Znane sa liczniki elektryczne, zbudowa* ne wedlug zasady FerrarWa, w których na¬ przeciwko dwuramiennego rdzenia prado¬ wego znajduje sie trójramienny rdzen na¬ pieciowy, na którego obydwóch zewnetrz¬ nych ramionach jest zamocowany palak ze¬ lazny, obejmujacy tarcze licznika i koncza¬ cy sie naprzeciwko srodkowego ramienia rdzenia napieciowego. Oprócz tego znane sa liczniki Ferrarisai z dwuramiennym rdzeniem pradowym, w których na jarzmie rdzenia pradowego jest zamocowany palak, sluzacy jako bocznik magnetyczny dla stru¬ mienia elektromagnesu pradowego.Znane sa równiez liczniki Ferraris'a, w których czesc palaka bocznikowego, lezaca miedzy obydwoma ramionami rdzenia pra¬ dowego, jest tak rozszerzona, ze czesc wy- tworzonych linij sil pola pradowego prze¬ chodzi przez palak, a wiec jest nieuzytecz¬ na dla dzialania napednego. Przez nadanie odpowiednich wymiarów palakowi mozna osiagnac to, ze poczynajac od pewnego obciazenia nastepuje magnetyczne nasyce¬ nie palaka, tak ze wraz ze wzrastajacem obciazeniem przez tarcze licznika przecho¬ dzi wiecej linij sil, niz to odpowiada wzro¬ stowi obciazenia, gdyz palak jest juz na¬ sycony magnetycznie. Zwiekszenie ilosci skutecznych linij sil wytwarza dodtettkbwy moment obrotowy, który kompensuje iWO* ment tlumiacy pola pradowego. Urzadaetofe to posiada te wade, ze z powodu palaka, przylegajacego do wewnetrznych krawedtaipSzenik pradowego, staja si^ nieczynne te czesci pola pradowego, które znajduja sie najblizej pola napieciowego, a wiec naj¬ wiecej moga sie przyczynic do tworzenia sie momentu obrotowego.Proponowano przeto takie wykonanie liczników, przy którem dla zrównowazenia tlumiacego momentu pola pradowego prze¬ widziany bylby oddzielny palak magne¬ tyczny, który bylby przysuniety do krawe¬ dzi pradowego rdzenia, polozonej najdalej od dolnej plaszczyzny bieguna rdzenia na¬ pieciowego. Urzadzenie to poisiadla te wade, ze komplikuje umocowanie drugiego pala- ka, a oprócz tego równiez, w celu osiagnie¬ cia zadanego dzialania, palak musi przy¬ krywac czesc górnej plaszczyzny bieguna rdzenia pradowego, co pociaga za soba ko¬ niecznosc czesciowego odsadzenia rdzenia pradowego, a zatem powoduje zmniejsze¬ nie momentu obrotowego. Oprócz tego par lak bocznikowy, obejmujacy taircze liczni¬ ka, posiada w obydwóch postaciach wyko¬ nania te wade, zel czesc obejmujaca zwiek¬ sza wymiary licznika.Wady te zostaja usuniete w licznikach pradu zmiennego wedlug wynalazku.Wynalazek niniejszy dotyczy licznika pradu zmiennego' systemu Fer,rariis'a z dwuramiennym rdzeniem pradowym i z palakiem odprowadzajacym czynne linje sil pola napieciowego, wykonanym z mate- r jalu magnetycznego. Palak ten sluzy rów¬ noczesnie jako bocznik magnetyczny dla strumienia elektromagnesu pradowego. W mysl wynalazku palak obejmuje kazde z obydwu ramion rdzenia pradowego przy¬ najmniej z trzech stron w ten sposób, ze srodkowa czesc palaka, znajdujaca sie mie¬ dzy obydwoma ramionami, lezy w wiek¬ szej odleglosci od znajdujacych sie naprze¬ ciwko ijnej wewnetrznych krawedzi tych ramion, niz pozostale czesci palaka, obej¬ mujace ramiona pradowe, od znajduja¬ cych sie naprzeciwko nich krawedzi ramiom rdzenia pradowego.Poza tern w mysl wynalazku czesci pa¬ laka, lezace w mniejiazej odleglosci od ra¬ mion pradowych, tworza przedluzenie cze¬ sci, lezace] miedzy obydwoma ramionami rdzenia pradowego. Elektromagnesy na¬ pieciowy i pradowy sa zamocowane na ra¬ mie nosnej z materjalu magnetycznego, a palak zelazny jest umieszczony na ramie nosnej po stronie rdzenia pradowego.Uklad ten, posiada te zalete, ze umozli¬ wia stosowanie jednego palaka, dajacego sie latwo zamocowac. Palak ten nie obej¬ muje tarczy licznikowej,, wskutek czego nie powoduje zbytecznego zwiekszenia wymia¬ rów licznika. Wskutek obejmowania rdze¬ nia pradowego' z d^óch stron palak odbie¬ ra polu pradowemu linje sil, dzieki czemu moze byc utrzymany