W pomieszczeniach, w których znajdu¬ ja sie lotne materialy palne, nie wolno, w celu unikniecia pozaru lub wybuchu, stoso¬ wac gniazd wtyczkowych, w które byloby mozna wlozyc wtyczke, gdy gniazdo wtycz¬ kowe znajduje sie pod napieciem. W celu uczynienia zadosc powyzszemu warunkowi gniazda wtyczkowe sa budowane w pola¬ czeniu z wylacznikami, które umozliwiaja odlaczenie pradu od gniazda wtyczkowego podczas wkladania wtyczki.Znane jest zabezpieczenie przed omyl¬ kowym lub umyslnym wkladaniem wtyczki do gniazda wtyczkowego przy wlaczonym laczniku, polegajace na zaopatrzeniu gnia¬ zda wtyczkowego w ruchomy zatrzym, sprzezony z lacznikiem w taki sposób, ze w polozeniu wlaczenia lacznika, gdy gniazdo wtyczkowe znajduje sie pod napieciem, za¬ trzym ten stoi na drodze wtyczki wklada¬ nej do gniazda, a w polozeniu wylaczenia wylacznika jest usuniety z tej drogi przez lacznik. Zatrzym ten jest umieszczony przed czescia kontaktowa gniazda i ruch jego przy przechodzeniu z jednego poloze¬ nia do drugiego moze byc postepowy lub obrotowy.Znane sa równiez wtyczki zaopatrzone w specjalny wystep zamkowy, który wspól¬ dziala z ryglem znajdujacym sie w gniez¬ dzie wtyczkowym tak, iz rygiel zachodzi w wykrój tego wystepu, uniemozliwiajac wy-jecie wtyczki z gniazda wtyczkowego przy wlaczonym laczniku.( Yi \ f^edlu^ wypalaj:k% koleczki wtyczki sa ' ; f zaopatrzono w/oWory ctostosowane odpo¬ wiednio do ksztaltu rygli, które przy we¬ tknietej wtyczce zostaja wsuniete w te p- twory w koleczkach przez ruch lacznika przy wlaczeniu go, dzieki czemu wtyczka zostaje zaryglowana. W takim urzadzeniu osiaga sie potrójny skutek. Przede wszyst¬ kim wtyczka nie moze byc wlozona, gdy gniazdo wtyczkowe znajduje sie pod na¬ pieciem. Po drugie wtyczka nie moze byc wyjeta, gdy zostala wlozona i lacznik wla^ czyl prad do gniazda wtyczkowego, gdyz jest wtedy zaryglowana trzpieniami i mo¬ ze byc wyjeta dopiero po wylaczeniu pra¬ du za pomoca lacznika, co pociaga za soba wysuniiecie trzpieni z otworów koleczków wtyczkowych. Po trzecie lacznik nie moze byc wlaczony, jezeli do gniazda wtyczko¬ wego zostanie wetknieta zwykla wtyczka, nie posiadajaca otworów w swych kolecz¬ kach, a wiec uniemozliwione jest tez wy¬ tworzenie iskry, gdy zwykla wtyczka, któ¬ ra przez pomylke, czy tez umyslnie byla wlozona w gniazdo wtyczkowe wedlug wy¬ nalazku, zostaje z gniazda tego wyjeta.Przedmiot wynalazku jest uwidocznio¬ ny schematycznie w postaci przykladu wy¬ konania na rysunku. Fig. 1 przedstawia przekrój osiowy jednego otworu gniazda wtyczkowego z odsunietym trzpieniem ry¬ glujacym, fig. 2 — z nasunietym trapie¬ niem, fig. 3 — z zalozonym koleczkiem wtyczkowym i z zasunietym trzpieniem.Fig. 4 przedstawia widok gniazda wtyczko¬ wego wraz z wylaczonym lacznikiem przy odjetej pokrywce, fig. 5 — tenze widok z zasunietymi trzpieniami i wlaczonym lacz¬ nikiem, fig. 6 — przekrój bebenka laczni¬ ka wzdluz linii VI — VI na fig. 5, wreszcie fig. 7 — przekrój bebenka lacznika wzdluz linii VII — VII na fig. 5, prostopadly do poprzedniego.Na fig. 1, 2 i 3 pomiedzy zewnetrzna o- slona izolacyjna 1 gniazda wtyczkowego i