Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu osuszania powietrza \ odznacza sie tern, ze szczególnie prostemi srodkami mozna o- siagnac nawet przy nieznacznej róznicy temperatur dowolny stopien suchosci po¬ wietrza. Sposób polega na tern, ze powie¬ trze przepuszcza sie kolejno poprzez dwie partje materjalów higroskopijnych, które wskutek doprowadzania wzglednie odpro¬ wadzania ciepla sa utrzymywane na róz¬ nych poziomach temperatur. Powietrze, plynace przez pierwsza partje, dziala wów¬ czas przy innej temperaturze na nastepna partje materjalu w ten sposób, iz za kaz¬ dym razem jedna z tych partyj materjalu zostaje regenerowana. Partje materjalów wzdluz drogi pradu powietrznego sa roz¬ dzielone tak,: iz mogaJ tworzyc strefy o róz¬ nej zawartosci wilgoci. Przy uzywaniu cie¬ klych srodków pochlaniajacych musza byc stosowane oddzielne zbiorniki, aby zapo¬ biec zaklóceniu w uwarstwieniu stref o róz¬ nej zawartosci wilgoci; przy stosowaniu zgodnie z wynalazkiem stalych mas po¬ chlaniajacych w wielu przypadkach po¬ wstaje dostateczne rozdzielenie juz wsku¬ tek budowy samej masy.Niezbedna rzecza jest, aby ciala po¬ chlaniajace mogly przyjmowac lub odda¬ wac wilgoc naprzemian. Taka zmiane moz¬ na uskuteczniac w rozmaity sposób. Jezeli jest pozadane, aby te ciala zachowaly swoje polozenie, toj mozna najpierw ogrze¬ wac pierwsza partje cial,' podczas gdy dru¬ ga partja sie oziebia, a potem pierwsza o- ziebic, a druga ogrzewac i tak na zmiane.Wraz ze zmiana temperatury za kazdym razem zmienia sie równiez kierunek prze¬ plywu powietrza.Jezeli obie partje cial umieszcza sie w komorach lub pod komorami, które u góry lub u dolu sa ze soba polaczone, af na prze¬ ciwleglych koncach maja wolny dostep do powietrza zewnetrznego, to ruch powietrza i odwrócenie jego kierunku przeplywu na¬ stepuje samoczynnie przez ogrzewanie wzglednie oziebianie. Równiez i wiatry* mo¬ ga byc wyzyskane do podtrzymania ruchu powietrza w urzadzeniu.Na rysunku uwidoczniono przyklady wykonania urzadzenia, wyjasniajace sposób wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój pionowy urzadzenia do otrzymy¬ wania wody, fig. 2 — przekrój urzadzenia do chlodzenia i osuszania pomieszczenia mieszkalnego, fig. 3 — widok perspekty¬ wiczny okraglej suszarni do suszenia ma- terjalów, fig. 4 — przekrój poziomy su¬ szarni wedlug fig. 3, fig. 5 — przekrój pio¬ nowy urzadzenia obrotowego i fig. 6 — wi¬ dok zgóry tego urzadzenia.W urzadzeniu wedlug fig. 1 mozna o- trzymac z powietrza wode przez wyzyska¬ nie ciepla slonecznego przy jednoczesnem osuszaniu tego powietrza. Po stronie wschodniej scianek 1, które sa wykonane z materjalu, izolujacego cieplo, lub tez ta¬ kim materjalem sa wylozone nazewnatrz, znajduje sie komora 2, polaczona kanalem 3 ze zbiornikiem 4 cieczy, od którego ka¬ nal 5 prowadzi do komory 6, znajdujacej sie przy zachodniej sciance 1 urzadzenia.Kanaly 3 i 5 i zbiornik 4 sa umieszczone miedzy sciankami 1 urzadzenia, otwartego od pólnocy i poludnia tak, iz te kanaly sa ochladzane powietrzem zewnetrznem. Ko¬ mory 2 i 6 maja polaczenie z powietrzem zewnetrznem zapomoca szczelin 7. W ko¬ morach tych znajduja sie listwy 9, pola¬ czone w taki sposób ze scianami zewnetrz- nemi 8 i 14, wykonanemi np. z blachy gli¬ nowej lub zelaznej, iz miedzy temi listwa¬ mi i sciankami istnieje przewodzenie ciepl¬ ne. Listwy 9 posiadaja boczne scianki z dziurkowanej blachy, tak iz tworza pla¬ skie korytka. W odstepach, znajdujacych sie miedzy poszczególnemi listwami 9, wy¬ staja listwy 11 scianki wewnetrznej 1. Na listwach 9' umieszczone sa warstwy 12 zelu krzemowego, przyczem w korytkach gór¬ nych znajduje sie zel o wiekszych porach, podczas gdy w korytkach dolnych — zel o mniejszych porach. Kurek 13] pozwala na odprowadzanie wody ze zbiornika 4, znaj¬ dujacego sie stale w cieniu. Szereg wa¬ skich kanalów 15 i 16 umozliwia wyrówna¬ nie cisnienia, co zapobiega temu, aby prze¬ widziany kierunek pradu powietrza, prze¬ plywajacego przez komory 2 i 6, nie byl zaklócany wiatrem. Otwory wlotowe po¬ wietrza moga byc zaopatrzone w sita, aby zabezpieczyc wnetrze urzadzenia przed wpadaniem cial obcych.Urzadzenie dziala w sposób nastepuja¬ cy. Przed poludniem slonce ogrzewa scian¬ ke zewnetrzna 8, podczas gdy scianka ze¬ wnetrzna 14 znajduje sie w cieniu. Cieplo scianki 8 udziela sie powietrzu i zelowi krzemowemu w komorze 