W pedniach pasowych wykonywano juz jedno kolo pasowe o nastawnej srednicy, w celu uskuteczniania zmiany szybkosci, Zapomoca odpowiednich srodków zapew¬ nia sie przytem, by naprezenie pasa po¬ zostawalo stale równomierne.Wynalazek niniejszy dotyczy szcze¬ gólnej pedni, której kolo napedzajace jest osadzone bezposrednio na wale sil¬ nika.Wynalazek polega na tern, ze silnik w znany sposób umocowany jest przechylnie i równoczesnie kolo pasowe, skladajace sie z dwóch czesci, wykonane jest nastawnie w celu rozszerzenia lub zwezenia rowka klinowego, przyczem drugie kolo pasowe nie zmienia ani swego polozenia, ani sred¬ nicy.Dzieki temu nastawianie mozna usku¬ teczniac w sposób prosty i pewny; nasta¬ wianie moze byc wykonane w sposób naj¬ bardziej dokladny zapomoca niewielu chwytów, zapewniajacy jednoczesnie rów¬ nomierne naprezenie pasa; wskutek tego przenoszenie szybkosci jest dogodne na¬ wet przy znacznej przekladni szybkosci.Jesli przy oslonie silnika zastosowany bedzie drazek, który przy przechylaniu sie silnika uskutecznia odpowiednie na¬ stawianie obu czesci kola pasowego, to zapomoca jednego tylko chwytu osiaga sie zarówno przechylenie silnika, jak i samo-I czynnie przynalezne nastawienie wzgle¬ dem siebie obu czesci kola pasowego* Osia¬ ga sie przytern jeszcze te korzysc, ze ta¬ kie przestawianie moze miec'miejsce pod¬ czas pracy, to jest podczas biegu silnika.Na zalaczonym rysmaku przedstawio¬ no kilka postaci wykonania urzadzenia wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia wi¬ dok zprzodu urzadzenia; fig. 2 — jego widok zboku, fig. 3 — w wiekszej podzial- ce czesciowy poprzeczny przekrój piono¬ wy czesci urzadzenia wedlug fig. 2vfig. 4 przedstawia odmienne wykonanie; fig. 5 przedstawia inna póstóc wykoaaaia; Eg. 6 — widok zboku urzadzenia wedlugl fig. 5.W postaci wykonania wedlug fig. 1 — 3 silnik elektryczny 1 osadzony jest prze¬ chylnie na ramieniu 4 maszyny zapomoca przegubu 3 i przylanego do silnika ucha 2.Na wale 5, wystajacym z oslony silnika, umieszczone jest dzielone kolo pasowe do pasa klinowego, skladajace sie z dwóch czesci 6 i 7. Czesc 6 jest polaczona nie- obracalnie z walem 5 zapomoca wpustki 8 i zaopatrzona w piaste 9 z gwintem, na która nakrecona jest czesc 7 kola pasowe¬ go z odpowiednim gwintem. Na zewnetrz¬ nym koncu walu 5 osadzony jest jeszcze zatrzym 10, umocowany wspólnie z cze¬ scia 6 nieobracalnie na wale 5, zapomoca nakretek 11 i wpustki 8. Zatrzym 10 jest przewiercony równolegle do walu. W prze¬ wierceniu tern umieszczony jest przesuwnie sworzen 12, zaopatrzony w uchwyt 13.Sworzeii ten znajduje sie pod dzialaniem sprezyny 14, która stara sie wcisnac przed¬ ni, zwezony (np. kulisty) koniec 15 w od¬ powiednie wyciecie czesci 7 kola pasowe¬ go. W ten sposób uniemozliwia sie wzgled¬ ny obrót czesci 7 wzgledem czesci 6. Po¬ nadto na boku czesci 7 jest wykonany wspólsrodkowy z walem 5 wieniec zagle¬ bien dla konca 15 sworznia. Przy tym wiencu znajduje sie podzialka.Oslona 1 silnika elektrycznego zaopa¬ trzona jest w wystep 