Jak wiadomo, cieplo w piecach kuchen¬ nych gromadzi sie glównie w masach me¬ talowych. Jezeli róznica temperatur za¬ sobnika ciepla w jego stanie nagrzanym oraz ochlodzonym ma nie byc zbyt duza, to wykonanie takiego urzadzenia w celu na¬ gromadzenia pozadanej ilosci ciepla jest na ogól trudne i kosztowne.Ze wzgledu bowiem na brak miejsca trzeba stosowac mniejsze masy metalowe.Azeby w tym przypadku otrzymac poza¬ dane nagromadzenie ciepla, trzeba pod¬ grzewac zasobnik do wysokiej temperatury (550°C), wskutek czego powstaja duze róznice temperatur miedzy nagrzanym a ochlodzonym stanem zasobnika, które dzialaja szkodliwie zarówno na przebieg gotowania, jak i na odksztalcanie sie na¬ czyn kuchennych. Takie piece kuchenne byly równiez za ciezkie i kosztowne. Przy tym odizolowanie zasobnika przy wyso¬ kich temperaturach, które niekiedy przez dluzszy czas musza byc utrzymywane, by¬ lo trudne, kosztowne i polaczone z duzymi stratami ciepla.Azeby w takich piecach, w których do gromadzenia ciepla sluzy masa metalowa, zmniejszyc róznice temperatur w masie az do miejsca pobierania ciepla, która przy dosc szybkim gotowaniu pomimo duzych przekrojów poprzecznych metalu i dlugiej drogi moze wynosic 200°C i wiecej, uzy¬ wano urzadzenia w polaczeniu z parami plynów jako przenosnikami ciepla. Takzei ta odmiana budowy pieca nie usuwa wa¬ dy duzego ciezaru i kosztu przy malych róznicach temperatur zasobnika w stanie naladowanym i rozladowanym/ jak rów¬ niez duzej róznicy temperatur przy mniej¬ szych ciezarach metalu, wskutek czego ja¬ ko za drogie piece te nie sa pokupne.Znana rzecza jest takze gromadzenie ciepla za pomoca pary wodnej. Zapas gro¬ madzonego ciepla przy pomocy tego srod¬ ka jest stosunkowo maly na jednostke obje¬ tosciowa zasobnika. Objetosc naczynia za¬ sobnikowego, zawierajacego te pare, mu¬ sialaby byc stosunkowo duza w celu na¬ gromadzenia pozadanej, ilosci ciepla.Koszt takiego naczynia jest duzy i po¬ wierzchnie, które trzeba izolowac, sa rów¬ niez duze, wskutek czego straty cieplne musza byc znaczne.Wady powyzsze usuwa wynalazek ni¬ niejszy, w którym zastosowane jest przy¬ najmniej jedno szczelne na pare zamknie¬ te naczynie, zawierajace jako czynnik, gromadzacy cieplo, parujaca ciecz o du¬ zym cieple wlasciwym, przy czym naczynie to nie jest calkowicie napelnione ciecza, tak ze przenikanie ciepla do miejsc jego po¬ bierania uskutecznia sie za pomoca pary czynnika zasobnikowego przy temperatu¬ rach czynnika od 100°C do 300°C.Jako ciecz, gromadzaca cieplo, mozna stosowac wode destylowana, gliceryne, amoniak i inne ciecze, jednak nalezy sto¬ sowac przede wszystkim wode, gdyz ona posiada najwieksze cieplo wlasciwe. Cie¬ plo gromadzi sie glównie w wodzie takiego urzadzenia; udzial masy samego naczynia w gromadzeniu ciepla wynosi bowiem za¬ ledwie niewielki procent w stosunku do udzialu wody. Pfzy temperaturach stoso¬ wanych do gotowania otrzymuje sie latwo duze nagromadzenie ciepla na jednostke objetosciowa. Przy stosowaniu par do przenoszenia ciepla, np. na plyty, od któ¬ rych pobiera sie cieplo, przenoszenie to jest bardzo intensywne wskutek skrapla¬ nia sie pary, która wtedy wykazuje duzy wspólczynnik przewodnictwa ciepla. Mie¬ dzy czynnikiem, gromadzacym cieplo w za¬ sobniku, a plytami grzejacymi ustalaja sie male róznice ciepla, wobec czego straty izolacyjne mozna otrzymac male dzieki malym powierzchniom zasobnika i niskim jego temperaturom.Stosujac wode destylowana jako czyn¬ nik, gromadzacy cieplo, nalezy napelniac nia naczynia, z których mozliwie dokladnie usunieto powietrze. W ten sposób osiaga sie przy okreslonej róznicy temperatur i najlnniejszej objetosci mozliwie duze na¬ gromadzenie ciepla. Wymiary takich na¬ czyn sa male i straty wskutek wypromie- niowywania ciepla dzieki malym po¬ wierzchniom naczyn sa równiez male.Calkowity ciezar wypada maly i urzadze¬ nie, np. kuchenny piec zasobnikowy, po¬ mimo bardzo starannie wykonanej izolacji, kosztuje niewiele wiecej niz zwykly piec bez zasobnika ciepla, przy czym równiez i czynnik, gromadzacy cieplo, jest bardzo tani. Wode destylowana wlewa sie raz na zawsze do szczelnego na pare naczynia i naczynie to nastepnie zostaje zamkniete tak, ze takze podczas1 jego nagrzewania nie moze nastapic strata cieczy.Ksztalt i umieszczenie naczynia lub na¬ czyn, w których zawarta jest ciecz zasob¬ nikowa, sa najkorzystniej obrane, a miej¬ sce pobierania ciepla i miejsce oddawania ciepla sa rozmieszczone tak, ze zarówno podczas pobierania, jak i podczas odda¬ wania ciepla utrzymuje sie