2. Powietrze po¬ chlania znaczna ilosc wilgoci z tego zelu i wznosi sie zygzakowato ku górze. Na¬ stepnie powietrze ochladza sie na swej drodze przez kanaly 3 i 5 i lezacy pomie¬ dzy niemi zbiornik 4 dzieki przeplywaja¬ cemu miedzy sciankami 1 pradowi powie¬ trza i przeplywa do komory 6, w której oddaje wilgoc zabrana z komory 2, poczem wyplywa przez szczeline 71 nazewnatrz.W tym czasie górne warstwy zelu w ko¬ morze 6 zostaja wiecej nasycone wilgocia niz dolne. Przy jednem takiem przepu¬ szczeniu powietrza oczywiscie nie osiagnie sie skroplenia wody w zbiorniku 4, gdyz zel w ogrzewanej komorze 2 nie jest je¬ szcze dostatecznie wilgotny. Po poludniu slonce ogrzewa scianke 14, a scianka 8 znajduje sie w cieniu. Cisnienie pary wod¬ nej w zelu wzrasta odpowiednio wskutek — 2 —podnoszenia sie temperatury. Wobec tego, ze kierunek przeplywu powietrza po po¬ ludniu staje sie odwrotny, zatem zel w ko¬ morze 6 oddaje swoja wilgoc wznoszacemu sie tam powietrzu, w którem powstaje od¬ powiednio wyzsze cisnienie czastkowe pary wodnej, niz moglo to byc osiagniete po¬ przednio w komorze 2. Po poludniu w ko¬ morze 2, zwlaszcza w górnych korytkach, zel bedzie wiecej nasycal sie wilgocia, ani¬ zeli przed poludniem moglo to miec miej¬ sce w odpowiednich górnych korytkach ko¬ mory 6. Powietrze wyplywa z komory 2 przez szczeline 7 w stanie suchszym, ani¬ zeli w chwili jego doplywu do urzadzenia, przez szczeline 71, polozona z przeciwnej strony, gdyz nizej umieszczone warstwy zelu oddaly przed poludniem swoja wilgoc swiezo doprowadzanemu powietrzu przy wyzszej temperaturze i obecnie przy niz¬ szej temperaturze w cieniu dzialaja silnie pochlaniajaco. Zatem w urzadzeniu tern pozostaje zawsze pewna czesc wilgoci, po¬ chodzaca z zewnatrz, w zaleznosci od masy zelu w stosunku do ilosci powietrza prze¬ plywajacego. Przez zmiane kierunku prze¬ plywu powietrza warstwy zelu, znajdujace sie wyzej, i powietrze przez nie plynace staja sie coraz bardziej wilgotne, az wresz¬ cie nastepuje skraplanie sie pary w zbior¬ niku 4. Ta czesc pary wodnej, która nie podlega skraplaniu, za kazdym razem na¬ syca górne warstwy zelu komory chlod¬ niejszej w takim stopniu, iz po odwróceniu kierunku dzialania, a wiec wtedy, gdy slonce zmieni swoje polozenie, powietrzu, przeplywajacemu w komorze ogrzanej, mu¬ si byc oddana czesc wilgoci, wywolujaca dalsze skraplanie. Po osiagnieciu takiego stanu nasycenia wilgocia skrapla sie za¬ wsze tyle wilgoci, ile jej zatrzymuje to u- rzadzenie z przeplywajacego przezen po¬ wietrza, pochodzacego z zewnatrz. Przy zbyt malej ilosci zelu pod koniec ogrzewa¬ nia slonecznego wilgoc bylaby odprowa¬ dzana z urzadzenia wraz z powietrzem tak, iz Urzadzenie to w takim przypadku be¬ dzie dzialalo malo korzystnie. Jezeli z drugiej strony zmniejszyc ilosc krazacego powietrza w stosunku do posiadanego zelu, to w urzadzeniu tern zbierze sie mniej wo¬ dy, gdyz mniejsza ilosc pary wodnej be¬ dzie doplywala z zewnatrz. Zatem przez odpowiednie ustawienie klap, regulujacych krazenie powietrza, mozna ustalic wydaj¬ nosc kazdego urzadzenia na poziom naj¬ wyzszy, jak równiez dostosowac je do zmiennych warunków klimatycznych.Wedlug tego przykladu wykonania kazda warstwa cial higroskopijnych jest oddzielona od sasiedniej pewna przestrze¬ nia, aby mozna bylo opóznic wyrównanie róznych zawartosci wilgoci w poszczegól¬ nych czesciach tych cial równiez przy dluzszej przerwie w pracy urzadzenia.Mozna równiez w tym celu zastosowac przepierzenia, zaopatrzone w otwory, do ulatwienia przeplywu powietrza.Odpowiednio do zastosowania urzadze¬ nia wedlug1 tego przykladu powietrze prze¬ plywa w niem najpierw przez komore cie¬ plejsza, a potem dopiero przez komore chlodniejsza. Jezeli natomiast powietrze najpierw bedzie plynac przez komore chlodniejsza, a potem komore cieplejszaf co osiaga sie przez polaczenie komór do¬ lem, to nazewnatrz odplywa powietrze o wiekszej zawartosci wody od tej, jaka mia¬ lo w chwili doplywu do urzadzenia. Takie urzadzenie nadaje sie szczególnie do uzy¬ skania w zamknietem pomieszczeniu spe¬ cjalnie wysokiego stopnia suchosci powie¬ trza.Na fig. 2 uwidoczniono osuszanie i chlodzenie pomieszczenia mieszkalnego 22, którego wschodnia sciana 20 jest oslonieta komora 21, zachodnia zas sciana 23 komo¬ ra 24. Na górnych listwach ustawione sa plaskie korytka 25, wypelnione niewielka warstwa