Wykryto, ze do najrozmaitszych celów technicznych mozna stosowac zwiazki sze¬ regu antracenowego, zawierajace azot i po¬ siadajace nastepujaca grupe pierscieniowa: r^i w której pierscien oznaczony litera N za¬ wiera piec lub szesc czlonów, z których co najmniej jeden jest azotem.W tych zwiazkach co najmniej w jed- nem miejscu czasteczki przylaczona jest zapomoca mostka tlenowego, siarkowego, selenowego lub azotowego reszta weglo¬ wodorowa z lancuchem alifatycznym; oprócz tego zwiazki te moga zawierac do¬ wolne atomy lub grupy atomów, oraz przy¬ laczone pierscienie lub grupy pierscienio¬ we. Zwiazki te otrzymuje sie np. w ten spo¬ sób, ze a) pochodne antracenu, które posiada¬ ja w pozycji 1 reszte, umozliwiajaca przy¬ laczenie pierscienia zawierajacego azot, i ewentualnie oprócz tego w pozycji 4 i 5 reszte, umozliwiajaca przylaczenie innego dowolnego pierscienia, i do których co najmniej w jednem innem miejscu cza¬ steczki przylaczona jest zapomoca mostka tlenowego, siarkowego, selenowego lub azo¬ towego reszta weglowodoru zawierajaca lancuch alifatyczny, przeprowadza sie w zwiazki o wymienionej budowie przez przylaczenie w znany sposób co najmniej jednego pierscienia; albob) je^ao- lub wieloehktfflwcowe zwiaz- ki pochodnych antracenu zawierajace wy¬ zej wspomniana grupe pierscieniowa trak¬ tuje sie zwiazkami o wzorze 2? — X — Y, w którym litera R oznacza reszte weglo¬ wodoru z lancuchem alifatycznym, litera X oznacza O, S, Se, NH lub grupe N - al- kylowa, litera Y zas — wodór lub w przy¬ padku, gdy litera X nie oznacza grupy N - alkylowej, — reszte alifatyczna albo pota- sowiec; albo c) zwiazki, pOsfadSkface powyzej; wspom¬ niana grupe pierscieniowa i zawierajace co najmniej jedna pierwszorzedowa lub dru- gorzedowa grupe aminowa albo grupe OH, OMe, SH, SMe, SeH lub SeMe, traktuje sie zwiazkami chlorowemi lub bromowemi we¬ glowodorów z lancuchem alifatycznym, lub d) zwiazki, posiadajace powyzej wspo¬ mniana grupe pierscieniowa i zawierajace co najmniej jedna grupe OH, OMe, grupe O - alkylowa, S03H, SOJAe lub N02, traktuje sie aksyzwiafckami, merkapto- zwiazkami lub zwiazkami selenowemi albo tez pierwszorzedowemi lub drugorzedo- wemi aminami! weglowodorów z lancuchem alifatycznym; albo tez e) do zwiazków, posiadajacych powyzej wzmiankowana grupe pierscieniowa i za¬ wierajacych juz co najmniej jedna reszte weglowodorowa z lancuchem alifatycznym, przylaczona co najmniej raz jeden zapo- moca mostka tlenowego, siarkowego, sele¬ nowego lub azotowego, wprowadza sie in¬ ne jeszcze reszty tego rodzaju lub inne atomy albo grupy atomów albo tez przy¬ lacza inne pierscienie lub grupy pierscie¬ niowe.Jako materjaly wyjsciowe w sposobie podanym w punkcie a) mozna wymienic np. 1 - chlorowco-, 1,4 - dwuchlorowco-, 1,5 - dwuchlorowco-, 1 - amino-, 1,4 - dwu- amino-, 1,5 - dwuamino-, / - nitro-, 1,4 - dwunitro-, 1,5 • dwunitro-, 1 - acyloami- no - 4 - amino- i 1 - acyloamino - 5 - ami- noantrachinony lub -antrony, zawieraja¬ ce co najmniej jedna reszte weglowodoro¬ wa z lancuchem alifatycznym, przylaczona zapomoca mostka tlenowego, siarkowego, selenowego lub azotowego. Zwiazki te prze¬ prowadza sie zapomoca znanych sposobów dobranych odpowiednio do rodzaju zwiaz¬ ku wyjsciowego w odpowiednie zwiazki, w których pierscien zawierajacy azot jest w polozeniu mezo wzgledem miejsca, w któ- rem uprzednio znajdowala sie reszta wy¬ mienna. Tak np. przez traktowanie moczni¬ kiem /¦ - chlorowco - antrachinonów, za¬ wierajacych co najmniej jedna reszte we¬ glowodorowa z lancuchem alifatycznym zwiazana zaponioca mostka tlenowego, siarkowego, selenowego lub azotowego, otrzymuje sie odpowiednie antrapirymido- ny, przez traktowanie zas hydrazyna — odpowiednie pyrazoloantrony, a przez dzialanie soli alkalicznych kwasu fenylo- aminooctowego — odpowiednie pyrrolo- antrony. Z 1,4- lub 1,5 - dwuchlorowcoan- trachinonów zawierajacych co najmniej jcdna reszte wymienionego rodzaju otrzy¬ muje sie przez odpowiednie traktowanie odnosne zwiazki o dwóch jednakowo przy¬ laczonych pierscieniach zawierajacych a- zot. Przez traktowanie 1 - chlorowcoan- trachinonów wymienionego rodzaju siarcz¬ kami lub selenkami potasowcowemi w obec¬ nosci amonjaku otrzymuje sie odpowiednie tiazolo- wzglednie selenazoloantrony. Na¬ stepnie przez traktowanie 1 - amino- lub (w niektórych przypadkach) 1 - nitroan- trachinonów, zawierajacych co najmniej jedna reszte weglowodorowa z lancuchem alifatycznym zwiazana zapomoca mostka tlenowego, siarkowego, selenowego lub azotowego, cyjanoamidem, aryloalkyloimi- dochlorkami, formamidem, acetoamidem, propionoamidem, amidem kwasu stearyno¬ wego, benzamidem, szesciohydrobenzami- dem lub innemi amidami jednozasadowych kwasów karbonowych lub odpowiedniemi nitrylami otrzymuje sie odpowiednie an- trapirymidyny; przez traktowanie moczni- — 2 —krem lub uretanem — odpowiednie antra- pirymidony, przez traktowanie zai estrem acetylooctowym, estrem cyjaaiooctewym, estrami malonowemi lub benzoylooctowe- mi — odpowiednie antrapirydony. Przez traktowanie wymienionych 1 - aminoan- trachinonów cykloheksanonem, acetonem lub ich pochodnemi otrzymuje sie odpo¬ wiednie Bz - 1 - azabenzantrony, z odpo¬ wiednich zas 1 - hydrazynoantrachinonów (przez ogrzewanie) — odpowiednie pyrazo- loantrony. Nastepnie z wymienionych 1 - aminoantrachinonów przez traktowanie kwasami fenylochlorowcooctowemi otrzy¬ muje sie odpowiednie pyrroloantrony.Z 1 - acyloaminoantrachinonów, za¬ wierajacych co najmniej jedna reszte we¬ glowodorowa zwiazana w powyzej wymie¬ niony sposób, powstaja w wyniku trakto¬ wania amonjakiem odpowiednie antrapiry- midyny, które otrzymuje sie równiez przez ogrzewanie odpowiednich 1(N), 2 - antra- chinonoksazoli z amonjakiem. Z 1 - ace- tylo- lub 1 - acetyle - N - (alkylo) - amino¬ antrachinonów wzmiankowanego rodzaju otrzymuje sie przez odszczepienie wody, np. zapomoca zasad, odpowiednie antrapi¬ rydony. Skoro jako materjaly wyjsciowe stosuje sie zwiazki, które obok atomu lub odpowiedniej grupy atomów, nadajacych sie do przylaczenia pierscienia, posiadaja juz pierscien przylaczony w polozeniu 1, 9, wówczas zapomoca przemiany wyzej wy¬ mienionego rodzaju otrzymuje sie zwiazki wzmiankowanej budowy, które oprócz pierscienia, przylaczonego w polozeniu 1,9, zawieraja pierscien w polozeniu 4, 10 lub 5, 10, przyczem dobiera sie takie materjaly wyjsciowe, w których co najmniej jeden z obu pierscieni zawiera azot. Ostatnio wy¬ mienione zwiazki mozna równiez otrzymy¬ wac w ten sposób, ze jako materjaly wyj¬ sciowe stosuje sie zwiazki, do których oprócz pierscienia zawierajacego azot i przylaczonego w polozeniu 1,9 mozna jeszcze przylaczyc dowolny pierscien lub grupe pierscieni w potozenitt 4* 1Q) lub 5, 10.Tak np. otrzymuje sie zwiazki szeregu antrapirymidynowego lub antradwupiryrai- dynowego, aatrapipymidonowego, aatra- dwupirymidonowego, antrapitfyiródyno/ - pi- rymidonowego, antrapirydonowego; aa- tradwupirydontwegov