wewnatrz na¬ czynia naturalne szybkie krazenie cieczy zasobnikowej.Podczas pieczenia potrzebna jest przy powyzej wspomnianym gromadzeniu cie¬ pla temperatura okolo 250°C czynnika, gro¬ madzacego cieplo, podczas gdy do tak zwanego ciaglego gotowania wystarczaja juz temperatury 120° — 200°C. Wiele po¬ traw podczas przebiegu smazenia wyma¬ ga nizszej temperatury plyty grzejnej od - 2 —mniej wiecej 240° — 250°C, Jezeli w pie¬ cu kuchennym zastosowane jest jedno tyl¬ ko zródlo zasobnikowe, to temperatura czynnika zasobnikowego musi wynosic o- kolo 250°C i nie moze byc nizsza ze wzgle¬ du na przebieg smazenia. Wskutek tego objetosc zasobnika musi byc duza, azeby otrzymac zadane nagromadzanie ciepla albo tez przy mniejszej objetosci zasobni¬ ka trzeba podwyzszyc temperature zasob¬ nika mniej wiecej do 280°C. Takie srodki sa potrzebne tylko w razie stosowania jedne¬ go naczynia zasobnikowego przy trwalym istnieniu warunków, potrzebnych do sma¬ zenia, i | | , Obydwa te srodki powoduja duze stra¬ ty ciepla, wobec tego najlepiej jest stoso¬ wac dwa lub wiecej naczyn zasobniko¬ wych, które wykazuja rózne temperatury tak, ze np. naczynie zasobnikowe, przezna¬ czone do smazenia, wykazuje zmienne tem¬ peratury okolo 280° — 220°C, podczas gdy drugie naczynie wykazuje temperatury o- kolo 220° — 120CC Straty izolacyjne ta¬ kiego ukladu sa mniejsze niz w tym przy¬ padku, gdy stosowana jest jedna tylko gru¬ pa naczyn, poniewaz odizolowana musi byc tylko czesc, bedaca pod wplywem wy¬ sokich temperatur, podczas gdy w drugiej czesci wchodza w gre nizsze temperatury, a wiec i mniejsze straty.W takich urzadzeniach obydwa zasob¬ niki musza byc zaopatrzone w oddzielne miejsca pobierania ciepla, w oddzielne re¬ gulatory temperatury i w oddzielne zawo¬ ry bezpieczenstwa.Taki podwójny zespól ma te wade, ze podnosi cene pieca. Poniewaz oprócz tego ilosc energii, np. w razie doprowadzania pradu elektrycznego w celu gromadzenia ciepla, w kazdym ogniwie wynosi okolo po¬ lowy calkowitej ilosci doprowadzanej e- nergii, to w czasie wiekszego jej pobiera¬ nia nastepuja takze w ogniwie wysokiego cisnienia wieksze róznice w temperaturze zasobnika.Te wymienione ostatnio braki mozna usunac w ten sposób, ze w piecach z za¬ sobnikami ciepla, skladajacych sie przy¬ najmniej z dwóch zasobników, pierwszy zasobnik otrzymuje cieplo z zewnatrz i sluzy do oddawania ciepla przy wysokiej temperaturze, drugi zas zasobnik, prze¬ znaczony do oddawania ciepla przy niskich temperaturach, otrzymuje cieplo, dopro¬ wadzane z pierwszego zasobnika.Dzieki takiemu ukladowi urzadzenie, które sluzy do doprowadzania ciepla z ze¬ wnatrz, do przerywania tego doprowadza¬ nia ciepla w razie osiagniecia najwyzszej dopuszczalnej temperatury zasobnika oraz do zabezpieczenia samego zasobnika, musi byc wykonana tylko pojedynczo, t. j. przy pierwszym zasobniku. Dzieki tej okolicz¬ nosci taki piec zasobnikowy jest znacznie tanszy.Z drugiej strony, jezeli cieplo z ze¬ wnatrz jest doprowadzane tylko do pierw¬ szego zasobnika, a ilosc jego jest wzgled¬ nie duza, to nie wykazuje on duzego spad¬ ku temperatury, gdyz pobieranie ciepla z niego na jednostke czasu zarówno na go¬ towanie, jak i na podgrzewanie drugiego zasobnika nie jest duze.Skutkiem powyzszego jest to, ze naj¬ wyzsza temperatura w pierwszym zasob¬ niku nie musd byc wyzsza od 250°C, aby zapewnic w kazdej chwili moznosc smaze¬ nia. W tym przypadku najwyzsza tempe¬ ratura moze byc nizsza i objetosc zasob¬ nika nie musi byc specjalnie duza, wobec czego straty cieplne sa male.Pobieranie ciepla z pierwszego zasob¬ nika przez drugi moze byc ustalone przez nadanie odpowiednich wymiarów czesciom, sluzacym do wymiany ciepla. Te ostatnie czesci moze stanowic metalowe polaczenie miedzy obydwiema grupami naczyn albo tez wezownica grzejna, umieszczona w drugiej grupie naczyn i polaczona z pierw¬ sza grupa naczyn. Metalowe polaczenie lub wezownica grzejna otrzymuje takiewymiaryi aby atfednia temperatura, istnie¬ jaca w tej drugiej grupie naczyn, byla je¬ szcze wystarczajaca do gotowania w tej grupie* Temperatura drugiej grupy naczyn Jest nizsza od temperatury grupy pierw¬ szej , gdyz przy gotowaniu ciaglym (dlu¬ gotrwalym) sa jeszcze dopuszczalne i wy¬ starczajace temperatury od 120° do 200°C.Zmiennosc temperatur drugiej grupy naczyn jest zalezna od ilosci czynnika za¬ sobnikowego oraz najwiekszego pobiera¬ nia ciepla w danym okresie czasu. Ponie¬ waz srednia temperatura tej grupy naczyn jest nizsza od pierwszej grupy naczyn, to straty cieplne sa mniejsze, niz