tulejka 2 gniazda wtyczkowego umieszczo¬ ny jest zatrzym w postaci trzpienia 3. Na fig. 1 trzpien 3 jest odsuniety i dostep do tulejki 2 gniazda wtyczkowego jest wolny, lecz w tym polozeniu trzpienia 3 gniazdo wtyczkowe nife znajduje sie pod napieciem.Na fig. 2 trzpien 3 stoi na drodze koleczka wtyczkowego 4, który moze byc wlozony w otwór w oslonie izolacyjnej 1 gniazda wtyczkowego, nie moze jednak byc wlozo¬ ny do tulejki 2 gniazda wtyczkowego; w tym polozeniu trzpienia 3 gniazdo wtycz¬ kowe znajduje sie pod napieciem. Na fig. 3 koleczek 4 wtyczki jest wlozony w tulejke 2 gniazda wtyczkowego i trzpien 3 jest wsuniety w otwór poprzeczny, znajdujacy sie w koleczku 4 wtyczki. W tym polozeniu lacznik jest wlaczony, gniazdo wtyczkowe znajduje sie pod napieciem i koleczek 4 nie moze byc z gniazda wyjety.Na fig. 4 — 7 uwidoczniono przyklad polaczenia zatrzymu z lacznikiem, który wraz z gniazdem wtyczkowym jest wbudo¬ wany w skrzyneczke 5, przymocowana np. do sciany. W przykladzie tym lacznik jest pokretny i ruch obrotowy jego bebenka za¬ mienia sie za pomoca korbki i korbowodu na ruch postepowo zwrotny zatrzymu.Gniazdo wtyczkowe ma kadlub 6 z ma¬ terialu izolacyjnego z dwoma otworami 7, przez które wkladane sa koleczki 4, zao- patrzone w poprzeczne otwory, uwidocz¬ nione na fig. 2 i 3. W kadlubie 6, prostopa¬ dle do osi otworów 7, osadzone sa prze¬ suwnie dwa trzpienie 3, umocowane w su¬ waku 8. Lacznik ma bebenek 9 z materialu izolacyjnego oraz cztery sprezynki kontak¬ towe 10, 11, 12 i 13. Na kwadratowej osi bebenka 9 umocowana jest korbka 14, po¬ laczona z suwakiem 8 za pomoca korbo¬ wodu 15. Bebenek 9 jest osadzony obroto¬ wo na podstawie 16 z materialu izolacyj¬ nego, na której umocowane sa sprezynki kontaktowe 10, 11, 12 i 13.Bebenek 9 posiada dwa kontakty 17 - 2 —oraz dwa kontakty 18, z których pierwsze sa polozone w innej plaszczyznie poprzecz¬ nej' bebenka 9 niz drugie (fig. 6 i 7). Dzie¬ ki temu kontakty /7, które sa ze soba po¬ laczone, moga sie stykac tylko ze sprezyn¬ kami kontaktowymi 10 i 13, a kontakty 18, polaczone równiez ze soba, moga sie sty¬ kac tylko ze sprezynkami kontaktowymi 11 i 12. Do sprezynek kontaktowych 10 i 11 sa przylaczone przewody 19 sieci elek¬ trycznej. Sprezynki kontaktowe 12 i 13 sa polaczone przewodami izolowanymi 20 z tulejkami 2 gniazda wtyczkowego. W po¬ lozeniu uwidocznionym na fig. 4 lacznik jest wylaczony, gdyz kontakty 17 znajduja sie pod sprezynkami kontaktowymi 10 i 13, a kontakty 18 nad sprezynkami kontakto¬ wymi 11 i 12. Wtedy trzpienie 3 znajduja sie poza otworami 7 gniazda wtyczkowego.W polozeniu wedlug fig. 5, 6 i 7 lacznik jest wlaczony, gdyz kontakty 17 stykaja sie ze sprezynkami kontaktowymi 11 i 12, a. kontakty 18 stykaja sie ze sprezynkami kontaktowymi 10 i 13; wówczas trzpienie 3 znajduja sie naprzeciw otworów 7.Zamiast lacznika pokretnego mozna za¬ stosowac lacznik o innym wykonaniu, np. drazkowy lacznik z suwakiem, którego przesuw jest przenoszony na zatrzym, któ¬ ry ze swej strony moze miec postac nie trzpieni lecz rygli innego ksztaltu. Równiez rygle moga miec ruch nie postepowy lecz obrotowy. PL