Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urzadzenie do samoczynnego sterowa¬ nia biegu silnika napedowego w zaleznosci od obciazenia, zwlaszcza do wstrzasowych zlobów przenosnikowych, poruszanych ru< chem postepowo-zwrotnym. Cel niniejsze¬ go wynalazku polega na tym, zeby naped silnika, dostarczajacego sily napedowej, byl dostosowywany w kazdej chwili do da¬ nego obciazenia wstrzasowego zlobu prze¬ nosnikowego, który na przemian i nieregu¬ larnie bywa zapelniony calkowicie lub cze¬ sciowo albo tez tylko w niewielkiej ilosci na calej swej dlugosci, tak iz obciazenie silnika stale waha sie od pewnej wartosci najwiekszej do pewnej najmniejszej war¬ tosci. Przy malym obciazeniu lub podczas biegu jalowego tlok silnika posiada zbyt wielka szybkosc, przez co zlób przenosni¬ kowy jest narazony na uszkodzenie, a oprócz tego praca niedostatecznie obciazo¬ nego silnika wywoluje zbyt duze halasy, Istota urzadzenia wedlug wynalazku po¬ lega na tym, ze okreslona napedowa czesc silnika jest polaczona z tlokiem cylindra pomocniczego, w którym wywierane jest cisnienie aa czynnik i z którego czynnik sprezony przeprowadza sie poprzez odpórwiednia przestrzen Wyrównawcza i na¬ stawny zawór dlawiacy do nastepnego na¬ rzadu pomocniczego, za pomoca którego jest uruchomiany zawór dlawiacy w prze¬ wodzie glównym, dostarczajacym sily na¬ pedowej. Jest oczywiste, ze czynnikiem sprezanym moze byc powietrze albo tez moze byc stosowana przekladnia hydra¬ uliczna, przy czym równiez i sila napedo¬ wa moze byc otrzymywana ze sprezonego powietrza lub z energii elektrycznej, jezeli w tym ostatnim przypadku zamiast silnika powietrznego zastosowac silnik elektrycz¬ ny.Na rysunku przedstawiono dwa przy¬ klady wykonania przedmiotu wynalazku do napedu wstrzasowego zlobu przenosniko¬ wego za pomoca silnika powietrznego. Fig. 1 przedstawia widok z góry calego urza¬ dzenia o napedzie powietrznym, fig. 2 — pionowy przekrój osiowy wzdluz lini // — // na fig. 1 w wiekszej podzialce szczególu urzadzenia, a mianowicie zaworu dlawia¬ cego, fig. 3 — poziomy przekrój wzdluz linii /// — III na fig. 2 przez ten zawór, fig. 4 — poziomy przekrój podluzny wzdluz linii IV — IV na fig. 2 przez cylin¬ der rozrzadczy zaworu dlawiacego we¬ dlug fig. 1. Fig. 5 i 6 przedstawiaja druga odmiane wykonania, a mianowicie fig. 5 jest schematycznym przekrojem pionowym komory tlocznej urzadzenia do napedu hydraulicznego, a fig. 6 — schematyczny widok » góry na cale urzadzenie w tej od¬ miennej postaci wykonania.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 —• 4 z tloczyskiem 1 silnika powietrzne¬ go 2 jest polaczony w znany sposób zlób przenosnikowy, nie uwidoczniony na ry¬ sunku, a mianowicie: zlób jest polaczony za pomoca odpowiednich narzadów laczni¬ kowych z widelkami wieszakowymi 3 tlo¬ czyska /.. Na przeciwleglym koncu oslony 2 silnika znajduje sie cylinder pomocniczy 4, w którego komorze wewnetrznej przesu¬ wa sie przedluzone tloczysko 5 nie przed¬ stawionego na rysunku roboczego tloka silnika 2, przy czym cylindryczna prze¬ strzen cylindra pomocniczego 4 jest zaopa¬ trzona z jednej strony w schematycznie przedstawiony zawór ssawczy 6, a z dru¬ giej strony w zawór tloczny 7, od którego odgaleziony jest przewód powietrzny 8 do zbiornika