gdyby cia¬ gle gotowanie odbywalo sie przy wysokiej temperaturze, Z drugiej strony duza zmiennosc temperatury drugiej gjrupy na¬ czyn dopuszczalna przy ciaglym gotowa¬ niu umozliwia wieksze nagromadzenie cie¬ pla, co wazne jest ze wzgledu na duze za¬ potrzebowanie ciepla przy gotowaniu cia¬ glym. Praktyczne doswiadczenia wykaza¬ ly, ze np. w normalnym gospodarstwie do¬ mowym zuzycie ciepla na gotowanie cia¬ gle oraz ogrzewanie wody na potrzeby kuchni jest przecietnie piec razy wieksze niz na pieczenie.W celu przystosowania pieca, zaopa¬ trzonego w zasobnik, do nienormalnie du¬ zego pobierania ciepla, mozna na czas po¬ trzebny powiekszyc doprowadzanie ciepla z pierwszej grupy naczyn do drugiej, mia¬ nowicie w ten sposób, ze powieksza sie przekrój metalu, sluzacego do przenosze¬ nia ciepla, przez dodanie dodatkowego przekroju poprzecznego lub tez powiek¬ sza sie powierzchnie wezownicy grzejnej, umieszczonej w drugiej grupie naczyn za¬ sobnikowych, np. przez przylaczenie od¬ dzielnej wezownicy grzejnej. Nawet wte¬ dy moze sie okazac potrzebne zwieksze¬ nie doprowadzania ciepla z zewnatrz do pierwszej grupy naczyn zasobnikowych.Pozostawianie na stale duzego doply¬ wu ciepla przy pewnej danej róznicy tem¬ peratur miedzy obydwiema grupami na¬ czyn zasobnikowych w przewidywaniu nie¬ normalnie duzego pobierania ciepla w dru¬ giej grupie naczyn jest niekorzystne, gdyz wtedy w tej drugiej grupie ustalilaby sie przecietnie wyzsza temperatura od po¬ trzebnej do ciaglego gotowania. Pociagalo¬ by to za soba zwiekszenie strat cieplnych.Nie bedzie to mialo jednak miejsca, jezeli nastawiony bedzie maly doplyw ciepla do pierwszej grupy naGzyn zasobnikowych.Cieplo, pobierane z pierwszej grupy na¬ czyn, moze byc doprowadzane nie tylko do drugiej grupy, lecz i do dalszych grup na¬ czyn.Taki uklad ma jeszcze te zalete, ze po dluzszej przerwie w ogrzewaniu pieca za¬ sobnikowego, np. w czasie wakacyjnym, pierwsza grupa naczyn w przeciagu krót¬ kiego czasu doprowadzania ciepla z ze¬ wnatrz osiaga taka temperature, która u- mozliwia gotowanie na tej grupie naczyn zasobnikowych.Wiadomo, iz piecyk do pieczenia i sma¬ zenia nie jest co dzien uzywany i niekie¬ dy, zaleznie od wybieranych potraw, prze¬ rwa w uzywaniu piecyka moze trwac ty¬ dzien i wiecej. W razie utrzymywania w ciaglej gotowosci do pieczenia takiego pie¬ cyka, którego komora pieczenia posiada stale wysoka temperature, straty cieplne sa bardzo duze w stosunku do przyrza¬ dzanych w nim ilosci potraw; tym wiek¬ sze, ze powierzchnia takiego piecyka, któ¬ ra nalezy odizolowac, jest mniej wiecej piec razy wieksza, niz calkowita po¬ wierzchnia przynaleznych plyt grzejnych.Nawet w przypadku zastosowania grubej izolacji piecyka do pieczenia, straty ciepl¬ ne beda duze w stosunku do ilosci przy¬ rzadzanych w tym piecyku potraw. Eko- nomicznosc takiego piecyka do pieczenia ze wzgledu na koszty instalacyjne i eks¬ ploatacyjne jest niska.Wobec tego próbowano nagrzewac pie¬ cyk do pieczenia tylko wtedy, gdy mialy - 4 -byc w nim przygotowane potrawy. To na¬ grzewanie uskuteczniane bylo zazwyczaj przez bezposrednie doprowadzanie ciepla z zewnatrz, np. za pomoca grzejnej tasmy oporowej. Jezeli doprowadzana jest nie¬ duza ilosc energii cieplnej, to rozgrzewa¬ nie piecyka czesto trwa bardzo dlugo, za¬ nim mozna wsadzic do piecyka potrawy.W celu unikniecia tej wady, trzeba po¬ wiekszyc doplyw ciepla z zewnatrz, a wiec np. w razie zastosowania grzejnej tasmy oporowej — zwiekszyc energie doprowa¬ dzana. Przy elektrycznym piecu zasobni¬ kowym zwraca sie uwage na to, aby przy pewnym okreslonym codziennym spozyciu energii elektrycznej prad, doprowadzany do piecyka, mial mozliwie male natezenie, gdyz wtedy koszty instalacji, a czesto tak¬ ze i koszty pradu na KW sa mniejsze. Ta¬ kie bezposrednie nagrzewanie piecyka z zewnatrz ma jeszcze te wade, ze w braku pradu piecyka nie mozna juz uzywac.Wade te mozna usunac w ten sposób, ze do plyty, sluzacej do pobierania ciepla, przystawia sie zamkniete naczynie, które jest zaopatrzone w wezownice grzejna i zawiera mala ilosc parujacej cieczy bez gazu. Przenoszenie ciepla, uskuteczniane przez przewodzenie, po ukonczeniu goto¬ wania lub pieczenia zostaje calkowicie lub prawie calkowicie przerwane przez usu¬ niecie tego naczynia z miejsca, oddajace¬ go cieplo.Naczynie, ogrzewane przez przewodze¬ nie i ustawianie na plycie naczynia zasob¬ nikowego, sluzacej do oddawania ciepla, posiada mala ilosc cieczy. Ciecz ta po od¬ parowaniu, jako skraplajaca sie para, przenosi szybko