cieczy, pochlaniajacej pare wod¬ na, np. roztworem chlorku wapnia. Pozo¬ stale listwy mieszcza korytka z drobno po- - 3 —fówatym zelem krzemowym 26. U dolu ko¬ mora 21 jest polaczona kanalem 27, a ko¬ mora 24 — kanalem 28 z górna' czescia po¬ mieszczenia, które ma byc chlodzone. Kon¬ ce obu kanalów zakrywa sie klapami 29, z których obie klapy górne otwieraja sie w kierunku pomieszczenia 22, a obie dol¬ ne — w kierunku kanalu 27 wzglednie 28.Klapy 29 obracaja sie tak lekko, ze moga byc otwarte samoczynnie lub zamkniete zapomoca nieco mocniejszego przeciagu powietrza. W górnej rozszerzajacej sie czesci kanalów 27 i 28 umieszczone sa zbiorniki 30 wody, które moga byc napel¬ niane w pomieszczeniu 22, a w których u- stawione sa ciala porowate 31,\ nasiakajace ta woda. Pomiedzy komora 21 wzglednie 24 i sciana pomieszczenia istnieje jeszcze waska komora 32, otwarta u góry, a; u dolu ogrzewana palnikiem gazowym 33. Do ko¬ mory 32 doprowadza sie z zewnatrz swie¬ ze powietrze rura 34. Komory 21 i 24 sa polaczone u góry z powietrzem zewnetrz- nem zapomoca otworów 35, zakrytych si¬ tami, poza tern pomieszczenie 22 jest za¬ bezpieczone dobrze przed doplywem swie¬ zego powietrza i ciepla zewnetrznego, któ¬ re mozna wprowadzac w niewielkich ilo¬ sciach podczas jego regulowania.Ochladzanie pomieszczenia uskutecznia sie calkowicie samoczynnie' zapomoca slon¬ ca, jednak noca ochladza sie przez sztucz¬ ne ogrzewanie komór 21 i 24 naprzemian.Przed poludniem slonce ogrzewa strone wschodnia: domu i komore 21. Ogrzewa za¬ tem jej zawartosc i powoduje przeplyw powietrza nazewnatrz. Wskutek tego po¬ wietrze, doplywajace przez otwór 35 ko¬ mory 24, znajdujacej sie na zachodniej stronie domu, opuszcza sie wdól w komo¬ rze 24 i plynie przez kanal 28, dopóki nic wyplynie nazewnatrz przez otwór 35 po stronie wschodniej domu. Powietrze, ply¬ nac przez komore 24 zachodniej strony do¬ mu, pozostajacej w cieniu, zostaje osuszo¬ ne najprzód zapomoca korytka, wypelnio¬ nego chlorkiem wapnia, a nastepnie zapo¬ moca korytka 26, wypelnionego zelem krzemowym, w przyblizeniu tak samo, jak ciala powyzsze zostaly osuszone uprzed¬ nio wskutek promieniowania slonca lub. sztucznego ogrzewania. Tak osuszone po¬ wietrze powoduje zamkniecie dolnej klapy 29 w rozszerzonej czesci kanalu 28, prze¬ plywa po wilgotnych powierzchniach cial porowatych 31, otwiera górna klape 29 i wplywa do pomieszczenia 22. Jezeli przy¬ jac, ze powietrze, wznoszace sie kanalem 28, posiada temperature 35° i ze po prze¬ plynieciu komory 24 stopien rosienia wyno¬ si 0°, to temperatura tego powietrza przy zetknieciu sie z mokremi plaszczyznami cial 31 spada do 20° wskutek pochlaniania ciepla przez parowanie, podczas gdy sto¬ pien rosienia wznosi sie np. do 14°. Mokre powierzchnie maja przytern temperature 17 do 18°, Taki stan powietrza odpowiada mniej wiecej zadanym warunkom pomie¬ szczenia mieszkalnego. Przez odpowiednie ustawienie klap 29 temperatura w pomie¬ szczeniu 22 wskutek domieszania powie¬ trza, wplywajacego przez otwór dolny, mo¬ ze byc nieco podwyzszona, a stopien ro sienia obnizony. Przez czesciowe otworze¬ nie klapy dolnej 29 uzyskuje sie tempera¬ ture powietrza 25°, a rosienie jego wyno¬ si 10,5°, Powietrze ochlodzone i osuszone, opu¬ szczajace pomieszczenie 22, posiada wyz¬ szy stopien suchosci w zasadzie od stopnia suchosci powietrza zewnetrznego; powie¬ trze, opuszczajace to pomieszczenie 22 przez otwór, zamykany klapa 29, sciany 20, osusza zatem zel krzemowy i roztwór chlorku wapniowego w komorze 21, ogrze¬ wanej zapomoca promieni slonecznych, znacznie wiecej, nizby to moglo miec miej¬ sce ze swiezem powietrzem zewnetrznem.Gdy po poludniu przeplyw powietrza jest odwrócony i komora zachodnia 24 jest o- grzewana sloncem, osiaga sie wydajne o- suszanie powietrza, które doplywa z ze- - 4 —wnatrz przez komore 21, znajdujaca sie wtedy w cieniu* Przeplyw powietrza w pomieszczeniu mozna zwiekszac pradami powietrza ze¬ wnetrznego przez polaczenie komór 21 i 24 przewodami, wyprowadzonemi ponad dach z umieszczonemi tam dyfuzorami, które jednak musza) byc regulowane, aby za kaz¬ dym razem mozna bylo opanowac zadany kierunek i sile) danego pradu powietrznego.Ilosc materjalu chlonnego w kazdej z obu komór 21 i 24 musi odpowiadac, w da¬ nym przykladzie okresowi dzialania od 5 do 6 godzin.; Ogrzewanie i ochladzanie zaj¬ muje oczywiscie