pyrroloaniaroo^Wego, pyrazoloantronowego lub Bz - azabenzan* tronowego. W zaleznosci od uzytych ma* terjalów wyjsciowych nowe te zwiazki mo* ga zawierac ponadto w dowolnych miej¬ scach czasteczki najrozmaitsze atomy i grupy atomów lub przylaczone pierscienie albo grupy pierscieniowe, zwlaszcza zas reszty weglowodorów alifatycznych lub cykloalifatycznych.Do przemiany podanej w punkcie b*J mozna stosowac* jako materjaly wyjscio¬ we, np. chlorowe© - antrapirymidyny, chlo- rowco - antradwupirymidynyf chlorowco - antrapirymidóny, chlorowco- antrapirymi- dyno - pirymidony, chlorowco - amtrapiry- dony, chlorowco - antradwupirydony, chlo¬ rowco - pyrrolo - antrony, chlorowco - py- razoloantrony, chlorowco - koeramidoninyi chlorowco - Bz - azabenzantrony * Przemiane tych materjalów wyjaeio* wych zapomoca zwiazków zawierajacych tlen, siarke, selen lub azot uskutecznia sie przez ogrzewanie mieszaniny reakcyjnej.Mozna przytem równiez zastosowac rozptt* szczalnik lub srodek rozcienczajacy. W nie¬ których przypadkach do mieszaniny reak¬ cyjnej korzystnie jest dodawac swdków wiazacych kwasy oraz zwiazków miedzi al¬ bo tylko zwiazków miedzi.Przemiane podana w punkcie c\ usku^ tecznia sie naogól w tych samych warun¬ kach.Przemiane podana w punkcie d) prze¬ prowadza sie, najlepiej, stosujac zwykle ogrzewanie mieszaniny wyjsciowej. Ptey uzyciu amin niskowrzacych przemiane na¬ lezy przeprowadzic pod zwiekwscwm ci* snieniem* ^ 1 -.W sposobach podanych w punkcie ej otrzymuje sie odpowiednie pochodne sto¬ sujac odpowiednie srodki, umozliwiajace wprowadzenie innych reszt alifatycznych polaczonych w wymieniony sposób, albo tez srodki chlorowcujace, nitrujace, sulfonuja¬ ce, acylujace, alkylujace lub amidujace.Wedlug wymienionych sposobów mozna otrzymywac zwiazki o podanym wzorze, zawierajace reszty weglowodorowe z lan¬ cuchami rozmaitej dlugosci, polaczone za- pomoca mostka tlenowego, siarkowego, se¬ lenowego lub azotowego. Jako takie reszty mozna dla przykladu wymienic reszty ety¬ lowe, butylowe, heksylowe, oktylowe, de- cylowe, dodecylowe, oktodecylowe, oktode- cenylowe i mirycylowe.Jezeli przemiany opisane w punktach b, c i d uskutecznia sie stosujac materjaly wyjsciowe umozliwiaj ace wielokrotne wprowadzenie tego rodzaju reszty, wów¬ czas otrzymuje sie zwiazki zawierajace kilka jednakowych lub rozmaitych reszt wymienionego rodzaju. To samo dotyczy przemiany podanej w punkcie a). W zwiazkach zawierajacych mostek azotowy do atomu azotu moga byc przylaczone dwie jednakowe lub rozmaite reszty, z których co najmniej jedna musi byc reszta wymie¬ nionego rodzaju. Zwiazki wyzej wymienio¬ nego rodzaju z dalszemi dowolnemi atoma¬ mi lub grupami otrzymuje sie we wszyst¬ kich wspomnianych sposobach nie tylko wtedy, gdy takie atomy lub grupy atomów znajduja sie juz w materjalach wyjscio¬ wych, gdyz mozna je równiez wprowadzac pózniej w znany sposób. Niekiedy korzyst¬ ne jest przeprowadzenie jednego z wymie¬ nionych sposobów oraz wprowadzenie in¬ nych jeszcze atomów lub grup atomów w jednym procesie roboczym. Tak np. wielo- chlorowco - aminoantrapirymidyny mozna traktowac jednoczesnie mieszanina rozma¬ itych amin albo tez mieszanina aminy i oksyzwiazku, merkaptozwiazku lub zwiaz¬ ku selenowego. Nastepnie produkty kon¬ cowe, które zawieraja jeszcze reszty zdol¬ ne do przemiany lub do których mozna ta¬ kie reszty wprowadzic, np. grupy aminowe, oksygrupy, merkaptogrupy lub grupy sele¬ nowe, mozna przeprowadzac w zwiazki a- cylowe przez traktowanie srodkami acylu- jacemi, zwlaszcza bezwodnikami lub chlo- robezwodnikami kwasów karbonowych.Cenne sa zwlaszcza te zwiazki acylowe, które otrzymuje sie stosujac do acylowa- nia odpowiednie pochodne kwasów tlu¬ szczowych lub cykloalifatycznych kwasów karbonowych o duzym ciezarze czasteczko¬ wym.Zwiazki wytworzone w ten sposób, o- trzymuje sie z dobra, a nawet z bardzo do¬ bra wydajnoscia i to w stanie nadzwyczaj czystym. W razie potrzeby mozna zwiazki te oczyszczac przez przekrystalizowanie, poczesci równiez przez sublimacje albo tez poprzez ich sole. Wiekszosc z nich rozpu¬ szcza sie dobrze w rozpuszczalnikach orga¬ nicznych. Mozna je stosowac do najrozma¬ itszych celów technicznych. Tak np. mozna je stosowac czesciowo do farbowania estrów i eterów celulozy, cieklych i stalych weglowodorów, tluszczów, olejów, wosków, kauczuku i innych mas plastycznych oraz sztucznych materjalów najrozmaitszych ro¬ dzajów. Wyrózniaja sie one czesciowo i tern, ze nawet w duzem rozcienczeniu na¬ daja mocna fluorescencje materjalom, do których zostaly wprowadzone. Dzieki temu zwiazki o mniejszej zdolnosci farbiarskiej i ledwo zabarwione albo tylko ledwo zabar¬ wione moga w wielu przypadkach byc uzy¬ te do nadawania mocnej fluorescencji.Wreszcie zwiazki te nadaja sie jako ma¬ terjaly wyjsciowe do otrzymywania barwni¬ ków. Szczególna zalete nowych tych zwiaz¬ ków stanowi, ze naogól nie zmieniaja sie one nawet po dlugotrwalem naswietlaniu.Pod tym wzgledem szczególnie cenne sa zwiazki szeregu antrapirymidonowego i antrapirymidynowego. Wielostronne zasto¬ sowanie znajduja zwlaszcza te zwiazki, — 4 -.które zawieraja kilka reszt weglowodoro¬ wych o duzym ciezarze czasteczkowym, poniewaz odznaczaja sie one bardzo do¬ bra rozpuszczalnoscia w weglowodo-, rach.Przyklad L Mieszanine 8 czesci wago¬ wych 2 - bromo - 4 - amino - 1,9 - antrapi¬ rymidyny (otrzymanej z 1,4 - dwuamino - - 2 - bromoantrachinonu przez ogrzewanie z formamidem), 15 czesci wagowych okto- decyloaminy i 4 czesci wagowe weglanu potasu ogrzewa sie w ciagu krótkiego cza¬ su do wrzenia. Po ochlodzeniu dodaje sie do mieszaniny reakcyjnej 80 czesci wago¬ wych dwuoksanu i odsacza od wydzielonych soli. Po pewnym czasie z przesaczu wy¬ dzielaja sie krysztaly 2 - oktodecyloamino - - 4 - amino - 1,9 - antrapirymidyny. Odsa¬ cza sie je i przemywa niewielka iloscia dwuoksanu. Sa one zólte z odcieniem zielo¬ nym i rozpuszczaja sie w kwasie siarko¬ wym zabarwiajac go na zólto - czerwono, która to barwa po dodaniu formaldehydu przechodzi w czerwono - fiolkowa. Otrzy¬ many zwiazek rozpuszcza sie w rozpu¬ szczalnikach organicznych dajac roztwory o zabarwieniu zóltem z mocna zielona flu- orescencja.W podobny sposób mozna równiez okto- decyloamina traktowac 5 - amino - 6 - bro¬ mo - 1,9 - antrapirymidyne, która sie otrzy¬ muje z 5 - amino - 1,9 - antrapirymidyny przez traktowanie bromem. Zamiast okto- decyloaminy mozna równiez stosowac do- decyloamine, mirystyloamine lub oktodece- nyloamine. Otrzymuje sie przytem odpo¬ wiednie dwuamino - 1,9 ~ antrapirymidyny zawierajace w jednej grupie aminowej reszte uzytej aminy alifatycznej.Przyklad II. W naczyniu zaopatrzo- nem w mieszadlo ogrzewa sie do wrzenia mieszanine 20 czesci wagowych 5 - chloro - -1,9 - antrapirymidyny, 50 czesci wago¬ wych oktodecyloaminy i 50 czesci wago¬ wych nitrobenzenu az do znikniecia mate- rjalu wyjsciowego. Nastepnie mieszanine reakcyjna-rozciencza sie 150 czesciami wa- gowemi nitrobenzenu, po ochlodzeniu od¬ sacza powstala papke krystaliczna i prze¬ mywa ja nitrobenzenem i alkoholem. W ten sposób otrzymuje sie z dobra wydajnoscia 5 - oktodecyloamino - 1,9 - antrapirymi¬ dyne. Jest to fiolkowo - czerwony proszek krystaliczny, który po prfcekrystalizowa- niu, np. z mieszaniny chlorobenzenu i alko¬ holu, tworzy blaszki fiolkowe topniejace w temperaturze 110 — 120°C Blaszki te roz¬ puszczaja sie w stezonym kwasie siarko¬ wym dajac roztwór zabarwiony zólto z od¬ cieniem zielonym, która', to barwa po doda¬ niu formaldehydu przesuwa sie ku barwie zielonej, a po dodaniu wody przesuwa sie poprzez barwe blekitna ku fiolkowej. O- trzymany produkt rozpuszcza sie równiez w rozpuszczalnikach organicznych dajac roztwory zabarwione na fiolkowo-czerwó- no. Szczególnie latwo rozpuszcza sie oma¬ wiany zwiazek w eterze i w weglowodo¬ rach.Jezeli zamiast oktodecyloaminy stosuje sie oktyloamine, nonyloamine, dodecyloa- mine lub oktodecenyloamine, wówczas o- trzymuje sie odpowiednie 5 - alkyloamino- - 1,9 - antrapirymidyny, których wlasci¬ wosci sa naogól takie same, jak i wlasci¬ wosci 5 - oktodecyloamino- 1,9 - antrapi¬ rymidyny.Przyklad III. Mieszanine 10 czesci wagowych 5 - chloro - 1,9 - antrapirymidy¬ ny, 10 czesci wagowych krystalicznego siarczku sodu i 100 czesci wagowych eta¬ nolu ogrzewa sie mieszajac do wrzenia, az do znikniecia materjalu wyjsciowego, co trwa okolo 2 godzin. Otrzymana w ten spo¬ sób mieszanine reakcyjna, zawierajaca powstala 5 - merkaptylo - 1,9 - antrapirymi¬ dyne w postaci soli sodowej, zadaje sie 15 czesciami wagowemi bromku októdecylowe- go i gotuje pod chlodnica zwrotna w ciagu 2 godzin. Po ochlodzeniu odsacza sie po¬ wstaly zwiazek i przemywa go etanolem.Przez przekrystalizowanie z lodowatego — 5 -kwasu octowego lub z chlordbenzenu otrzy¬ muj e sie 5 - óktodecylo - merkapto - 1,9 - - antrapirymidyne w postaci blaszek zólto- czerwonych, które rozpuszczaja sie w ste¬ zonym kwasie siarkowym dajac roztwór za¬ barwiony zielono, jak równiez w rozpu¬ szczalnikach organicznych, zwlaszcza la¬ two rozpuszczaja sie one w weglowodo¬ rach i w eterze dajac roztwory o zabarwie¬ niu zóltem.Ten sam zwiazek otrzymuje sie, trak¬ tujac 5 - chloroantrapirymidyne oktodecy- lomerkaptanem.Przyklad IV. Mieszanine 2 czesci wa¬ gowych 2 - bromo -1,9,4,10 - antradwupiry- midyny (otrzymanej z 2 - bromo - 4 - ami¬ no, - 1,9 - antrapirymidyny przez ogrzewa¬ nie z formamidem do 180°C) i 5 czesci wa¬ gowych nonyloaminy ogrzewa sie do wrze¬ nia w ciagu 5 — 10 minut. Po ochlodzeniu gotuje sie otrzymana mase z 20 czesciami wagowemi etanolu, przyczem masa ta przechodzi do roztworu. Po ochlodzeniu wydzielaja sie igly zólte o odcieniu zielo¬ nym, które po jednorazowem przekrystali- zowaniu z etanolu posiadaja temperature topnienia okolo 100°C. 2 - nonyloamino - - 1,9,4,10 - antradwupirymidyna otrzyma¬ na w ten sposób rozpuszcza sie w stezonym kwasie siarkowym dajac roztwór zabarwio¬ ny czerwono. W rozpuszczalnikach orga¬ nicznych rozpuszcza sie ona dajac roztwo¬ ry zabarwione zólto z niebiesko-zielona fluorescencja. Bardzo piekna fluorescencje posiada zwlaszcza roztwór tego zwiazku w weglowodorach.Zamiast nonyloaminy mozna stosowac równiez i inne aminy alifatyczne o wiek¬ szym ciezarze czasteczkowym, np. miry- styloamine, heksadecyloamine lub oktode- cenyloamine.Odpowiednie zwiazki mozna równiez otrzymywac w ten sposób, ze z 2 - amino - - 1,9,4,10 - antradwupirymidyna ogrzewa sie chlorowcoalkyle odpowiadajace wymienio¬ nym aminom.Przyklad V. Mieszanine 20 czesci wa¬ gowych 2 - bromo - 4 - amino - 1,9 - antra¬ pirymidyny, 50 czesci wagowych alkoholu dodecylowego i 5 czesci wagowych weglanu potasu ogrzewa sie do wrzenia mieszajac w ciagu paru godzin. Nastepnie w tempera¬ turze 80 — 90°C mieszanine rozciencza sie 100 czesciami wagowemi metanolu i od¬ dziela od soli nieorganicznych przez prze¬ saczenie. Przesacz traktuje sie para wod¬ na, przyczem jako pozostalosc otrzymuje sie czerwono - zólty proszek krystaliczny.Otrzymany w ten sposób eter dodecylowy 4 - amino - 2 - oksy - 1,9] - antrapirymidy¬ ny po przekrystalizowaniu z trójchloroben- zenu posiada punkt topnienia 185 — 190°C.W stezonym kwasie siarkowym rozpuszcza sie on z zabarwieniem czerwonem, które po dodaniu formaldehydu przechodzi w czer¬ wono - fiolkowe. W rozpuszczalnikach or¬ ganicznych rozpuszcza sie on dajac roztwo¬ ry zabarwione zólto z zielona fluorescen¬ cja.Odpowiednie etery 4 - amino - 2 - oksy - - 1,9 - antrapirymidyny otrzymuje sie sto¬ sujac zamiast alkoholu dodecylowego al¬ kohol oktylowy, laurylowy lub mirystylo- wy.Przyklad VI. Mieszanine 10 czesci wa¬ gowych 8 - nitro - 1,9 - antrapirymidyny (o- trzymanej z 1,9 - antrapirymidyny przez traktowanie mieszanina stezonego kwasu azotowego i 100% -owego kwasu siarkowe¬ go), 25 czesci wagowych palmityloaminy i 25 czesci wagowych nitrobenzenu ogrzewa sie w ciagu krótkiego czasu do 250 — 290°C az do chwili, gdy powstajace czer¬ wono-fiolkowe zabarwienie mieszaniny nie bedzie sie juz zmienialo. Nastepnie mase reakcyjna rozciencza sie 50 czesciami wa¬ gowemi nitrobenzenu i po ochlodzeniu od¬ sacza wydzielona papke krystaliczna, któ¬ ra przemywa sie nitrobenzenem i metano¬ lem. Otrzymana w ten sposób 8-palmitylo- amino - 1,9 - antrapirymidyna jest czerwo- no-fiolkowym proszkiem krystalicznym, — 6 -topniejacym w 105 — 1WC, rozpuszcza¬ jacym sie w stezonym kwasie siarkowym i dajacym roztwór o zabarwieniu zóltem, które po dodaniu formaldehydu przecho¬ dzi w zabarwienie zielone, a po dodaniu wody — poprzez zabarwienie blekitne w czerwono-fiolkowe. Zwiazek ten rozpu¬ szcza sie w rozpuszczalnikach organicz¬ nych dajac roztwory o zabarwieniu czer- wono-fiolkowem do niebiesko-fiolkowego.Przez zastosowanie zamiast 8 - nitro- -1,9 - antrapirymidyny, nitro - 5 - chloro - - 1,9, - antrapirymidyny, która otrzymuje * sie przez nitrowanie 5 - chloro - 1,9 - an¬ trapirymidyny mieszanina 1 czesci wago¬ wej stezonego kwasu azotowego i 2 czesci wagowych stezonego kwasu siarkowego, o- trzymuje sie odpowiednia dwupalmityloa- mino - 1,9 - antrapirymidyne o zabarwie¬ niu niebieskiem.Przyklad VIL Mieszanine 1 czesci wagowej 2 - oksy - 1,9 - antrapirymidyny i 5 czesci wagowych dodecyloaminy ogrze¬ wa sie do temperatury mniej wiecej 250°C az do znikniecia materjalu wyjsciowego, co nastepuje juz po uplywie krótkiego cza¬ su. Nastepnie ochlodzona mieszanine re- L akcyjna rozciencza sie eterem, odsacza o- trzymana 2 - dodecyloamino - 1,9 - antra¬ pirymidyne i przemywa ja eterem. Tworzy ona zólto-czerwone igly, topniejace w 100 — 105°C, rozpuszczajace sie w stezo¬ nym kwasie siarkowym i dajace roztwór o zabarwieniu czerwono-fiolkowem. W roz¬ puszczalnikach organicznych igly te roz¬ puszczaja sie z zabarwieniem zóltem ze wspaniala zólto-zielona fluorescencja.Jezeli zamiast dodecyloaminy uzyje sie oktodecyloaminy lub oktodecenyloaminy, wówczas otrzymuje sie odpowiednie okto- decylo- wzglednie oktodecenylo - amino - - 1,9 - antrapirymidyny, które