wyrównawczego 9. Zbiornik wy¬ równawczy 9 jest wyposazony wedlug wy¬ nalazku w nastawny zawór dlawiacy 10, otwarty do atmosfery, a z drugiej strony w przewód 11, za pomoca którego powietrze lub podobny czynnik sprezony doplywa pod zwiekszonym cisnieniem do cylindra rozrzadczego 12. Cylinder rozrzadczy 12 zawiera tlok 13 (fig. 4), którego tloczysko 14 za pomoca odpowiednich narzadów lacznikowych 15 i 16 (fig. 1) nastawia wrzeciono 17 tulei zaworowej 18 (fig. 2) zaworu rozrzadczego 19, wlaczonego do górnego przewodu 20 do doprowadzania czynnika sprezonego, np. sprezonego po¬ wietrza, stanowiacego czynnik napedowy silnika powietrznego 2. Jezeli zamiast sil¬ nika powietrznego 2 stosuje sie silnik elek¬ tryczny, to przewód 20 wraz z zaworem rozrzadczym 19 sa zastapione odpowiednim elektrycznym urzadzeniem do sterowania energii elektrycznej silnika.Najlepiej jest, gdy wspomniany wyzej narzad lacznikowy 16 jest wykonany w postaci ramienia korbowego na wrzecionie 17, które obraca sie wraz z tym ramieniem przeciwko dzialaniu sily napiecia sprezy¬ ny srubowej 21 (fig. 2), tak iz przeciwko cisnieniu czynnika z przewodu 11 w cy¬ lindrze 12 na tlok 13 oddzialywa sila na¬ piecia tej sprezyny 21. Stopien napiecia sprezyny 21 moze byc w odpowiedni spo¬ sób wyregulowany, np. przez odpowiednie przesuniecie jednego z jej konców 21* do któregokolwiek z otworów, umieszczonych na obwodzie tarczy 23, która jest osadzo¬ na wspólnie z ramieniem korbowym 16 na górnym koncu wrzeciona 17. Wrzeciono 17 j^st oprócz tego wspólnie^ z tuleja zaworo-wa 18osadzone w lozysku kulkowym 24, przez co uzyskuje sie zadana czulosc u- rzadzenia.Urzadzenie powyzsze dziala w sposób nastepujacy.Gdy zlób przenosnikowy jest wypelnio¬ ny calkowicie lub tez normalnie, to tlok silnika powietrznego 2 wykonywa w je¬ dnostce czasu okreslona liczbe suwów, przez co za pomoca przedluzonego tloczy- ska 5 przetlacza z cylindra pomocniczego 4 do cisnieniowego zbiornika wyrównaw¬ czego 9 w danej jednostce czasu okreslo¬ na ilosc powietrza przy okreslonym nad¬ cisnieniu, które z jednej strony przez cze¬ sciowo otwarty zawór dlawiacy 10, a. z drugiej strony przez przewód 11, prowa¬ dzacy do cylindra 12, obniza sie stale, przy czym za pomoca tego cisnienia czyn¬ nika tlok 13 jest utrzymywany w okreslo¬ nym polozeniu swego ogólnego suwu wbrew dzialaniu sprezyny 21, tak iz do normalnego obciazenia £lobu przenosniko¬ wego zawór rozrzadczy 19 w przewodzie 20 jest otwarty normalnie wzglednie cal¬ kowicie. Gdy teraz w okreslonej chwili na¬ stapi czesciowe lub prawie calkowite od¬ ciazenie zlobu, np. wtedy, gdy przypadko¬ wo nie ma na calej jego dlugosci materia¬ lu, to silnik powietrzny 2 zaczyna biec szybciej, przez co w jednostce czasu, wsku¬ tek zwiekszonej liczby suwów, wytlacza wieksza ilosc sprezonego powietrza z po¬ mocniczego cylindra 4 do cisnieniowego zbiornika wyrównawczego 9, w którym na¬ stepuje wzrost cisnienia, tak iz przez zwiekszone cisnienie tlok 13 zostaje prze¬ suniety w swe najnizsze polozenie (fig. 4), a zawór dlawiacy 19 zostaje zamkniety w przewodzie glównym 20 i to dopóty, do¬ póki panuje zwiekszone cisnienie powie¬ trza w cisnieniowym zbiorniku wyrów¬ nawczym 9. Zawór dlawiacy 10 wskutek niezmienionego przekroju przeplywu prze¬ puszcza w jednostce