pewna czesc czasu, a przy zmianie okresu w poludnie nastepuje pew¬ na przerwa. Jezeli z jakichkolwiek badz powodów zalezy na tern, zeby takie prze¬ rwy mozliwie skrócic, lub tez np. w urza¬ dzeniach przenosnych ograniczyc sie do jak najmniejszej ilosci cial chlonnych, to osiagnac to( mozna: przez skrócenie okresów ogrzewania i chlodzenia. W przykladzie urzadzenia wedlug fig. 1, ogrzewanego za- pomoca slonca i chlodzonego w cieniu, u- rzadzenie to np. mozna obracac wolno tak, iz komory z zelem, które w takich warun¬ kach musza miec szczególnie mala pojem¬ nosc cieplna, beda uskutecznialy swoja prace kolowa niezaleznie od polozenia slonca* Wedlug przykladu, uwidocznionego na fig. 2, chlodzenie mieszkania osiaga' sie za- pomoca bardzo prostego urzadzenia, w któ- rem poza cialami higroskopijnemi dziala tylko woda i powietrze, znajdujace sie pod cisnieniem atmosferycznem, iprzyczem o- suszanie powietrza i jego ochladzanie osia¬ ga sie bez stwarzania niskich temperatur, a jedynie dzieki wykorzystaniu niewielkich róznic temperatury, powodowanych np. promieniowaniem slonecznem, niema wiec kosztów eksploatacyjnych.Najwieksze osuszenie wystepuje w srodku urzadzenia przy przejsciu od cial chlodnych do cieplejszych i to zarówno w odniesieniu do cial, pochlaniajacych wilgoc, jak i w odniesieniu do powietrza przeply¬ wajacego w tern urzadzeniu. Z tego tez wzgledu wedlug fig. 2 pomieszczenia, któ¬ re maja byc; utrzymywane sucho i chlodno, sa wlaczone miedzy ciepla i chlodna; czesc urzadzenia.Czesc cial higroskopijnych mozna jed¬ nak usunac w stanie silnie osuszonym w miejscu przejscia od niskich do wyzszych temperatur i zastapic! te usunieta/ czesc cial chlonnych nowa dawka cial chlonnych, przyczem te ciala chlonne umieszcza sie w stanie mniej lub wiecej wilgotnym w urza¬ dzeniu w miejscu wyplywu powietrza.Równiez w tern miejscu przejsciowem pod wzgledem róznicy temperatur mozna od¬ prowadzic pewna czesc osuszonego powie¬ trza do jakichs celów specjalnych. Glówna czesc powietrza przez strone ogrzana wy¬ plywa zpowrotem nazewnatrz.Poniewaz przeplyw powietrza powstaje jedynie wskutek róznicy temperatur, nie jest niezbedne, aby strona cieplejsza byla ogrzewana ponad temperature otoczenia, jezeli np. dzieki parowaniu moze byc osia¬ gniete ochlodzenie strony chlodniejszej, lub tez gdy np. jest do rozporzadzenia woda studzienna, chlodniejsza od powietrza ze¬ wnetrznego. Wystarcza wtedy ochlodzenie strony chlodniejszej, aby osiagnac stopien suchosci powietrza, przeplywajacego przez urzadzenie, dowolnie nizszy od stopniaj na¬ sycenia tego powietrza zewnetrznego. 0- czywiscie dzialanie bedzie jednak wydaj¬ niejsze, jezeli temperatura strony cieplej¬ szej przekracza temperature otoczenia i je¬ zeli temperatura strony chlodniejszej mo¬ ze byc zmniejszona w stosunku do tempe¬ ratury otoczenia. Przy zastosowaniu obu tych srodków; mozna juz zapomoca malych urzadzen chlodzic i suszyc dosc znaczne pomieszczenia.Niezbedne zmiany nawilzania i odwil- zania cial chlonnych mozna osiagnac rów¬ niez, jezeli ciala te beda wolno przepro- — 5 —wadzane w obiegu kolowym w kierunku odwrotnym do kierunku przeplywajacego powietrza tak, iz beda one kolejno prze¬ prowadzane przez zakres wyzszej tempe¬ ratury, a nastepnie — nizszej temperatury.Przedstawia to te wyzszosc, ze kazda czesc cial higroskopijnych w stosunku do calej jednej z dwóch grup tych cial, np. odwil- zanej przy jednakowo utrzymywanej w zasadzie temperaturze, bedzie wyzyskana pod wzgledem zawartosci w nich wody od najsilniejszego do najslabszego stopnia na¬ sycenia i dopiero podczas przejscia do dru¬ giej grupy cial chlonnych, np. nawilzanej, doznaje wiekszej zmiany temperatury.Wyjasnione to jest w przykladach wyko¬ nania urzadzenia wedlug fig. 5 i 6. Korzysc te mozna osiagnac równiez przy kinema- tycznem odwróceniu, t. j. przy pomocy nie¬ ruchomych cial higroskopijnych, gdy nato¬ miast otwory doplywu i odplywu powie¬ trza beda przesuwane nawprost tych nie¬ ruchomych cial higroskopijnych Wf ten spo¬ sób, ze strefy o róznej zawartosci wilgoci beda sie przesuwaly. Oczywiscie tak samo nalezy przesuwac odpowiednio strefe do¬ plywu ciepla.W ponizej przytoczonym przykladzie wykonania przewidziany jest jeszcze sro¬ dek, bedacyt korzystnym w tych wszystkich przypadkach, kiedy warunki dzialania sa zmienne. Gdy wykorzystuje siej cieplo pro¬ mieni