równiez two¬ rza zólto-czerwone igly o wlasciwosciach podobnych do wlasciwosci 2 - dodecyloami¬ no - 1,9 - antrapirymidyny. W opisany spo¬ sób mozna równiez traktowac oksy - 1,9 - -antrapirymidynami mieszaniny amin o- trzymywane z naturalnych tluszczów i ole¬ jów.Przyklad VIII. Mieszanine 3 czesci wagowych 4 - oksy - 1,9 - antrapirymidyny i 15 czesci wagowych dodecyloaminy o- grzewa sie do 250 — 270° C az do zniknie¬ cia materjalów wyjsciowych. Nastepnie mieszanine te w temperaturze 70 — 80°C rozciencza sie dwuoksanem, odsacza 4 - do¬ decyloamino - 1,9 - antrapirymidyne, która krystalizuje po dluzszem staniu, i oczy¬ szcza. W ten sposób otrzymuje sie proszek zólto-czerwony, który rozpuszcza sie w stezonym kwasie siarkowym dajac roz¬ twór o zabarwieniu czerwonem z odcieniem fiolkowym. Po dodaniu do roztworu tego formaldehydu zabarwienie przybiera odcien bardziej niebieski. Zwiazek ten rozpuszcza sie w rozpuszczalnikach organicznych da¬ jac roztwory o zabarwieniu zóltem z moo na zielona fluorescencja.Stosujac inne alkyloaminy o duzym cie¬ zarze czasteczkowym, zawierajace np. 8 do 18 atomów wegla, otrzymuje sie odpo¬ wiednie 4 - alkyloamino - 1,9 - antrapiry^ midyny posiadajace wlasciwosci podobne do wlasciwosci 4 - dodecyloamino - 1,9 * - antrapirymidyny.Zamiast 4 - oksy - 1,9 - antrapirymi¬ dyny mozna równiez stosowac jej pochod¬ ne. Tak np. z 4 - oksy - PyC - fenylo - 1,9 - - antrapirymidyny i oktodecyloaminy o- trzymuje sie 4 - oktodecyloamino - PyC - - ienylo - 1,9 - antrapirymidyne, z 4 - ,oksy- - PyC - szesciohydrofenylo - 1,9 - antrapi¬ rymidyny i butyloaminy, metylobutyloami- ny, heksyloaminy, oksyetylo-butyloaminy lub metyloktodecyloaminy — odpowiednie 4 - alkyloamino - PyC - szesciohydrofeny¬ lo - 1,9 - antrapirymidyny.Z 4 - oksy - 2 - bromo - 1,9 - antrapiry¬ midyny i jednego mola dodecyloaminy oraz 1 mola oktodecyloaminy otrzymuje sie dodecylo - oktodecyloamino - 1,9 - antra¬ pirymidyne. Podobny zwiazek ^otrzymuje - 7 —sie równiez przez traktowanie 4 - dodecy- loamino - 2 - amino - 1,9 - antrapirymidy- ny chlorkiem oktodecenylowym.Nastepnie z 4 - oksy - 1,9 - antrapirymi- dyn, które w czesci antronowej zawieraja jedna lub kilka reszt alifatycznych, lub z 4 - oksy - 1,9 - antrapirymidyn, które przy PyC - atomie posiadaja tego rodzaju re¬ szte, np. reszte etylowa, butylowa, heksy- lowa, nónylowa, dodeeylowa, oktodecylo- wa lub oktodecenylowa, przez ogrzewanie z aminami o duzym ciezarze czasteczko¬ wym otrzymuje sie odpowiednie alkylo - - 4 - alkyloamino - 1,9 - antrapirymidy¬ ny.Przyklad IX. W naczyniu wytrzymu- jacem cisnienie ogrzewa sie do 140 — 150°C w ciagu 10 godzin mieszanine skladajaca sie z 10 czesci wagowych 2 - oksy - 1,9 - ^antrapirymidyny, 6,5 czesci wagowych oktyloaminy i 150 czesci wagowych alkoho¬ lu etylowego. Po ochlodzeniu odsacza sie powstala papke krystaliczna i przemywa ja alkoholem oraz niewielka iloscia eteru. W ten sposób otrzymuje sie z dobra wydaj¬ noscia 2 - oktyloamino - 1,9 - antrapirymi¬ dyne w postaci blyszczacych blaszek zólto- czerwonych, które po przekrystalizowaniu z chlorobenzenu topnieja w 118°C. Otrzy¬ many produkt rozpuszcza sie w stezonym kwasie siarkowym dajac roztwór o zabar¬ wieniu fiolkowo-czerwonem, które po do¬ daniu formaldehydu rozjasnia sie do zól- to-czerwonego. Po dodaniu wody do roz¬ tworu w kwasie siarkowym zabarwienie przechodzi poprzez niebieskie w zólto-czer- wone. W rozpuszczalnikach organicznych otrzymany zwiazek rozpuszcza sie dajac roztwory o zabarwieniu zóltem z mocna zielona fluorescencja. Na jedwabiu octano¬ wym daje on zabarwienia o odcieniach zólto-czerwonych.Stosujac zamiast oktyloaminy N - me¬ tylododecyloamine otrzymuje sie 2 - N - - metylo - AT - dodecyloamino - 1,9 - antra- pirymidyne.Z bromo - 2 -oksy - 1,9 - antrapirymidy¬ ny (która sie otrzymuje przez traktowanie 2 - oksy - 1,9 - antrapirymidyny bromem w nitrobenzenie) i dodecyloaminy otrzymuje sie dwudodecyloamino - 1,9 - antrapirymi- dyne. Z 2 - oksy - 4 - amino - 1,9 - antrapi^ rymidyny i oktodecyloaminy otrzymuje sie 2 - oktodecyloamino - 4 - amino - 1,9 - an- trapirymidyne. Przez traktowanie tego zwiazku chlor©bezwodnikiem kwasu olejo¬ wego otrzymuje sie 2 - oktodecyloamino - - 4 - oktodecenylokarbamido - 1,9 - antra- pirymidyne.Przyklad X, Mieszanine 1 czesci wa¬ gowej 5 - oksy - 1,9 - antrapirymidyny (która sie otrzymuje z 5 - amino - 1,9 - an¬ trapirymidyny poprzez dwuazozwiazek) i 5 czesci wagowych undecyloaminy ogrzewa sie w ciagu okolo 15 — 20 minut do wrze¬ nia (240 — 250° C). Nastepnie przez odci¬ sniecie usuwa sie nadmiar undecyloaminy, pozostalosc uciera sie z eterem i odsacza powstala 5 - undecyloamino - 1,9 - antra- pirymidyne. Jest to czerwony proszek kry¬ staliczny o odcieniu fiolkowym, rozpu¬ szczajacy sie w stezonym kwasie siarko¬ wym i dajacy roztwór o zabarwieniu zie- lonkawo-niebieskiem, które po dodaniu formaldehydu przechodzi w bronzowe. Po dodaniu niewielkiej ilosci wody roztwór w kwasie siarkowym zabarwia sie na gleboki kolor niebieski, który po dodaniu wiekszej ilosci wody przechodzi w czerwono-fiolko¬ wy az do rózowego. Otrzymany zwiazek rozpuszcza sie w rozpuszczalnikach orga¬ nicznych dajac roztwory o zabarwieniu czerwonem z odcieniem fiolkowem.Zamiast 5 - oksy - 1,9 - antrapirymidy¬ ny mozna równiez stosowac 8 - oksy - 1,9 - -antrapirymidyne, przyczem otrzymuje sie 8 - undecyloamino1 - 1,9 - antrapirymidyne.Przyklad XI. Mieszanine 1 czesci wa¬ gowej oksy - 1, 9, 5, 10 - antradipirymidy- ny (która sie otrzymuje wedlug przykla¬ du V patentu francuskiego Nr 776 776) i 5 czesci wagowych dodecyloaminy ogrzewa — 8 -sie do 250 — 255°C dopóty, az materjaly wyjsciowe calkowicie znikna. Po ochlodze¬ niu uciera sie otrzymany zwiazek z nie¬ wielka iloscia dwuoksanu, odsacza i prze¬ mywa go dwuoksaiiem i eterem, Otrzyma¬ na w ten sposób dodecyloamino - 1, 9, 5, 10- - antradipirymidyna tworzy igly fiolkowo- czerwone, które sie rozpuszczaja w stezo¬ nym kwasie siarkowym dajac roztwór o za¬ barwieniu zielonem, przechodzacem po do¬ daniu formaldehydu w niebieskie, a po do¬ daniu wody — poprzez niebieskie w czer- wono-fiolkowe. W rozpuszczalnikach orga¬ nicznych otrzymany zwiazek rozpuszcza sie dajac roztwór ó zabarwieniu rózowo-czer- wonem i daje mocna zólta fluorescencje.Jezeli w sposób opisany powyzej trak¬ tuje sie 2 - oksy - 1, 9, 4, 10 - antradipiry- midyne (która sie otrzymuje np. z 1,4 - -dwuamino - 2 - oksyantrachinonu przez traktowanie formamidem) nonyloamina, wówczas po przerobieniu otrzymuje sie 2 - -nonyloamino - /, 9, 4, 10 - antradwupiry- midyne w postaci zóltego proszku krysta¬ licznego o odcieniu zielonym, który w kwa¬ sie siarkowym rozpuszcza sie z zabarwie¬ niem czerwonem, a w rozpuszczalnikach organicznych -— z zabarwieniem zóltem i z zielono-niebieska fluorescencja.Z 2 - amino 1, 9, 4, 10 - antradipirymi¬ dyny (która sie otrzymuje z 2 - oksy - 1,9, 4,10 - antradipirymidyny przez ogrzewanie z amonjakiem pod