dostatecznie maly o- pór magnetyczny toru bocznikowego w po¬ lu pradowem równiez i bez czesciowego przykrycia górnych plaszczyzn biegunów rdzenia pradowego. Oprócz tego palak po¬ zwala na regulowanie oporu magnetyczne¬ go toru bocznikowego w polu pradowem bez zmiany szczeliny, a mianowicie w ten spo¬ sób, ze palak odsuwa sie nieco od krawe¬ dzi górnych plaszczyzn biegunów rdzenia pradowego.Z doswiadczen wynika, ze przy malem obciazeniu strata czynnych linij sil pola pradowego i polaczona z tern strata mo¬ mentu obrotowego' jest tak mala, ze powsta¬ jacy blad przy malem obciazeniu moze byc latwo wyrównany zapomoca przyrzadu re¬ gulujacego i ze pomimo to krzywa bledu przy znacznem przeciazeniu wykazuje wy¬ dluzony przebieg. Poniewaz w powyzej o- pisanym przykladzie wykonania w niektó¬ rych czesciach palaka przebiegaja nietylko czynne linje sil pola napieciowego, lecz równiez zbocznikowane linje sil pola pra¬ dowego, przeto w pewnych warunkach, przy wiekszych przesunieciach faz, wskutek jednoczesnego wystepowania obydwóch rodzajów liniij sil nasycenie palaka moglo¬ by byc zalezne nietylko od zbocznikpwa-nej czesci striinflieiiia pradowego, lecz i od strumienia napieciowego. Spowodowane przez to bledy daja sie uniknac przesz na¬ danie palakowi takiego ksztaltu, aby oby¬ dwa rodzaje linij sil biegly zupelnie od¬ dzielnie. Wlasciwy palak posiada przedlu¬ zenie, które nie znajduje sie pod dziala¬ niem pola napieciowego i które natomiast przynajmniej z trzech stron obejmuje ra¬ miona rdzenia pradowego.Na rysunku uwidoczniono dwa przykla¬ dy wykonania wynalazku, przyczem przed¬ stawiono tylko te czesci licznika, które sa niezbedne do zrozumienia wynalazku.Fig. 1 przedstawia licznik w perspekty¬ wie, fig. 2 — przekrój wzdluz linji X — X na fig. 1; fig. 3 — inny przyklad wykona¬ nia licznika w perspektywie; fig, 4 — przekrój wzdluz linji Y — Y na fig. 3, a fig. 5 — palak licznika w widoku zgóry.Jak widac na fig. 1 i 2, naprzeciwko rdzenia napieciowego 10 znajduje sie dwu- ramienny rdzen pradowy 12. Zelazny pa¬ lak 11 umieszczony jest obok rdzenia pra¬ dowego 12. Kazde ramie 21, 22 rdzenia pradowego 12 jest objete scisle wzdluz dwóch stykajacych sie ze soba krawedzi z jednej strony przez czesc grzbietowa 13, a z drugiej strony przez obydwa jezyczki 14 palaka 11. Czesc 15 palaka, sluzaca do od¬ prowadzania linij sil pola napieciowego, znajduje sie miedzy obydwoma ramionami rdzenia pradowego 12, a mianowicie w od¬ leglosci a od tych ostatnich, która to odle¬ glosc jest wieksza od odleglosci b miedzy ramionami 21 lub 22 i scisle je obejmuja cemi czesciami zeberka 13 oraz jezyczków 14 zelaznego palaka 11.W przykladzie wykonania wedlug fig. 3 — 5 liczba 23 oznacza rdzen napieciowy, a 24 — dwuramieniny rdzen pradowy licz¬ nika. Znajdujacy isie obok rdzenia prado¬ wego zelazny palak 16 posiada wystep 17, umieszczony pomiedzy obydwoma ramio¬ nami rdzenia pradowego, podobnie jak w przykladzie wykonania, uwidocznionym na fig. 1 i 2. Sluzacy do odprowadzania linij sil pola napieciowego wystep 17 palaka-16 i tutaj równiez znajduje sie miedzy oby¬ dwoma ramionami 18 rdzenia pradowego 24 i laczy sie z poprzfeczka 19, nie podle¬ gajaca dzialaniu pola napieciowego i obej¬ mujaca scjjsle obydwoma skrzydlami 20 ramiona 18 rdzenia pradowego wzdluz dwóch stykajacych sie ze soba krawedzi.Odleglosc a wystepu 17 od tych ramion 18 jest i tutaj w mysl wynalazku wieksza, niz odleglosc b czesci 19, 20 od ramion 18.W obydwóch przykladach wykonania palak 11 (fig. 1 i 2) wizgledbie palak 16 (fig. 3 — 4) wraz z rdzeniem napieciowym {10 na fig. 1 i 23 na fig. 3) i rdzeniem pra¬ dowym {12 na fig. 1 i 24 na fig. 3) moze byc zamocowany na wspólnej ramie nosnej, wykonanej z materjalu magnetycznego.Palak zelazny jest umieszczony na ramie nosnej najkorzystniej po stronie rdzenia pradowego. Dzieki temu osiaga sie szcze¬ gólnie zwarty ksztalt licznika. PL