slonecznych, to powstaje nieregular- nosc w dzialaniu wskutek przerwy ogrze¬ wania w ciagu nocy lub tez w ciagu dnia z powodu zachmurzenia zmiennego. Rów¬ niez moga wystepowac wahania w zapo¬ trzebowaniu powietrza suchego. Te niere- gularnosci wyrównywa sie w ten sposób, ze przy dzialaniu urzadzenia, przekracza- jacem zapotrzebowanie, usuwa sie pewna czesc cial chlonnych, znajdujacych sie w strefie powietrza mniej wilgotnego, na tak dlugo, dopóki zapotrzebowanie znów nie wzrosnie.Fig. 3 przedstawia widok w perspekty¬ wie urzadzenia osuszajacego w postaci bu¬ dynku, zawierajacego pomieszczenie, które sluzyc moze np. do osuszania torfu lub ce¬ giel. Dolna czesc urzadzenia stanowi po¬ mieszczenie podstawowe, którego sciana zewnetrzna 101 jest zaopatrzona w drzwi 102. Sciana 103 pomieszczenia osuszajace¬ go jest zaopatrzona w drzwi 104. Ciala hi- groskopijne, np. zel krzemowy, sa umie¬ szczone w kanalach powietrznych 105, któ¬ re zapomoca otwartych z jednej strony przegródek 106 sa podzielone tak, iz po¬ wietrze jest zmuszone do przeplywu przez kanaly 105, skierowane po linji zygzako¬ watej. Kanaly 105 leza poziomo pod da¬ chem, podczas gdy komory wstepne 107 i 108 sa polozone nizej na wysokosci wzro¬ stu czlowieka. Te komory sa wypelnione materjalem, przeznaczonym do suszenia.Jezeli kanaly powietrzne 105 ra równiez polozone nizej, to powietrze moze prze¬ plywac zygzakowato w kierunku do góry I zpowrotem,, a mater jaly, przeznaczonej do suszenia, umieszcza sie wtedy na pólkach.Kanaly powietrzne 105 sa oddzielone od siebie wydrazonemi sciankami 109 i 110.W przypadku ogrzewania sztucznego moz¬ na wykorzystac kanaly 109 do ogrzewania.Kanaly 110 moga byc zaopatrzone w okna górne, oswietlajace pomieszczenie podsta¬ wowe urzadzenia, znajdujace sie ponizej, do którego prowadza szyby wciagowe 111 otwarte stale. Kanaly 110 sa zaopatrzone w drzwi obrotowe 112, prowadzace jedne do wewnatrz, a drugie nazewnatrz, zapomo¬ ca których kanaly 110 moga. byc polaczone zarówno z kanalami 105, jak tez z komo¬ rami 107 i 108. Przesuwane drzwi 113 slu¬ za do oddzielania komór 107, sasiaduja¬ cych ze soba. Drzwi obrotowe 114 maja polaczenie z kominem 115, zakonczonym u góry kolpakiem 116, obracanym wiatrem.Kolpak 116 posiada zawsze od przeciwnej strony wiatru otwór, przez który stale wy¬ sysane jest powietrze z urzadzenia. Zalu¬ zje 117 i 118 pokrywaja] zupelnie górna po- ^ 6 ^wierzchnia kolista urzadzenia. Zaluzje 117 sa zamkniete chwilowo na czesci plaszczy¬ zny kola, która ocieniaja. Natomiast za¬ luzje 118 sa otwarte na innej czesci tej plaszczyzny wiec przepuszczaja promienie sloneczne do wewnatrz urzadzenia.W celu uruchomienia urzadzenia otwie¬ ra sie jedne z przesuwnych drzwi 104 w czesci, ocienionej zaluzjami 117, w miejscu 119. Powietrze zewnetrzne plynie w kie¬ runku, wskazanym strzalka w miejscu 119, i przeplywa poprzez szereg komór 107 i kanalów 105 droga, wskazana strzalkami, do sciany 110, polozonej mniej wiecej sred¬ nicowo przeciwlegle do miejsca 119, a na¬ stepnie wyplywa przez otwarte drzwi 112, polozone od wewnatrz tej sciany 110, i przez szyb 111 w stanie dobrze osuszonym do nizej znajdujacego sie pomieszczenia podstawowego, otoczonego sciankami 101.Stamtad powietrze plynie przez szyb 111 sasiedniej sciany podwójnej 110 i przez znajdujace sie na jej koncu zewnetrznym otwarte drzwi obrotowe 112 do tej czesci kanalów 105, która jest ogrzewana promie¬ niami slonecznemi, t, j. pod otwartemi za¬ luzjami 118. Bardzo suche powietrze, po¬ wracajace z pomieszczenia podstawowego, osusza zapomoca ciepla slonecznego za¬ równo materjaly wzglednie przedmioty, przeznaczone do suszenia, umieszczone w komorach 107, jak i ciala chlonne w kana¬ lach 105, tak iz te ostatnie pózniej, gdy ta czesc urzadzenia znajdzie sie w cieniu, be¬ da sluzyly do osuszania powietrza swieze¬ go. Wreszcie powietrze wilgotne wyplywa kominem 115.Dwa kanaly 105 polaczone z komorami 108, polozonemi w lewo od miejsca 119, sa calkowicie odgrodzone od przeplywu po¬ wietrza. Podczas tego oddzielenia komory te mozna napelnic nowemi masami mate- rjalu, przeznaczonego do suszenia. Po na¬ pelnieniu tych komór otwiera sie nad nie¬ mi zaluzje i wystawia sie komory na dzia¬ lanie promieni slonecznych, a z chwila gdy zostaly ogrzane, wlacza sie je do kanalów 105 pozostalej ogrzanej czesci urzadzenia.Od przeplywu powietrza