cieplo, np. na wezownice grzejne, które ze swej strony wypromienio- wuja cieplo w przestrzeni piecyka do pie¬ czenia lub oddaja je poprzez scianki ogrze¬ wanym potrawom. Ilosc cieczy, zawartej w tym naczyniu nastawianym, jest dlatego mala, aby nagrzewanie sie cieczy i odda¬ wanie ciepla nastepowalo szybko. Unika sie dodatku gazu, aby ulatwic przenoszenie ciepla skraplajacej sie pary na rury grzej¬ ne.Gdy pieczenie lub gotowanie jest juz ukonczone i nie potrzeba juz wiecej do¬ prowadzac ciepla, unosi sie podstawe na¬ czynia nastawianego ponad plyte grzejna naczynia zasobnikowego. Odstep miedzy obiema powierzchniami stykowymi nie po¬ trzebuje byc duzy, aby przenoszenie cie¬ pla, które wtedy nastepuje poprzez zle przewodzace powietrze, bylo prawie cal¬ kowicie przerwane. Obie powierzchnie stykowe moga byc jeszcze tak wykonane, by byly zabezpieczone przeciwko wypro- mieniowywaniu ciepla, by zmniejszyc prze¬ noszenie ciepla przy podniesionych po¬ wierzchniach stykowych. W czasie, gdy piecyk do pieczenia jest nie uzywany, prze¬ noszona don ilosc ciepla jest tak mala, ze piecyk wykazuje tylko nieco wyzsza tem¬ perature od otaczajacego powietrza, i stra¬ ty pomimo dosc cienkiej izolacji wypadaja male.Uklad wezownic grzejnych, polaczo¬ nych z naczyniem nastawianym, moze byc uzywany takze do bezposredniego nagrze¬ wania potraw plynnych. Urzadzenie to jest tak korzystnie wykonane, ze skroplona pa* ra z latwoscia moze z powrotem odplywac do naczynia nastawianego i tam znów od¬ parowuje wskutek doprowadzania ciepla.Czesto pozadane jest, aby podczas te¬ go, gdy sie nie gotuje, plyta grzejna, na której stawia sie garnek podczas gotowa¬ nia, nie posiadala wysokiej temperatury, aby mozna bylo nie stosowac w ogóle po¬ krywy izolacyjnej lub zmniejszyc jej wy¬ miary. Mozna to osiagnac w ten sposób, ze naczynie nastawiane posiada jeden lub kilka narzadów, np. krócców, do laczenia miejsc naczynia, zblizonych do plyt, 'slur zacych do oddawania i pobierania ciepla.Zarówno w tym przypadku, gdy naczy¬ nie nastawiane jest polaczone z wezowni- cami grzejnymi, jak równiez z plytami — 5 —grzejnymi lub innymi srodkami, przeno¬ szacymi cieplo, dobrze jest umiescic przy plycie do pobierania ciepla naczynia za¬ sobnikowego przyrzad, który umozliwia dokladne ustalanie odstepu miedzy obie¬ ma powierzchniami stykowymi naczyn za¬ sobnikowego i nastawianego. W razie zmia¬ ny tego odstepu zmienia sie ilosc przeno¬ szonego ciepla. Przebieg gotowania, sma¬ zenia lub pieczenia moze byc wobec tego dobrze regulowany.Aby przenoszenie ciepla z plyty grzej¬ nej naczynia zasobnikowego na naczynie nastawione w przypadku zetkniecia ze so¬ ba obydwóch powierzchni stykowych bylo duze, obie te powierzchnie stykowe musza byc dokladnie do siebie dopasowane. Po¬ niewaz pomimo wielkiej starannosci przy wytwarzaniu takich powierzchni przy ze¬ tknieciu ich ze soba istnieje zawsze pewna mala cienka warstwa powietrza, przy któ¬ rej przewodzenie ciepla bardzo sie zmniej¬ sza, nalezy na plycie grzejnej naczynia za¬ sobnikowego umiescic warstwe cieczy, nie parujacej przy stosowanych w tym urza¬ dzeniu temperaturach, Jezeli ciecz ta ma znacznie wyzszy wspólczynnik przewodze¬ nia ciepla, niz powietrze, to przenoszenie ciepla bedzie dobre takze przy niecalkowi¬ tym stykaniu sie ze soba powierzchni, wy¬ wolanym wskutek nierównomiernosci tych powierzchni. Jako takie ciecze moga byc stosowane np. stopy metalowe o niskim punkcie topnienia, gliceryna i t. d.Przy nastawianiu szczeliny, szczeline te moze wypelniac sam tylko plyn, albo tez szczelina ta moze sie skladac czescio¬ wo z tego plynu i znajdujacej sie nad nim warstwy powietrza.Naczynie zasobnikowe moze miec jed¬ na lub kilka plyt, które oddaja cieplo po¬ przez scianki garnków potrawom, oraz jed¬ na lub kilka plyt dodatkowych, które od czasu do czasu oddaja cieplo nastawiane¬ mu naczyniu, jak opisano powyzej.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania przedmiotu wyna¬ lazku.Fig. 1 przedstawia naczynie zasobniko¬ we w widoku z boku; fig. 2 —• W| widoku z przodu; fig. 3 i 4 przedstawiaja w przekro¬ ju pionowym i widoku inna postac wyko¬ nania naczynia; fig. 5 i 6 — przekroje po¬ dobnej postaci wykonania, a fig. 7 przed¬ stawia jeszcze dalsza odmiane wykonania naczynia zasobnikowego. Fig. 8 i 9 przed¬ stawiaja piec kuchenny z dwoma naczy¬ niami w przekroju pionowym wzglednie poziomym; fig. 10 przedstawia podobne naczynie, w którym zastosowano dwa miejsca pobierania ciepla; fig. 11 i 12 — w przekroju pionowym oraz w widoku z boku przyklad wykonania wynalazku z naczyniem zasobnikowym na wysokie i niskie temperatury; fig. 13 i 14 przedsta¬ wiaja szczególy urzadzenia regulacyjnego; fig. 15 uwidocznia inny przyklad wykona¬ nia z nastawianym zbiornikiem; fig. 16 — odmiane urzadzenia wedlug fig. 15, wresz¬ cie fig. 17 przedstawia odmiane szczególu urzadzenia.