Wynalazek niniejszy dotyczy krzesla do uzytku lekarzy, dentystów, fryzjerów i t. d., dajacego sie przestawiac na wyso¬ kosc, w którym siedzenie jest podnoszone hydraulicznie. Wynalazek dotyczy ulep¬ szen, powiekszajacych sprawnosc takich krzesel, przy czym specjalna uwage po¬ swiecono ulepszeniu urzadzenia podnosza¬ cego, w którym siedzenie jest podnoszone za pomoca dwóch hydraulicznie napedza¬ nych czesci teleskopowych, oraz ulepsze¬ niu konstrukcji, podnoszacej oparcie tylne i poduszke pod glowe. W krzeslach tych zastosowano ponadto sprezyste urzadze¬ nie odciazajace, odbierajace czesc ciezaru oparcia na plecy.W znanych hydraulicznych urzadze¬ niach do podnoszenia siedzenia krzesla jedna z czesci jest napedzana bezposred¬ nio za pomoca tloka hydraulicznego, pod¬ czas gdy przenoszenie napedu na druga czesc odbywa sie za posrednictwem prze¬ kladni lancuchowej. Krzesla te posiadaja te wade, ze krazki wraz z lancuchami za¬ bieraja duzo miejsca, a lancuchy latwo u- legaja przerwaniu, poniewaz dzwigaja one caly ciezar górnej czesci krzesla i pacjen¬ ta; zrywanie lancucha nastepuje latwo, zwlaszcza wtedy, gdy miedzy obu lancu¬ chami wystepuja przesuniecia wzgledne, wskutek rozciagania sie lancuchów i t. d.Wówczas jeden lancuch dzwiga caly cie¬ zar, przy czym powstaja naprezenia mimo- srodowe,Niedogodnosci te usuwa wynalazek ni- \ / WeJszy» polegajacy na tym, ze tloki kazdej \ \ (zstwr l^kskppowych aa umieszczone jeden * w dru|im, a kazdy"z tych tloków jest na- pedzarfy hydraulicznie, zwykle przy uzy¬ ciu oleju. Pozadany stosunek przesuwów obydwóch rur teleskopowych jest zacho¬ wany dzieki zastosowaniu odpowiedniego sprzegla mechanicznego umieszczonego miedzy tymi rurami. Sprzeglo to sklada sie z przekladni lancuchowej lub linowej z krazkami lub kolami zebatymi przy takim podparciu i osadzeniu jej miedzy poszcze¬ gólnymi czesciami krzesla, aby byl zacho¬ wany odpowiedni stosunek przesuwu oby¬ dwóch rur teleskopowych. Ponadto wyna¬ lazek przewiduje odpowiednie tlumienie ruchu tloka przy koncu skoku w celu uni¬ kniecia wstrzasów oraz samoczynne urza¬ dzenie czyszczace siatke metalowa zawo¬ ru ssawczego.Inne zalety, osiagane przy nastawianiu oparcia na plecy i poduszki pod glowe, polegaja wedlug wynalazku na tym, ze wy¬ starczy nastawic tylko jedna z, tych czesci, np. poduszke pod glowe, przy czym naste¬ puje równiez przesuniecie drugiej czesci w ten sposób, iz prawidlowy stosunek od¬ stepu miedzy oparciem pod plecy i po¬ duszka pod glowe dla osób róznego wzro¬ stu (dzieci i doroslych) uzyskany zostaje samoczynnie, a pozostaje najwyzej drob¬ ne tylko doregulowanie oparcia pod glowe.Stosunek przesuwów, odbywajacych sie podczas nastawiania oparcia pod plecy i poduszki pod glowe przez uruchomianie rekojesci do powierzchni siedzenia, pomy¬ slanej jako punkt nieruchomy, wynosi zwykle 1 : 2. Odpowiednie polaczenie ze soba wspomnianych czesci stanowia kraz¬ ki i lancuchy lub podobne narzady zamo¬ cowane