sa równiez od¬ dzielone dwa kanaly 105 wraz, z komorami 107, znaj dujacemi sie miedzy dwiema scianami 110, których drzwi obrotowe sa otwarte. Z dwóch komór 107 materjal osu¬ szony przez otwarte drzwi 104 moze byc usuniety z urzadzenia lub tez zapomoca jednego z szybów wciagowyeh 111 wpro¬ wadzony do dolnego pomieszczenia podsta¬ wowego. W tym celu otwiera sie jedne z drzwi obrotowych 112, co nie przeszkadza zamierzonemu wyzej oddzieleniu, o ile tyl¬ ko drzwi 104 beda w tym czasie zamkniete, gdyz pozostale drzwi sa wtedy równiez za¬ mkniete.Przesuniecie dzialania komór 107 i ka¬ nalów 105 bedzie spelnione, gdy zostanie zauwazone zmniejszenie dzialania cial hi- groskopijnych. Wlaczanie i wylaczanie ko¬ mór 107 oraz kanalów 105 musi postepo¬ wac w kierunku przeplywu powietrza. Do¬ konywa sie to w ten sposób, ze zamyka sie drzwi 104 w miejscu 119, a znajdujace sie w scianie 103 najblizsze drzwi prze¬ suwne 104 otwiera sie w kierunku przeply¬ wu powietrza. Nastepnie zamyka sie drzwi 113, znajdujace sie przy drzwiach 104, które pozostaja otwarte. W odpowiedni sposób przeprowadza sie wlaczanie i wy¬ laczanie polaczen, prowadzacych do komi¬ na 115, jak równiez polaczen, prowadza¬ cych do lub od pomieszczenia podstawo¬ wego. Te cztery polaczenia mozna przela¬ czac w róznych chwilach tak, iz wiecej lub mniej czesci urzadzenia, jego czesci cie¬ plej lub tez zimnej, moga byc wlaczane lub wylaczane. Komory 107 i kanaly 105, które znajduja sie miedzy' polaczeniami z pomie¬ szczeniem podstawowem, t. j. miedzy scia¬ nami 110, których drzwi 112 sa otwarte, odgrywaja role zasobników powietrza su¬ chego. Zatem osuszanie mozna przeprowa¬ dzac pomimo zachmurzenia lub pogody wietrznej. — 7 -Jako srodek osuszajacy stosuje sie zel krzemowy, W wielu przypadkach materjal osuszany dziala sam dostatecznie higrosko- pijnie, jak np. torf, i w takich1 przypadkach osobne ciala chlonne sa zbedne. W komo¬ rach pochlaniajacych miejsce cial chlon¬ nych zajmuje zatem materjal osuszany. W takiem urzadzeniu, zawierajacem tylko ma¬ terjal osuszany bez jakichkolwiek cial chlonnych, osiaga sie1 wtedy stan osuszenia, wykraczajacy daleko poza granice stopnia suchosci powietrza. Zezwala to na lepsze wykorzystanie pomieszczen urzadzenia przy jednoczesnem potanieniu kosztów sa¬ mego urzadzenia.Rozkruszony torf' moze sluzyc jako sro¬ dek osuszajacy w urzadzeniach tego rodza¬ ju w celu suszenia innych materjalów, np. gdy trzeba suszyc rozmaite materjaly róz¬ nego rodzaju w niewielkiej ilosci.Przy stosowaniu sposobu niniejszego zdarzaja sie czesto trudnosci w odciaganiu ciepla w dostatecznej mierze z cial higro- skopijnych, sluzacych do osuszania powie¬ trza. Dobre chlodzenie tych cial jest wte¬ dy szczególnie wazne, gdy osuszone powie¬ trze ma sluzyc równiez do chlodzenia.. Na¬ lezy przytern dazyc, aby osuszone powie¬ trze wykazywalo mozliwie niewiele wyzsza temperature w stosunku do powietrza, o- chlodzonego wskutek parowania wody, gdyz woda do ochladzania przez jej paro¬ wanie nie zawsze jest na miejscu.Zgodnie z wynalazkiem osiaga sie wla¬ sciwe odciaganie ciepla z cial higroskopij- nych w ten sposób, z& ochladzane ciala hi- groskopijne umieszcza sie w wielu pla¬ szczyznach pionowych, lezacych obok sie¬ bie, pomiedzy któremi mieszcza sie kanaly z przeplywajacem powietrzem zewnetrz- nem. Daje to te korzysc, ze przy chlodze¬ niu pionowych plaszczyzn zapomoca po¬ wietrza zewnetrznego, którego dzialanie moze byc spotegowane zarówno przez chlo¬ dzenie wskutek wyparowywania wody, jak i zapomoca wentylatorów, mogal byc wyko¬ rzystane w niewielkiem pomieszczeniu du¬ ze powierzchnie o malym oporze powie¬ trza, gdyz moze ono wznosic sie pionowo bez zmiany kierunku przeplywu.Jezeli zbiorniki, zawierajace ciala hi- groskopijne i umieszczone obok siebie w róznych plaszczyznach pionowych, zostaja polaczone równolegle, to uzyskuje sie, po¬ mimo niewielkich wymiarów poszczegól¬ nych zbiorników, znaczna wielkosc ogólne¬ go przekroju przeplywu powietrza, które bez wiekszych strat cisnienia moze wolno przeplywac poprzez ciala higroskopijne.Mozna jednak poszczególne zbiorniki, umieszczone w pionowych plaszczyznach obok siebie, laczyc szeregowo jedne za drugiemi i wf ten sposób otrzymac urzadze¬ nia, którym mozna nadawac wieksza wy¬ sokosc, co pozwala na dobre wyzyskanie miejsca.Taka odmiana urzadzenia jest uwidocz¬ niona na