Odtwarzanie dzwieków z filmów odby¬ wa sie z reguly w ten sposób, ze mozliwie jak najciensza linia swietlna, ustawiona prostopadle do kierunku ruchu nosnika dzwieków, przeswietla ów nosnik wytwa¬ rzajac prady w komórce fotoelektrycznej umieszczonej za nosnikiem dzwieków. W celu osiagniecia dzwieków nie skazonych nalezy oprócz bezblednego zapisania foto¬ graficznego dzwieków postarac sie o osia¬ gniecie mozliwie jak najwezszych linii swietlnych,, Wynalazek niniejszy dotyczy przyrza¬ du do odtwarzania dzwieków za pomoca warstwowych komórek fotoelektrycznych.Uklad jest wykonany w ten sposób, ze w niewielkiej odleglosci od ruchomego nosnika dzwiekowego znajduje sie kra¬ wedz fotokomórki warstwowej wykonanej w ksztalcie plytki. Wspomniana krawedz zajmuje polozenie prostopadle do kierunku zapisu dzwiekowego. Za pomoca zródla swiatla umieszczonego po drugiej stronie nosnika dzwieków uskutecznia sie oswie¬ tlanie linii styku elektrody z materialem komórki, co powoduje przetwarzanie sie za¬ pisu dzwieków na prady elektryczne, Fotoelektryczna komórka warstwowa, np. znana komórka: miedz — tlenek mie- dziawy, sklada sie z podkladki miedzianej, z powstalego na niej podtlenku i z drugiej elektrody, która moze byc albo wprasowa-na, aflta ^tw&rzana ^priste czesciowa re¬ dukcje podtlenku na miedz. Jezeli ko¬ mórke tego rodzaju umiesci sie za rucho¬ mym filmem dzwiekowym, naswietlanym od strony przeciwnej, wtedy odpowiednio do zaczernienia filmu powstaja w komórce prady zmienne.Komórke fotoelektryczna umieszcza sie za ruchomym nosnikiem dzwieków w ma¬ lej odleglosci od niego w ten sposób, aby krawedz fotokomórki, wykonanej w ksztal¬ cie plytki, b^la zwrócenia ku nosnikowi dzwieków i prostopadla do kierunku jego przesuwu, a plaszczyzna tejplytki byla prostopadla do plaszczyzny ^nosnika. Na¬ piecia zmienne, powstajace w odnosnej komórce podczas ruchu nosnika dzwieków, wzmacnia sie i przetwarza na dzwieki za pomoca glosnika.Zalety opisanego ukladu w porównaniu z dotychczas stosowanymi konstrukcjami sa bardzo doniosle, poniewaz unika sie stoso¬ wania kosztownych ukladów optycznych niezbednych do projekcji cienkich linii swietlnych. Wystarczy bowiem wyzej wspomniana powierzchnie stykowa, przed¬ stawiajaca sie w postaci linii, oswietlic po¬ przez zapis dzwieków za pomoca dowolnego zródla swiatla. Oprócz tego napiecia zmien¬ ne uzyskane za pomoca komórki opisanego rodzaju sa znacznie wieksze, niz w dotych¬ czas stosowanych komórkach potasowco- wych hsb'selenowych. Zbedtte równiez sta¬ je sie uzywanie specjalnego wzmacniacza wstepnego, a prady fotoelektryczne mozna czynic slyszalnymi za pomoca zwyklego aparatu radiowego, o ile aparat ten posia¬ da gniazda do wlaczania gramofonu.Poniewaz gramofon pracuje ekonomicz¬ nie tytko wtedy, gdy na filmie umieszczo¬ nych jest obok siebie kilka zapisów dzwie¬ kowych, przeto urzadzenie odbierajace dzwieki winno byc wykonane w ten sposób, aby umozliwialo dowolne odtwarzanie kaz¬ dego z zapisów dzwiekowych. W znanych urzadzemack uskutecznia sie to albo przez przesuwanie do góry i na dól szczeliny swietlnej, podczas gdy film porusza sie w jednej i tej samej plaszczyznie, albo, od¬ wrotnie, szczelina swietlna jest nierucho¬ ma, a plaszczyzna filmu przesuwa sie do góry i na dól zaleznie od odtwarzanego zapisu dzwiekowego. Obydwie metody sa bardzo zlozone i wymagaja stosowania zlozonych urzadzen.W przeciwienstwie do tego w mysl wy¬ nalazku za kazdym zapisem dzwiekowym umieszcza sie po jednej komórce fotoelek- trycznej. Zabieg ten jest mozliwy, ponie¬ waz ta krawedz koraórki, która zamienia swiatlo na prady elektryczne, nie musi byc dluzsza od szerokosci zapisu dzwiekowe¬ go. Komórki moga wiec byc umieszczane nawet obok siebie. Rozumie sie, ze komórki mozna umiescic tuz po sobie na ksztalt schodków przed kazdym zapisem dzwie¬ kowym. Kazda z tych komórek pojedyn¬ czych jest polaczona ze