Przy wytwarzaniu drozdzy do brzecz¬ ki podczas jej fermentowania doprowadza sie powietrze, aby rozmnazajacym sie ko¬ mórkom dostarczyc potrzebnego tlenu oraz unieszkodliwic powstajace produkty prze¬ miany materii. Wedlug dotychczas zna¬ nych sposobów do brzeczki doprowadza sie za pomoca pompy powietrze sprezone poprzez zespól rur umieszczonych poziomo na dnie kadfci fermentacyjnej, przy czym poszczególne rury sa zaopatrzone w otwor¬ ki. Usilowania osiagniecia zmniejszenia wielkosci pecherzyków powietrza dopro¬ wadzily w ciagu lat ostatnich do tego, ze srednice powietrznych otworków wyloto¬ wych w tych rurach stopniowo zmniejszo¬ no do 0,3 mm. Ze wzgledu na mozliwosc zatykania sie tych otworków przy takim ich zmniejszeniu oraz ze wzgledu na trud¬ nosc utrzymywania ich w stanie czystym niechetnie wierci sie otworki o mniejszej srednicy, pomijajac juz to, ze wykonywa¬ nie mniejszych otworków jest bardzo kosz¬ towne.Zmniejszenie ilosci powietrza wprowa¬ dzanego mozna osiagnac, jezeli przetlacza sie powietrze do brzeczki w kadzi fermen¬ tacyjnej nie przez otworki wywiercone, lecz przez drobne pory masy ceramicznej.W poszczególnych przypadkach stosowa¬ no urzadzenia zaopatrzone w rury lub skrzynki z gliny palonej, kamionki, szkla zeskwarzonego i t. d., jako w powierzchnie, przez które przeplywa powietrze. Oszczed¬ nosc energji niei odpowiada jednak zmniej¬ szeniu iloscii powietrza, gdyz masy te wsku-tek malej ich przepuszczalnosci wymagaja wiekszego cisnienia do przetlaczania po¬ wietrza. Poza tym ciagle utrzymywanie ta¬ kiego narzadu nawietrzajacego w stanie zupelnie czystym, w celu unikniecia infek¬ cji, jest trudne.Wynalazek niniejszy usuwa powyzsze wady i polega na tym, ze wydrazony na¬ rzad odpowiedniego ksztaltu, sluzacy do wprowadzania powietrza do cieczy przez stosunkowo duze otworki, stawiajacy moz¬ liwie maly opór w kierunku ruchu i wy¬ konany celowo z metalu odpornego na na¬ gryzanie, np. z miedzi, niklu, stali lub me¬ talu podobnego, jest poruszany w cieczy z duza szybkoscia tak, ze pecherzyki po¬ wietrza wyplywaja z narzadu nawietrzaja- cego ze stosunkowo duzych otworków, ce¬ lowo w kierunku przeciwnym do kierunku poruszajacego sie narzadu nawietrzajace- go, a -najlepiej! prostopadle lub prawie pro¬ stopadle do kierunku ruchu tego narzadu, i w chwili stykania sie z ciecza zostaja roz¬ bite na malenkie pecherzyki powietrza. Ta¬ kie dzialanie narzadu nawietrzajacego, za¬ opatrzonego w stosunkowo duze otwory (np. o srednicy, wynoszacej 2,00 mm), jest niespodziewane. Takie drobne, t. j. prawie emulsyjne rozproszenie powietrza mozna bylo dotychczas osiagnac w przemysle drozdzowym tylko w razie zastosowania, jako narzadu nawietrzajacego, wspomnia¬ nych powyzej mas ceramicznych, które je¬ dnak nie znalazly duzego zastosowania ze wzgledu na wspomniane powyzej wady.Znane jest wprawdzie rozdzielanie po¬ wietrza lub pary w cieczy za pomoca rur osadzonych obrotowo wokolo osi prosto¬ padlej do nich. Urzadzenie wedlug wyna¬ lazku niniejszego rózni sie jednak zasad¬ niczo od wspomnianego powyzej znanego ukladu tym, ze do rozdzielania powietrza zastosowany jest narzad nawietrzajacy, zaopatrzony w otworki do wylotu powie¬ trza (dziurki, szczeliny i t d.) i posiada¬ jacy ksztalt, nadajacy sie do równomier¬ nego rozdzielenia powietrza na calym przekroju naczynia, oraz przekrój, stawia¬ jacy w kierunku ruchu najmniejszy opór wzgledem otaczajacej go cieczy, przy czym otworki do wylotu powietrza w narzadzie nawietrzajacym sa celowo wykonane tak, ze wylot powietrza nastepuje w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu narzadu nawietrzajacego, najlepiej mniej wiecej prostopadle do kierunku ruchu tego na¬ rzadu.Szybkosc wzgledna narzadu nawietrza- jacego wedlug wynalazku moze