cisnieniem) i bromku do- decylowego, chlorku palmitylowego, chlor¬ ku heksylowego lub bromku butylowego otrzymuje sie odnosne 2 - alkyloamino - - 1, 9, 4, 10 - antradipirymidyny. Zwiazki te mozna równiez otrzymywac w ten spo¬ sób, ze 1,4 - dwuaminoantrachinony, za¬ wierajace juz w polozeniu 2 odpowiednia reszte alkyloaminowa, lub tez 4 - amino - - 1,9 - antrapirymidyny, zawierajace w po¬ lozeniu 2 reszte tego rodzaju, traktu¬ je sie formamidem. Jezeli do uskutecznie¬ nia tych przemian zamiast formamidu stosuje sie acetoamid, propionoamid, amid kwasu maslowego, amid kwasu stearynowego, heksahydrobenzamid, ben- zamid, amidy kwasów naftalenokarbono- wych, amidy kwasów pirydynokarbono- wych, amidy kwasów chinolinokarbono- wych lub amidy kwasów antrachinonokar- bonowych, wówczas powstaja odpowiednie 1,9 - antrapirymidyny wzglednie /, 9, 4, 10- -antradipirymidyny podstawione w poloze¬ niu PyC- i w polozeniu PyC- albo tylko w polozeniu PyC — reszta kwasu karbo- nowego, odpowiadajaca amidowi kwasu, i posiadajace w polozeniu 2 odpowiednia re¬ szte alifatyczna zwiazana grupa -NH- lub -W-alkylowa.Z oksy - /, 9, 4, 10 - antradipirymidyn, które oprócz oksy-grupy moga posiadac je¬ szcze i inne reszty, np. grupy metylowe, etylowe, nonylowe, cyjanowe, rodanowe, aminowe, alkyloaminowe lub acyloamino- we, otrzymuje sie odpowiednio podstawio¬ ne alkyloamino - 1, 9, 4, 10 - antradipiry¬ midyny.Przez traktowanie 1,5 - dwuamino - 2 - -oksyantrachinonu amidami, nitrylami lub chlorkami alkyloimidowemi jednozasado- wych kwasów karbonowych otrzymuje sie 2 - oksy - 1,9, 4, 10 - antradipirymidyny, które przez ogrzewanie pierwszorzedowe- mi lub drugorzedowemi aminami alifatycz- nemi o duzym ciezarze czasteczkowym mozna przeprowadzic w odnosne 1, 9, 5, 10- -antradipirymidyny, które zawieraja w po¬ lozeniu 2 reszte uzytej aminy o duzym cie¬ zarze czasteczkowym.Z 1,9 - antrapirymidyn, które oprócz co najmniej jednej reszty weglowodoro¬ wej z lancuchem alifatycznym przylaczo¬ nej zapomoca mostka tlenowego, siarkowe¬ go, selenowego lub azotowego zawieraja tez w polozeniu 4 lub 5 reszte zdolna do przemiany, np. atom chlorowca albo grupe aminowa lub acyloaminowa, mozna w zna- ny sposób otrzymywac odnosne 1,9 - antra¬ pirymidyny, które zawieraja pierscien w polozeniu 10 przylaczony zapomoca azotu — 9 —w polozeniu 4 lub 5. Taknp. 4 - amino - 2 - - dodecyloamino - 1,9 - antrapirymidyna, potraktowana estrem acetylooctowym, da¬ je^ - dodecyloamino. - 1,9 - antrapirymidy- no - 4, 10 - acetylopirydon, — potraktowa¬ na acetonem daje 2 - dodecyloamino - 1,9 - ^antrapirymidyno - 4, 10 - chinaldyne, a z mocznikiem tworzy 2 - dodecyloamino - 1,9- -antrapirymidyno - 4, 10 - pirymidon. Z 4 - -acetyloamino - 2 - dodecyloamino - 1,9 - -antrapirymidyny otrzymuje sie przez o- grzewanie z amonjakiem 2 - dodecyloami¬ no - PyC - metylo - 1, 9, 4, 10 - antradipi- rymidyne; w wyniku zas traktowania zasa¬ dami powstaje z odszczepieniem wody 2 - -dodecyloamino - 1,9 - antrapirymidyno - 4, 10 - pirydon. Przez traktowanie 2 - okto- decenyloamino - 4 - (2\ 4\ 5' - trójmety¬ lo - fenylo - V) - amino - 1,9 - antrapiry¬ midyny rozcienczonym kwasem siarkowym otrzymuje sie odpowiednia pirymidyno .- -koeramidonine.Zamiast stosowac jako produkty wyj¬ sciowe wyzej, wspomniane pochodne antra- pirymidynowe mozna równiez pierscien pi¬ rymidynowy przylaczac dodatkowo do zwiazków szeregu antrapirydonowegOj an- trapirydynowego, koeramidoninowego, an- trapirydonowego lub Bz - azabenzantrono- wego, które zawieraja juz reszte weglowo¬ dorowa z lancuchem alifatycznym, przyla¬ czona zapomoca mostka tlenowego, siarko-, wego, selenowego lub azotowego, oraz w jednem polozeniu a reszte nadajaca sie do wytworzenia pierscienia pirymidynowego.W podobny sposób mozna równiez wprowadzic reszte weglowodorowa do go¬ towych zwiazków rodzaju wymienionego w powyzszym przykladzie.Przyklad XII. Mieszanine skladajaca sie z 10 czesci wagowych 5 - amino - 2 - o- ksy - 1,9 - antrapirymidyny (która sie o- trzymuje z kwasu 5 - amino - 1,9 - antra- pirymidynosulfonowego przez ogrzewanie pod cisnieniem z rozcienczonym lugiem so¬ dowym) , 20 czesci decyloaminy i 20 czesci nitrobenzenu ogrzewa sie do wrzenia do¬ tad, az materjaly wyjsciowe calkowicie znikna. Nastepnie mieszanine te rozciencza sie 50 czesciami wagowemi nitrobenzenu, odsacza powstala 5 r amino - 2 - decyloa- mino - 1,9 - antrapirymidyne i przemywa ja nitrobenzenem oraz niewielka iloscia e-. teru. Wytworzony produkt stanowi czer¬ wony proszek krystaliczny o odcieniu fiol¬ kowym, który sie rozpuszcza w stezonym kwasie siarkowym nadajac mu zabarwienie fiolkowo-czerwone, które po dodaniu for¬ maldehydu przechodzi w zólto-czerwone.W rozpuszczalnikach organicznych zwia¬ zek ten rozpuszcza sie z zabarwieniem zól- to-czerwojiem az do czerwonego.Stosujac zamiast 5 - amino - 2 - oksy - -1,9 - antrapirymidyny 4 - amino - 2 - oksy- - 1,9 - antrapirymidyne otrzymuje sie zólta 4 - amino - 2 - decyloamino - 1,9 - antra¬ pirymidyne o odcieniu zielonym.Z 2 - oksy - 1,9 - antrapirymidyny i mi- rystyloaminy otrzymuje sie odpowiednio 2 - mirystyloamino - 1,9 - antrapirymidyne w postaci pieknych zólto-czerwonych igiel topniejacych w 110 — 113°C.Przyklad XIII. Mieszanine skladaja¬ ca sie z 10 czesci wagowych 4 - amino - 2 - -metoksy - 1,9 - antrapirymidyny (która sie otrzymuje z 4 - amino - 2 - bromo - 1,9 - -antrapirymidyny i metylanu sodowego w obecnosci alkoholu metylowego), 20 czesci wagowych palmityloaminy i 200 czesci al¬ koholu etylowego ogrzewa sie w naczyniu pod cisnieniem w ciagu 20 godzin do 160 — 170°C. Po ochlodzeniu produkt odsacza sie od niezmienionego materjalu wyjscio¬ wego. Po dluzszem staniu z przesaczu kry¬ stalizuje 4 - amino - 2 - palmityloamino - - 1,9 - antrapirymidyna. Jest to zólty pro¬ szek krystaliczny, topniejacy w tempera¬ turze okolo 116°C i posiadajacy wlasciwo¬ sci podobne do wlasciwosci 2 - oktodecylo- amino - 4 * amino - 1,9 - antrapirymidyny opisanej w przykladzie I.Zamiast palmityloaminy mozna rów- - 10 —niez stosowac wymienione juz wielokrotnie inne wyzsze alkyloaminy. Podobne zwiaz¬ ki otrzymuje sie przez traktowanie wymie- nionemi aminami zwiazków wytwarzanych przez dzialanie formamidem na 1,4 - dwu- amino - 2 - metoksyantrachirion.Przyklad XIV. Mieszanine 60 czesci wagowych / - amino - 5 - dodecylomerkap- toantrachinonu (który sie otrzymuje przez traktowanie / - amino - 5 - merkaptoantra- chinonu bromkiem dodecylowym), 120 cze¬ sci wagowych formamidu i 120 czesci wa¬ gowych nitrobenzenu ogrzewa sie do 170 — 180°C dopóty, az próbka rozpuszczona w stezonym kwasie siarkowym nie zmieni za¬ barwienia na niebieskie po dodaniu formal¬ dehydu. Nastepnie mieszanine rozciencza sie w temperaturze okolo 80 — 90°C 120 czesciami wagowemi metanolu, po ochlo¬ dzeniu odsacza sie papke krystaliczna i przemywa ja metanolem. 