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 i 2 naczynie jest wykonane w postaci za¬ mknietej wezownicy spiralnej, której os jest pozioma i która posiada stykajace sie ze soba zwoje /. Poczatek 2 spirali oraz jej koniec 3 sa raz na zawsze zamkniete, wskutek czego ciecz zasobnikowa, znajdu¬ jaca sie we wnetrzu wezownicy, nie moze z niej ujsc. Cyfra 4 oznaczone jest miej¬ sce przejmowania ciepla, w którym np. umieszczone sa elektryczne druty oporowe i które jest umieszczone w najnizszym miejscu. W miejscu 5 odbywa sie oddawa¬ nie ciepla, np. bezposrednio lub za po¬ srednictwem plyt. Zarówno podczas od¬ dawania jak i podczas przejmowania cie¬ pla nastepuja naturalne krazenia cieczy zasobnikowej, gdyz ciepla ciecz przecho¬ dzi do najwyzej polozonej czesci naczynia, a ochlodzona, wskutek oddania ciepla, ply¬ nie w dól. Jezeli ksztalt naczynia jest tak — 6 -dobrany, ze przy rozpoczeciu sie powyzej wspomnianego krazenia cieczy nie wyste¬ puja zadne opory, do czego dazono we wszystkich przykladach wykonania, to przy podanej postaci naczynia i rozmie¬ szczeniu miejsca przejmowania ciepla i miejsca oddawania ciepla podczas przej¬ mowania oraz oddawania ciepla nastepuje szybkie wyrównanie temperatur, co np. przy gotowaniu odgrywa duza role. Wle¬ wanie wody destylowanej, uzytej np. jako cieczy zasobnikowej, moze sie odbywac przy bardzo wysokiej prózni, tak ze w na¬ czyniu nie ma prawie powietrza, albo tez tak, ze naczynie zostaje napelnione zimna woda destylowana i zamkniete. Przy na¬ grzewaniu naczynia zbyteczna woda moze ujsc przez odpowiednio nastawiony zawór bezpieczenstwa.Ilosc cieczy jest tak dobrana, ze przy uwzglednieniu powiekszania sie objetosci wody i naczynia przy wyzszych tempera¬ turach objetosc wody przy maksymalnej temperaturze zasobnikowej jest tylko nieco mniejsza od objetosci naczynia. Skutek jest ten, ze zapas ciepla na jednostke cie¬ zaru i na jednostke objetosci jest duzy i w górnej czesci naczynia istnieje mala ilosc pary wodnej, uskuteczniajaca spraw¬ nie przenoszenie ciepla do miejsca fego pobierania. Czysta para wodna (bez za¬ wartosci gazów), znajdujaca sie bezpo¬ srednio pod miejscem oddawania ciepla, skraplajac sie umozliwia duze przenosze¬ nie ciepla na jednostke czasu, powierzchni i temperatury, wobec czego mala róznica temperatur miedzy czynnikiem zasobniko¬ wym i miejscem oddawania ciepla istniec moze takze i w czasie najwiekszego pobie¬ rania ciepla, podczas którego ma miejsce ciagle skraplanie sie pary pod miejscem oddawania i parowania w naczyniu. W tym przypadku zapewnione jest gotowanie takze przy niskich temperaturach zasobni¬ ka: W przykladzie wykonania wedlug fig. 3 i 4 do pomieszczenia wody zastosowano ulozone obok siebie zamkniete pierscienie 6 wzglednie czworokaty rurowe, których plaszczyzny srodkowe sa pionowe. Takie naczynie, zawierajace ciecz zasobnikowa, jest w danym przypadku podzielone na szereg umieszczonych obok siebie naczyn, które moga byc polaczone ze soba nie- przedstawionymi na rysunku malymi rur¬ kami w tym celu, aby we wszystkich na¬ czyniach byla mozliwie jednakowa tempe¬ ratura i jednakowe cisnienie. Poszczególne naczynia najlepiej jest wykonac z rur sta¬ lowych bez szwu, dzieki czemu otrzymuje sie naczynie mozliwie lekkie. Na fig. 3 sa np. cztery czworokaty rurowe, umieszczo¬ ne obok siebie. Nieuwidocznione na ry¬ sunku miejsce przejmowania ciepla znaj¬ duje sie w najnizszej, a miejsce oddawa¬ nia ciepla — w najwyzszej czesci czworo¬ katów rurowych. Krazenie wody, podobne do opisanego w zwiazku z fig. 1 i 2, odby¬ wa sie równie fczybko przy tak samo roz¬ mieszczonym miejscu przejmowania i od¬ dawania ciepla. Napelnianie ciecza zasob¬ nikowa odbywa sie podobnie, jak opisano w zwiazku z wezownica, jednak tutaj kaz¬ dy czworokat rurowy jest napelniany od¬ dzielnie. Przez uszeregowanie mniejszej lub wiekszej liczby czworokatów ruro¬ wych mozna gromadzic mniej lub wiecej ciepla, co przedstawia korzysci fabryka- cyjne.Na fig. 5 i 6 naczynie jest uksztaltowa¬ ne jako zamkniety wydrazony cylinder 7, zawierajacy ciecz zasobnikowa, jak rów¬ niez rozmieszczenia miej sta przejmowania i oddawania ciepla sa takie same, jak opi¬ sano przy dwóch poprzednich