czasu okreslona ilosc powietrza. Prsez zdlawienie lub otwarcie zaworu dlawiacego 10 mozna równiez la¬ two regtttowac stopien ego dlawienia wzglednie stopien przymykania zaworu rozrzadczego 19 odpowiednio do obciaze¬ nia zlobu.W odmiennej postaci wykonania, za¬ znaczonej linia kreskowana na fig. 1, na prawym koncu cylindra silnika powietrzne¬ go 2 pomocniczy cylinder powietrzny 4* moze znajdowac sie bezposrednio przy wi¬ delkach polaczeniowych 3 tloczyska 1, przy czym tlok tego cylindra 4' jest nape¬ dzany za pomoca tloczyska pomocniczego 25. Sprezone powietrze z tej pompy moze byc doprowadzane za pomoca odpowied¬ niego przewodu, odpowiadajacego przewo¬ dowi 8, do zbiornika wyrównawczego 9.Za pomoca takiego cylindra pomocni¬ czego uzyskuje sie dogodne sterowanie biegu zlobu lub wiekszej liczby zlobów przenosnikowych w kazdej chwili w zalez¬ nosci od stopnia napelnienia zlobu, przez co nie tylko zapobiega sie zbyt szybkiemu zuzyciu tych zlobów, lecz równiez uzysku¬ je sie oszczednosc na sile napedowej, a wobec zmniejszenia szybkosci ruchu pu¬ stego lub pr&wie pustego zlobu zmniejsza sie takze i halas.Zamiast silnika powietrznego mozna, oczywiscie, stosowac równiez silnik hydra¬ uliczny, w którym pozostale urzadzenia wedlug wynalazku pozostaja niezmienione, jezeli pracuja przy pomocy sprezonego po¬ wietrza. Jezeli jednak urzadzenie to pracu¬ je przy pomocy cieczy tlocznej, to nalezy wprowadzic nieznaczne poprawki, dotycza¬ ce odprowadzania i odsysania pewnej cze¬ sci cieczy, wyplywajacej ze zbiornika wy¬ równawczego 9, przy czym w tym przy¬ padku ciecz moze równiez zawierac powie¬ trze. : W odmiennej postaci wykonania urza¬ dzenia wedlug fig. 5 i 6 stosuje sie dwucy- lindrowa pompe plynowa, umieszczona w kadlubie 30, który zastepuje w tym przy¬ padku cylinder powietrzny 4 albo 4* z tlo- — 3 —czyskiem 5 roboczego tloka silnika 2, jak równiez zbiornik wyrównawczy 9 wedlug fig. 1—4. W dwóch równoleglych cylin¬ drach 31 i 32 tej pompy znajduja sie prze¬ suwne tloki 33 i 34, z których kazdy za¬ wiera otwierajacy sie ku górze zawór zwrotny 35 wzglednie 36, dociskany dó gniazda za pomoca sprezyny 37 wzglednie 38. W dnie kazdego z tych cylindrów jest umieszczony równiez otwierajacy sie tyl¬ ko w góre zawór zwrotny 39 wzglednie 40, za pomoca którego sa laczone obydwa cy¬ lindry ze wspólna komora 41, która z po¬ zostala przestrzenia 42 kadluba 30 jest po¬ laczona swobodnie, przy czym kadlub ten az do zaznaczonego na rysunku poziomu jest wypelniony olejem lub inna odpo¬ wiednia ciecza.Powyzej obydwóch cylindrów 31 i 32 znajduje sie narzad 43 w ksztalcie kopuly, który ponad obydwoma cylindrami oddzie¬ la szczelnie od pozostalej przestrzeni 42 komore tloczna 44, która jest wypelniona prawie calkowicie olejem, np. do poziomu b. Powyzej tego poziomu cieczy gromadzi sie powietrze, które moze byc wypuszczane co pewien czas przez korek gwintowy 45.Przez komore 44 przechodzi w kierun¬ ku poprzecznym uszczelniony wal 46, za¬ opatrzony na zewnetrznym koncu w dzwig¬ nie 47, na która jest przenoszony ruch sil¬ nika napedowego 2 (fig. 6), a mianowicie badz bezposrednio od tloczyska 1, jak na fig. 6, badz tez od jakiejkolwiek czesci po¬ ruszajacego sie zlobu przenosnikowego, który nie jest na rysunku przedstawiony, a który