Stwierdzono, ze przy przedzeniu na mokro roztworów estrów celulozowych otrzymuje sie zwiekszona wytrzymalosc wytworzonego produktu, jezeli koagulacje przeprowadza sie w kapielach stracaja¬ cych o niskiej temperaturze, Skutek ten wystepuje juz przy obnizeniu temperatu¬ ry do mniej wiecej 0°, a w nizszych tem¬ peraturach (—10°, —20°, —40° i jeszcze dalej ponizej 0°) uwydatnia sie w znacznie wiekszym stopniu.Sposób niniejszy dotyczy wobec tego otrzymywania sztucznych wytworów, np. nitek, tasm, filmów i podobnych wyro¬ bów;, przez wyciskanie roztworów estrów celulozowych przez nasadki odpowiadaja¬ ce co do ksztaltu wytwarzanym wyrobom i jest znamienny tym, ze proces przepro¬ wadza sie mniej wiecej w temperaturze 0° lub w jeszcze nizszych temperaturach.Nasadki te sa wykonane w postaci dysz, sitek, waskich szczelin i t. d.Wykonanie tego sposobu wyjasniaja ponizej opisane przyklady, w których wplyw temperatury na wytrzymalosc o- trzymanych nitek przedstawiony jest licz¬ bowo.Przyklad I. Wlóknisty trójoctan celu¬ lozy, w znany sposób wymyty i wysuszony, rozpuszcza sie w mieszaninie 95 czescichlorku metylenu i 5 czesci alkoholu w przez dysze o 36 otworach i 0,08 mm sred- stezeniu wykazanem w tabeli (wyrazonem nicy w eterze przy szybkosci odbierania w centymetrach szesciennych rozpuszczal- 10 — 20 m na minute. Wytworzone nitki nika na 1 g estru celulozy) i przedzie w nawija sie na szpulki lub w wirówce, sposób znany dla przedzenia na mokro Temperatura kapieli stracajacej + 20° + 20" + 20° + 20" + 2" _|_ 2° . + 0° "'' + 0" — 10° — 10° - 20° — 20" — 30° — 30° — 40° — 40" Stezenie roztworu przedzalnego 1 : 9 1 , V 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 : 9 11 11 9 9 . 9 9 • 9 • 9 • 11 11 13 13 : 13 : 13 Wskaznik grubosci pojedynczych nitek w jednostkach Denier'a 3,0 2,2 2,7 2,0 3,0 2,2 3,5 2,2 3,7 3,0 3,2 2,4 2,7 2,0 3,5 1,8 Ciagliwosc w % 22 22 26 26 17 16 18 15 16 14 16 15 15 14,5 12,5 10 Wytrzymalosc poje¬ dynczej nitki w gra¬ mach na jednostke wedlug Denier'a 1,34 1,33 1,30 1,31 1,51 1,56 1,60 . 1,59 1,67 1,70 1,83 1,80 2,07 2,06 2,23 2,34 Przyklad II. W podobny sposób lozy w mieszaninie chlorku metylenu z al- przedzie sie w toluenie za pomoca tego sa- koholem w stosunku 95 : 5. mego urzadzenia roztwór trójoctanu celu- + 17° ' . 1 + 17" 1 — 30" 1 1 — 30" 1 - 40" 1 1 | — 40° 1 1 — 50° 1 16 16 16 16 16 16 16 2,08 1,46 2,06 1,45 2,08 1,44 1,97 20,5 20,5 15,5 14 15 14 9,5 1,10 1,09 1,68 1,68 1,84 1,82 2,03 Przyklad IIL Roztwór trójoctanu ce- chlorku metylenu z alkoholem w stosunku lulozy (zhydrolizowanego az do zawarto- 95 : 5 przedzie sie w eterze w sposób wy- sci 5%T% kwasu octowego) w mieszaninie zej opisany. — 2 —Temperatura kapieli ! Stezenie stracajacej przed -{- 14u 1 + 14° 1 — 20° 1 - 20° 1 - 409 1 — 40° | 1 roztworu zalnego 11 n 11 11 11 11 Wskaznik grubosci pojedynczych nitek w jednostkach Denier'a 3,36 1,87. 3,2 2,6 3,0 2,45 Ciagliwosc w % 27 26 17,5 17,0 13 13 '1'HHII ¦! IMI.II JIHM.III Wytrzymalosc pojer dynczej nitki w gra- mach na jednostka wedlug Denier'a 1,27 1,36 1,50 1,59 1,84 1,92 Przyklad IV. Tak sanno przedzie sie w eterze dwuoctan celulozy rozpuszczony w mieszaninie chlorku metylenu i alkoholu w stosunku 95 : 5. + 16° + 16° — 20° 1 : 11 1 ; 11 1 : 11 4,34 3,22 3.41 i 26,5 ! 21.5 | 23 | 0,80 0,84 1,25 Przyklad V. Ma&lan acetocelulozowy o zawartosci 8% kwasu maslowego roz¬ puszczony w mieszaninie chlorku metyle¬ nu i alkoholu w stosunku 95 : 5 przedzie sie w eterze w powyzej opisany sposób. + 18° — 40° — 50° 1 : 11 1 : 11 1 : 11 2.88 2,87 3,09 26,5 17 15 1.13 1,64 1,79 Zamiast podanego w przykladach estru celulozy moga byc przerabiane wedlug te¬ go sposobu oczywiscie takze inne proste estry celulozy, jak naprzyklad mrówcza¬ ny, propioniany lub maslany, i mieszane estry celulozy, jak octowo-mrówkowe, oc- towo-propionowe lub octowo-maslowe, o- raz produkty przemiany estrów pierwot¬ nych otrzymanych przez mniej lub wiecej postepujaca hydrolize, z zastosowaniem odpowiednich rozpuszczalników i przy od- powiedniem stezeniu. Jako srodki rozpu¬ szczajace wziglednie mieszaniny tych srod¬ ków moga byc zastosowane z korzyscia takie srodki, które przy przedzeniu w zwyklej temperaturze zupelnie zawodza lub daja tylko bardzo poslednie nitki. Taki¬ mi srodkami rozpuszczajacymi i ich miesza¬ ninami, np. mieszanina 95 czesci chlorku etylenu i 5 czesci alkoholu etylowego lub 23 czesci acetonu i 10 czesci dwuoksanu, mozna otrzymac z mieszanych estrów ce¬ lulozy dobre i mocne nitki, lecz przy za¬ stosowaniu kapieli stracajacej ochlodzonej do temperatury np. —20°. Tak samo jako srodki stracajace zamiast eteru i toluenu mozna stosowac tez i inne materialy stra¬ cajace, jak benzyne, nafte, cykloheksan i - 3 -podobne materialy. Wreszcie mozna w niektórych przypadkach przasc zamiast roztworów oddzielnych estrów celulozy takze roztwory bezposrednie, które otrzy¬ muje sie przy wytwarzaniu estrów celulo¬ zy, jak to jest znane przy procesach prze¬ dzenia w wyzszych temperaturach.Przy zastosowaniu opisanego sposobu mozna stosowac o wiele dluzej kapiele stracajace bez regeneracji, niz to jest zwykle mozliwe przy przedzeniu na mokro, poniewaz stracajace dzialanie kapieli w stosunku do estrów celulozy zawsze jeszcze zachodzi w tak niskich temperatu¬ rach, nawet przy znacznym rozcienczeniu srodkami rozpuszczajacymi. Przy uzyciu latwo lotnych cieczy, jako kapieli straca¬ jacych, stratom, wystepujacym zwykle, przeciwdzialaja z korzyscia niskie tempe¬ ratury. PL