Jest rzecza znana, ze rzucanie bomb z samolotu do celu nieruchomego lub tez ru¬ chomego, znajdujacego sie na ziemi lub na wodzie, moze byc dokonane w sposób dwojaki, a mianowicie, albo zrzuca sie bombe podczas lotu poziomego o szybkosci mozliwie równomiernej, albo tez podczas lotu nurkowego, kiedy samolot opuszcza sie z bardzo ostrem nachyleniem.Ten drugi sposób rzucania bomb posia¬ da te zalete, ze im bardziej opuszczanie sie samolotu jest pochyle, to znaczy, im bar¬ dziej jest zblizone do pionowego, tern bar¬ dziej jest prostolinijna droga bomby i tem mniejsze beda skutki nieuniknionych ble¬ dów w ocenianiu szybkosci samolotu oraz wysokosci, na jakiej on sie znajduje, cho¬ ciazby te bledy byly znaczne.W zwiazku z powyzszem mozna wiec dla wymienionego przypadku strzelania pod¬ czas lotu nurkowego zbudowac w sposób dosc prosty przyrzad celowniczy, umozli- wiajacy poprawke kierunku linji celowania, zalezna od nachylenia samolotu, od szyb- *) Wlascicielka patentu oswiadczyla, ze wynalazca jest Antonio Clementi w Wiedniu,kosci, 2 jaka samolot ket, oraz odl wysoko¬ sci, na jakiej samolot sie znajduje. Jezeli chodzi o cel ruchomy, nalezy przy ustala¬ niu linji celowania miec równiez na uwadze szybkosc posuwania sie celu* Przyrzad celowniczy wedlug niniejsze¬ go wynalazku jest tak zbudowany, ze na¬ rzad optyczny, np. pryzmat odbijajacy, wplywajacy na kierunek linji celowania, jest obracany przedewszystkiem z uwzgled¬ nieniem wybranej wysokosci zrzutu oraz z uwzglednieniem szybkosci koncowej lub sredniej lotu nurkowego, zaleznej od róz¬ nicy pomiedzy ta wysokoscia i wysokoscia przy poczatku lotu nurkowego, przyczem na powyzszy obrót linji celowania wplywa jeszcze obrócenie sie w pionowej plaszczy¬ znie wskaznika nachylenia, majacegoi po¬ stac wahadla lub giroskopu, dzieki któremu to obrotowi zostaje uwzgledniony wplyw nachylenia kierunku lotu nurkowego na kat wyprzedzenia linji celowania.Caloksztalt dzialania wymienionych przyrzadów jest w streszczeniu nastepu¬ jacy.Wskaznik pionu, który moze byc np. w postaci ukladu wahadlowego' lub w postaci giroskopu, ustalajacego pion, steruje zapo- moca osobnej przekladni jednym z dwóch ruchów narzadu krzywiznowego, który mo¬ ze albo przesuwac sie w dwóch prostopa¬ dlych do siebie kierunkach, albo tez moze przesuwac sie wzdluz osi i wokolo niej sie obracac.Wysokoisciomierz steruje drugim ru¬ chem wymienionego narzadu krzywizno¬ wego, iak ze wskutek polaczonego dziala¬ nia obu ruchów punkt tego narzadu, który odpowiada nachyleniu samolotu oraz jego wysokosci nad ziemia, zostaje doprowadzo¬ ny pod wierzcholek trzpienia, opierajacego sie na powierzchni narzadu krzywiznowego i kierujacego przekladnia prowadzaca do przyrzadu celowniczego.W przekladni, prowadzacej do przy¬ rzadu celowniczego, jest osadzona prze¬ kladnia róznicowa, sterowana przez wskaz¬ nik szybkosci zapomoca odpowiedniej tar¬ czy krzywiznowej, tak ze ostatecznie linja celowania zostaje przesunieta prawidlowo z uwzglednieniem nachylenia, wysokosci oraz szybkosci samolotu.Jezeli wkoncu chodzi o strzelanie do oelu ruchomego, to po ustaleniu szybkosci posuwania sie celu trzeba dokonac popraw¬ ki linji celowania równiez zgodnie z posu¬ waniem sie celu, a taka poprawka moze byc uskuteczniona badz zapomoca podzial- ki, umieszczonej wprost W polu widzenia lunety, badz tez zapomoca dowolnego inne¬ go znanego srodka.Wymieniony powyzej przyrzad celowni¬ czy moze byc znacznie uproszczony bez zadnego uszczerbku dla jego skutecznosci.Naprzyklad drugi ruch narzadu krzywizno¬ wego, zgodny równiez z poprawka wysoko¬ sci, moze byc zamiast samoczynnie spowo¬ dowany przez pilota recznie. Kazdorazowe wprowadzanie poprawki szybkosci przy uzyciu przyrzadu wymienionego typu jest zbyteczne, o ile dokonywa sie poprawki dla sredniej szybkosci lotu nurkowego; wsku¬ tek tego nie umieszcza sie w przyrzadzie celowniczym sini narzadu krzywiznowego, ani tez przekladni róznicowej, sterowanej przez wskaznik szybkosci.Uproszczenia te sa mozliwe dzieki temu, ze nawet znaczne szybkosci i wysokosci wy¬ woluja tylko niewielkie bledy w przypad¬ ku bardzo prostego strzelania, pod warun¬ kiem, ze strzelanie odbywa sie; w granicach pewnej sredniej szybkosci i wysokosci lotu.Na rysunku schematycznie przedstawio¬ no przyklad