na odpowiednich czesciach krzesla.Na rysunku przedstawiono przyklady wykonania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny urzadze¬ nia, w którym opuszczono siedzenie i gór¬ ne czesci krzesla, fig. 2 — w powiekszonej podzialce jeden z krazków z lancuchem, fig. 3 — dolna czesc cokolu z zaworem ssawczym na olej, fig. 4 — przekrój po¬ dluzny dolnego tloka hydraulicznego 22, fig. 5 — widok z boku czesci wedlug fig. 2, fig. 6 — schematyczny widok z boku z lewej strony ukladu lancucha bez konca 12 wedlug fig- 1 oraz przekrój czesci 14 wzdluz linii A — B, fig. 7 — 9 przedsta¬ wiaja sprezyste odciazenie oparcia na ple¬ cy krzesla, przy czym fig. 7 przedstawia widok z boku czesci oparcia pod plecy, czesciowo w przekroju, fig. 8 — sprezy¬ ste osadzenie w powiekszonej podzialce, czesciowo w przekroju widzianym od tylu (prawa strona) na fig. 7, fig. 9 — ten sam widok z kilkoma szczególami krzesla. W tym przykladzie nastawianie oparcia pod plecy i poduszki pod glowe jest przedsta¬ wione w sposób dotychczasowy za pomo¬ ca dwóch rekojesci niezaleznych od siebie, podczas gdy fig. 10 przedstawia sposób na¬ stawiania wedlug wynalazku za pomoca jednej tylko rekojesci.Na czesci dolnej 1 krzesla umieszczona jest czesc 2, której wnetrze jest wykona¬ ne w postaci zbiornika na olej, a czesc gór¬ na sluzy jako prowadnica czesci telesko¬ powej rury dolnej 9. Górna rura telesko¬ powa 8, która w miejscu 6 dzwiga siedze¬ nie, nie przedstawione na rysunku, jest prowadzona w znany sposób w rurze tele¬ skopowej 9. Na górnej czesci rury 8 osa¬ dzony jest drazek tlokowy 7, zaopatrzony u dolu w tlok 21, przesuwajacy sie w cy¬ lindrze hydraulicznym 5. Na koncu cylin¬ dra 5 znajduje sie tlok 22 przesuwajacy sie w cylindrze hydraulicznym 4. Wydra¬ zony cylinder 5 jest przymocowany do ru¬ ry teleskopowej 9. Podczas poruszania sie cylindra 5 przesuwa sie rura teleskopowa 9, a podczas poruszania sie drazka 7 — przesuwa sie rura teleskopowa 8.Do dolnego cylindra 4 doprowadza sie olej w sposób znany za pomoca pompy 19', — 2 —której zawór ssawczy jest przedstawiony Z prawej strony na fig; 3, a zawór tloczny — z lewej strony na fig. 3. Liczba 27 ozna¬ cza przewód doplywowy do cylindra 4.Przed kanalem doplywowym 28 na olej (fig. 3) znajduje sie znana przegródka, wykonana z siatki metalowej 18 zatrzymu¬ jacej zanieczyszczenia oleju.Cylinder 4 jest zaopatrzony w tlok 22, posiadajacy otwór 29, w którym osadzony jest zawór. W niniejszym przypadku zawór ten jest wykonany w postaci górnej plytki zamykajacej 19, a maly otworek 24 stano¬ wi polaczenie prowadzace do drugiego cy¬ lindra hydraulicznego 5. Wewnatrz otwo¬ ru 29 mozna umiescic równiez maly zawo- rek kulkowy lub narzad podobny.Plytka zamykajaca 19 posiada u dolu zeberko prowadnicze na wzór zaworów.Podczas podnoszenia sie tego zaworu ciecz moze swobodnie przeplywac od dolu ku górze. Otwór 24 posiada jednak stosunko¬ wo mala srednice, tak iz podczas odply¬ wu oleju z