5 - dodecylomer- kapto - 1,9 - antrapirymidyna otrzymana w ten sposób tworzy po przekrystalizowa- niu z lodowatego kwasu octowego poma¬ ranczowy proszek krystaliczny; Rozpuszcza sie on w stezonym kwasie siarkowym dajac roztwór o zabarwieniu zólto - zielonem, które po dodaniu formaldehydu1 przechodzi w zabarwienie zlotawo-zólte, a w rozpu¬ szczalnikach organicznych daje roztwór o zabarwieniu jasnozóltem az do zlotawo- zóltego, przyczem szczególnie latwo roz¬ puszcza sie on w eterze i weglowodorach.W wymieniony sposób mozna równiez 1 - amino - 4 - lut 1 - amino - 8 - dodecy- lomerkaptoantrachinon przeprowadzic za- pomoca formamidu w odpowiednie dodecy- lomerkapto - 1,9 - antrapirymidyny. Za¬ miast 1 - aminododecylomerkaptoantrachi^ nonów mozna równiez stosowac / - amino- alkylo - merkaptoantrachinony, które za¬ miast reszty dodecylowej zawieraja reszte etylowa, butylowa, heptylowa, mirystylo- w^ palmitylowa lub oktodecenyIowa.Przyklad XV. Mieszanine 25 czesci wagowych 4 - oksy - Bz3 - acetylo - 1,9 - an- trapirydonu (który sie otrzymuje przez traktowanie / - amino - 4 - oksyantrachi- nonu estrem acetylooctowym) i 250 czesci wagowych 30%-owego roztworu butylo- aminy ogrzewa sie w naczyniu pod cisnie¬ niem w ciagu 15 godzin do 170 ^180°C.Po ochlodzeniu zlewa sie wodna ciecz i traktuje kleista pozostalosc acetonem, wskutek czego staje sie ona proszkowata i daje sie latwo odsaczyc. Otrzymuje sie w ten sposób 4 - butyloamino - Bz3 - ace¬ tylo - 1,9 - antrapirydon w postaci bron- zowo - czerwonego proszku krystalicznego.Rozpuszcza sie on w stezonym kwasie siar¬ kowym z zabarwieniem zóltem z zielona fluorescencja. W rozpuszczalnikach orga¬ nicznych rozpuszcza sie on dajac roztwór zabarwiony pomaranczowo z bardzo slaba bronzowo - zielona fluorescencja.Zamiast butyloaminy mozna równiez stosowac etyloamine lub wyzsze aminy ali¬ fatyczne, np. oktyloamine, dodecyloamine lub oktodecenyloamine. W tych przypad¬ kach przemiana zachodzi w sposób zado¬ walajacy równiez i bez zastosowania ci¬ snienia.Przyklad XVI. Mieszanine 25 czesci wagowych 4 - oksy - Bz2 - metylo - Bzl - - azabenzantronu (który sie otrzymuje przez traktowanie 1,4 - dwuaminoantrachinonu acetonem i zmydlenie powstalego 4 - ami¬ no - Bzl - metylo - Bzl - azabenzantronu rozcienczonym kwasem siarkowym) i 250 czesci 30%-owego roztworu butyloaminy ogrzewa sie w wytrzymujacym cisnienie naczyniu wciagu 15 godzin do 170—- 180°C. Po ochlodzeniu odsacza sie papke krystaliczna, uciera pozostalosc z aceto¬ nem, ponownie odsacza powstaly 4 - buty¬ loamino - Bz2 - metylo - Bzl - azabenzan: tron i przemywa go acetonem. Tworzy oh zólty proszek krystaliczny, który topnieje w 100 — HO^C i rozpuszcza sie w stezo¬ nym kwasie siarkowym z zóltem zabarwie¬ niem, które po dodaniu formaldehydu prze¬ chodzi w czerwone. Produkt rozpuszcza siew rozpuszczalnikach organicznych z za¬ barwieniem zóltem ze slaba zielona fluo- rescencja.Ten sam zwiazek otrzymuje sie przez traktowanie 4 - amino - Bz2 - metylo - - Bzl - azabenzantronu bromkiem butylo- wym. Z 4 - oksy 2,8 - dwumetylo - 3,9 - - dwuazaperylenu (który sie otrzymuje przez traktowanie 1,5 - dwuamino - 2 - oksyantrachinonu acetonem) i oktodece- nyloaminy otrzymuje sie w odpowiedni sposób 4 - oktodecenyloamino - 2,8 - dwu¬ metylo - 3,9 - dwuazaperylen.Przyklad XVII. Mieszanine skladajaca sie z 33 czesci wagowych 2 - bromo - 4 - - amino 1,9 - antrapirymidyny, 40 czesci dodecyloaminy i 120 czesci wagowych al¬ koholu amylowego ogrzewa sie w naczyniu zaopatrzonem w mieszadlo w ciagu okolo 5 godzin do wrzenia, poczem rozciencza sie 200 czesciami wagowemi metanolu, po ochlodzeniu odsacza powstaly zwiazek i przemywa go metanolem. W ten sposób otrzymuje sie 40 czesci wagowych 4 - ami¬ no - 2 - dodecyloamino - 1,9 - antrapirymi¬ dyny w postaci zóltego proszku krystalicz¬ nego o odcieniu zielonym topniejacego w 123 — 125°C.Mieszanine skladajaca sie z 10 czesci wagowych tego zwiazku, 10 czesci chloro- bezwodnika kwasu stearynowego i 100 cze¬ sci o - dwuchlorobenzenu ogrzewa sie do 150 —«160PC dopóty, az chlorowodór prze¬ stanie sie wydzielac. Mieszanine te rozcien¬ cza sie nastepnie w 70°C 100 czesciami wa¬ gowemi metanolu, odsacza papke krysta¬ liczna i przemywa ja metanolem. 2 - dode¬ cyloamino - 4 - stearylokarbamido - 1,9 - - antrapirymidyna otrzymana w ten sposób jest pomaranczowym proszkiem krysta¬ licznym, który topnieje w 75 — 90°C i rozpuszcza sie w stezonym kwasie siarko¬ wym dajac roztwór zabarwiony czerwono.W rozpuszczalnikach organicznych, zwla¬ szcza w eterze, benzenie i innych weglowo¬ dorach, np. w olejach mineralnych, rozpu¬ szcza sie on z zabarwieniem zóltem i prze¬ waznie z mocna zielona fluorescencja.Zamiast chlorobezwodnika kwasu ste¬ arynowego mozna równiez stosowac do acylowania 4 - amino - 2 - dodecyloamino - - 1,9 - antrapirymidyny inne chlorobezwod- niki kwasowe lub bezwodniki kwasowe, np. bezwodnik octowy, chlorobezwodnik kwa¬ su maslowego, chlorobezwodnik kwasu lau- rynowego, chlorobezwodnik kwasu olejo¬ wego, chlorek benzoylu, chlorek metylo- benzoylu lub chlorobezwodnik kwasu abie- tynowego.Zamiast 4 - amino - 2 - dodecyloamino - - 1,9 - antrapirymidyny mozna równiez stosowac 4 - amino - 2 - butylo-, 4 - ami¬ no - 2 - oktylo-, 4 - amino - 2 - oktodecylo- lub tez 4 - amino - 2 - oktodecenyloamino - - 1,9 - antrapirymidyne.Antrapirymidyny, które oprócz co naj¬ mniej jednej reszty weglowodorowej z lancuchem alifatycznym przylaczonej za- pomoca mostka tlenowego, siarkowego, se¬ lenowego, zawieraja jeszcze jedna lub kil¬ ka pierwszorzedowych albo jednakowych lub rozmaitych drugorzedowych grup ami¬ nowych, mozna przeprowadzac w odpo¬ wiednie zwiazki acyloaminowe przez trak¬ towanie srodkami acylujacemi, np. chlorow- cobezwodnikami lub bezwodnikami alifa¬ tycznych, aromatycznych, cykloalifatycz- nych lub heterocyklicznych kwasów j^dno- lub wielokarbonowych.Z 2 - dodecyloamino - 4 - amino - 1,9 - - antrapirymidyny lub innych 4 - amino - - 1,9 - antrapirymidyn, które zawieraja co najmniej jedna reszte weglowodorowa z lancuchem alifatycznym przylaczona za- pomoca mostka azotowego, tlenowego, siarkowego lub selenowego, mozna przez traktowanie srodkami alkylujacemi otrzy¬ mywac odpowiednie 4 - alkyloamino - 1,9 - - antrapirymidyny.Przyklad XVIII. Mieszanine 5 czesci wagowych 2 - oksy - PyC - metylo - 1,9 - - antrapirymidyny (która sie otrzymuje z -r 12 —/ - amino - 2 - oksyantrachlnonu przez ogrzewanie z acetoamidem w obecnosci ni¬ trobenzenu) i 25 czesci wagowych dodecy- loaminy ogrzewa sie w ciagu okolo % go¬ dziny do wrzenia i nastepnie; oddestylowu- je nadmiar dodecyloammy. Pozostalosc rozpuszcza sie w alkoholu, odsacza wydzie¬ lone krysztaly i przemywa je alkoholem.W ten sposób otrzymuje sie 2 - dodecylo- amino - PyC - metylo - 1,9 - antrapirymi- dyne w postaci pomaranczowego proszku krystalicznego topniejacego w 75 — 85°C.Rozpuszcza sie on w stezonym kwasie siar¬ kowym dajac roztwór o zabarwieniu czer¬ wono - fiolkowem, które po dodaniu for¬ maldehydu przejasnia sie do pomaranczo¬ wo - czerwonego, a po