byc za po¬ moca lopatek prowadzacych ciecz otacza¬ jaca zwiekszona prawie do szybkosci ob¬ wodowej. Wskutek tego w miejscu prze¬ plywu powietrza do cieczy powstaje je¬ szcze dzieki obranemu ksztaltowi narzadu nawietrzajacego dzialanie ssace, wskutek którego cisnienie powietrza, potrzebne do przezwyciezenia cisnienia statycznego cie¬ czy otaczajacej, gdy narzad nawietrzajacy nie porusza sie, oraz do przezwyciezenia o- poru ruchu, powstajacego podczas prze¬ plywu powietrza przez otworki narzadu nawietrzajacego, znacznie sie zmniejsza.W celu unikniecia tworzenia sie wiek¬ szych pecherzyków powietrza otworki do wylotu powietrza w narzadzie nawietrza- jacym sa wykonane w mysl wynalazku ni¬ niejszego w miejscach bardziej oddalo¬ nych od osi obrotu, t. j. w tej czesci narza¬ du nawietrzajacego, w której otrzymuje sie juz potrzebna szybkosc wzgledem cie¬ czy otaczajacej.Narzad nawietrzajacy dobrze jest u- ksztaltowac tak, aby w kierunku ruchu stawial on mozliwie maly opór wzgledem cieczy otaczajacej. W; tym celu narzad na¬ wietrzajacy sklada sie z ramion wzglednie skrzydel o ksztalcie oplywowym wzgled¬ nie o przekroju poprzecznym miecza obo¬ siecznego z podstawa rozszerzajaca sie ku sciance naczynia, w którym narzad ten sie porusza.Za pomoca narzadu nawietrzajacegowedlug wynalazku niniejszego powietrze moze byc swobodnie zasysane z atmosfery, jezeli szybkosc obrotowa tego urzadzenia zostanie o tyle zwiekszona ponad szybkosc obrotowa potrzebna do samego rozpylania powietrza, ze przy otworach wylotowych narzadu nawietrzajacego powstaje odpo¬ wiednie cisnienie dynamiczne wzglednie odpowiednie dzialanie ssace. Poniewaz wskutek zwiekszenia szybkosci obrotowej wzrasta opór, który napotyka mieszanina powietrza i cieczy podnoszaca sie z dolnej strony narzadu nawietrzajacego (poprzez ten narzad) w góre, to dobrze jest zasto¬ sowac np. wirnik o powierzchniach srubo¬ wych lub wiatraczek do przyblizania cie¬ czy nawietrzanej do narzadu nawietrzaja¬ cego.Na rysunku przedstawione sa tytulem przykladów rozmaite postacie wykonania wynalazku niniejszego. Fig. 1 przedstawia przekrój pionowy narzadu nawietrzajace¬ go; fig. 2 — rzut poziomy narzadu nawie¬ trzajacego, czesciowo w przekroju; fig. 3 — przekrój pianowy jednego skrzydla na¬ rzadu nawietrzajacego z zaznaczonymi li¬ niami przeplywu w celu uwidocznienia dzialania samego powietrza; fig. 4 przed¬ stawia rzut poziomy innej postaci narzadu nawietrzajacego, a fig. 5 i 6 schematycznie przedstawiaja w rzucie pionowym i pozio¬ mym przyklad wykonania samozasysajace- go narzadu nawietrzajacego, wreszcie fig. 7 uwidocznia przyklad wykonania skrzydla o ksztaltach oplywowych.Na dolnym koncu odpowiednio osadzo¬ nego, mechanicznie napedzanego Walu wy¬ drazonego A umieszczony jest kilkoramien- ny narzad nawietrzajacy skladajacy sie z ramion, któffe w przekroju poprzecznym maja ksztalt np. miecza lub ksztalty oply¬ wowe (fig, 3 i 7) Kazde z tych ramion sklada sie przy tym ze srodkowej czesci wydrazonej B oraz z wydrazonego skrzy¬ dla mieszajacego C. Skrzydla te posiadaja na swej zewnetrznej czesci otworki E do wylotu powietrza, najlepiej skierowane ku dnu D kadzi. Powietrze wyplywajace z o- tworków skrzydel C poruszajacych sie z odpowiednia szybkoscia w cieczy otaczaja¬ cej zostaje rozpylone przez te ciecz sply¬ wajaca po skrzydlach, gdyz kazdy posz¬ czególny strumien powietrza wyplywajacy z otworka E zostaje do pewnego stopnia nieskonczona liczbe razy odciety bezposre¬ dnio przy sciance skrzydla prostopadle do jego osi.Azeby powierzchnia narzadu nawietrza¬ jacego, na której umieszcza sie otworki wylotowe, a zatem i zuzycie energji przez urzadzenie bylo mozliwie male, urzadze¬ nie moze byc wykonane tak, ze otworki sa tym wieksze (przy czym ten wzrost