powrotem ku dolowi nastepuje dlawienie przeplywu. Cel ten mozna osia¬ gnac stosujac zawór dlawiacy lub tarcze dlawiaca.Wewnatrz rury 9 znajduje sie u góry krazek 10, a u dolu — krazek U, przez które przechodzi lancuch bez konca 12 z pasmami 12* i 12"; pasmo 12* w miejscu 15 jest przytwierdzone do stojaka 14, który w czesci dolnej zbiornika na olej jest umo¬ cowany na stale. Drugie pasmo 12" lancu¬ cha jest przytwierdzone do zacisku 13 przy¬ srubowanego do górnej rury 8. W miejscu 21 (fig. 5) przedstawiono przyklad zamo¬ cowania lancucha w miejscach 15 i 13.Sposób poslugiwania sie krzeslem jest nastepujacy. W razie uruchomienia pompy 19' olej przeplywa przewodem 27 do cy¬ lindra dolnego 4 i podnosi tlok 22 oraz tlok 21, przy czym olej z cylindra 4 prze¬ plywa otworem 24 do cylindra 5. W ten sposób osiaga sie podnoszenie do góry ru¬ ry 9, uruchomiajacej jednoczesnie rure 8 za pomoca lancuchów oraz przez nacisk hydrauliczny na tlok 21.Pednia lancuchowa 12 reguluje tylko stopien przesuniecia miedzy obu rurami 8 i 9. Podczas tego ruchu rura dolna 9 po¬ rusza sie tak, jak gdyby wisiala na wolnym krazku 11, którego pasmo linowe 12" jest przymocowane w miejscu 15, a rura górna 8 zaczepia o luzne pasmo linowe 12". Dzie¬ ki temu, ze lancuchy lub liny sa wykonane w postaci lancuchów lub lin bez konca, przeprowadzajac lancuch przez oba krazki 10 i //uzyskuje sie polaczenie, które — jak w przypadku napedu linowego o luz¬ nym krazku — oddzialywa w ten sposób, ze szybkosc poruszania sie rury 8 jest dwu¬ krotnie wieksza od szybkosci poruszania rury 9.W miejscu 20 znajduje sie przyrzad, który powoduje opuszczanie sie krzesla, przy czym lekarz naciska z boku na dzwi¬ gnie wahliwa 25. Olej wyplywa kanalami 30, 20 z cylindra 4, a tloki wraz z rurami teleskopowymi opuszczaja sie. Maly otwo* rek przelotowy 24 w tloku 22 umozliwia odplywanie oleju zarówno z cylindra 4t jak i z cylindra 5, tak iz odbywa sia rów¬ noczesne opuszczanie sie obydwóch rur 9, 8. Przy tym wazna role odgrywa wyzej wspomniane dzialanie dlawiace. Przez wy¬ konanie odpowiednio duzego otworu 24 (lub umieszczenie specjalnego narzadu dla¬ wiacego) ruchowi tloka 21 ku dolowi mozna nadac te sama szybkosc, która posiada cy¬ linder 5. Obydwa tloki koncza opadanie jednoczesnie, wskutek czego unika sie wstrzasów przy koncowym zatrzymaniu sie opuszczajacego sie cylindra 8.W przeciwienstwie do znanych krzesel, w których tylko rura dolna 9 jest podno¬ szona hydraulicznie, a górna — mecha¬ nicznie za pomoca lancuchów podwójnych, krzesla wedlug wynalazku posiadaja te zalete, ze lancuch 12 nie jest obciazony ca¬ lym ciezarem czesci górnej krzesla i cie¬ zarem pacjenta. Lancuch 12 sluzy jedynie — 3 —jako ciegno, gdyz cisnienie hydrauliczne na tloki 21, 22 przejmuje caly ciezar. Lan¬ cuch dzwigalby najwyzej czesc ciezaru rur teleskopowych.Jezeli tlok 22 dochodzi do polozenia najwyzszego, wówczas przez uderzenie o koniec cylindra móglby nastapic wstrzas.Unika