wykonania uproszczonego przyrzadu celowniczego, w którym za wskaznik lotu poziomego sluzy wahadlo, a jeden z obu ruchów czesci krzywiznowej jest posuwisty, drugi zas obrotowy, i wktó¬ rym poprawke linji celowania uzyskuje sie zapomoca dajacego sie obracac pryzmatu, umieszczonego przed luneta celownicza na nieruchomej czesci samolotu. - 2 -JMc wynika z rys?u«fcttT w panzedisiawio nyan przypadku wskaznik pionu sklada sie z dwóch tlumionych wahadel /, T, z któ¬ rych kazde w celu tlumienia ich wahan jest osadzone wahadlowo na poizioitoej osi w naczyniu napelnionem olejem. Ruchy tych wahadel sa przenoszone zapomoca prze¬ kladni z kól zebatych 2, 2* i 3, J1 na dwie tarcze krzywiznowe 4, 4', dajace sie obra¬ cac i przesuwac na swoich osiach 5, S\ Ksztalty równoleglych uszeregowanych je¬ den za drugim przekrojów, prostopadlych do osi tych tarcz krzywiznowych, jak to przedstawiono na rysunku, odpowiadaja poprawkom linji celowania, zaleznym od kazdorazowego kata nachylenia kierunku lotu i od kazdorazowej szybkosci lotu nur¬ kujacego samolotu, przyczem kat ten jest równy katowi odchylenia wahadel 1, V, o który odchylaja sie one w stosunku do ich polozenia podczas normalnego poziomego lotu i to dla okreslonej wysokosci samolo¬ tu. Przekroje tarcz 4, 44 sa tak dobrane, ze suma ich promieni krzywizny, mierzonych wzdluz linji, laczacej ich równolegle do siebie osie obrotu, jest zawsze jednakowa.Przed celowaniem strzelec, w celu uwzgled¬ nienia wysokosci, z której ma rzucic po¬ cisk, nastawia tarcze krzywiznowe przez przesuniecie ich obu jednoczesnie wzdluz ich osi 5, 5' wedlug nieiuiwidocznionej na rysunku skali.Po uskutecznieniu tej czynnosci tarcze krzywiznowe zajimuja takie polozenie, ze przesuwaja umieszczony miedzy niemi trzpien 6, osadzony w prowadnicy 7 i za¬ opatrzony w uzebienie 8, odpowiednio do ruchów wahadel 1, V. Trzpien 6 zapomoca kola zebatego 9 oraz pary kól lancucho¬ wych 10 lub tez w jakikolwiek inny odpo¬ wiedni sposób obraca pryzmat 11, tfime- szezony przed nieruchoma luneta celowni¬ cza 12. Pomiedzy objektywem lunety ce¬ lowniczej, 12 i pryzmatem 11 jest osadzony pryzmat 13, którego zadaniem jest odpro¬ wadzanie promieni, padajacych nan z pry- zafcatu 11, zawsze w kierunku optyczne) osi lunety celowniczej, niezaleznie odi polozen nia pryzmatu 1l.f W uwidocznionym na rysunku ttprol szczonym przyrzadzie celowniczym pomija sie poprawke, zalezna od szybkosci samo¬ lotu, wychodzac z zalozenia! ze przyrzad ten zostal uzyty do samolotu, którego szyb¬ kosc srednia lotu nurkowego nie odbiega tak dalece od szybkosci maksymalnej i mi¬ nimalnejv azeby poprawka, zalezna od bóz¬ nicy szybkosciy byla koniecznie potezebfcai Sposób uzycia przyrzadu jest latwo zro¬ zumialy.Po ustaleniu wysokosci, na jakiej aie samolot znajduje, ocenia sie w przyblizeniu wysokosc, z jakiej ma byc dany strzal, na¬ stepnie pilot przesuwa w kierunku osm- wym obie tarcze krzywiznowe 4, 4' wedlug skali, odpowiadajacej wysokosci. Jezeli na¬ stepuje potem lot nurkowy, patrzy sie przez okular 14 lunety, dopóki obraz celu itie u- kaze sie na krzyzyku lunety. W tym mo¬ mencie zrzuca sie bombe.Linja celowania ustawiona jest stale z uwzglednieniem odpowiedniej poprawki, gdyz wahadla 1, V zmieniaja stale swe pO1- lozenie wzgledem samolotu zaleznie od ka¬ ta nachylenia w kierunku lotu, obracajac tarcze 4, 4* o jednakowe katy, co powoduje przesuniecie trzpienia 8 i obrócenie kola zebatego, a zatem i pryzmatu 11.Dalsze uproszczenie przyrzadu celowni¬ czego moze byc uskutecznione w ten spo¬ sób, ze obie tarcze krzywiznowe, dokony¬ wajace w sposób ciagly poprawki, odpo¬ wiadajacej zmianie wysokosci, zastepuje sie zespolem dwóch lub wiecej par zwy¬ klych tarcz krzywiznowych, dokonywaja- cych poprawki dla odpowiedniej liczby po¬ szczególnych wysokosci, albo zastepuje sie para zwyklych tarcz krzywiznowych, po¬ dzielonych na dwa lub wiecej wycinków, dokonywajacyeh poprawki nachylenia linji celowania dla odpowiedniej równej liczby róznych wysokosci. — 3 —Oczywiscie, zewe wszystkich wymie¬ nionych powyzej przypadkach do okreslo¬ nych poprawek mozna dodac równiez po¬ prawke, odnoszaca sie do wlasnej szybko¬ sci posuwania sie celu, przez odpowiednie odchylenie linji celowania zapomoca jakie¬ gokolwiek znanego urzadzenia. PL