16, uchwycony mie¬ dzy dwiema szczekami 17, 18. Szczeki 17, 18 umieszczone sa przesuwnie na wrze¬ cionie 19, umocowanem na ramieniu 20 wspornika. Sxczeki te moga byc przesta¬ wiane na wrzecionie zapomoca nakretek 21, 22, zaopatrzonych w uchwyty. Oczywi¬ scie, z przestawianiem szczek 17, 18 pola¬ czone jest równoczesnie przechylanie sil¬ nika elektrycznego 1 okolo przegubu 3, stanowiacego os obrotu. Przechylanie o- slony / silnika okolo przegubu 3 powo¬ duje oddalanie wzglednie przyblizanie wa¬ lu 5 do walu 23. Wal 23 ulozony jest w kadlubie 4 maszyny i* sluzy jako wal na¬ pedowy danej maszyny roboczej, do któ¬ rej jest zastosowane opisane urzadzenie.Na wale 23 umocowane jest kolo pasowe 24, na którem biegnie pas klinowy 259 po¬ prowadzony przez kolo pasowe 6, 7. Po¬ dzialka przy wiencu wyciec 30, jest tak umieszczona, ze mozna na niej odrazu odczytywac ilosci obrotów tarczy 24 na minute. W przedstawionem na rysunku polozeniu sworznia sprezynowego 12 wzgledem czesci 7 kola, kolo 24 na wale napedowym 8 wykonywa 85 obrotów na minute. Jesli np. ilosc obrotów kola 24 ma wynosic 95, to wystarczy po unierucho¬ mieniu silnika rozluznic srube 22, by sil¬ nik 1 opuscil sie, przez co rozluznia sie pas klinowy 25.Nastepnie pas klinowy 25 zwalnia sie nieco ku górze z rowka kola pasowego 6, 7, Równoczesnie tak przekreca sie czesc 7 wzgledem czesci 6, po wyciagnieciu sworz¬ nia sprezynowego 12, ze przedni koniec 15 zwolnionego sworznia sprezynowego 12 moze zapasc w zaglebienie, któremu odpo¬ wiada liczba 95 podzialkL Nastepnie moz¬ na zpowrotem uruchomic silnik, poczem nakretke 22 znów przekreca sie ku górze tak daleko, az pas klinowy znów otrzyma odpowiednie naprezenie. Nastepnie usku¬ tecznia sie odpowiednie odkrecenie na¬ kretki 21.Podobnie postepuje sia przy przecho- — 2 —dzeniu z wiekszej ilosci obrotów na mniej¬ sza. W tym przypadku wystarczy jednak po uruchomieniu silnika .elektrycznego tak przestawic czesc 7 kola wzgledem trzyma- ka 10 wzglednie drugiej czesci 6 kola, by przedni koniec sworznia sprezynowego 12 ustawil sie w odpowiedniem miejscu spoczynku. Polaczone z tern zwisanie pa¬ sa klinowego 25 znów usuniete zostaje po rozruchu silnika przez odpowiednie pokre¬ cenie ku górze obu nakretek 21, 22.W postaci wykonania, przedstawionej na fig. 4, na wale 5 silnika zapomoca wpustki 32 przymocowana jest nieobracal- nie tuleja nagwintowana 31. Tuleja 31 zaopatrzona jest w czesci 33, 34 przeciw¬ bieznych gwintów, to jest gwintów lewo- i prawoskretnych. Na kazdej z tych cze¬ sci 33, 34 nasadzona jest polówka kola pa¬ sowego, skladajacego sie z dwóch czesci 35 i 36. Czesci 35, 36 kola pasowego za¬ mocowane sa wzgledem siebie zapomoca jednego lub kilku sworzni nagwintowa¬ nych 37. Jesli sworznie sa dociagniete, to wskutek sciagniecia czesci 35, 36 kola zo¬ staja zamocowane nieobracalnie na tulei nagwintowanej 31. Jesli zapomoca tej po¬ staci wykonania ma sie uskutecznic prze¬ stawianie czynnej srednicy kola, a wiec zmienic ilosc obrotów przeciwleglego kola pasowego 