dodaniu wody — przechodzi poprzez niebiesko - fiolkowe w pomaranczowo - czerwone. Otrzymany pro¬ dukt rozpuszcza sie w rozpuszczalnikach organicznych dajac roztwór o zabarwieniu zóltem z odcieniem zielonym az do poma¬ ranczowo - zóltego i przewaznie z mocna zielona fluorescencja.Zamiast 2 - oksy - PyC - metylo - 1,9 - - antrapirymidyny mozna równiez wyzsze- mi aminami alifatycznemi traktowac inne podstawione PyC - 2 - oksy - 1,9 - antra¬ pirymidyny, np. 2 - oksy - PyC - etylo-, -propylo-, -dodecylo-, - palmitylo-, - okto- decenylo- lub cykloheksylo - 1,9 - antra¬ pirymidyny. Te podstawione 2 - oksy - - PyC - 1,9 - antrapirymidyny mozna rów¬ niez otrzymywac np. przez ogrzewanie pod cisnieniem odpowiednich / - acyloamino - 2 - oksyantrachinonów z amonjakiem w obecnosci fenolu.Przyklad XIX. Mieszanine skladajaca sie z 5 czesci wagowych 5 - chloro - nitro - - 1,9 - antrapirymidyny (która sie otrzy¬ muje z 5 - chloro - 1,9 - antrapirymidyny przez nitrowanie kwasem azotowym w obecnosci kwasu siarkowego), 5 czesci wa¬ gowych nonyloaminy i 60 czesci wago¬ wych alkoholu amylowego ogrzewa sie do wrzenia w naczyniu z mieszadlem dopóty, az czerwono - fiolkowe zabarwienie roz¬ tworu przestanie sie zmieniac. W tempera¬ turze okolo 80°C mieszanine te rozciencza sie 60 czesciami wagowemi metanolu, po ochlodzeniu odsacza i pozostalosc przemy¬ wa metanolem. W ten sposób otrzymuje sie 6 czesci wagowych czerwono - fiolko¬ wego proszku krystalicznego, który topnie¬ je w temperaturze okolo 95°C. Ten pro¬ szek krystaliczny bedacy prawdopodobnie 5 - chloro - 8 - nonyloamino - 1,9 - antrapi- rymidyna ogrzewa sie nastepnie z 15 cze¬ sciami wagowemi dodecyloaminy i 30 cze* sciami wagowemi nitrobenzenu do wrzenia dopóty, az niebieskie zabarwienie roztwo¬ ru przestanie sie zmieniac, co zwykle na¬ stepuje po uplywie okolo jednej godziny.Nastepnie mieszanine te rozciencza sie w 80°C 200 czesciami wagowemi metanolu, przez co powstaly zwiazek po ochlodzeniu wydziela sie stopniowo w postaci oleistej az do woskowej masy zielono - niebieskiejl która mozna z latwoscia oddzielic przez zlanie roztworu alkoholowego. Nonyloami- nododecyloamino - 1,9 - antrapirymidyna otrzymana w ten sposób rozpuszcza sie w stezonym kwasie siarkowym dajac roztwór o zabarwieniu zóltem z odcieniem zielonym, które po dodaniu formaldehydu przechodzi w niebiesko - zielone. Zwiazek ten rozpu¬ szcza sie w rozpuszczalnikach organicz¬ nych z zabarwieniem niebieskiem, przyczem szczególnie latwo rozpuszcza sie w eterze, benzenie, toluenie i w oleju parafinowym.Przez odpowiedni wybór amin o skla¬ dzie najrozmaitszym mozna otrzymywac wielka liczbe rozlicznych dwuamino - 1,9 - - antrapirymidyn podstawionych w grupach aminowych, np. butyla - amino - oktodecy- loamino-, dodecylo - amino - oktodeceny- loamino-, etyloamino - palmityloamino- lub cykloheksylo - amino - palmityloamino - - 1,9 - antrapirymidyny, które sie wyróz¬ niaja dobra rozpuszczalnoscia w weglowo¬ dorach.Przyklad XX. 3 czesci wagowe 2 - bu- — 13 —tyloamiiio - 1,9 - antrapirymidyny rozpu¬ szcza sie w 30 czesciach wagowych 80%- owego kwasu siarkowego, poczcm miesza¬ jac dodaje sie w 50 —i 60°C 2,5 czesci wa¬ gowych bromu. Po 6 — 8-godzinnem mie¬ szaniu w podanej temperaturze roztwór rozciencza sie woda az do zawartosci 45% kwasu siarkowego, przyczem wykrystalizo- wuje siarczan bromo - 2 - butyloamino - - 1,9 - antrapirymidyny. Odsacza sie go, przemywa 45%-owym kwasem siarkowym oraz woda i traktuje rozcienczonym lugiem sodowym w celu przeprowadzenia ewentu¬ alnie jeszcze niezmienionego siarczanu w bromo - 2 - butyloamino - 1,9 - antrapiry- midyne, która nastepnie odsacza sie i prze¬ mywa woda az do reakcji obojetnej. Bro¬ mo - 2 - butyloamino -1,9 - antrapirymidy- na otrzymana w ten sposób jest zólto - czerwonym proszkiem krystalicznym, któ¬ ry topnieje w 110°C i posiada wlasciwosci podobne do wlasciwosci 2 - butyloamino - - 1,9 - antrapirymidyny.Zamiast 2 - butyloamino - 1,9 - antrapi¬ rymidyny mozna równiez stosowac i inne 2 - alkyloamino -1,9 - antrapirymidyny, w których reszta alkylowa jest grupa etylo¬ wa, oktylowa, dodecylowa, oktodecylowa lub oktodecenylowa. Otrzymuje sie przy- tem odpowiednie bromo - 2 - alkyloamino - - 1,9 - antrapirymidyny. Zamiast bromu mozna w podobny sposób do 2 - alkyloami¬ no - 1,9 - antrapirymidyn wprowadzac chlor. Chlorowco - 2 - alkyloamino - 1,9 - - antrapirymidyny otrzymywane w ten spo¬ sób mozna ponownie traktowac najrozma- itszemi aminami, zwlaszcza aminami o du¬ zym ciezarze czasteczkowym, np. dodecylo- amina lub oktodecyloamina. W ten sposób otrzymuje sie dwualkyloamino - 1,9 - an¬ trapirymidyny z jednakowemi lub rozma- itemi resztami zawierajace lancuch alifa¬ tyczny w grupach aminowych, np. dwu - - (butyloamino)-, dwu - (dodecyloamino)-, dwu - (oktodecyloamino), butyloamino - - dodecyloamino-, oktyloamino - oktode- cenyloamino-, dodecyloamino - oktodecylo¬ amino- lub palmityloamino - oktodecylo¬ amino - 1,9 - antrapirymidyny.Jezeli w czasteczce 2 - alkyloamino - - 1,9 - antrapirymidyn znajduje sie kilka wymiennych atomów chlorowca, wówczas otrzymuje sie przy traktowaniu wymienio- nemi aminami odpowiednie wielo - (alky¬ loamino) - 1,9 - antrapirymidyny.Jezeli alkyloamino - 1,9 - antrapirymi¬ dyny podane jako materjaly wyjsciowe w pierwszych dwóch ustepach traktuje sie srodkami sulfonujacemi lub nitrujacemi, wówczas otrzymuje sie odpowiednie kwasy sulfonowe lub nitrozwiazki, które zaleznie od warunków moga posiadac jedna lub kil¬ ka grup sulfonowych lub nitrowych.Przyklad XXI. Mieszanine 1 czesci wagowej 2 - bromo - 1,9 - antrapirymidy- no - acetylopirydonu (który sie otrzymuje przez traktowanie 2 - bromo - 4 - amino - - 1,9 - antrapirymidyny estrem acetylooc- towym) i 3 czesci wagowych oktodecylo- aminy ogrzewa sie w ciagu krótkiego czasu do wrzenia. Po ochlodzeniu mieszanine uciera sie z metanolem, zlewa metanol i wielokrotnie jeszcze przemywa, poczem otrzymuje sie woskowa mase zólta, która sie rozpuszcza w stezonym kwasie siarko¬ wym otrzymujac czerwone zabarwienie.Zwiazek otrzymany rozpuszcza sie trudno w alkoholu, w acetonie — nieco latwiej z zabarwieniem zóltem i zielona fluorescen- cja, podobnie w lodowatym kwasie octo¬ wym daje on zólte zabarwienie z zielona fluorescencja. W eterze, benzenie i oleju parafinowym rozpuszcza sie latwo z zabar¬ wieniem zóltem i mocna zielona fluore¬ scencja.Podobny zwiazek otrzymuje sie przez traktowanie oktodecyloamina zwiazku po¬ wstajacego przy traktowaniu 2 - bromo - - 4 - amino - 1,9 - antrapirymidyny estrem benzoylooctowym. W podobny sposób otrzymuje sie 2 - oktodecyloamino - 1,9 - - antrapirymidyno - 4,10 - pirydony, które — 14 —w polozeniu 3 pierscienia pirydonówego zawieraja wolna lub zestryfikowana grupe karboksylowa lub cyjanowa, przez trakto¬ wanie 2 - bromo - 4 - amino-, 1,9 - antra- pirymidyny estrami malonowemi wzglednie cyjanooctowemi, poczem otrzymane zwiaz¬ ki ewentualnie sie zmydla, a nastepnie brom