sie tego przez umieszczenie w miej¬ scu 16 (fig. 4) odpowiednich sprezyn lub podobnych zderzaków.W krzeslach tego rodzaju zatykaja sie latwo siatki 18, przez które doplywa olej z dolnego zbiornika krzesla do zaworu ssawczego. Zatykaniu sie siatki zapobiega sie w mysl wynalazku w ten sposób, ze z cylindra wyplywowego 20 doprowadzony' jest do srodka siatki 18 cienki przewód rurowy 25. Pod dzialaniem nacisku cieza¬ ru krzesla lub w razie potrzeby pod dzia¬ laniem osobnej pompy olej odplywajacy uderza z duza sila o wewnetrzna po¬ wierzchnie siatki 18 i wyplukuje z niej czastki zanieczyszczajace, które przywar¬ ly do zewnetrznej scianki tej siatki.Pednia lancuchowa moze byc przymo¬ cowana takze do hydraulicznych drazków tlokowych.Urzadzenie wedlug fig. 7 — 9 posiada konstrukcje nastepujaca. Do powierzchni 31 siedzenia krzesla za pomoca przegubu 32 przylaczona jest dzwignia 33 podtrzy¬ mujaca cale oparcie do pleców wraz z po¬ duszka pod glowe 48. W miejscu 34 znaj¬ duje sie znany zacisk, dzialajacy wtedy, gdy ramieniu dzwigniowemu 35 nadaje sie nachylenie mniejsze lub wieksze. Do usta¬ lania zacisku sluzy dzwignia dwuramienna 35, wahliwa okolo punktu 36, która znaj¬ duje sie pod dzialaniem sprezyny 37. Dra¬ zek 38 przechodzi luzno przez otwór w ra¬ mieniu dzwigniowym 34, a dzialanie zaci¬ skajace, wywarte przez sprezyne 37, po¬ woduje bezpieczne przytrzymywanie, nie¬ zaleznie od tego, czy oparcie na plecy zaj¬ muje polozenie mniej lub bardziej nachy¬ lone.Naciskajac ramie 35 dzwigni dwura- miennej (na fig. 8 i 9 w kierunku od stro¬ ny lewej ku prawej) rozluznia sie zacisk na drazku 38, wskutek czego oparcie pod plecy mozna ustawic w inne polozenie.Liczby 39, 40 oznaczaja znane rekojesci, z których rekojesc 40 sluzy do osobnego nastawiania oparcia pod glowe, a reko¬ jesc 39 — do podnoszenia lub obnizania poduszki pod plecy.Dotychczas drazek 38 w zacisku byl wykonywany w postaci drazka pelnego.Wedlug wynalazku niniejszego drazek ten jest wykonany z rury, wewnatrz której znajduje sie silna sprezyna 41 oparta u gó¬ ry o drazek przegubowy 42. W celu ula¬ twienia prowadzenia wewnatrz sprezyny znajduje sie drazek 43, którego glówka 46 za pomoca sprezyny 41 jest dociskana do drazka 42. Rura 38 wraz z calym urzadze¬ niem znajduje sie wewnatrz dzwigara 44, który jest zespolony z dzwignia wahliwa 33 i moze byc w miejscach zlaczenia za¬ mkniety.Poniewaz sprezyna 41 opiera sie u do¬ lu o siedzenie krzesla albo o trzpien prze¬ gubowy 45, a u góry — o drazek przegu¬ bowy 42, nalezacy do oparcia pod plecy, które ma byc podnoszone, przeto czesc ca¬ lego ciezaru oparcia pod plecy jest przej¬ mowana przez te sprezyne 41 tak, iz na¬ tezenie sily ze strony osób, obslugujacych krzeslo, jest znacznie mniejsze niz w krze¬ slach dotychczas znanych. Przy naciska¬ niu na rekojesc dzwigniowa 35 obluznia sie zacisk dzwigni 34 na drazku 38, a w razie nastawiania oparcia pod plecy przez obrócenie go okolo trzpienia 32 sprezyna 