przykladach wykonania. Ten rodzaj wykonania stosuje sie glównie do gromadzenia ciepla przy niezbyt wysokich temperaturach i niezbyt wysokich cisnieniach.Inny przyklad wykonania jest przed¬ stawiony na fig. 7, gdzie do pomieszczenia wody zasobnikowej jest zastosowana fcwy- — 7 —drazona kula 8. Zamiast dokladnego ksztaltu kulistego mogloby byc takze za¬ stosowane cylindryczne naczynie z wypu¬ klymi dnami, ustawione pionowo. Przejmo¬ wanie ciepla odbywa sie w najnizszej cze¬ sci, \V miejscu 9, a oddawanie ciepla -— w miejscu 10 na zewnatrz naczynia, utworzo¬ nym za pomoca przewodu U, wzmagajace¬ go krazenie wody. Naczynie moze obslugi¬ wac takze kilka miejsc oddawania ciepla, jezeli zastosowac kilka zewnetrznych prze¬ wodów. Miejsca 10 oddawania ciepla znaj¬ duja sie najkorzystniej w najwyzej polozo¬ nej czesci zewnetrznego przewodu. Stosu¬ jac naczynia kuliste lub w przyblizeniu ku¬ liste, Otrzymuje sie takze dla duzych ilosci cieczy zasobnikowej najmniejsze po¬ wierzchnie, a wobec tego mniej powierzch¬ ni, które trzeba izolowac, i mniejsze straty cieplne.Na fig. 10 jako naczynie przedstawiony jest czworokat rurowy 19.9 który zawiera ciecz zasobnikowa. Ten czworokat rurowy posiada dwa miejsca oddawania ciepla 20, uksztaltowane jako ciala wydrazone. Pu¬ ste przestrzenie 23 miejsc do oddawania ciepla 20 sa np. za pomoca przewodu 21 z otworkami polaczone bezposrednio z przestrzenia czworokata rufowego, w któ¬ rym zawarta jest ciecz zasobnikowa. Prze¬ wody 22 umozliwiaja wzmozenie krazenia czynnika zasobnikowego w przestrzeni 23 pod miejscem oddawania ciepla 20. Przy oddawaniu ciepla nastepuje skraplanie pary, znajdujacej sie w tej przestrzeni 23, a wskutek tego i zmniejszenie sie cisnienia, które znów powoduje natychmiast odpa¬ rowywanie czynnika zasobnikowego. Przy konstrukcji powyzszej wzieto pod uwage utrudnienie porywania wody do przestrze¬ ni 23 przy jej odparowywaniu, gdyz prze¬ noszenie ciepla z wody na scianke, odda¬ jaca cieplo, jest znacznie mniejsze, niz ze skraplajacej sie pary. Azeby oddawanie ciepla lylo jeszcze skuteczniejsze, moznk w przestrzeni 23 wykonac zebra, moistki i t. d., które powiekszaja powierzchnie, przenoszaca cieplo czynnika zasobnikowe¬ go. Te obydwa ostatnie srodki umozliwia¬ ja, jak wspomniano, gotowanie równiez przy nizszych temperaturach zasobniko¬ wych; z drugiej strony gotowanie odby¬ wa sie znacznie szybciej, niz na dotych¬ czasowych urzadzeniach. Woda, powsta¬ jaca w przestrzeni 23 ze skraplajacej sie pary, plynie przez przewód 22 do dol¬ nej czesci naczynia zasobnikowego.W przypadkach, gdy szybkie gotowanie nie jest wymagane, przenoszenie ciepla moze sie odbywac za pomoca mieszaniny pary i wody albo tylko za pomoca wody.Wtedy osiaga sie to, ze róznica temperatur przestrzeni 19 i górnej powierzchni miej¬ sca oddawania ciepla jest mala równiez przy duzym pobieraniu ciepla. Liczba 24 oznacza miejsce przejmowania ciepla, któ¬ re np. na rysunku jest przedstawione sche¬ matycznie jako tasma oporowa, otaczajaca rure. Zamiast tej tasmy moze byc tu prze¬ widziane miejsce przejmowania ciepla np. od palnika gazowego lub od paleniska in¬ nego rodzaju.Uksztaltowanie zasobników wedlug fig. 1 — 6 umozliwia korzystne umieszczenie w nich piecyka do pieczenia 12, wymaga¬ nego w piecach kuchennych.Poniewaz od pieca kuchennego wyma¬ ga sie moznosci pieczenia, a z drugiej stro¬ ny moznosci powolnego gotowania, to ko¬ rzystnie jest gromadzic cieplo w dwóch przynajmniej grupach naczyn z plynem, mianowicie tak, aby w jednej grupie gro¬ madzone bylo cieplo przy wysokich tem¬ peraturach, podczas gdy druga grupa wzglednie nastepne grupy sluzylyby do gromadzenia ciepla przy niskich tempera¬ turach. W ten prosty sposób osiaga sie moznosc regulowania temperatury przy gotowaniu, gdyz pieczenie, do czego po¬ trzebne sa wyzsze temperatury, moze sie odbywac w grupie o wyzszym stopniu na¬ grzania, a gotowanie, które wymaga niz- — 8 —szych temperatur — w grupie o nizszym stopniu nagrzania. Przy takim ukladzie izolacja odporna na wysokie temperatury potrzebna jest tylko przy jednej grupie, podczas gdy w nastepnych grupach stoso¬ wana jest izolacja dla nizszych tempera¬ tur, To obniza straty cieplne w porównaniu z przypadkiem zastosowania tylko jednego stopnia nagrzania zasobnika o mniej wie¬ cej takiej samej powierzchni, jak przy dwóch lub kilku stopniach nagrzania i ko¬ niecznosci ze wzgledu na wymagana moz¬ nosc pieczenia gromadzenia ciepla wyso¬ kich temperatur. Poza tym nie wszystkie naczynia musza posiadac wymiary, odpo¬ wiadajace gromadzonemu cieplu przy wy¬ sokich temperaturach i przy wysokim ci¬ snieniu, wskutek czego w nizszych gru¬ pach mozna stosowac mniejsze grubosci scianek, wieksze srednice rur, a wiec i wieksze ilosci cieczy, a dzieki temu ciezar czesci metalowych oraz cena wypadaja mniejsze.Fig. 8 i 9 przedstawiaja dwustopniowy piec z umieszczonymi obok siebie zamknie¬ tymi czworokatami rurowymi. Liczba 13 oznacza zasobnik dla wysokich temperatur, który sklada sie z pieciu czworokatów, wykonanych z rur o niniejszej srednicy, podczas gdy liczba 14 oznacza zasobnik niskich temperatur o czterech ulozonych obok siebie czworokatach, wykonanych z rur o wiekszej srednicy. W obydwa zasob¬ niki 13 i 14 jest wbudowany wspomniany powyzej piecyk do pieczenia 12. Liczba 15 oznacza izolacje pieca.Przejmowanie ciepla w miejscach 16 i 17 odbywa sie oddzielnie i zostaje samo¬ czynnie przerwane za pomoca nie przed¬ stawionych na rysunku wylaczników, gdy ciecz zasobnikowa danego stopnia osiaga maksymalnie dozwolona temperature wzglednie maksymalne cisnienie. Te urza¬ dzenia powoduja, ze np. w razie groma¬ dzenia ciepla w nocy temperatura oraz ci¬ snienie danego stopnia nie moze przekro¬ czyc pewnej okreslonej granicy. Oprócz te¬ go zastosowany jest jeszcze nie przedsta¬ wiony na rysunku zawór bezpieczenstwa, który dziala w razie niefunkcjonowania powyzej wspomnianego wylacznika samo¬ czynnego.W razie stosowania dwóch stopni do¬ brze jest obrac maksymalna temperature górnego stopnia okolo 300°C, a dolnego — okolo 200°C. Podczas pobierania ciepla temperatura górnego stopnia moze spadac powoli do mniej wiecej 200°G, a dolnego stopnia -— do mniej wiecej 100°, przy czym nie bedzie to szkodzilo przebiegowi gotowania.Jezeli z piecem kuchennym ma byc je¬ szcze polaczone przygotowywanie gorace} wody, to mozna to uskuteczniac w naczy¬ niu 18 (fig. 8 i 9), które jest umieszczone np. wokolo pieca wysokiego cisnienia i do którego zimna woda doplywa u dolu, a u góry jest pobierana odpowiednio goraca woda. Samo naczynie jest izolowane od zewnatrz. Przy obranym ukladzie po¬ wierzchnia, która nalezy izolowac, glównie przy wysokich temperaturach, jest mniej¬ sza. Dlatego tez przy starannej izolacji straty cieplne moga byc bardzo male. Po¬ niewaz oprócz tego czesci, stosowane w bu¬ dowie urzadzenia wedlug wynalazku, sa proste i nie ciezkie, a czynnik, gromadzacy cieplo (woda), posiada duza zdolnosc gro¬ madzenia ciepla na jednostke wagi, to wy¬ magane od pieca zasobnikowego warunki dobrego skutku uzytecznego, nieduzych kosztów wykonania i niezbyt duzego cie¬ zaru sa w danym wynalazku spelnione.Poniewaz oprócz tego dzieki opisanemu tu uksztaltowaniu miejsca oddawania ciepla równiez i przy wymianie duzych ilosci cie¬ pla istnieje mala róznica miedzy tempera¬ turami czynnika zasobnikowego i miejsca przejmowania ciepla, to takze i warunek szybkiego gotowania jest wedlug wynalaz¬ ku spelniony.Znane dotychczas piece zasobnikowa - 9 -zwykle spelnialy tylko jeden z powyzszych warunków, a najczesciej nie spelnialy do¬ brze zadnego z tych warunków.W przykladzie wykonania wedlug fig. lii 12, przedstawiajacym grupe 25 naczyn zasobnikowych na wysokie temperatury o- raz ogrzewana przez te grupe 25 inna gru¬ pe 26 naczyn na niskie temperatury, po¬ szczególne naczynie grupy 25 sklada sier przedstawiajac to schematycznie, z naczy¬ nia zasobnikowego 27, z miejsca oddawa¬ nia ciepla 28 i cylindrycznej nasady 29, przy której uskuteczniane jest doprowa¬ dzanie ciepla z zewnatrz, np. za pomoca elektrycznej tasmy grzejnej.Poszczególne naczynie z grupy 26 skla¬ da sie z naczynia zasobnikowego 30 i dwóch plyt 31 do oddawania ciepla. Cieplo do te¬ go naczynia jest doprowadzane od naczy¬ nia 27, a uskuteczniane jest to np. za po¬ moca przewodnictwa trzech metalowych polaczen 32.W celu lepszego doprowadzania ciepla z pierwszej grupy, w drugiej grupie naczyn umieszczona jest wezownica grzejna, w któ¬ rej krazy czynnik zasobnikowy pierwszej grupy naczyn.Poszczególne grupy naczyn zasobniko¬ wych moga skladac sie z dwóch lub kilku zamknietych naczyn, które moga byc ze soba polaczone u góry i u dolu, wzglednie z jednego naczynia, jak wskazano na ry¬ sunku. Zamkniete naczynia moga miec roz¬ maite ksztalty, a wiec moga byc to naczy¬ nia kuliste lub cylindryczne, czworokaty rurowej spirale rurowe i t. d. Sa one tak u- rzadzone, ze cieplo jest doprowadzane glównie u dolu i umozliwiono naturalne krazenie ciepla wewnatrz czynnika zasob¬ nikowego.Najlepiej jest, gdy cieplo jest oddawa¬ ne u góry, to jest tam, gdzie