fig. 5 i 6. Pionowe szyby 150 o ksztalcie litery U sa wypelnione cialami higroskopijnemi, przyczem scianki tych szybów równiez sa wykonane z materjalu higroskopijnego, np. z cienkich deszczulek, jednak ze strony zewnetrznej uszczelnio¬ nych tak, aby nie przepuszczaly wilgoci.Materjaly higroskopijne musza znajdowac sie w takiem polaczeniu ze scianami, zeby mialo miejsce dobre przewodzenie cieplne.Waskie szyby 150 stanowia wieniec, a mie¬ dzy poszczególnemi szybami utworzone Sa wolne przestrzenie, w celu doprowadzania powietrza chlodzacego z zewnatrz, w po¬ staci szczelin promieniowych 151. Wieniec szybów 150, posiadajacych okolo dwóch metrów/ wysokosci i umieszczonych na ply¬ cie, obraca sie zapomoca kól zebatych 152 i 153, z których kolo zebate 153 posiada zeby tylko na czesci obwodu (fig. 7). Kor¬ ba 155 obraca kolo zebate 153 zapomoca walu 154. Wykorbienie 156 walu 154 sluzy do posuwania drazka 157, który unosi wie¬ niec klap 158, zanim zeby kola zebatego 153 zazebia sie z zebami pierscienia 159i spowoduja jego przesuw. Krazki 160 sa przeznaczone do utrzymywania w równo¬ miernej odleglosci scianek szybów od scia¬ nek walcowej oslony 161 wymiennika cie¬ pla 162, chronionego od strat cieplnych materjalem izolacyjnym 163. Wieniec klap 158 jest utworzony z pierscienia metalowe¬ go, zaopatrzonego na dolnej stronie w dosc gruba podkladke z miekkiego materjalu, np. drewna, filcu lub gumy, w której wy¬ ciete sa kanaly 164, laczace wewnetrzne otwory 165 szybów 150 z zewnetrznemi o- tworami 166 sasiadujacych szybów 150.Kanaly 164, sluzace do przelaczania w miejscach, pod któremi mieszcza sie szcze¬ liny 151 chlodnego powietrza zewnetrzne^ go, sa dobrze zakryte i odchylone od kie¬ runku promieniowego na stronie chlodnej urzadzenia w kierunku odwrotnym, anizeli kanaly 164 na stronie, ogrzewanej zapomo¬ ca: palników 180. Kazde dwa szyby sasied¬ nie 150 sa ze soba polaczone parami tak, ze powietrze przeplywa w nich równolegle.Tak polaczone parami szyby laczy sie na¬ stepnie kanalami 164 jedne za drugiemi.Wieniec klap 158 jest przymocowany do sciany 168 na zawiasach 167. Liczba 169 oznaczono wentylator, doprowadzajacy do szybów powietrze zewnetrzne. Osuszone w szybach 150 powietrze przewodem 170 wpuszcza sie do wymiennika ciepla 162.Przewód 171 doprowadza do ogrzewanych szybów powietrze, powracajace poprzez wymiennik ciepla 162 z pomieszczenia pod¬ dawanego osuszaniu lub chlodzeniu, a o- twór 172 sluzy do odprowadzania powie¬ trza wilgotnego nazewnatrz urzadzenia.Przewody 170 i 171 sa nieco sprezyste, aby mogly poddawac sie podczas unoszenia sie wienca klap 158. Wentylatory 169 sa u- mieszczone w otworach 172 kanalów, zla¬ czonych z wiencem klap 158 tak, iz moga byc unoszone ponad szyby 150 wraz z wiencem tych klap. Wymiennik ciepla 162 od spodu jest polaczony zapomoca kana¬ lów 173 i 174 z pomieszczeniem,} poddawa- nem osuszaniu lub chlodzeniu. Kazdy t tych kanalów zawiera grupe! wolno obraca¬ jacych sie tarcz 175 z materjalu porowate¬ go, zanurzajacych sie w wodzie1 176* W ka¬ nale 174 umieszczony jest wentylator 177, który odciaga powietrze z pomieszczenia, poddawanego osuszaniu lub chlodzeniu, i wtlacza to powietrze poprzez wymiennik ciepla 162 do szeregu szybów ogrzewa¬ nych. Blacha 178, oslaniajaca Ogrzewane szyby z zewnatrz i blachy prowadnicze 179, umieszczone od wewnatrz, kieruja cie¬ ple powietrze, które sluzy do ogrzewania szybów. Powietrze chlodne ma wszedzie wolny dostep do pozostalych szybów. Nie przedstawia równiez trudnosci umieszcza¬ nie z zewnatrz wentylatorów do chlodza¬ cego powietrza lub tez zastosowanie chlo¬ dzenia przezf zraszanie i wyparowywanie.Urzadzenie dziala w sposób nastepuja¬ cy. Wentylator 169 wciaga powietrze swie¬ ze i tloczy je; do szeregu szybów 150\ chlo¬ dzonych powietrzem zewnetrznem. W ze¬ wnetrznych czesciach pierwszej pary szy¬ bów 150 powietrze plynie ku dolowi, a, w wewnetrznych czesciach tej pary szybów — ku górze. Powietrze jest prowadzone na¬ stepnie przez kanaly 164 wienca klap 158 do zewnetrznej czesci nastepnej pary szy¬ bów 150 i tak dalej, az wreszcie doplywa przewodem 170 do wymiennika ciepla 162.Silnie osuszone powietrze w szybach, chlo¬ dzonych powietrzem zewnetrznem, prze¬ plywa z wymiennika ciepla 162 kanalem 173 ponad wilgotnemi tarczami 175 do po¬ mieszczenia, poddawanego) ochladzaniu lub osuszaniu. Z tego pomieszczenia