41 przejmuje czesc ciezaru.Urzadzenie, podnoszace oparcie pod plecy i poduszke pod glowe wedlug fig. 10, posiada konstrukcje nastepujaca. Sie¬ dzenie krzesla 31 jest zaopatrzone w ra¬ miona 33, osadzone wahliwie okolo prze¬ gubów 32 i dzwigajace caly ciezar oparcia.Ramiona 33 umozliwiaja nastawianie ca- — 4 —lego oparcia pod róznymi katami w sto¬ sunku do siedzenia 31. Liczba 47 oznacza poduszke pod plecy, a liczba 48 — po¬ duszke pod glowe, które nalezy przesta¬ wiac, jezeli na krzesle usadawia sie osoby o róznych wzrostach. Poduszka 48 moze byc nastawiana dodatkowo za pomoca znanego urzadzenia do nastawiania do¬ kladnego 49, 50, 51, a to po uskutecznieniu nastawienia glównego.Poduszka pod plecy 47 posiada sanecz¬ ki 52 przesuwane do góry i na dól w pro¬ wadnicy 53; dotychczas przesuwanie takie uskuteczniano za pomoca osobnej rekoje¬ sci, umocowanej w miejscu 52 (fig. 7 liczba 39), przy czym w saneczkach 52 umie¬ szczane byly drugie saneczki 54 na po¬ duszke pod glowe, przesuwane równiez za pomoca osobnej rekojesci (na fig. 7 liczba 40). Przesuwy odbywaly sie dotychczas osobno i niezaleznie od siebie.Saneczki 52 i 54 zastosowano równiez w wynalazku niniejszym, przy czym do przestawiania czesci 47, 48 sluzy jedna tylko rekojesc 55 umocowana na sanecz¬ kach 54 poduszki pod glowe. Do tego celu sluzy polaczenie nastepujace. Lancuch bez konca 56 jest przymocowany jednym z o- gniw na stale w miejscu 57 do saneczek 54 poduszki pod glowe. Lancuch przechodzi przez dwa krazki 58, 59 przymocowane u góry i u dolu do saneczek 52 na poduszke pod plecy 47, przy czym osie obrotów tych krazków znajduja sie z jednej strony sa¬ neczek 52, np. w plaszczyznie lezacej poza plaszczyzna rysunku. Drugie pasmo lancu¬ cha jest w miejscu 60 polaczone z pro¬ wadnica 53.W chwili uruchomiania saneczek 54 za pomoca rekojesci 55 uruchomiony zostaje równiez i lancuch bez konca. Saneczki 52 zostaja odpowiednio podniesione lub opu¬ szczone o droge, wynoszaca polowe drogi, która przebywaja saneczki 54. Uklad ten mozna porównac z prostym krazkiem lino¬ wym o luznym krazku. Krazek 59 odpo¬ wiadalby luznemu krazkowi, na którym zawieszony jest ciezar, podczas gdy punkt 57 odpowiadalby pasmu liny, na które dziala sila. Owa droga sily wynosi w pro¬ stym krazku luznym podwójna droge cie¬ zaru. Z tego wynika, ze podnoszenie o- parcia pod plecy mozna uskuteczniac przy mniejszym natezeniu sily niz dotychczas.Podczas przesuwania saneczek po¬ duszka pod plecy 47 i poduszka pod glo* we 48 oddalaja sie od siebie.Zamiast lancucha 56 moznaby zastoso¬ wac line, a zamiast krazków 58, 59 — ko¬ la zebate. Zasadniczo wystarczylby odci¬ nek lancucha, znajdujacy sie miedzy punk¬ tem umocowania 60, krazkiem 59 i punk¬ tem umocowania 57, jednak jest rzecza po¬ zadana, aby lancuch — w razie zastosowa¬ nia dwóch krazków 59. 58 — byl wykona¬ ny w postaci lancucha bez konca, gdyz u- zyskuje sie wtedy dobre prowadzenie przy opuszczaniu saneczek 54. PL