wal sterowniczy (46) doszedl znowu do swojego poczatkowego polo¬ zenia. Sprezony gaz doplywa teraz z przewodu (72) do zbiornika (68), na¬ piera tam na plyn, który swojemi prze¬ wodami rurowemi wchodzi do kola (26), a znajdujacy sie w kole gaz uchodzi na zewnatrz. Z drugiej strony zamkniety w zbiorniku (70) gaz cisnie przez prze¬ wody rurowe na plyn w kole komórko- wem i przyspiesza jego odplyw do zbior¬ nika (69), skad jeszcze znajdujacy sie tam rozprezony i zuzyty gaz uchodzi naze¬ wnatrz.Te poszczególne przebiegi dzialania sa wzajemnie uzgodnione i ponawiaja sie stale w taki sposób, ze po jednej stronie (strona-)-) plyn doplywa ciagle do kola, a po drugiej stronie (strona —) bezustan¬ nie z kola wyplywa. Nalezy sobie wy¬ obrazic, ze strona -\- jest oddzielona od strony — plaszczyzna pionowa przecho¬ dzaca przez os kola. Przez obrócenie walu sterowniczego (58) o 180°, strona -|- moze stac sie strona —, co zmienia za¬ razem kierunek obrptu. Dzialanie odby¬ wa sie wtedy w taki sam sposób, tylko ze przewody rurowe dzialaja odwrotnie.Przy zastosowaniu pary, korzystnie jest rure odlotowa polaczyc z urzadze¬ niem skraplaczowem.Wedlug drugiego sposobu wykonania fig. 11 do 16 suwak obrotowy nie posia¬ da zebra. Oprócz tego w stozku (33) znajduje sie jeszcze wychodzacy z kanalu (82) i skierowany wdól kanal (83) (fig, 14), Zbiorniki (68% 69, 70)} które w pierw- szem wykonaniu znajdowaly sie naze¬ wnatrz kola (26) w drugiem wykonaniu sa wprost wbudowane w kolo, tak ze kaz¬ da komórka (28) rna swój osobny zbior¬ nik (84), skojarzony bezposrednio z przy¬ nalezna do niego komórka (28). Dzieki temu odpada system przewodów ruro¬ wych oraz wal sterowniczy podlug pierw¬ szego wykonania, tak ze silnik sklada sie tylko z dwóch glównych czesci, a mia¬ nowicie z nasadzonego na wal kola (26) i szczególnego suwaka obrotowego (33), (34). Kolo do polowy jest napelnione plynem.Wedlug drugiego wykonania kolo dziala w nastepujacy sposób: Gaz doplywa przez kanal (85) i prze¬ chodzi do zbiorników (84), cisnie na znajdujac}7 sie w nich plyn (fig. 14) i wytlacza go przez laczace otwory do komórek (28) i stad przez wydrazony stozek (33) suwaka obrotowego do prze¬ ciwleglych komórek (28) (fig. 16), pod¬ czas gdy znajdujace sie tam powietrze przez kanal (82) i rure (80) uchodzi na zewnatrz. Takiem przesuwaniem plyn¬ nych mas strona-^ sie obciaza, strona— natomiast odciaza sie, co w rezultacie daje moment obrotu, który doprowadza do wirowania kola. Gaz doplywajacy z (72) i (85) kolejno wstepuje teraz do zbiorników (84) i wytlacza znajdujacy sie w nich plyn kolejno do przylegajacych komórek (28) i stad przez wydrazenie (86) stozka (33), przy obrocie kola, kolej¬ no do przeciwleglych komórek (28), i da¬ lej do zbiorników (84) y podczas gdy zu¬ zyty gaz uchodzi przez (82) i (80). O ileby — 4 —w poszczególnych komórkach (fig. 14) plyn sie przelewal, to ta czesc plynu ka¬ nalem (83) odprowadza sie do przecho¬ dzacego pod nim zbiornika. Jezeli rure (80) zaopatrzyc w urzadzenie skraplaczo¬ we, silnik ten bardzo dobrze nadawalby sie do zuzytkowania pary odlotowej.Gazowy przewód rurowy (72) mo¬ zna urzadzic takze i osiowo, z czem zwiazane sa pewne zmiany uksztalto¬ wania. Fig. 17 i 18 uwidoczniaja te zmiany i przeplyw plynu z jednej polo¬ wy kola do drugiej przez suwak obroto¬ wy (33); fig. .18 przedstawia w przekroju podluznym przewód gazowy umieszczony osiowo. Przez obrót suwaka obrotowego (33) kierunek ruchu sie zmienia, tak ze wirowanie kola odbywac sie moze w kie¬ runku wskazówki zegarka albo odwrot¬ nym. PL