powietrze wskutek zasysania zapomoca wentylatora 177 powraca kanalem 174 poprzez tarcze 175 do wymiennika ciepla 162 i przewodem 171 przeplywa do szybów 150 czesci ogrze¬ wanej. W tych szybach powietrze przeply¬ wa wdól w ich czesciach wewnetrznych, a w czesciach, polozonych ku zewnatrz, — wgóre. Zapomoca kanalów 164 powietrze od górnych konców zewnetrznych czesci — 9 —tych szybów jest przeprowadzane do gór¬ nych konców wewnetrznych czesci szybów 150, to znaczy przeplywa poprzez ogrze¬ wane szyby w kierunku przeciwnym, jak w chlodnej czesci urzadzenia. Otworem 172 powietrze wyplywa nazewnatrz urza¬ dzenia. Wi ten sposób w tej czesci urzadze¬ nia materjaly higroskopijne podlegaja o- suszeniu w ogrzewanych szybach 150.W odstepach czasu, których dlugosc jest zalezna od ilosci przeplywajacego po¬ wietrza przez urzadzenie w stosunku do ilosci cial higroskopijnych, a które moga byc latwo okreslone doswiadczalnie, wien¬ cowi szybów nadaja sie obrót o jedna pare szybów w nastepujacy sposób. Korbe 155 przekreca sie, wobec czego drazek 157 jest wyciskany ku górze, a wieniec zaworów 158 zostaje uniesiony. Nastepnie zeby kola 153 zazebiaja sie z zebami pierscienia 159, wskutek czego wieniec szybów 150 obraca sie o jedna pare szybów. Obrót nastepuje w takim kierunku, aby osuszone ciala hi¬ groskopijne, znajdujace! sie w szybach, po¬ lozonych przy przewodzie 171, przesunely sie do odcinka urzadzenia, wylaczonego z obiegu powietrza i sluzacego) do wstepnego ochlodzenia tych cial, przed doprowadze¬ niem ich do szybów chlodzonych, zaczyna¬ jacych sie przy przewodzie 170. Odcinek urzadzenia, znajdujacy sie miedzy wenty¬ latorem 169 i otworem 172, a wylaczony z obiegu powietrza, sluzy do wstepnego o- grzewania szybów i cial higroskopijnych, przesuwanych od czesci chlodnej do cze¬ sci ogrzewanej urzadzenia.i Naped, sklada¬ jacy sie z korby 155, wykorbienia 156, wa¬ lu 154 i drazka 157, moze byc uruchomia¬ ny samoczynnie od czasu do czasu zapo- moca mechanizmu zegarowego. Przy pomo¬ cy wienca 158 mozna wylaczac dowolna liczbe szybów 150 z obiegu powietrza, je¬ zeli wieniec 158 jest wykonany w taki spo¬ sób, ze przewody 170 i 171 mozna przesta¬ wiac i zmieniac liczbe wlaczanych szybów.Oddzialywanie tarcz 175 na powietrze, doprowadzane kanalem 173 do pomieszcze¬ nia, poddawanego chlodzeniu, lub na po¬ wietrze, odprowadzane kanalem 174 z tego pomieszczenia, jest szczególnie wazne ima na celu regulowanie temperatury i stopnia rosienia w tern pomieszczeniu w pewnych granicach bez innych srodków pomocni¬ czych. Jezeli powietrze nalezy osuszyc w pomieszczeniu, ale nie ochlodzic, to nie! ob¬ raca sie tarcz 175, które sa napedzane me¬ chanizmem zegarowym. Jezeli nalezy osu¬ szyc powietrze w mniejszym stopniu, a na¬ tomiast uzyskac jego ochlodzenie, wtedy obraca sie tarcze 175, które wskutek tego zwilzaja powietrze kanalu 173, prowadza¬ cego do pomieszczenia, podlegajacego chlodzeniu. Jezeli natomiast powietrze w danem pomieszczeniu ma byc zarówno osu¬ szane silnie, jak równiez chlodzone, wtedy nalezy obracac tarcze 175 w kanale 174, którym powietrze z tego pomieszczenia plynie od wymiennika ciepla, i wskutek te¬ go poddawac je zwilzaniu. Ochlodzone po¬ wietrze wskutek parowania wody powraca bezposrednio do wymiennika ciepla i ochla¬ dza w nim powietrze, plynace przewodem 170 bez zwilzania go. Nawilzanie powie- trza po jego wypuszczeniu z danego po¬ mieszczenia moze byc znacznie wieksze, niz to bylo dopuszczalne w tern pomie¬ szczeniu zapomoca osuszonego powietrza, chlodzonego w wymienniku ciepla 162, mozna wiec spowodowac silniejsze ochla¬ dzanie w pomieszczeniu, poddawanem dzialaniu urzadzenia, anizeli to byloby mozliwe wskutek zwyklego zwilzania w kanale 173. Zadany stopien temperatury i suchosci latwo mozna ustalic wskutek re¬ gulowania recznego lub samoczynnego w szerokich granicach przez rozmaite nasta¬ wianie szybkosci obrotowej tarcz 175 w ka¬ nalach 173 i 174. Ten rodzaj regulowania wilgotnosci i temperatury moze byc zasto¬ sowany wszedzie tam, gdzie przez wymien¬ nik ciepla w przyblizeniu opuszcza pomie¬ szczenie, poddawane dzialaniu urzadzenia, — 10 —ta sama ilosc powietrza, jaka jest don do¬ prowadzana, niezaleznie od tego, czy w danym przypadku silnie nawilzone powie¬ trze wylotowe sluzy dalej do regeneracji cial chlonnych, czy tez w tym celu stosuje sie swieze powietrze. PL