wymienia przez traktowanie oktode- cyloamina. Mozna równiez postepowac w ten sposób, ze najpierw otrzymuje sie od¬ powiednia 2 - alkyloamino - 4 - amino - 1,9- - antrapirymidyne przez przemiane okto- decyloaminy lub innej alkyloaminy z otwar¬ tym lancuchem alifatycznym, a nastepnie przylacza pierscien pirydynowy w sposób powyzej opisany.Przyklad XXII, Mieszanine skladaja¬ ca sie z 10 czesci wagowych 2 - bromo - - 1,9 - antrapirymidyno - 4,10 - pirymido- nu (który sie otrzymuje przez traktowanie 2 - bromo - 4 - amino - 1,9 - antrapirymi- dyny uretanem), 15 czesci wagowych do- decyloaminy i 150 czesci wagowych alkoho¬ lu izobutylowego ogrzewa sie do 140 — 150°C w ciagu 10 godzin w naczyniu wy¬ trzymuj acem cisnienie. Nastepnie miesza¬ nine reakcyjna chlodzi sie, odsacza powsta¬ ly zwiazek i przemywa go metano¬ lem. 2 - dodecyloamino - 1,9 - pirymidyno - - 4,10 - pirymidonoantracen otrzymany w ten sposób jest zóltym proszkiem krysta¬ licznym rozpuszczajacym sie w stezonym kwasie siarkowym i dajacym roztwór o zóltem zabarwieniu z zielona fluorescen- cja, które po dodaniu formaldehydu prze¬ chodzi poprzez fiolkowo - czerwone w zól¬ to - czerwone. Otrzymany produkt rozpu¬ szcza sie w alkoholu z trudnoscia, dajac roztwór o zóltem zabarwieniu z slaba zie¬ lona fluorescencja, nieco latwiej rozpu¬ szcza sie w acetonie z zóltem zabarwie¬ niem i mocna zielona fluorescencja, w lo¬ dowatym kwasie octowym — z zóltem za¬ barwieniem bez fluorescencji, a latwo rozpuszcza sie w eterze, benzenie i oleju parafinowym dajac roztwór zólto zabar¬ wiony z mocna zielona fluorescencja.Traktujac 2 - bromo - 1,4 - dwuamino- antrachinon cykloheksanonem i ogrzewajac otrzymany zwiazek z dodecyloamina w obecnosci nitrobenzenu otrzymuje sie od¬ powiedni zwiazek dodecyloaminowy przy jednoczesnem odszczepieniu bromowodoru; Przyklad XXIII. Mieszanine 10 czesci wagowych 2 - oksy - PyC - metylo - 1,9 - - antrapirymidyny (która sie otrzymuje przez traktowanie 1 - amino - 2 - oksyan- trachinonu acetoamidem) i 20 czesci wago¬ wych oktodecyloaminy ogrzewa sie w ciagu \y2 godziny do 220 — 230°C. Otrzymana mieszanine rozciencza sie nastepnie w 80°C 40 czesciami wagowemi metanolu, po ochlo¬ dzeniu odsacza powstala 2 - oktodecylo- amino - PyC - metylo - 1,9 - antrapirymi¬ dyne i przemywa ja metanolem. Jest to zól¬ to - czerwona masa woskowa, która sie rozpuszcza w stezonym kwasie siarkowym dajac roztwór o zabarwieniu czerwono - fiolkowem, które po dodaniu formaldehydu przechodzi w zólto - czerwone. Otrzymany zwiazek rozpuszcza sie w rozpuszczalni¬ kach organicznych, zwlaszcza zas dobrze rozpuszcza sie w eterze i weglowodorach z zóltem zabarwieniem i mocna zielona flu¬ orescencja.W odpowiedni sposób z 2 - oksy - PyC - butylo (lub - heksylo-, -nonylo-, pal- mitylo- albo -stearylo-) - 1,9 - antrapirymi- dyn (które sie otrzymuje w powyzej poda¬ ny sposób przez traktowanie 1 - amino - - 2 - oksyantrachinonu odpowiedniemi ami¬ dami kwasowemi) i z amin weglowodorów zawierajacych otwarty lancuch alifatyczny otrzymuje sie odpowiednie 2 - alkyloami¬ no - PyC - alkylo - 1,9 - antrapirymidy¬ ny, posiadajace wlasciwosci podobne do wlasciwosci 2 - oktodecyloamino - PyC - - metylo - 1,9 - antrapirymidyny.Przyklad XXIV. Do zawiesiny 10 cze¬ sci wagowych selenu w 200 czesciach wago¬ wych etanolu wprowadza sie dobrze mie- — 15 —szajae w ciagu jednej: godziny 12 czesci wagowych sodu metalicznego, przyczem nalezy baczyc, aby temperatura mieszani¬ ny reakcyjnej nie przekroczyla SC^C.Otrzymany roztwór miesza sie z zawiesina 40 czesci wagowych 2 - bromo - 4 - amino - - 1,9 - antrapirymidyny w 200 czesciach wagowych etanolu i ogrzewa mieszanine do wrzenia w ciagu 2 godzin. Mieszanine otrzymana w ten sposób i zawierajaca zwiazek sodowy 2 - seleno - 4 - amino - - 1,9 - antrapirymidyny zadaje sie nastep¬ nie 40 czesciami wagowemi bromku dode- cylowego i ogrzewa powtórnie do wrzenia w ciagu 2 godzin. Po ochlodzeniu odsacza sie powstala 4 - amino - 2 - dodecyloseleno - - 1,9 - antrapirymidyne i przemywa ja alko¬ holem i goraca woda dopóty, az splywajaca woda stanie sie bezbarwna. Zwiazek sele¬ nowy jest zóltym proszkiem krystalicznym, rozpuszczajacym sie w stezonym kwasie siarkowym i dajacym roztwór o zabarwie¬ niu czerwonem, które po dodaniu formalde¬ hydu przechodzi w zabarwienie fiolkowi Zwiazek ten rozpuszcza sie trudno w zim¬ nym alkoholu i lodowatym kwasie octo¬ wym, a stosunkowo latwo w acetonie, ete¬ rze, benzenie i cieplym alkoholu.Przyklad XXV. Mieszanine skladajaca sie z 25 czesci wagowych 4 - oksy - N - fe- nylo - 1,9 - pyrroloantronu (który sie o- trzymuje przez ogrzewanie mieszaniny 1 - chloro - 4 - oksyantrachinonu, fenylo- aminooctanu potasu i alkoholu izobutylo- wego pod cisnieniem w obecnosci chlorku miedziawego i octanu sodu), 30 czesci wa¬ gowych oktodecyloaminy i 100 czesci wa¬ gowych alkoholu amylowego ogrzewa sie w wytrzymuj acem cisnienie naczyniu do 180°C mieszajac w ciagu 10 godzin. Po ochlodzeniu mieszaniny reakcyjnej odsacza sie czesc stala, usuwa ewentualnie nieprze- reagowany oksyzwiazek przez wylugowa¬ nie pozostalosci alkoholem rozcienczonym, przemywa te pozostalosc woda i suszy. W ten sposób otrzymuje sie z dobra wydajno¬ scia 4 - oktodecyloamino - N - fenylo - 1,9 - - pyrroloantron w postaci proszku czerwo¬ no - zóltego. Rozpuszcza sie on w stezonym kwasie siarkowym z zabarwieniem zlotawo- zóltem, przyczem stosunkowo latwo rozpu¬ szcza sie on w weglowodorach i organicz¬ nych rozpuszczalnikach niezawierajacyeh grup hydroksylowych. Wytworzone roztwo¬ ry posiadaja zielono-zólta fluorescencje.Zwiazek o podobnych wlasciwosciach otrzymuje sie przez ogrzewanie w ciagu dluzszego czasu 4 - oksy - PyC - fenylo - - 1,9 - pyrroloantronu (który sie otrzymu¬ je przez ogrzewanie mieszaniny 1 - amino - - 4 - oksyantrachinonu i kwasu fenylobro- mooctowego w obecnosci octanu sodu) i oktodecyloaminy i dalsza przeróbke w zwykly sposób.Przez traktowanie 3 - bromo - 4 - ami¬ no - 1,9 - pyrazolantronu dodecyloamina w obecnosci alkoholu amylowego pod cisnie¬ niem otrzymuje sie 3 - dodecyloamino - - 4 - amino - 1,9 - pyrazolantron, który przez ogrzewanie z estrem metylowym kwasu p - toluenosulfonowego w obecnosci trójchlorobenzenu i weglanu potasu mozna przeprowadzic w N - metylo - 3 - dodecy¬ loamino - 4 - aminopyrazolantron.Przez ogrzewanie pod cisnieniem mie¬ szaniny 4 - jodo - 1,9 - antrapirymidyny (która sie otrzymuje przez traktowanie dwuazozwiazku 4 - amino - 1,9 - antrapiry¬ midyny jodkiem potasu), fenyloaminoocta- nu potasu i alkoholu amylowego w obecno¬ sci soli miedzi i weglanu potasu otrzymuje sie 1,9 - pirymidyno - N - fenylo - 4,10 - - pyrroloantracen. Przez traktowanie tego zwiazku bromem w obecnosci kwasu siar¬ kowego otrzymuje sie zwiazek jednobromo- wy, który przez traktowanie dodecyloami¬ na mozna w powyzej opisany sposób prze¬ prowadzic w odpowiedni dodecyloamino - 1,9 - pirymidyno - N - fenylo - 4,10 - pyr¬ roloantracen. - 16 — PL