znajduje sie para czynnika zasobnikowego. Pusta prze¬ strzen pod miejscem oddawania ciepla jest wypelniona ta para. Przy odprowadzaniu ciepla, to jest ptezy ustawieniu zimnego na¬ czynia kuchennego z potrawa nastepuje skraplanie sie pary i odparowywanie czyn¬ nika zasobnikowego. Dzieki temu osiaga sie to, ze róznica miedzy temperatura czynni¬ ka zasobnikowego i temperatura powierzch¬ ni plyty grzejnej jest stosunkowo mala równiez przy pobieraniu duzych ilosci cie¬ pla. Srednia temperatura zasobnikowa mo¬ ze byc utrzymywana niska, a wskutek tego straty cieplne sa takze male. Dotyczy to zarówno pierwszej grupy naczyn, jak i dru¬ giej i ma istotny wplyw na skutek uzytecz¬ ny pieca.Azeby miec moznosc szybkiego dostoso¬ wywania ilosci ciepla, pobieranego z na¬ czynia zasobnikowego, do danego przebie¬ gu gotowania, dobrze jest zastosowac wo¬ kolo plyty do oddawania ciepla 28 wspól- srodkowo z nia umieszczony pierscien 33, jak uwidoczniono to w zwiekszonej po- dzialce na fig. 13 i 14. Na obwodzie tego pierscienia sa wykonane skosne wyciecia 34; odpowiednie trzpienie 35, umieszczone na plycie do pobierania ciepla, wchodza w te wyciecia, wskutek czego przy przesuwa¬ niu pierscienia w kierunku ujscia wyciec po trzpieniach 35 pierscien ten jest równo¬ czesnie podnoszony pionowo w góre. Jeze¬ li wiec naczynie kuchenne ustawione na plycie grzejnej wychodzi nieco poza obreb tej plyty, to przy przesuwaniu pierscienia w góre zostaje latwo podniesiono i miedzy dnem naczynia kuchennego a plyta grzejna powstaje szczelina powietrzna. Szerokosc (wysokosc) tej szczeliny, ze wzgledu na zla przewodnosc powietrza, bardzo silnie oddzialywa na przenoszenie ciepla na na¬ czynie kuchenne. Mala zmiana szczeliny powietrznej natychmiast powoduje zmiane w pobieraniu ciepla. Dzieki tej regulacji umozliwione jest oszczedne gotowanie, gdyz z zasobnika zostaje pobrane tylko ty¬ le ciepla, ile wlasnie potrzeba do gotowa¬ nia. Niepotrzebne odparowywanie potraw, które zuzywa bardzo duzo ciepla, nie na¬ stepuje. - 10 -W celu zapobiezenia przekroczeniu ma¬ ksymalnej temperatury zasobnikowej i zbyt duzemu podniesieniu sie cisnienia w naczyniu zasobnikowym, zastosowany jest regulator temperatury, na rysunku nie u- widoczniony, który, w razie osiagniecia maksymalnej temperatury w zasobniku, przerywa doplyw ciepla z zewnatrz.Jako dalszy narzad bezpieczenstwa za¬ stosowany jest bezpiecznik topikowy, któ¬ ry dziala, jezeli regulator temperatury za¬ wiedzie. Bezpiecznik ten przerywa rów¬ niez doplyw ciepla z zewnatrz.Na fig. 15 przedstawione jest naczynie zasobnikowe 36, zawieraj ace parujaca ciecz, w której glównie gromadzi sie cie¬ plo. Naczynie to otrzymuje cieplo, dopro¬ wadzone u dolu z zewnatrz, np. za pomoca grzejnej tasmy oporowej B. Od zewnatrz cale naczynie jest dobrze izolowane na cie¬ plo w niewyjasniony na rysunku sposób.Plyty 37 tego naczynia, sluzace do odda¬ wania ciepla, moga byc w razie potrzeby polaczone z nastawianym naczyniem 38.Naczynie to jest polaczone z podluzna rura 39, zamknieta na obydwóch koncach.Z rura ta polaczone sa rózne równolegle czworokaty rurowe 40, majace ujscie w podluznej rurze 41. Rura 41 jest polaczona z naczyniem nastawianym 38. Rury 40 wy- promieniowuja cieplo do przestrzeni pie¬ cyka do pieczenia 42, podczas gdy od ze¬ wnatrz sa izolowane. Po zetknieciu ze so¬ ba obydwóch powierzchni stykowych / i // ciecz, znajdujaca sie w niewielkiej ilosci w naczyniu nastawianym 38, powoli odpa¬ rowuje. Para wchodzi w rury 40, skrapla sie w nich, splywa z powrotem przez prze¬ wód 43 do naczynia 38 i odparowuje w nim ponownie. W calym ukladzie nad po¬ wierzchnia stykowa // ustala sie powoli wyzsza temperatura i wyzsze cisnienie. Po¬ niewaz ilosc cieczy w naczyniu nastawia¬ nym jest mala, to nagrzewanie odbywa sie bardzo szybko, gdyz takze inne nagrzewa¬ ne czesci nie sa ciezkie. Jezeli przebieg pieczenia ma byc przerwany, to obydwie powierzchnie stykowe zostaja od siebie od¬ suniete. Przenoszenie ciepla z naczynia za? sobnikowego 36 i 38 zostaje wtedy, mozna powiedziec, przerwane.W podobny sposób, jak poprzednio dla naczynia 36 podano, odbywa sie przenosze¬ nie ciepla zasobnikowego z plyty 37 do na¬ czynia nastawionego 38 i na jego plyte 14 do pobierania ciepla, jak uwidoczniono na fig. 16.Na fig. 17 przedstawiona jest na po¬ wierzchni stykowej / warstwa 45 cieczy, nie parujacej w stosowanych w urzadzeniu temperaturach.Urzadzenie wedlug tego wynalazku mo¬ ze byc stosowane takze do ogrzewania zbiorników wody i innych zadan w prze¬ mysle. PL