wiel¬ kosci otworków jest stopniowy lub ciaglyJ, im dalej sa one polozone od osi wzglednie im blizej leza obwodu, gdyz wraz ze zwie¬ kszeniem szybkosci mozliwe jest rozpyla¬ nie odpowiednio grubszych strumieni po¬ wietrza. Poniewaz powietrzne otwory wy¬ lotowe musza znajdowac sie w pewnym odstepie od siebie, jest rzecza pozadana, aby szerokosc poszczególnych ramion na¬ rzadu nawietrzajacego zwiekszala sie w miare zwiekszania sie odleglosci od walu, w tym celu, aby w kazdym miejscu mozna bylo umiescic przekrój wylotowy do po¬ wietrza odpowiadajacy powierzchni nawie- trzanej, do czego odpowiedni jest np. ksztalt wycinka kolowego.Ciecz, skierowywana w poblizu walu B w dól za pomoca skrzydla, a nastepnie za pomoca dna D kadzi — na zewnatrz, jest prowadzona za pomoca odpowiednich blach kierowniczych F, najlepiej umiesz¬ czonych pod wirujacym narzadem nawie- trzajacym, i dzieki temu nie moze wirowac wraz z tym narzadem. Przy tym skutek rozpylania zostaje jeszcze bardziej zwiek¬ szony dzieki temu, ze mieszanina brzeczki i powietrza, skierowana najpierw w dól miedzy dno kadzi a skrzydla, w tych miej¬ scach a, w których ciecz znajduje sie w — 3 —ruchu (pomimo blachy kierowniczej), zo¬ staje rozdzielona po raz drugi.W celu zwiekszenia dzialania lopatek kierowniczych F mozna wykonac urzadze- nie, potrzebne do chlodzenia brzeczki, jako uklad rur R z rurami pionowo lub poziomo ulozonymi. Najlepiej jest zastosowac dwa lub cztery takie elementy chlodnicze, roz¬ mieszczone srednicowo przeciwlegle i moz¬ liwie blisko skrzydel C.Jezeli chodzi o duze kadzie fermenta¬ cyjne, to w celu równomiernego przewie¬ trzania calej ich zawartosci brzeczka mo¬ ze byc przeprowadzana obok narzadu na- wietrzajacego C. Postac wykonania, szcze¬ gólnie nadajaca sie do tego celu, jest przedstawiona na fig. 5 i 6. W tej postaci wykonania ramiona wzglednie skrzydla na¬ rzadu nawietrzajacego na czesci G polozo¬ nej najblizej walu napedowego A sa u- ksztaltowane srubowo jako urzadzenie do mieszania brzeczki, które to urzadzenie za¬ sysa ciecz, znajdujaca sie w poblizu osi obrotu, i tloczy ja pod skrzydla C narzadu nawietrzajacego, skad ciecz ta prowadzona prostopadle po dnie naczynia i dolnych powierzchniach narzadu nawietrzajacego lub ewentualnie poziomo przy uzyciu blach kierowniczych porusza sie na ze¬ wnatrz w kierunkach promieniowych. Przy tym ciecz ta dokladnie miesza sie z powie¬ trzem doprowadzanym za pomoca narzadu nawietrzajacego, po czym mieszanina po¬ wietrza i cieczy plynie ku górze poprzez wolne przestrzenie miedzy poszczególny¬ mi ramionami narzadu nawietrzajacego. W celu zapobiezenia temu, aby poszczególne strumienie tej cieczy nie odplynely w kie¬ runku promieniowym poza zewnetrzny ob¬ wód narzadu nawietrzajacego, zanim nie otrzymaja odpowiedniej ilosci powietrza, zaleca sie otoczyc narzad ten wiencem skierowanym w dól, to jest ku dnu naczy¬ nia. Wieniec ten dziala podobnie, jak za¬ mkniecie hydrauliczne. W przykladzie wy¬ konania przedstawionym na rysunku urza¬ dzenie zawiera pierscien K, który zapo* biega przy tym bezposredniemu wyplywa¬ niu na zewnatrz czesci brzeczki porusza¬ nej za pomoca skrzydel C, gdyz dolny brzeg pierscienia K tworzy w pewnym sto¬ pniu zamkniecie hydrauliczne.Przez wbudowanie cylindra umieszczo¬ nego wspólsrodkowo z osia obrotu mozna powiekszyc odleglosc miedzy strefa zasy¬ sania a narzadem nawietrzajacym i dzieki temu osiagnac, ze zasysana zostaje tylko taka ciecz, która podczas przeplywu przez naczynie oddala znów powietrze calkowi¬ cie lub w przewazajacej czesci. Cylinder prowadniczy mozna wykonac np. w posta¬ ci teleskopu, aby mozna bylo wedlug po¬ trzeby zmieniac polozenie powierzchni za¬ sysania, np. odpowiednio do danego pozio¬ mu cieczy w naczyniu nawietrzanym. PL