wzmacniaczem tak, iz pewna okreslona komórka zaleznie od potrzeby jest polaczona z glosnikiem po¬ przez wzmacniacz. Uklad ten wedlug wynalazku moze byc wykonany w ten spo¬ sób, ze zaleznie od nastawienia wylacznika elektrycznego impulsy swietlne otrzymuje komórka znajdujaca sie za tym zapisem dzwiekowym, który ma byc odtwarzany.Wedlug wynalazku film moze byc na¬ swietlany ze wspólnego zródla swiatla, to znaczy ze wszystkie komórki sa w kazdej chwili gotowe do dzialania. Poniewaz chwi¬ lowo ze wzmacniaczem polaczona jest tyl¬ ko jedna komórka, przeto jednoczesne na¬ swietlenie komórek pozostalych nie ma zadnego wplywu, a nawet przeciwnie, wspólne oswietlenie posiada te zalete, ze podczas przelaczania z jednej komórki na druga ta druga komórka jest odtrazu goto¬ wa do dzialania. Ponadto osiaga sie te za¬ lete, ze w razie potrzeby mozna urucho¬ miac równiez kilka komórek na raz. Dzieki temu mozna nadawac mieszanine róznych nagrywan muzycznych i jezykowych. Za-breg leo jest niezbedny np. przy dodatko¬ wym syirchromzowaniu filmów dzwiesko- wych.Nagrywanie róznych, równoleglych do siebie zapisów dzwiekowych na filmie, np* 10 zapisów, moze odbywac sie w ten spo¬ sób, ze drugi, czwarty, szósty i td:. zapis dzwiekowy jest zapisywany w jednym kie¬ runku, a pierwszy, trzeci, piaty i td. — w kierunku odwrotnym. Umozliwia to równiez przejscie z konca jednego zapisu dzwieko¬ wego na nastepny. Przy koncu jednego za¬ pisu dzwiekowego w celu nagrania nastep¬ nego zapisu dzwiekowego wystarczy uru¬ chomienie aparatury nadawczej w przeciw¬ nym kierunku.Przelaczanie aparatury z biegu lewego na prawy moze byc uskuteczniane za po¬ moca filmu zaopatrzonego w kontakty me¬ chaniczne lub elektryczne. W ten sam spo¬ sób moze byc uskuteczniane przelaczanie wylacznika komórkowego tak, aby zawsze gotowa byla do dzialania pozadana ko¬ mórka.Przy uzyciu fotoelektrycznej komórki warstwowej wedlug wynalazku wskazane jest dobieranie mozliwie jak najmniejszej grubosci warstwy np. tlenku miedziawego w komórce: miedz-tlenek miedziawy. Za pomoca doswiadczen ustalono, ze grubosc ta nie powinna przekraczac 0,3 mm. Ponie¬ waz grubosc te sposobem redukcyjnym mozna otrzymac tylko z trudnoscia, przeto wedlug wynalazku redukcje warstwy usku¬ tecznia sie dopiero po nalozeniu zwiazku metalowego, np. przez trawienie za pomo¬ ca odpowiednich srodków rozpuszczaja¬ cych. Do tego celu nadaje sie cyjanek po¬ tasowy lub kwasy.W celu zapobiezenia, aby komórka znaj¬ dujaca sie chwilowo w ruchu nie otrzyma¬ la dodatkowych impulsów swietlnych od przyleglych zapisów dzwiekowych, kra¬ wedz komórki wykonywa sie tak dlugo jak zapis dzwiekowy. W wykonaniu tym, w przeciwienstwie do dotychczas znanych ukladów, stosowanie osobnej szczeliny staje sie zbyteczne. Czesc komórki dziala¬ jaca fotoelektrycznie stanowi Unia styko¬ wa elektrody, zbierajacej z podtlenkiem miedziawym. Elektrode zbierajaca najle¬ piej jest wykonac jako ostrze, które jeat oswietlane swiatlem rozproszonym.Poniewaz warstwa komórki dzialajaca fotoelektrycznie musi byc nadzwyczaj cienka, przeto mozna ja wytworzyc przez utlenianie miedzi macierzystej i nastepnie przemiane jej na nizszy stopien utlenienia, przy czym okazuje sie celowym przerywa¬ nie procesu utleniania w chwila w której grubosc warstwy osiagnie pozadane roz¬ miary.W razie zastosowania wedlug wynalaz¬ ku tylu fotoelektrycznych komórek war¬ stwowych, ile zapisów dzwiekowych posia¬ da film, uruchomianie odpowiednio wyko¬ nanego przyrzadu odtwarzajacego dzwieki zostaje znacznie uproszczone, a wytwarza¬ nie go jest odpowiednio tanie. Ponadto u- jawnia sie i ta zaleta, ze mimo wypadniecia (zepsucia sie i td.) jednej komórki, mozna dalej poslugiwac sie przyrzadem, gdyz sa do dyspozycji inne komórki. Wymiana ko¬ mórek w przeciwienstwie do innych urza¬ dzen jest nader prosta, gdyz nie trzeba od¬ szukiwac wzglednie ustalac szczelin, PL