jest polaczony w zwykly sposób z widelkami 3 tloczyska 1, jak juz zazna¬ czono wyzej. Na wale 46 wewnatrz komo¬ ry tlocznej 44 jest zaklinowana dwura- mienna dzwignia 48, która jest polaczona przegubowo z obydwoma tloczyskami 49 i 50 wspomnianych juz wyzej tloków 33 i 34. Obydwa te tloki moga posiadac jedna¬ kowa srednice lub tez, jak w niniejszym przykladzie wykonania, rózna srednice, do¬ stosowana do znanego ruchu zlobów prze¬ nosnikowych lub ich silników. Silniki te mianowicie tak przesuwaja zloby, iz suw naprzód wzglednie w dól odbywa sie wol¬ niej, a w tyl wzglednie w góre szybciej z okreslonym dzialaniem wstecznym, które sprawia przesuniecie sie w tej chwili ma¬ terialów w zlobie na jego ukosnej po¬ wierzchni o okreslony odcinek w odniesie¬ niu do jego polozenia spoczynkowego, kie¬ dy material lezy spokojnie w zlobie dzieki wywolanej przezen sile tarcia.Komora tloczna 44 jest zaopatrzona wedlug wynalazku w nastawny kurek 100, który jest wykonany podobnie, jak kurek 10 w odmianie urzadzenia wedlug fig. 1 — 4, i przez który z komory tlocznej 44 prze¬ plywa stale ciecz przy danym przekroju przeplywowym do przestrzeni 42 kadluba 30. Komora tloczna 44 jest poza tym pola¬ czona przewodem 111 z urzadzeniem roz- rzadczym 19 przewodu glównego 20, jak opisano wyzej w zwiazku z urzadzeniem wedlug fig. 1 — 4.Odmiana urzadzenia wedlug fig. 5 i 6 pracuje w sposób nastepujacy. Przy nor¬ malnym obciazeniu zlobu przenosnikowe¬ go dzwignia 47 porusza sie równiez z okre¬ slona szybkoscia nadajac dwuramiennej dzwigni 43 wahania, wskutek czego do ko¬ mory tlocznej 44 jest przetlaczana okre¬ slona ilosc cieczy, która z kolei odplywa z komory tlocznej 44 poprzez odpowiednio nastawiony kurek 100 do komory 42 ka¬ dluba 30, tak iz wtedy ciecz jest przetla¬ czana do komory 44 w zamknietym obie¬ gu. W przypadku zas, gdy wystepuje nad¬ miar tloczonej cieczy, to nadmiar ten jest wtlaczany przewodem 111 do urzadzenia rozrzadczego 19, które otwiera w mniej¬ szym lub wiekszym stopniu glówny kurek w przewodzie 20 w celu regulacji czynnika tlocznego, np. powietrza, doprowadzanego do silnika napedowego 2 zlobu przenosni¬ kowego.Zatem, jezeli podczas okreslonego cza-rorccelóbIhle ^est ^obciaikinY dostatecztiie materialem przenoszonym, tak iz silnik napedowy dazy do przyspieszenia swego biegu, to przez to równiez zwieksza sie w jednostce czasu liczba suwów pompy dwu- cylindrowej w kadlubie 30, wobec czego do komory tlocznej 44 przeplywa w jed¬ nostce czasu wieksza ilosc cieczy niz po¬ przednio, która jednak przez kurek 100 moze odplywac tylko w ilosci niezmienio¬ nej, a zatem jest tloczona w wiekszej ilo¬ sci przez przewód 111, tak iz urzadzenie rozrzadcze 19 zamknie w wiekszym stopniu glówny zawór w przewodzie 20.Przy nadmiernym obciazeniu zlobu materialem przenoszonym bieg silnika przy danym doplywie czynnika pednego ulega zwolnieniu, przez co równiez ulega zwol¬ nieniu i dzialanie pompy w kadlubie 30, wskutek czego tloczenie cieczy przez prze¬ wód 111 do urzadzenia rozrzadczego 19 zostaje opóznione i w tym przypadku za¬ wór glówny w przewodzie 20 otwiera sie szerzej zwiekszajac moc silnika napedo¬ wego.Urzadzenie rozrzadcze 19 utrzymuje poza tym w innych przypadkach staly sto¬ pien otwarcia zaworu glównego w przewo¬ dzie 20. PL