24, wystarczy zwolnic sworznie srubowe 37 tak, by przez pokrecenie cze¬ sci 35, 36 kola wzgledem tulei nagwinto¬ wanej 31 nastapilo zblizenie wzglednie od¬ dalenie obu czesci 35, 36 kola. Poza tern naprezanie pasa klinowego odbywa sie w sposób poprzednio opisany. Takze i w tej postaci wykonania moze sie znajdowac po- dzialka, umieszczona np. na boku nagwin¬ towanej tulei 31 i wspóldzialajaca ze znaczkiem, nacechowanym na odpowied¬ niej piascie czesci kola pasowego.W postaci wykonania, przedstawionej na fig. 5 i 6, silnik elektryczny 38 przy¬ mocowany jest przechylnie do kadluba 40 maszyny zapomoca sworznia 39. Oslona silnika elektrycznego zaopatrzona jest przytern w boczny wystep 41, obejmujacy miedzy dwoma zgrubieniami 43, 44 na¬ kretke 42 wrzeciona. Nakretka ta zaopa¬ trzona jest w rekojesc 45 i nakrecona na wrzeciono 46, umocowane na kadlubie 40 maszyny. Na wale 47 silnika elektryczne¬ go osadzone jest dwudzielne kolo pasowe 48, 49. Piasty 50, 51 czesci 48, 49 kola za¬ opatrzone sa w przechodzace naokolo row¬ ki 52, 53, w które wchodza czopy 54, 55.Czopy te zamocowane sa na dwóch pola¬ czonych ze soba przegubowo dzwigniach 56, 57. Wspólny czop 58 dzwigni 56, 57 przymocowany jest do oslony silnika za¬ pomoca ramienia 59. O górne konce dzwi¬ gni 56, 57 zaczepiaja drazki 60 i 61, przy¬ mocowane do ramienia 63 kadluba zapo¬ moca wspólnego czopa 62. Ramie 63 ka¬ dluba umocowane jest na górnym koncu wrzeciona 46.W powyzej opisanej postaci wykona¬ nia równoczesnie z przestawianiem nakret¬ ki 45 wrzeciona uskutecznia sie zblizanie wzglednie oddalanie czesci 48, 49 kola i odnosne zblizanie lub oddalanie walu 47 silnika wzgledem nieprzedstawionego na rysunku walu napedowego maszyny. Jesli np. nakretke 45 wrzeciona przekreci sie ku górze, to wskutek polaczonego z tem pochylenia ku górze oslony silnika wal 47 oddala sie od walu napedowego maszy¬ ny; równoczesnie jednak przegub 58, po¬ laczony z oslona 38 silnika, zostaje po¬ pchniety ku górze, czyli przegub 62 zosta¬ je przyblizony, przez co rozstawiaja sie czesci 48, 49 kola, a wiec zmniejsza sie czynna srednice kola pasowego. Jesli na¬ kretke 45 wrzeciona obracac w druga stro¬ ne tak, ze oslona silnika przechyla sie ku dolowi okolo czopa 39, to wal 47 zbliza sie do walu napedowego maszyny, a z drugiej strony zapomoca przegubu ramion 56 — 51 zblizaja sie do siebie czesci 48, 49 kola, a wiec zwieksza sie czynna sred¬ nica kola pasowego. — 3 —Oczywiscie, stosunki dzwigni sa w po¬ wyzszej postaci wykonania tak obrane, ze pas klinowy 64 utrzymywany jest zawsze w naprezonem polozeniu, bez wzgledu na to, czy czesci 48, 49 zostaja oddalone od siebie, w celu zmniejszenia ilosci obrotów walu napedowego maszyny, czy tez od¬ wrotnie. Jak wskazuje rysunek, dobrze jest umiescic na nieruchomem wrzecionie 46 zapomoca oprawki 65 wskazówke 66, wspóldzialajaca z podzialka 67, umie¬ szczona na powierzchni czolowej ramie¬ nia 41.Powyzej opisana postac wykonania po^ siada te zalete, ze nastawianie mozna u- skuteczniac podczas pracy silnika. PL